Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

The Account of King Yayāti: Kāmasaras, Rati’s Tears, and the Birth of Aśrubindumatī

within the Mātā–Pitṛ Tīrtha Narrative

जलांते पुष्करं चैव सहस्रदलमुत्तमम् । तस्योपरि वरा नारी शीलरूपगुणान्विता

jalāṃte puṣkaraṃ caiva sahasradalamuttamam | tasyopari varā nārī śīlarūpaguṇānvitā

Bên mép nước cũng có một đóa sen thượng diệu, ngàn cánh. Trên đóa sen ấy đứng một người nữ cao quý, đầy đủ hạnh đức, dung nhan và các phẩm tính tốt lành.

jala-anteat the edge of the water
jala-ante:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootjala (प्रातिपदिक) + anta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), सप्तमी (locative/7th), एकवचन (singular); समासः—तत्पुरुषः: ‘जलस्य अन्ते’
puṣkarama lotus
puṣkaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpuṣkara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (accusative/2nd), एकवचन (singular)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)
evaindeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण (particle of emphasis)
sahasra-dalamthousand-petalled
sahasra-dalam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsahasra (प्रातिपदिक) + dala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (accusative/2nd), एकवचन (singular); समासः—द्विगुः: ‘सहस्रं दलानि यस्य’ (thousand-petalled)
uttamamexcellent
uttamam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (accusative/2nd), एकवचन (singular)
tasyaof it/its
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (genitive/6th), एकवचन (singular)
upariupon
upari:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootupari (अव्यय)
Formअव्यय, उपरिभाववाचक (adverb/postposition: ‘upon/above’)
varāexcellent
varā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvarā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (nominative/1st), एकवचन (singular)
nārīa woman
nārī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnārī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (nominative/1st), एकवचन (singular)
śīla-rūpa-guṇa-anvitāendowed with character, beauty, and virtues
śīla-rūpa-guṇa-anvitā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśīla (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक) + guṇa (प्रातिपदिक) + anvita (कृदन्त; अन्+वि+इ/इण्? ‘to be endowed’)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (nominative/1st), एकवचन (singular); समासः—तत्पुरुषः: ‘शीलरूपगुणैः अन्विता’ (endowed with conduct, beauty, virtues)

Unspecified (narrative voice within the Bhūmi-khaṇḍa dialogue context)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shringara

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes: jalāṃte → jala-ante; caiva → ca eva; sahasradalamuttamam → sahasra-dalam uttamam; tasyopari → tasya upari; śīlarūpaguṇānvitā → śīla-rūpa-guṇa-anvitā.

P
Puṣkara (lotus)

FAQs

A thousand-petalled lotus (sahasra-dala) commonly signals spiritual excellence and a divine setting, marking the scene as extraordinary—often associated with purity, revelation, or a sacred manifestation arising near holy waters.

The verse itself does not name her; it portrays an idealized, virtuous feminine presence. In Purāṇic literature, such a figure may indicate a divine or semi-divine being (e.g., a goddess-like presence), but identification depends on surrounding verses.

The verse presents an ideal where inner virtue (śīla) and admirable qualities (guṇa) are primary, with beauty (rūpa) harmonized with character—suggesting that true nobility is grounded in conduct and virtues.