Shloka 3

Adhyaya 83 — The Slaying of Mahishasura’s Armies and the Final Death of Mahishasura

Sanskrit

तस्य छित्त्वा ततो देवी लीलयैव शरोत्करान् ।

जघान तुरगान् बाणैर्यन्तारं चैव वाजिनाम् ॥

Transliteration

tasya cchittvā tato devī līlayaiva śarotkarān / jaghāna turagān bāṇairyantāraṃ caiva vājinām

Translation

Bấy giờ, Nữ Thần như chỉ đùa chơi mà chém tan những loạt tên của hắn; rồi Ngài dùng tên bắn hạ các con ngựa—và cả người đánh xe điều khiển chúng.

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (सम्बन्ध/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• छित्त्वा: having cut
• छित्त्वा: Hetu (हेतु/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: छिद् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• ततः: then
• ततः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अनन्तर/तदनन्तर-अव्यय (then/thereupon)

• देवी: the Goddess
• देवी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• लीलया: playfully
• लीलया: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: लीला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; भावे (as if in play)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय (emphasis: indeed/just)

• शरोत्करान्: heaps/volleys of arrows
• शरोत्करान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शर-उत्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन; तत्पुरुषः (‘शराणाम् उत्करः’ = heap/cluster of arrows)

• जघान: struck down
• जघान: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• तुरगान्: horses
• तुरगान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तुरग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन

• बाणैः: with arrows
• बाणैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: बाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन

• यन्तारम्: the charioteer/driver
• यन्तारम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यन्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• एव: also/indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय

• वाजिनाम्: of the horses
• वाजिनाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन

Speakers

• Narrative voice (Ṛṣi narration within Devī Māhātmyam)

Primary Deities

• Devī (Ambikā/Caṇḍikā)

Shakti Aspects

• Ambikā / Caṇḍikā: effortless (līlā) supremacy

Key Themes

• Līlā (divine play)
• Tactical dismantling of enemy forces
• Devī as supreme warrior

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

What appears formidable to limited beings is ‘play’ to the Divine; the verse teaches humility and trust that dharma’s foundation is stronger than hostile force.

How does this fit the Pancalakṣaṇa (5 characteristics)?

Anucarita in Manvantara narrative—martial episode illustrating protection of the cosmic order.

What is the esoteric significance?

Cutting the arrow-volleys signifies neutralizing harmful saṅkalpas (intentions); striking horses and charioteer indicates mastery over the ‘vehicle’ of senses and its driver (mind).