Adhyaya 83: The Slaying of Mahishasura’s Armies and the Final Death of Mahishasura

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयमहापुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये महिषासुरसैन्यवधो नाम द्व्यशीतितमोऽध्यायः । ऋषिरुवाच— निहन्यमानं तत्सैन्यमवलोक्य महासुरः । सेनानीश्चिक्षुरः कोपाद्ययौ योद्धुमथाम्बिकाम् ॥

Như vậy, trong Śrī Mārkaṇḍeya Mahāpurāṇa, thuộc Sāvarṇi Manvantara, trong Devī Māhātmya, chương mang tên “Sự sát diệt đạo quân của Mahīṣāsura” (Chương 82) kết thúc. Vị Ṛṣi nói: Thấy quân mình bị giết hại, đại a-tu-la—tướng chỉ huy Cikṣura—nổi giận tiến ra để giao chiến với Ambikā.

Verse 2

स देवीं शरवर्षेण ववर्ष समरेऽसुरः । यथा मेरुगिरेः शृङ्गं तोयवर्षेण तोयदः ॥

Trong trận chiến, a-tu-la ấy trút xuống Nữ Thần một cơn mưa tên—như mây mưa đổ mưa lên đỉnh núi Meru.

Verse 3

तस्य छित्त्वा ततो देवी लीलयैव शरोत्करान् । जघान तुरगान् बाणैर्यन्तारं चैव वाजिनाम् ॥

Bấy giờ, Nữ Thần như chỉ đùa chơi mà chém tan những loạt tên của hắn; rồi Ngài dùng tên bắn hạ các con ngựa—và cả người đánh xe điều khiển chúng.

Verse 4

चिच्छेद च धनुः सद्यो ध्वजं चातिसमुच्छ्रितम् । विव्याध चैव गात्रेषु छिन्नधन्वानमाशुगैः ॥

Ngài lập tức chém đứt cây cung của hắn, và cả lá cờ giương cao; rồi bằng những mũi tên mau lẹ, Ngài xuyên thủng các chi thể của kẻ đã bị chặt cung ấy.

Verse 5

स छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः । अभ्यधावत तां देवीं खड्गचर्मधरोऽसुरः ॥

Cung đã gãy, chiến xa tan nát, ngựa bị giết và người đánh xe bị hạ, tên asura ấy liền lao thẳng đến Thánh Mẫu Devi, tay cầm kiếm và khiên.

Verse 6

सिंहमाहत्य खड्गेन तीक्ष्णधारेण मूर्धनि । आजघान भुजे सव्ये देवीमप्यतिवेगवान् ॥

Kẻ cực kỳ mau lẹ ấy dùng kiếm sắc chém vào đầu sư tử, rồi lại đánh trúng cánh tay trái của Thánh Mẫu Devi.

Verse 7

तस्याः खड्गो भुजं प्राप्य पफाल नृपनन्दन । ततो जग्राह शूलं स कोपादरुणलोचनः ॥

Ô bậc làm vui lòng các vua, thanh kiếm của Nàng vươn tới cánh tay hắn và chẻ đôi nó. Khi ấy, hắn mắt đỏ ngầu vì giận dữ, liền chộp lấy cây đinh ba.

Verse 8

चिक्षेप च ततस्तत्तु भद्रकाल्यां महासुरः । जाज्वल्यमानं तेजोभी रविबिम्बमिवाम्बरात् ॥

Rồi tên đại asura ấy phóng cây đinh ba về phía Bhadrakali rực sáng hào quang, như vầng thái dương rơi xuống từ trời cao.

Verse 9

दृष्ट्वा तदापतच्छूलं देवी शूलममुंचत । तच्छूलं शतधा तेन नीतं स च महासुरः ॥

Thấy cây đinh ba lao tới mình, Nữ Thần liền phóng đinh ba của chính Nàng. Nhờ đó, đinh ba kia vỡ thành trăm mảnh—và tên đại asura ấy cũng bị đánh gục.

Verse 10

हते तस्मिन्महावीर्ये महिषस्य चमूपतौ । आजगाम गजारूढश्चामरस्त्रिदशार्दनः ॥

Khi vị dũng tướng hùng mạnh, tổng chỉ huy quân đội của Mahisha, bị giết, Chamara—kẻ nghiền nát chư thiên—cưỡi voi tiến đến.

Verse 11

सोऽपि शक्तिं मुमोचाथ देव्यास्तामम्बिका द्रुतम् । हुङ्काराभिहतां भूमौ पातयामास निष्प्रभाम् ॥

Hắn cũng phóng một cây lao (śakti) vào Nữ Thần; nhưng Ambikā lập tức dùng tiếng huṃkāra đánh bật nó xuống, quăng rơi xuống đất, mất hết hào quang.

Verse 12

भग्नां शक्तिं निपतितां दृष्ट्वा क्रोधसमन्वितः । चिक्षेप चामरः शूलं बाणैस्तदपि साच्छिनत् ॥

Thấy cây lao của mình bị gãy và rơi xuống, Chamara nổi giận, phóng cây đinh ba; nhưng nàng cũng chém nát nó bằng những mũi tên.

Verse 13

ततः सिंहः समुत्पत्य गजकुम्भान्तरे स्थितः । बाहुयुद्धेन युयुधे तेनोच्चैस्त्रिदशारिणा ॥

Bấy giờ sư tử nhảy vọt lên, đứng giữa hai thái dương của voi, và giao chiến với hắn—Chamara, kẻ thù kiêu ngạo của chư thiên—trong cuộc đấu giáp lá cà.

Verse 14

युधायमानौ ततस्तौ तु तस्मान्नागान्महीं गतौ । युयुधातेऽतिसंरब्धौ प्रहारैरतिदारुणैः ॥

Trong lúc giao chiến, cả hai rời khỏi lưng voi xuống đất, rồi đánh nhau trong cơn cuồng nộ tột độ bằng những đòn đánh ghê rợn.

Verse 15

ततो वेगात्खमुत्पत्य निपत्य च मृगारिणा । करप्रहारेण शिरश्चामरस्य पृथक्कृतम् ॥

Bấy giờ, kẻ thù của loài nai (Sư tử) bật vọt lên trời thật nhanh rồi bổ nhào xuống, giáng móng vuốt và chém lìa đầu Cāmara khỏi thân.

Verse 16

उदग्रश्च रणे देव्याः शिलावृक्षादिभिर्हतः । दन्तमुष्टितलैश्चैव करालश्च निपातितः ॥

Và Udagra bị quân của Nữ Thần giết trong chiến trận bằng đá tảng, cây cối và những thứ tương tự; còn Karāla cũng bị quật ngã bởi răng, nắm đấm và lòng bàn tay.

Verse 17

देवी क्रुद्धा गदापातैश्चूर्णयामास चोद्धतम् । वाष्कलं भिन्दिपालेन बाणैस्ताम्रं तथान्धकम् ॥

Nữ Thần nổi giận, dùng những đòn chùy nghiền nát kẻ ngạo mạn. Vāṣkala, Ngài bổ đôi bằng bhindipāla (lao); còn Tāmra và Andhaka, Ngài hạ gục bằng tên.

Verse 18

उग्रास्यमुग्रवीर्यञ्च तथैव च महाहनुम् । त्रिनेत्रा च त्रिशूलेन जघान परमेश्वरी ॥

Parameśvarī, Nữ Thần ba mắt, đã dùng tam xoa (trident) giết Ugrāsya, Ugravīrya và Mahāhanu.

Verse 19

बिडालस्यासिना कायात् पातयामास वै शिरः । दुर्धरं दुर्मुखं चोभौ शरैर्निन्ये यमक्षयम् । कालं च कालदण्डेन कालरात्रिरपातयत् ॥

Ngài dùng kiếm chém lìa đầu Biḍāla khỏi thân. Cả Durdhara và Durmukha, Ngài dùng tên tiễn đưa đến cõi Yama. Và Kāla cũng bị Kālarātri đánh gục bằng gậy của Thời gian.

Verse 20

अग्रदर्शनमत्युग्रैः खड्गपातैरताडयत् । असिनैवासिलोमानमच्छिदत् सा रणोत्सवे । गणैः सिंहॆन देव्याः च जयक्ष्वेडाकृतोत्सवैः ॥

Nàng đánh gục Agradarśana bằng những nhát kiếm cực kỳ dữ dội, và trong lễ hội của chiến trận ấy, nàng cũng dùng kiếm chém hạ Asilomā—trong khi các gaṇa của Nữ Thần và sư tử của Ngài vang lên tiếng hô mừng chiến thắng.

Verse 21

एवं संक्षीयमाणे तु स्वसैन्ये महिषासुरः । माहिषेण स्वरूपेण त्रासयामास तान् गणान् ॥

Khi đạo quân của chính hắn bị tiêu diệt như thế, Mahīṣāsura liền mang hình trâu nước và bắt đầu làm cho các gaṇa ấy khiếp sợ.

Verse 22

कांश्चित्तुण्डप्रिहारेण खुरक्षेपैस्तथापरान् । लाङ्गूलताडितांश्चान्यान् शृङ्गाभ्याञ्च विदारितान् ॥

Có kẻ bị hắn húc bằng mõm; kẻ khác bị hắn hất văng bằng cú đá của móng; có kẻ bị hắn quật bằng đuôi, và kẻ khác bị hắn xé toạc bằng sừng.

Verse 23

वेगेन कांश्चिदपरान् नादेन भ्रमणेन च । निश्वासपवनेनान्यान् पातयामास भूतले ॥

Có kẻ khác bị hắn quật ngã chỉ bởi tốc lực; kẻ khác bởi tiếng gầm và những vòng xoáy chuyển động của hắn; và lại có kẻ bị hắn quật xuống đất bởi luồng gió từ hơi thở của hắn.

Verse 24

निपात्य प्रमथानीकमभ्यधावत सोऽसुरः । सिंहं हन्तुं महादेव्याः कोपं चक्रे ततोऽम्बिका ॥

Sau khi quật ngã đạo quân pramatha, tên quỷ ấy lao tới nhằm giết sư tử của Đại Nữ Thần; bấy giờ Ambikā nổi giận.

Verse 25

सोऽपि कोपान्महावीऱ्यः खुरक्षुण्णमहीतलः । शृङ्गाभ्यां पर्वतानुच्चैश्चिक्षेप च ननाद च ॥

Hắn cũng vậy, dũng mãnh phi thường và bừng bừng phẫn nộ, dùng móng giày khuấy tung mặt đất; lấy sừng hất văng những núi cao lên không trung, rồi gầm rống vang dội.

Verse 26

वेगभ्रमणविक्षुण्णा मही तस्य व्यशीर्यत । लाङ्गूलेनाहतश्चाब्धिः प्लावयामास सर्वतः ॥

Bởi những vòng xoay mau lẹ của hắn, mặt đất bị nghiền vỡ; và đại dương, bị đuôi hắn quật trúng, dâng trào rồi tràn ngập khắp nơi.

Verse 27

धुतशृङ्गविभिन्नाश्च खण्डं खण्डं ययुर्घनाः । श्वासानिलास्ताः शतशो निपेतुर्नभसोऽचलाः ॥

Và mây, bị chấn động bởi sự rung lắc của sừng hắn, vỡ ra thành từng mảnh; bị gió từ hơi thở hắn cuốn đi, hàng trăm ngọn núi rơi xuống từ trời cao.

Verse 28

इति क्रोधसमाध्मातमापतान्तं महासुरम् । दृष्ट्वा सा चण्डिका कोपं तद्वधाय तदाकरोत् ॥

Thấy đại a-tu-la ấy lao tới, phồng lên vì cuồng nộ, Caṇḍikā liền hiện khởi uy nộ để giết hắn.

Verse 29

सा क्षिप्त्वा तस्य वै पाशं तं बबन्ध महासुरम् । तत्याज माहिषं रूपं सोऽपि बद्धो महामृधे ॥

Nàng phóng thòng lọng của mình lên hắn và trói chặt đại a-tu-la ấy. Dẫu bị trói giữa trận chiến lớn, hắn vẫn bỏ hình dạng trâu của mình.

Verse 30

ततः सिंहोऽभवत् सद्यो यावत्तस्याम्बिका शिरः । छिनत्ति तावत्पुरुषः खड्गपाणिरदृश्यत ॥

Ngay tức khắc hắn hóa thành sư tử; và đúng lúc Ambikā sắp chém đầu hắn, một người đàn ông hiện ra, tay cầm gươm.

Verse 31

तत एवाशु पुरुषं देवी चिच्छेद सायकैः । तं खड्गचर्मणा सार्धं ततः सोऽभून्महागजः ॥

Ngay lúc ấy, Nữ Thần nhanh chóng dùng tên bắn hạ người ấy—cùng cả gươm và khiên; rồi hắn hóa thành một con voi lớn.

Verse 32

करेण च महासींहं तं चकर्ष जगर्‍ज च । कर्षतस्तु करं देवी खड्गेन निरकृन्तत ॥

Bằng vòi, hắn kéo lê con sư tử lớn và gầm rống; nhưng ngay khi đang kéo, Nữ Thần dùng gươm chém đứt vòi hắn.

Verse 33

ततो महासुरो भूयो माहिषं वपुरास्थितः । तथैव क्षोभयामास त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥

Rồi đại asura ấy lại mang thân trâu; và cứ thế hắn tiếp tục làm rung chuyển ba cõi, cùng mọi loài động và bất động.

Verse 34

ततः क्रुद्धा जगन्माता चण्डिका पानमुत्तमम् । पपौ पुनः पुनश्चैव जहासारुणलोचना ॥

Bấy giờ, Mẹ của thế gian, Caṇḍikā, nổi giận, uống thứ rượu thượng hảo hết lần này đến lần khác; và nàng cười, đôi mắt đỏ rực.

Verse 35

ननर्द चासुरः सोऽपि बलवीर्यमदोद्धतः । विषाणाभ्यां चिक्षेप चण्डिकां प्रति भूधरान् ॥

Tên A-tu-la ấy cũng gầm thét vang dội, say men sức lực và dũng mãnh của mình, rồi dùng sừng hất ném các ngọn núi về phía Caṇḍikā.

Verse 36

सा च तान् प्रहितांस्तेन चूर्णयन्ती शरोत्करैः । उवाच तं मदोद्धूतमुखरागाकुलाक्षरम् ॥

Còn Nàng, dùng mưa tên nghiền nát những ngọn núi hắn ném tới, rồi nói với hắn—kẻ vì say mà lời lẽ ồn ào, ngôn từ rối loạn.

Verse 37

देव्युवाच गरज गरज क्षणं मूढ मधु यावत्पिबाम्यहम् । मया त्वयि हतेऽत्रैव गर्जिष्यन्त्याशु देवताः ॥

Nữ Thần phán: “Hãy gầm, hãy gầm thêm một lát, hỡi kẻ ngu—cho đến khi Ta uống cạn mật này. Khi ngươi bị Ta giết ngay tại đây, chư thiên sẽ sớm gầm vang (mừng chiến thắng).”

Verse 38

ऋषिरुवाच एवमुक्त्वा समुत्पत्य सारूढा तं महासुरम् । पादेनाक्रम्य कण्ठे च शूलेनैनमताडयत् ॥

Đạo sĩ nói: Nói vậy xong, Nàng bật nhảy, cưỡi lên đại A-tu-la ấy, lấy chân đạp ghì xuống, rồi dùng giáo đâm vào cổ hắn.

Verse 39

ततः सोऽपि पदाक्रान्तस्तया निजमुखात्ततः । अर्धनिष्क्रान्त एवासीद् देव्याः वीर्येण संवृतः ॥

Bấy giờ, tuy bị chân Nàng đè ghì, hắn vẫn bắt đầu trồi ra từ chính miệng mình; nhưng chỉ trồi được nửa chừng, bị sức thần của Nữ Thần ngăn chặn và chế ngự.

Verse 40

अर्धनिष्क्रान्त एवासौ युध्यमानो महासुरः । तया महासिना देव्याः शिरश्छित्त्वा निपातितः ॥

Khi đại A-tu-la ấy còn mới hiện ra nửa chừng mà vẫn tiếp tục giao chiến, Nữ Thần đã dùng đại kiếm của mình chém đứt đầu, quật ngã hắn xuống.

Verse 41

एवं स महिषो नाम ससैन्यः ससुहृद्गणः । त्रैलोक्यं मोहयित्वा तु तया देव्याः विनाशितः ॥

Vì thế, kẻ mang danh Mahiṣa đã bị Nữ Thần tiêu diệt—cùng với quân đội và toàn thể bè đảng đồng minh—sau khi đã mê hoặc, lừa dối ba cõi.

Verse 42

त्रैलोक्यस्थैस्तदा भूतैर्महिषे विनिपातिते । जयेत्युक्तं ततः सर्वैः सदेवासुरमानवैः ॥

Rồi khi Mahiṣa đã ngã xuống, muôn loài trong ba cõi đều hô vang: “Chiến thắng!”—kể cả chư thiên, a-tu-la và loài người.

Verse 43

ततो हाहाकृतं सर्वं दैत्यसैन्यं ननाश तत् । प्रहर्षं च परं जग्मुः सकला देवतागणाः ॥

Bấy giờ, toàn quân Daitya kêu than “Ôi!” liền tan vỡ và bị tiêu diệt; còn toàn thể chư thiên đạt được niềm hoan hỷ tối thượng.

Verse 44

तुष्टुवुस्तां सुरा देवीṃ सह दिव्यैर्महर्षिभिः । जगुर्गन्धर्वपतयो ननृतुश्चाप्सरोगणाः ॥

Chư thiên cùng các đại thánh hiền cõi trời tán dương Nữ Thần; các vị chủ Gandharva cất tiếng ca, và đoàn Apsaras múa vũ.