Shloka 5
Adhyāya 86: Irāvān’s Lineage, Cavalry Clash, and the Māyā-Duel Ending in Irāvān’s Fall
गड़ाया: सुरनद्या वै स्वादु भूत्वा यथोदकम् | महोददथेर्गुणा भ्यासाललवण त्वं निगच्छति,परंतप! नरेश! जैसे देवनदी गंगाजीका जल स्वादिष्ट होकर भी महासागरके संयोगसे उसीके गुणका सम्मिश्रण हो जानेके कारण खारा हो जाता है, उसी प्रकार आपके पुत्रोंका पुरुषार्थ युद्धमें वीर पाण्डवोंतक पहुँचकर व्यर्थ हो जाता है
surānadī yathā gaṅgā svādu bhūtvā yathodakam | mahodadheḥ saṃyogena guṇasaṃmiśraṇād bhavet lavaṇā parantapa || tathā tava sutānāṃ yat pauruṣaṃ yuddham āśritam | vīraiḥ pāṇḍavaiḥ saṃprāpya niṣphalaṃ pratipadyate ||
Sañjaya thưa: “Hỡi bậc diệt thù, hỡi đại vương! Như nước sông thiêng Gaṅgā vốn ngọt, nhưng khi hòa vào đại dương thì do phẩm tính trộn lẫn với biển mà trở nên lợ—cũng vậy, nỗ lực trượng phu của các con bệ hạ, một khi chạm đến những Pāṇḍava anh hùng trên chiến địa, liền mất hết uy lực và hóa thành vô ích. Trước dũng lực vượt trội và chí hướng chính nghĩa, sự hung hăng đơn thuần tan rã như vị ngọt của dòng sông bị muối biển lấn át.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that power and effort, when driven by an unrighteous cause or confronted by superior virtue and strength, can become ineffective—like sweet river-water turning salty upon merging with the ocean. It cautions a king that mere force cannot guarantee success when moral and strategic realities overwhelm it.
Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra, using a vivid natural metaphor, that the Kauravas’ martial exertions are being neutralized upon meeting the Pāṇḍavas in battle. It is part of Sañjaya’s ongoing battlefield narration and assessment of the war’s momentum.