Adhyaya 86

Verse 1

ऑपन--माज छा -जड:: तग्रयस्शीतितमो<ध्याय: इरावानके द्वारा विन्दर और अनुविन्दकी पराजय

Dhṛtarāṣṭra nói: “Sañjaya, ta đã nghe lời ngươi thuật lại về bao cuộc quyết đấu kỳ diệu—một chiến xa đối một chiến xa—giữa các con trai Pāṇḍu và người của ta. Hãy tiếp tục kể nữa.”

Verse 2

न चैव मापकं किंचिद्धृष्ट शंससि संजय । नित्यं पाण्डुसुतान्‌ हृष्टानभग्नान्‌ सम्प्रशंससि

Dhṛtarāṣṭra nói: “Thế mà, Sañjaya, ngươi chẳng hề báo cho ta điều gì có thể xem là điềm lành cho phe ta. Trái lại, ngày này qua ngày khác, ngươi cứ ca ngợi các con trai Pāṇḍu là hân hoan và không hề suy sụp—vẫn chưa bị khuất phục.”

Verse 3

जीयमानान्‌ विमनसो मामकान्‌ विगतौजस: । वदसे संयुगे सूत दिष्टमेतन्न संशय:,मेरे पुत्रोंको तेज और बलसे हीन, खिन्नचित्त और युद्धमें पराजित बताते हो। संजय! यह सब प्रारब्धका ही खेल है, इसमें संशय नहीं है

Ngươi kể rằng các con trai ta đang bị khuất phục—tâm trí u sầu, khí lực tiêu tan—bại trận trong cuộc chiến, hỡi người đánh xe. Ấy chính là sự vận hành của định mệnh; điều đó không còn nghi ngờ gì nữa.

Verse 4

संजय उवाच यथाशक्ति यथोत्साहं युद्धे चेष्टन्ति तावका: । दर्शयाना: परं शक्‍्त्या पौरुषं पुरुषर्षभ

Sañjaya thưa: “Hỡi bậc trượng phu kiệt xuất, các con trai của bệ hạ cũng gắng sức nơi chiến địa tùy theo sức lực và nhiệt huyết của mình, dốc hết khả năng, phô bày dũng lực bằng toàn bộ quyền năng họ có thể huy động.”

Verse 5

गड़ाया: सुरनद्या वै स्वादु भूत्वा यथोदकम्‌ | महोददथेर्गुणा भ्यासाललवण त्वं निगच्छति

Sañjaya thưa: “Hỡi bậc diệt thù, hỡi đại vương! Như nước sông thiêng Gaṅgā vốn ngọt, nhưng khi hòa vào đại dương thì do phẩm tính trộn lẫn với biển mà trở nên lợ—cũng vậy, nỗ lực trượng phu của các con bệ hạ, một khi chạm đến những Pāṇḍava anh hùng trên chiến địa, liền mất hết uy lực và hóa thành vô ích. Trước dũng lực vượt trội và chí hướng chính nghĩa, sự hung hăng đơn thuần tan rã như vị ngọt của dòng sông bị muối biển lấn át.”

Verse 6

तथा तत्‌ पौरुष॑ राजंस्तावकानां परंतप । प्राप्प पाण्डुसुतान्‌ वीरान्‌ व्यर्थ भवति संयुगे

Sañjaya thưa: “Vì thế, hỡi đại vương, hỡi bậc diệt thù: dũng lực của quân bệ hạ, khi gặp những người con anh hùng của Pāṇḍu trong giao tranh, liền trở nên vô ích. Như dòng nước ngọt của sông thiêng Gaṅgā, khi nhập vào đại dương, đánh mất vị ngọt riêng và mang lấy vị mặn của biển; cũng vậy, nỗ lực của đạo quân Kaurava, khi chạm đến Pāṇḍava, bị cuốn hút, bị triệt tiêu.”

Verse 7

घटमानान्‌ यथाशक्ति कुर्वाणान्‌ कर्म दुष्करम्‌ | न दोषेण कुरुश्रेष्ठ कौरवान्‌ गन्तुमहसि,कुरुश्रेष्ठ! कौरव यथाशक्ति प्रयत्न करते और दुष्कर कर्म कर दिखाते हैं। अतः उनके ऊपर आपको दोषारोपण नहीं करना चाहिये

Sañjaya thưa: “Hỡi bậc tối thượng trong dòng Kuru, quân Kaurava đang gắng sức hết mức có thể, thực hiện những việc khó làm. Vì vậy, hỡi bậc đứng đầu nhà Kuru, bệ hạ chớ nên trách cứ họ.”

Verse 8

तवापराधात्‌ सुमहान्‌ सपुत्रस्य विशाम्पते । पृथिव्या: प्रक्षयो घोरो यमराष्ट्रविवर्धन:,प्रजानाथ! पुत्रसहित आपके अपराधसे ही यह भूमण्डलका घोर एवं महान्‌ संहार हो रहा है, जो यमलोककी वृद्धि करनेवाला है

Sañjaya thưa: “Hỡi chúa của muôn dân, hỡi vua của loài người—chính vì lỗi lầm của bệ hạ mà một cuộc hủy diệt lớn lao, ghê rợn đang diễn ra trên mặt đất, lại còn lôi cả các con bệ hạ vào; đó là cuộc tàn sát làm phình to cõi Yama. Bởi vậy, gánh nặng đạo lý của cuộc chiến này và sự suy vong nó đem đến đều đặt trước cửa bệ hạ.”

Verse 9

आत्मदोषात्‌ समुत्पन्नं शोचितुं नार्हसे नृप । न हि रक्षन्ति राजान: सर्वथात्रापि जीवितम्‌

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, bệ hạ chớ nên than khóc trước tai ương phát sinh từ chính lỗi lầm của mình. Bởi ngay cả các bậc quân vương, ôi chúa tể loài người, cũng không thể gìn giữ mạng sống mình bằng mọi cách trên cõi đất này.”

Verse 10

युद्धे सुकृतिनां लोकानिच्छन्तो वसुधाधिपा: । चमूं विगाहा युध्यन्ते नित्यं स्वर्गपरायणा:

Sañjaya nói: “Các bậc quân vương—chúa tể cõi đất—mong cầu, qua chiến trận, những cõi giới dành cho người có công đức; vì thế họ lao thẳng vào đội ngũ quân thù mà giao chiến, luôn lấy thiên giới làm mục tiêu tối thượng.”

Verse 11

पूर्वाह्ने तु महाराज प्रावर्तत जनक्षय: । त॑ त्वमेकमना भूत्वा शृणु देवासुरोपमम्‌

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, vào buổi tiền trưa, một cuộc tàn sát khủng khiếp đã khởi lên. Vậy xin bệ hạ nhất tâm lắng nghe tường thuật về trận chiến ghê rợn ấy, sánh như cuộc giao tranh giữa chư thiên và A-tu-la.”

Verse 12

आव्न्त्यौ तु महेष्वासौ महासेनौ महाबलौ | इरावन्तमभिप्रेक्ष्य समेयातां रणोत्कटौ

Sañjaya nói: “Hai hoàng tử xứ Avanti—Vindā và Anuvindā—đều là những cung thủ kiệt xuất, thống lĩnh đại quân, sức mạnh phi thường, hăng máu nơi chiến địa; vừa trông thấy Irāvān, họ liền xông đến giáp chiến với chàng.”

Verse 13

तेषां प्रववृते युद्ध सुमहललोमहर्षणम्‌ । इरावांस्तु सुसंक़्रुद्धो भ्रातरी देवरूपिणौ

Sañjaya nói: “Giữa những dũng sĩ ấy bùng lên một trận chiến dữ dội đến rợn tóc gáy. Irāvān bừng bừng phẫn nộ, lập tức dùng những mũi tên sắc nhọn có đốt gờ mà bắn trúng hai anh em Vindā và Anuvindā—tuấn mỹ như chư thiên—khiến họ bị thương. Nhưng hai người ấy cũng tinh thông những thế đánh kỳ ảo nơi chiến địa, nên họ liền đâm xuyên Irāvān để đáp trả.”

Verse 14

विव्याध निशितैस्तूर्ण शरै: संनतपर्वभि: | तावेन॑ प्रत्यविध्येतां समरे चित्रयोधिनौ

Sañjaya nói: Irāvān lập tức dùng những mũi tên sắc bén, có khớp cong, xuyên trúng hai anh em ấy. Rồi hai chiến sĩ—nổi danh bởi lối giao tranh biến hóa và tinh xảo—cũng phản kích giữa trận tiền, bắn xuyên Irāvān để đáp trả. Cuộc chạm trán của các anh hùng trở nên căng như dây đàn: thương tích đáp lại thương tích, trong nhịp điệu nghiệt ngã không ngừng của chiến tranh.

Verse 15

युध्यतां हि तथा राजन्‌ विशेषो न व्यदृश्यत । यततां शत्रुनाशाय कृतप्रतिकृतेषिणाम्‌

Sañjaya nói: “Tâu Đại vương, khi họ giao chiến như thế, không thể thấy sự khác biệt nào giữa họ. Cả hai phe đều quyết diệt kẻ thù, khát khao trả đòn từng đòn, ra sức hóa giải vũ khí của nhau; vì vậy ngay trong lúc chiến đấu, họ hiện ra như ngang sức ngang tài.”

Verse 16

इरावांस्तु ततो राजन्ननुविन्दस्य सायकै: । चतुर्भिश्चतुरो वाहाननयद्‌ यमसादनम्‌,राजन्‌! उस समय इरावानने अपने चार बाणोंद्वारा अनुविन्दके चारों घोड़ोंको यमलोक पहुँचा दिया

Sañjaya nói: Rồi, tâu Đại vương, Irāvān dùng bốn mũi tên hạ gục bốn con ngựa của Anuvinda, tiễn chúng về cõi của thần Yama. Theo đạo lý nghiêm khắc của chiến địa, chiến binh trước hết triệt đường cơ động của đối phương, xoay chuyển thế trận bằng đòn đánh dứt khoát, nhắm đúng mục tiêu.

Verse 17

भल्लाभ्यां च सुतीक्ष्णाभ्यां धनु: केतुं च मारिष । चिच्छेद समरे राज॑स्तदद्भुतमिवाभवत्‌,आर्य! राजन! तदनन्तर दो तीखे भल्लोंद्वारा उन्होंने युद्धस्थलमें उसके धनुष और ध्वज काट डाले। वह अदभुत-सी बात हुई

Sañjaya nói: “Bậc cao quý ơi, giữa chiến địa, nhà vua dùng hai mũi tên bhalla sắc lạnh chém đứt cung và cờ hiệu của đối thủ. Thật như điều kỳ diệu—một đòn thể hiện kỹ nghệ võ trận dứt khoát và đà tiến không ngừng của chiến tranh.”

Verse 18

त्यक्त्वानुविन्दो5थ रथं विन्दस्य रथमास्थित: । भधनुर्गहीत्वा परमं भारसाधनमुत्तमम्‌

Sañjaya nói: Rồi Anuvinda bỏ chiến xa của mình, bước lên chiến xa của Vinda, và cầm lấy một cây cung tuyệt hảo—cây cung thượng hạng chịu được sức căng lớn—đứng vững để tiếp chiến. Cảnh ấy nêu bật ý chí và sự linh hoạt của chiến binh giữa cơn dồn ép của chiến trường, chọn phương tiện hữu hiệu và kiên định trong việc làm tròn kṣatriya-dharma (bổn phận của giai cấp chiến sĩ).

Verse 19

तावेकस्थौ रणे वीरावावन्त्यौ रथिनां वरौ । शरान्‌ मुमुचतुस्तूर्णमिरावति महात्मनि

Sañjaya nói: Hai dũng sĩ xứ Avanti—bậc nhất trong hàng chiến xa—đứng kề nhau giữa chiến địa và với tốc độ phi thường đã trút những loạt tên dồn dập xuống Irāvān, bậc đại hồn cao cả.

Verse 20

ताभ्यां मुक्ता महावेगा: शरा: काउ्चनभूषणा: । दिवाकरपथं प्राप्प च्छादयामासुरम्बरम्‌,उन दोनोंके छोड़े हुए महान्‌ वेगशाली सुवर्णभूषित बाणोंने सूर्यके पथपर पहुँचकर आकाशको आच्छादित कर दिया

Sañjaya nói: Những mũi tên do hai người ấy bắn ra—lao đi với uy lực lớn và được điểm vàng—vươn tới lộ trình của mặt trời rồi dàn kín đến mức tưởng như che phủ cả bầu trời.

Verse 21

इरावांस्तु रणे क्रुद्धों भ्रातरो तौ महारथौ | ववर्ष शरवर्षेण सारथिं चाप्पपातयत्‌,तब इरावानने भी रणक्षेत्रमें क्ुद्ध होकर उन दोनों महारथी बन्धुओंपर बाणोंकी वर्षा आरम्भ कर दी और उनके सारथिको मार गिराया

Sañjaya nói: Irāvān nổi giận giữa chiến trường, liền trút mưa tên lên hai anh em bậc đại chiến xa, và còn hạ gục cả người đánh xe của họ.

Verse 22

तस्मिंस्तु पतिते भूमौ गतसत्त्वे तु सारथौ । रथ: प्रदुद्राव दिश: समुद्भ्रान्नहयस्तत:

Sañjaya nói: Khi người đánh xe ngã xuống đất, sinh lực đã tắt, bầy ngựa hoảng loạn phóng chạy, khiến cỗ chiến xa chao đảo lao đi cuồng loạn về mọi phía.

Verse 23

तौ स जित्वा महाराज नागराजसुतासुत: । पौरुष॑ ख्यापयंस्तूर्ण व्यधमत्‌ तव वाहिनीम्‌

Sañjaya nói: Tâu Đại vương, sau khi đánh bại hai người ấy, Irāvān—con của Ulūpī, công chúa Nāga—nhanh chóng phô bày dũng lực và lập tức bắt đầu phá tan quân đội của bệ hạ.

Verse 24

सा वध्यमाना समरे धार्तराष्ट्री महाचमू: । वेगान्‌ बहुविधांक्षक्रे विषं पीत्वेव मानव:

Sañjaya nói: Khi bị đánh gục giữa chiến địa, đại quân Kaurava—quân của Dhṛtarāṣṭra—bỗng bộc lộ muôn dạng rối loạn, như kẻ đã uống phải độc dược.

Verse 25

हैडिम्बो राक्षसेन्द्रस्तु भगदत्तं समाद्रवत्‌ । रथेनादित्यवर्णेन सध्वजेन महाबल:,दूसरी ओर राक्षसराज महाबली घटोत्कचने सूर्यके समान तेजस्वी एवं ध्वजयुक्त रथके द्वारा भगदत्तपर आक्रमण किया

Sañjaya nói: Ở phía kia, Ghaṭotkaca hùng mạnh, chúa tể dòng rākṣasa Haiḍimba, lao thẳng vào Bhagadatta trên chiến xa rực sáng như mặt trời, đỉnh xe phấp phới cờ hiệu.

Verse 26

ततः प्राग्ज्योतिषो राजा नागराजं समास्थित: । यथा वज्रधर: पूर्व संग्रामे तारकामये

Sañjaya nói: Rồi vua xứ Prāgjyotiṣa, cưỡi trên một voi chúa, tiến ra—tựa như thuở trước, trong cuộc chiến Tārakāmaya, Indra cầm lôi chùy đã ra trận ngồi trên Airāvata.

Verse 27

तत्र देवा: सगन्धर्वा ऋषयश्न समागता: । विशेषं न सम विविदुर्हैडिम्बभगदत्तयो:

Sañjaya nói: Tại đó, ngay cả chư thiên, cùng các Gandharva và những bậc hiền triết tụ hội đến xem trận chiến, cũng không phân biệt nổi ai hơn ai về dũng lực giữa Ghaṭotkaca dòng Haiḍimba và Bhagadatta.

Verse 28

यथा सुरपति: शक्रस्त्रासयामास दानवान्‌ | तथैव समरे राजा द्रावयामास पाण्डवान्‌,जैसे देवराज इन्द्रने दानवोंकों भयभीत किया था, उसी प्रकार भगदत्तने पाण्डवसैनिकोंको भयभीत करके भगाना आरम्भ किया

Sañjaya nói: Như Śakra, chúa tể chư thiên, từng gieo kinh hãi cho bọn Dānava, thì trong trận ấy, vua Bhagadatta cũng bắt đầu đánh bật quân Pāṇḍava, khiến họ hoảng sợ mà tháo lui.

Verse 29

तेन विद्राव्यमाणास्ते पाण्डवा: सर्वतो दिशम्‌ । त्रातारं नाभ्यगच्छन्त: स्वेष्वनीकेषु भारत

Sañjaya nói: Bị hắn xua đuổi đến tan tác, quân sĩ Pāṇḍava tản mác về mọi hướng; và ngay trong chính đội hình của mình, hỡi Bhārata, họ cũng không tìm thấy một người che chở nào để đứng ra tập hợp và nâng đỡ tinh thần.

Verse 30

भैमसेनिं रथस्थं तु तत्रापश्याम भारत । शेषा विमनसो भूत्वा प्राद्रवन्त महारथा:

Sañjaya nói: Hỡi Bhārata, tại đó chúng ta chỉ thấy Ghaṭotkaca, con trai của Bhīma, ngồi vững vàng trên chiến xa. Còn các đại xa chiến binh khác, lòng nặng u sầu, đều bỏ chạy khỏi nơi ấy.

Verse 31

निवत्तेषु तु पाण्डूनां पुन: सैन्येषु भारत । आसीज्निष्ठानको घोरस्तव सैन्यस्य संयुगे,भारत! जब पाण्डवोंकी सेनाएँ पुनः युद्धभूमिमें लौट आयीं, तब उस युद्ध क्षेत्रमें आपकी सेनाके भीतर घोर हाहाकार होने लगा

Sañjaya nói: Nhưng khi quân Pāṇḍava đã rút lui rồi lại quay trở lại với binh lực, hỡi Bhārata, giữa cơn giao chiến, trong quân đội của ngài bỗng dấy lên một tiếng náo loạn và hỗn mang ghê gớm.

Verse 32

घटोत्कचस्ततो राजन्‌ भगदत्तं महारणे । शरै: प्रच्छादयामास मेरुं गिरिमिवाम्बुद:

Sañjaya nói: Rồi, tâu Đại vương, trong trận đại chiến ấy, Ghaṭotkaca trút mưa tên phủ kín Bhagadatta—như mây che khuất núi Meru.

Verse 33

निहत्य तान्‌ शरान्‌ राजा राक्षसस्य धनुश्नुतान्‌ | भैमसेनिं रणे तूर्ण सर्वमर्मस्वताडयत्‌

Sañjaya nói: Phá tan những mũi tên đã phóng ra từ cung của vị Rākṣasa, vua Bhagadatta lập tức xông vào giữa trận, đánh gấp con trai Bhīmasena, nhắm thẳng vào mọi yếu huyệt.

Verse 34

स ताड्यमानो बहुभि: शरै: संनतपर्वभि: । न विव्यथे राक्षसेन्द्रो भिद्यमान इवाचल:

Sañjaya nói: Dẫu bị vô số mũi tên có khớp cong bắn trúng, chúa tể loài Rākṣasa—Ghaṭotkaca—vẫn không nao núng, không hề đau đớn, đứng vững như ngọn núi đang bị bổ nứt mà vẫn bất động.

Verse 35

तस्य प्राग्ज्योतिष: क्रुद्धस्तोमरांश्व चतुर्दश । प्रेषयामास समरे तांश्षिच्छेद स राक्षस:

Sañjaya nói: Vua xứ Prāgjyotiṣa nổi giận, giữa trận tiền phóng mười bốn cây lao sắt; nhưng Rākṣasa ấy đã chém gãy tất cả.

Verse 36

प्राग्ज्योतिषपुरके नरेशने कुपित हो उस राक्षसपर चौदह तोमर चलाये, परंतु उसने समरभूमिमें उन सबको काट दिया ।।

Sañjaya nói: Chém gãy những cây lao ấy bằng các mũi tên sắc như dao cạo, dũng tướng Ghaṭotkaca rồi lại bắn trọng thương vua Bhagadatta bằng bảy mươi mũi tên gắn lông chim diệc.

Verse 37

ततः प्राग्ज्योतिषो राजा प्रहसन्निव भारत । तस्याश्चांश्व॒तुरः संख्ये पातयामास सायकै:

Rồi vua xứ Prāgjyotiṣa, như thể bật cười, hỡi Bhārata, đã dùng tên của mình bắn hạ cả bốn con ngựa của chiến xa đối phương ngay giữa trận mạc.

Verse 38

स हताश्वे रथे तिष्ठन्‌ राक्षसेन्द्र: प्रतापवान्‌ । शक्ति चिक्षेप वेगेन प्राग्ज्योतिषगजं प्रति

Sañjaya nói: Dẫu ngựa đã bị giết, chúa tể Rākṣasa hùng mạnh Ghaṭotkaca vẫn đứng vững trên chính chiến xa ấy. Với tốc lực lớn, chàng phóng vũ khí śakti về phía con voi của Bhagadatta xứ Prāgjyotiṣa.

Verse 39

तामापतन्तीं सहसा हेमदण्डां सुवेगिनीम्‌ । त्रिधा चिच्छेद नृपति: सा व्यकीर्यत मेदिनीम्‌

Sañjaya thưa: Vũ khí cán vàng ấy lao tới với tốc lực dữ dội, bất thần giáng xuống; nhà vua liền chém làm ba đoạn, và những mảnh vỡ rơi vãi khắp mặt đất.

Verse 40

उस शक्तिमें सोनेका डंडा लगा हुआ था। वह अत्यन्त वेगशालिनी थी। उसे सहसा आती देख राजा भगदत्तने उसके तीन टुकड़े कर डाले। फिर वह पृथ्वीपर बिखर गयी ।।

Trên cây śakti ấy gắn một cán bằng vàng; nó nhanh như bão. Vừa thấy nó ập đến, vua Bhagadatta chém phăng làm ba mảnh, rồi nó văng rải trên mặt đất. Thấy śakti của mình bị phá nát, con trai của Haiḍimba—Ghaṭotkaca—hoảng sợ bỏ chạy, như thuở xưa Namuci, bậc nhất trong loài Dānava, đã từng tháo lui khỏi chiến địa trước Indra.

Verse 41

त॑ विजित्य रणे शूरं विक्रान्तं ख्यातपौरुषम्‌ । अजेयं समरे वीरं यमेन वरुणेन च

Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, sau khi khuất phục trên chiến địa vị dũng sĩ lẫy lừng—người nổi danh vì oai lực, được xem là bất khả chiến bại, đến cả Yama và Varuṇa cũng không thể quật ngã—con voi của Bhagadatta liền bắt đầu nghiền nát quân Pāṇḍava trên đồng trận, như voi rừng giẫm nát một hồ sen khi nó lang thang qua đó.

Verse 42

पाण्डवीं समरे सेनां सम्ममर्द स कुज्जर: । यथा वनगजो राजन मृदनंश्चवरति पद्मिनीम्‌

Sañjaya thưa: Tâu Đại vương, giữa trận chiến, con voi ấy nghiền nát quân Pāṇḍava, như voi rừng giẫm đạp rồi lang thang trong một hồ đầy sen.

Verse 43

मद्रेश्वरस्तु समरे यमा भ्यां समसज्जत | स्वस्रीयौं छादयांचक्रे शरौचै: पाण्डुनन्दनौ

Sañjaya thưa: Giữa vòng chiến, chúa xứ Madra là Śalya đã giao đấu với đôi huynh đệ song sinh—hai người được ví như “cặp Yama”—Nakula và Sahadeva. Rồi bằng những loạt tên vun vút, ông phủ kín hai con trai của Pāṇḍu—chính là các cháu ruột của mình—bằng mưa tên.

Verse 44

सहदेवस्तु समरे मातुल॑ दृश्य संगतम्‌ । अवारयच्छरौचेण मेघो यद्धद्‌ दिवाकरम्‌

Sañjaya nói: Giữa trận tiền, Sahadeva thấy người cậu bên ngoại đang lao vào cuộc chiến liền chặn bước tiến của ông, trùm lên ông một cơn mưa tên—như mây che khuất mặt trời.

Verse 45

छाद्यमान: शरौघेण हृष्टरूपतरो5भवत्‌ | तयोश्वाप्यभवत्‌ प्रीतिरतुला मातृकारणात्‌

Sañjaya nói: Dẫu bị mưa tên phủ kín, Śalya lại càng rạng rỡ, càng hân hoan. Và trong lòng Nakula cùng Sahadeva cũng dâng lên một tình thương mến vô song dành cho ông, bởi mối dây ruột thịt qua người mẹ.

Verse 46

ततः प्रहस्य समरे नकुलस्य महारथ: । (ध्वजं चिच्छेद बाणेन धनुश्वैकेन मारिष । अथैनं छिन्नथन्वानं छादयन्निव भारत ।। निजघान रणे तं तु सूतं चास्य न्यपातयत्‌ ।।) अश्वांश्व चतुरो राज॑श्षतुर्भि: सायकोत्तमै:

Sañjaya nói: Rồi giữa trận mạc, vị đại chiến xa ấy bật cười, bắn một mũi tên chém đứt cờ hiệu của Nakula; và chỉ với một mũi tên nữa, ông cắt phăng cây cung của chàng. Sau đó, hỡi Bhārata, như thể muốn phủ trùm lên chàng, ông dồn dập bắn tên vào Nakula khi chàng đã mất cung; lại còn đánh ngã cả người đánh xe của chàng. Và nhà vua ấy tiếp tục hạ bốn con ngựa bằng bốn mũi tên tuyệt hảo.

Verse 47

प्रेषयामास समरे यमस्य सदन प्रति । हताश्चात्‌ तु रथात्‌ तूर्णमवप्लुत्य महारथ:

Sañjaya nói: Trong trận ấy, ông đã tiễn kẻ thù về cõi của Yama. Rồi sau cuộc sát phạt, vị đại chiến xa liền nhanh chóng nhảy xuống khỏi xe.

Verse 48

आरुरोह ततो यान भ्रातुरेव यशस्विन: । आर्य! तब महारथी शल्यने समरभूमिमें हँस्‍कर एक बाणसे नकुलके ध्वजको और दूसरेसे उनके धनुषको भी काट दिया। भारत! धनुष कट जानेपर उन्हें बाणोंसे आच्छादित- से करते हुए युद्धस्थलमें उनके सारथिको भी मार गिराया। राजन! फिर उन्होंने उस युद्धमें चार उत्तम सायकोंद्वारा नकुलके चारों घोड़ोंको यमराजके घर भेज दिया। घोड़ोंके मारे जानेपर महारथी नकुल उस रथसे तुरंत ही कूदकर अपने यशस्वी भाई सहदेवके ही रथपर जा बैठे ।। एकस्थोौ तु रणे शूरौ दृढे विक्षिप्य कार्मुकौ

Sañjaya nói: Rồi Nakula lên ngồi trên chiến xa của người anh lừng danh của mình, Sahadeva. Trên chiến trường, đại chiến xa Śalya mỉm cười đầy tự tin, dùng một mũi tên chém đứt cờ hiệu của Nakula, và bằng một mũi khác cắt phăng cây cung của chàng. Khi cung đã gãy, Śalya trút mưa tên như thể phủ trùm lên chàng, lại còn đánh ngã người đánh xe của Nakula ngay giữa trận. Rồi, hỡi Đại vương, với bốn mũi tên tuyệt hảo, ông tiễn bốn con ngựa của Nakula về cõi Yama. Khi ngựa đã bị hạ, Nakula dũng mãnh lập tức nhảy khỏi chiến xa ấy và sang ngồi trên chiến xa của người em nổi danh, Sahadeva.

Verse 49

मद्रराजरथं तूर्ण छादयामासतु: क्षणात्‌ | तदनन्तर एक ही रथपर बैठे हुए उन दोनों शूरवीरोंने क्षणभरमें अपने सुदृढ़ धनुषको खींचकर रणभूमिमें मद्रराजके रथको तुरंत ही आच्छादित कर दिया || ४८ है ।।

Sañjaya nói: Dẫu vua Śalya bị vô số mũi tên—mỗi mũi có khớp cong—do các cháu trai bắn tới phủ kín, bậc trượng phu ấy vẫn đứng vững như núi, không rung chuyển, không nao núng. Như thể mỉm cười khinh thị, ông còn hóa giải chính cơn mưa vũ khí ấy.

Verse 50

स्वस््रीयाभ्यां नरव्याप्रो नाकम्पत यथाचल: । प्रहसन्निव तां चापि शस्त्रवृष्टिं जघान ह

Sañjaya nói: Dẫu bị vô số mũi tên có khớp cong do các con trai của chị mình bắn tới phủ kín, Śalya—bậc nhất trong hàng trượng phu—vẫn đứng vững như núi, không rung, không chuyển. Như thể đang mỉm cười, ông đã đập tan chính cơn mưa vũ khí ấy.

Verse 51

सहदेवस्तत: क्रुद्ध: शरमुदगृह वीर्यवान्‌ । मद्रराजमभिप्रेक्ष्य प्रेषयामास भारत,भारत! तब पराक्रमी सहदेवने कुपित होकर एक बाण हाथमें लिया और उसे मद्रराजको लक्ष्य करके चला दिया

Sañjaya nói: Bấy giờ Sahadeva dũng mãnh nổi giận, cầm lấy một mũi tên; chăm chú nhìn vua xứ Madra, chàng phóng nó đi.

Verse 52

स शर: प्रेषितस्तेन गरुडानिलवेगवान्‌ । मद्रराजं विनिर्भिद्य निपषात महीतले,उनके द्वारा चलाया हुआ वह बाण गरुड और वायुके समान वेगशाली था। वह मद्रराजको विदीर्ण करके पृथ्वीपर जा गिरा

Sañjaya nói: Mũi tên chàng bắn đi lao vút như Garuḍa và như gió. Nó xuyên thấu vua xứ Madra rồi rơi xuống mặt đất.

Verse 53

स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थे महारथ: । निषसाद महाराज कश्मलं च जगाम ह,महाराज! उसके गहरे आघातसे पीड़ित एवं व्यथित होकर महारथी शल्य रथके पिछले भागमें जा बैठे और मूर्च्छित हो गये

Sañjaya nói: Tâu Đại vương! Bị thương sâu, đau đớn đến chấn động, đại chiến binh Śalya khuỵu xuống ở phần sau cỗ chiến xa và ngất lịm đi.

Verse 54

7॑८...- >> (५-.२+ विक्डसंसाप्कमेप तछ त॑ विसंज्ञं निपतितं सूतः सम्प्रेक्ष्य संयुगे । अपोवाह रथेनाजौ यमाभ्यामभिपीडितम्‌

Sañjaya nói: Thấy ông trên chiến địa—bị Nakula và Sahadeva đánh gục, bất tỉnh và ngã rạp trên cỗ chiến xa—người đánh xe giữa cơn giao tranh liền vội đưa ông rời khỏi chiến trường bằng chiến xa.

Verse 55

दृष्टवा मद्रेश्वररथं धार्तराष्ट्रा: पराड्मुखम्‌ । सर्वे विमनसो भूत्वा नेदमस्तीत्यचिन्तयन्‌

Sañjaya nói: Thấy chiến xa của chúa tể xứ Madra quay khỏi cuộc chiến, các con của Dhṛtarāṣṭra đều ủ rũ. Trong lòng họ nghĩ: “Không thể như vậy được”—như thể sinh mệnh của vua Madra nay chẳng còn vững chắc.

Verse 56

निर्जित्य मातुल॑ संख्ये माद्रीपुत्री महारथौ | दध्यतुर्मुदिती शड्खौ सिंहनादं च नेदतु:,महारथी माद्रीपुत्र युद्धमें अपने मामाको परास्त करके प्रसन्नतापूर्वक शंख बजाने और सिंहनाद करने लगे

Sañjaya nói: Sau khi đánh bại người cậu bên ngoại giữa vòng chiến, hai đại chiến xa—những con trai của Mādrī—hân hoan thổi tù và và gầm vang như sư tử.

Verse 57

अभिदुद्रुवतुर्हष्टी तव सैन्यं विशाम्पते । यथा दैत्यचमूं राजन्निन्द्रोपेन्द्राविवामरी

Sañjaya nói: Ôi chúa tể muôn dân, Nakula và Sahadeva, lòng đầy hân hoan, đã lao thẳng vào quân đội của ngài. Như Indra và Upendra đánh tan đạo quân Daitya, hai dũng sĩ ấy cũng xua quân ngài phải lùi bước.

Verse 82

इस प्रकार श्रीमह्याभारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत भीष्मवधपर्वमें द्वैरथयुद्धविषयक बयासीवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sañjaya nói: Như vậy, trong bộ Mahābhārata tôn kính, thuộc Bhīṣma Parva—cụ thể trong phần nói về việc Bhīṣma bị hạ—chương thứ tám mươi hai, thuật về cuộc quyết đấu giữa hai chiến xa, đến đây kết thúc.

Verse 83

इति श्रीमहाभारते भीष्मपर्वणि भीष्मवधपर्वणि द्न्द्युद्धे न्यशीतितमो5ध्याय: ।। ८३ || इस प्रकार श्रीमह्ाभारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत भीष्यवधपर्वमें द्धयुद्धविषयक तिरासीवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sañjaya thưa: “Như vậy, trong bộ Śrī Mahābhārata, thuộc Bhīṣma Parva—đặc biệt trong phần nói về sự ngã xuống của Bhīṣma—đây là chương thứ tám mươi ba, bàn về cuộc quyết đấu nơi chiến địa, nay đã kết thúc.” Công thức kết thúc này đặt biến cố vào trong đại ký lục đạo lý và lịch sử của cuộc chiến, đánh dấu sự khép lại của một đơn vị tự sự xoay quanh giao tranh và những hệ quả nghiêm trọng của nó.