Adhyaya 34

Verse 1

इती श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे त्रयस्त्रिशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः तीर्थानि यानि लोके ऽस्मिन् विश्रुतानि माहन्ति च / तानि त्वं कथयास्माकं रोमहर्षण सांप्रतम्

Như vậy, trong Śrī Kūrma Purāṇa, bản Saṃhitā sáu nghìn kệ, thuộc phần hậu, mở đầu chương thứ ba mươi ba. Các hiền triết thưa: “Ôi Romaharṣaṇa, xin nay hãy kể cho chúng tôi về những thánh địa hành hương (tīrtha) trong thế gian này, vốn nổi danh và được tôn kính sâu xa.”

Verse 2

रोमहर्षण उवाच शृणुध्वं कथयिष्ये ऽहं तीर्थानि विविधानि च / कथितानि पुराणेषु मुनिभिर्ब्रह्मवादिभिः

Romaharṣaṇa nói: “Hãy lắng nghe. Ta sẽ thuật lại muôn loại thánh địa tīrtha—những điều đã được chư hiền triết, các bậc giảng giải Brahman (chân lý tối thượng), truyền dạy trong các Purāṇa.”

Verse 3

यत्र स्नानं जपो होमः श्राद्धदानादिकं कृतम् / एकैकशो मुनिश्रेष्ठाः पुनात्यासप्तमं कुलम्

Hỡi bậc hiền triết tối thượng, nơi nào có tắm gội thanh tịnh, tụng niệm thần chú (japa), cúng lửa (homa), và các nghi lễ như śrāddha cùng bố thí—dù chỉ thực hành từng việc một—cũng tẩy sạch gia tộc đến bảy đời.

Verse 4

पञ्चयोजनविस्तीर्णं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः / प्रयागं प्रथितं तीर्थं तस्य माहात्म्यमीरितम्

Prayāga—nổi danh là thánh địa của Brahmā, Đấng Tối Thượng (Parameṣṭhin)—trải rộng năm yojana. Nay công đức và uy linh (māhātmya) của nơi ấy được tuyên dương.

Verse 5

अन्यच्च तीर्थप्रवरं कुरूणां देववन्दितम् / ऋषीणामाश्रमैर्जुष्टं सर्वपापविशोधनम्

“Lại nữa, có một thánh địa tối thắng của xứ Kuru, được chư thiên kính lễ; nơi ấy có các đạo tràng của các ṛṣi lui tới, và là dòng nước gột sạch mọi tội lỗi.”

Verse 6

तत्र स्नात्वा विशुद्धात्मा दम्भमात्सर्यवर्जितः / ददाति यत्किञ्चिदपि पुनात्युभयतः कुलम्

Tắm gội nơi ấy xong, người có tâm thanh tịnh, lìa dối trá và ganh ghét; nếu đem bố thí dù chỉ một chút, cũng làm thanh tịnh cả hai dòng tộc—dòng sinh ra và dòng kết duyên.

Verse 7

गयातीर्थं परं गुह्यं पितॄणां चाति वल्लभम् / कृत्वा पिण्डप्रदानं तु न भूयो जायते नरः

Gayā-tīrtha là thánh địa tối thượng, huyền mật sâu xa, vô cùng được các Pitṛ (tổ linh) yêu kính. Ai đã làm lễ dâng piṇḍa (viên cơm cúng) tại đó thì người ấy không còn tái sinh nữa.

Verse 8

सकृद् गयाभिगमनं कृत्वा पिण्डं ददाति यः / तारिताः पितरस्तेन यास्यन्ति परमां गतिम्

Ai chỉ một lần đến Gayā mà dâng piṇḍa (viên cơm tang lễ) tại đó—nhờ người ấy, các Pitṛ được cứu độ và sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 9

तत्र लोकहितार्थाय रुद्रेण परमात्मना / शिलातले पदं न्यस्तं तत्र पितॄन् प्रसादयेत्

Tại đó, vì lợi ích của muôn loài, Rudra—Đại Ngã Tối Thượng—đã đặt dấu chân trên phiến đá. Ngay nơi ấy, người ta nên làm lễ khiến các Pitṛ hoan hỷ.

Verse 10

गयाभिगमनं कर्तुं यः शक्तो नाभिगच्छति / शोचन्ति पितरस्तं वै वृथा तस्य परिश्रमः

Ai có đủ khả năng hành hương đến Gayā mà lại không đi—các Pitṛ của người ấy thật sự buồn thương; mọi nỗ lực khác của người ấy đều hóa vô ích.

Verse 11

गायन्ति पितरो गाथाः कीर्तयन्ति महर्षयः / गयांयास्यतियः कश्चित् सो ऽस्मान् संतारयिष्यति

Các Pitṛ cất tiếng hát những bài ca, và các đại hiền triết tuyên cáo: “Ai sẽ đi đến Gayā—người ấy sẽ đưa chúng ta vượt qua (khỏi cảnh ràng buộc của tổ linh).”

Verse 12

यदि स्यात् पातकोपेतः स्वधर्मरतिवर्जितः / गयां यास्यति वंश्यो यः सो ऽस्मान् संतारयिष्यति

Dẫu một hậu duệ mang nặng tội lỗi và đã lìa xa niềm hoan hỷ trong bổn phận (dharma) của mình, nếu người ấy đến Gayā, thì sẽ cứu độ chúng ta—các tổ tiên—vượt qua biển khổ.

Verse 13

एष्टव्या बहवः पुत्राः शीलवन्तो गुणान्विताः / तेषां तु समवेतानां यद्येको ऽपि गयां व्रजेत्

Nên mong có nhiều con trai—đức hạnh đoan chính, đầy đủ phẩm chất—vì trong số họ, dù chỉ một người đi đến Gayā, thì ý nguyện tổ tiên của gia tộc cũng được viên thành nhờ các nghi lễ nơi ấy.

Verse 14

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन ब्राह्मणस्तु विशेषतः / प्रदद्याद् विधिवत् पिण्डान् गयां गत्वा समाहितः

Vì thế, phải dốc mọi nỗ lực—đặc biệt là bậc brāhmaṇa—sau khi đến Gayā và nhiếp tâm an định, nên dâng các piṇḍa đúng theo nghi thức.

Verse 15

धन्यास्तु खलु ते मर्त्या गयायां पिण्डदायिनः / कुलान्युभयतः सप्त समुद्धृत्याप्नुयात् परम्

Phước thay thật sự là những người phàm dâng piṇḍa tại Gayā; sau khi nâng độ bảy dòng tộc ở cả hai phía (nội ngoại), họ đạt đến cảnh giới Tối Thượng.

Verse 16

अन्यच्च तीर्थप्रवरं सिद्धावासमुदाहृतम् / प्रभासमिति विख्यातं यत्रास्ते भगवान् भवः

Lại còn có một thánh địa tối thắng khác, được xưng là nơi cư trú của các bậc siddha (thành tựu). Nơi ấy nổi danh với tên Prabhāsa, nơi Đức Thế Tôn Bhava (Śiva) ngự trị.

Verse 17

तत्र स्नानं तपः श्राद्धं ब्राह्मणानां च पूजनम् / कृत्वा लोकमवाप्नोति ब्रह्मणो ऽक्षय्यमुत्तमम्

Tại nơi ấy, sau khi tắm gội thanh tịnh, tu khổ hạnh, cử hành lễ śrāddha cho tổ tiên và kính lễ cúng dường các bà-la-môn, người ấy đạt đến cõi tối thượng, bất hoại của Phạm (Brahman).

Verse 18

तीर्थं त्रैयम्बकं नाम सर्वदेवनमस्कृतम् / पूजयित्वा तत्र रुद्रं ज्योतिष्टोमफलं लभेत्

Có một thánh địa mang tên Traiyambaka, được chư thiên đồng kính lễ. Ai đến đó thờ phụng Rudra thì được công đức ngang với lễ tế Soma Jyotiṣṭoma.

Verse 19

सुवर्णाक्षं महादेवं समभ्यर्च्य कपर्दिनम् / ब्राह्मणान् पूजयित्वा तु गाणपत्यं लभेद् ध्रुवम्

Ai chí thành thờ phụng Mahādeva—Đấng mắt vàng, Kapardin (bậc tóc bện)—rồi kính lễ cúng dường các bà-la-môn, người ấy chắc chắn đạt địa vị Gaṇapatya, trở thành một thành viên trong đoàn tùy tùng thiêng liêng của Śiva.

Verse 20

सोमेश्वरं तीर्थवरं रुद्रस्य परमेष्ठिनः / सर्वव्याधिहरं पुण्यं रुद्रसालोक्यकारणम्

Someshvara là thánh địa tối thắng thuộc về Rudra, Đấng Tối Thượng. Nơi ấy thanh tịnh, trừ diệt mọi bệnh khổ, và là nhân duyên đưa đến Rudra-sālokya: được ở cùng cõi với Rudra.

Verse 21

तीर्थानां परमं तीर्थं विजयं नाम शोभनम् / तत्र लिङ्गं महेशस्य विजयं नाम विश्रुतम्

Trong mọi thánh địa, tối thượng nhất là Tīrtha rực rỡ mang tên Vijaya. Tại đó an lập liṅga của Maheśa, cũng lừng danh với danh hiệu “Vijaya”.

Verse 22

षण्मासान् नियताहारो ब्रह्मचारी समाहितः / उषित्वा तत्र विप्रेन्द्रा यास्यन्ति परमं पदम्

Ở đó cư trú sáu tháng, tiết chế ẩm thực, an trú trong phạm hạnh (brahmacarya) và thu nhiếp nội tâm—những bậc Bà-la-môn tối thắng ấy sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 23

अन्यच्च तीर्थप्रवरं पूर्वदेशे सुशोभनम् / एकाम्रं देवदेवस्य गाणपत्यफलप्रदम्

Lại còn một thánh địa tối thắng khác ở phương Đông, rực rỡ trang nghiêm—Ekāmra, thuộc về Đấng Thần của các thần (Īśvara), ban quả báo của pháp môn Gaṇapatya (tôn thờ Gaṇeśa).

Verse 24

दत्त्वात्र शिवभक्तानां किञ्चिच्छश्वन्महीं शुभाम् / सार्वभौमो भवेद् राजा मुमुक्षुर्मोक्षमाप्नुयात्

Tại đây, chỉ cần hiến tặng cho các tín đồ của Śiva dù một phần đất lành nhỏ bé như một bố thí bền lâu—vua sẽ thành bậc bá chủ thiên hạ; còn người cầu giải thoát sẽ chứng đắc mokṣa.

Verse 25

महानदीजलं पुण्यं सर्वपापविनाशनम् / ग्रहणे समुपस्पृश्य मुच्यते सर्वपातकैः

Nước của đại hà là thiêng liêng, diệt trừ mọi tội lỗi. Vào lúc nhật thực hay nguyệt thực, ai làm lễ tắm gội trong đó sẽ được giải thoát khỏi mọi trọng tội.

Verse 26

अन्या च विरजा नाम नदी त्रैलोक्यविश्रुता / तस्यां स्नात्वा नरो विप्रा ब्रह्मलोके महीयते

Lại có một con sông khác tên Virajā, lừng danh khắp ba cõi. Hỡi các Bà-la-môn, ai tắm trong dòng sông ấy sẽ được tôn vinh và thăng hoa nơi cõi Phạm Thiên (Brahmaloka).

Verse 27

तीर्थं नारायणस्यान्यन्नाम्ना तु पुरुषोत्तमम् / तत्र नारायणः श्रीमानास्ते परमपूरुषः

Còn có một thánh địa (tīrtha) khác của Nārāyaṇa, mang danh “Puruṣottama”. Tại đó, Nārāyaṇa vinh quang ngự như Đấng Tối Thượng, Bậc Chí Nhân.

Verse 28

पूजयित्वा परं विष्णुं स्नात्वा तत्र द्विजोत्तमः / ब्राह्मणान् पूजयित्वा तु विष्णुलोकमवाप्नुयात्

Sau khi thờ phụng Vishnu Tối Thượng và tắm gội tại đó, bậc ưu tú trong hàng nhị sinh—lại kính lễ các Bà-la-môn—ắt sẽ đạt đến cõi Vishnu (Viṣṇuloka).

Verse 29

तीर्थानां परमं तीर्थं गोकर्णं नाम विश्रुतम् / सर्वपापहरं शंभोर्निवासः परमेष्ठिनः

Trong mọi thánh địa, thánh địa tối thượng nổi danh là Gokarṇa—nơi diệt trừ mọi tội lỗi, chính là chốn ngự của Śambhu (Śiva), Đấng Tối Cao.

Verse 30

दृष्ट्वा लिंङ्गं तु देवस्य गोकर्णेश्वरमुत्तमम् / ईप्सितांल्लभते कामान् रुद्रस्य दयितो भवेत्

Chiêm bái liṅga tối thượng Gokarṇeśvara của Thần, người ấy sẽ được toại nguyện những điều mong cầu và trở nên người được Rudra (Śiva) thương mến.

Verse 31

उत्तरं चापि गोकर्णं लिङ्गं देवस्य शूलिनः / महादेवस्यार्चयित्वा शिवसायुज्यमाप्नुयात्

Lại nữa, tại Uttara-Gokarṇa có liṅga của Đấng cầm đinh ba. Ai thờ phụng Mahādeva nơi ấy sẽ đạt sāyujya—sự hiệp nhất trọn vẹn với Śiva.

Verse 32

तत्र देवो महादेवः स्थाणुरित्यभिविश्रुतः / तं दृष्ट्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते तत्क्षणान्नरः

Tại đó, Thần Mahādeva lừng danh với danh xưng Sthāṇu. Chỉ trong khoảnh khắc chiêm bái Ngài, con người liền được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.

Verse 33

अन्यत् कुब्जाम्रमतुलं स्थानं विष्णोर्महात्मनः / संपूज्य पुरुषं विष्णुं श्वेतद्वीपे महीयते

Lại có một thánh địa khác vô song của đấng Viṣṇu đại hồn, gọi là Kubjāmra. Ai thành kính phụng thờ Puruṣa Viṣṇu tại đó sẽ được tôn vinh và đạt địa vị cao quý ở Śvetadvīpa.

Verse 34

यत्र नारायणो देवो रुद्रेण त्रिपुरारिणा / कृत्वा यज्ञस्य मथनं दक्षस्य तु विसर्जितः

Nơi mà chính đức Nārāyaṇa—cùng với Rudra, đấng diệt Tripura—đã “khuấy đảo” và chỉnh định lễ tế của Dakṣa, rồi liền rời khỏi đàn tế ấy.

Verse 35

समन्ताद् योजनं क्षेत्रं सिद्धर्षिगणवन्दितम् / पुण्यमायतनं विष्णोस्तत्रास्ते पुरुषोत्तमः

Bốn bề, trải rộng một yojana, là vùng thánh địa được các hội chúng Siddha và các bậc Ṛṣi tôn kính. Đó là thánh sở của Viṣṇu; tại đó, Puruṣottama—Đấng Tối Thượng—ngự trị.

Verse 36

अन्यत् कोकामुखं विष्णोस्तीर्थमद्भुतकर्मणः / मृतो ऽत्र पातकैर्मुक्तो विष्णुसारूप्यमाप्नुयात्

Lại có một bến thánh khác của Viṣṇu, gọi là Kokāmukha, nổi danh bởi năng lực kỳ diệu. Ai qua đời tại đó sẽ được giải thoát khỏi tội lỗi và chứng sārūpya-mukti—đồng dạng với Viṣṇu.

Verse 37

शालग्रामं महातीर्थं विष्णोः प्रीतिविवर्धनम् / प्राणांस्तत्र नरस्त्यक्त्वा हृषीकेषं प्रपश्यति

Śālagrāma là thánh địa tối thượng, làm tăng niềm hoan hỷ của đức Viṣṇu. Người nào xả bỏ hơi thở mạng sống tại đó sẽ được chiêm bái Hṛṣīkeśa, Đấng Chủ Tể các căn.

Verse 38

अश्वतीर्थमिति ख्यातं सिद्धावासं सुपावनम् / आस्ते हयशिरा नित्यं तत्र नारायणः स्वयम्

Nơi ấy được tôn xưng là Aśvatīrtha, chốn cư ngụ vô cùng thanh tịnh của các bậc siddha. Tại đó, chính Nārāyaṇa thường trụ trong hình tướng Hayāśiras, Đấng đầu ngựa.

Verse 39

तीर्थं त्रैलोक्यविख्यातं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः / पुष्करं सर्वपापघ्नं मृतानां ब्रह्मलोकदम्

Puṣkara là thánh địa vang danh khắp ba cõi, thuộc về Brahmā—Đấng Tối Thượng của muôn loài. Nơi ấy diệt trừ mọi tội lỗi, và ban cho người chết tại đó được sinh về Brahmaloka.

Verse 40

मनसा संस्मरेद् यस्तु पुष्करं वै द्विजोत्तमः / पूयते पातकैः सर्वैः शक्रेण सह मोदते

Hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh, ai thật lòng tưởng niệm Puṣkara trong tâm thì được thanh tịnh khỏi mọi tội lỗi, và hoan hỷ cùng Śakra (Indra).

Verse 41

तत्र देवाः सगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः / उपासते सिद्धसङ्घा ब्रह्मणं पद्मसंभवम्

Tại đó, chư thiên cùng các Gandharva, Yakṣa, Nāga và Rākṣasa, và các hội chúng siddha đều phụng thờ Brahmā, đấng sinh từ hoa sen.

Verse 42

तत्र स्त्रात्वा भवेच्छुद्धो ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् / पूजयित्वा द्विजवरान् ब्रह्माणं संप्रपष्यति

Tại đó, sau khi tắm gội, người ấy được thanh tịnh; rồi kính lễ và phụng thờ Phạm Thiên (Brahmā), Đấng Tối Thượng của muôn loài, lại tôn kính các Bà-la-môn tối thắng, bấy giờ được chiêm bái Phạm Thiên trực tiếp.

Verse 43

तत्राभिगम्य देवेशं पुरुहूतमनिन्दितम् / सुरूपो जायते मर्त्यः सर्वान् कामानवाप्नुयात्

Đến nơi ấy và đến gần Chúa tể chư thiên—Puruhūta, Đấng vô nhiễm—người phàm trở nên rạng ngời, dung mạo đoan nghiêm, và có thể đạt được mọi điều mong cầu.

Verse 44

सप्तसारस्वतं तीर्थं ब्रह्माद्यैः सेवितं परम् / पूजयित्वा तत्र रुद्रमश्वमेधफलं लभेत्

Tại thánh địa Saptasārasvata tối thượng—nơi ngay cả Phạm Thiên và chư thần thường lui tới phụng sự—ai kính lễ và thờ phụng Rudra tại đó sẽ đạt công đức ngang bằng quả báo của lễ tế Aśvamedha.

Verse 45

यत्र मङ्कणको रुद्रं प्रपन्नः परमेश्वरम् / आराधयामास हरं पञ्चक्षरपरायणः

Tại đó, Maṅkaṇaka—nương tựa nơi Rudra, Đấng Tối Thượng (Parameśvara)—đã phụng thờ Hara với lòng nhất tâm, trọn đời quy hướng nơi thần chú năm âm.

Verse 46

नमः शिवायेति मुनिः जपन् पञ्चाक्षरं परम् / आराधयामास शिवं तपसा गोवृषध्वजम्

Vị hiền triết, trì tụng thần chú năm âm tối thượng “namaḥ śivāya”, chuyên tâm vào japa, đã phụng thờ Śiva bằng khổ hạnh—Đấng mang biểu tượng lá cờ bò đực.

Verse 47

प्रजज्वालाथ तपसा मुनिर्मङ्कणकस्तदा / ननर्त हर्षवेगेन ज्ञात्वा रुद्रं समागतम्

Bấy giờ hiền giả Maṅkaṇaka bừng cháy bởi sức nóng của khổ hạnh; và khi biết Rudra đã quang lâm, ngài liền múa trong cơn hoan hỷ dâng trào.

Verse 48

तं प्राह भगवान् रुद्रः किमर्थं नर्तितं त्वया / दृष्ट्वापि देवमीशानं नृत्यति स्म पुनः पुनः

Bấy giờ Đức Thế Tôn Rudra nói với ngài: “Vì cớ gì ông đã múa? Dẫu đã chiêm bái Đấng Chúa Tể Īśāna, ông vẫn cứ múa đi múa lại mãi sao?”

Verse 49

सो ऽन्वीक्ष्य भगवानीशः सगर्वं गर्वशान्तये / स्वकं देहं विदार्यास्मै भस्मराशिमदर्शयत्

Thấy ông phồng lên vì kiêu mạn, Đức Thế Tôn Īśa, để dập tắt ngã mạn ấy, đã xé mở chính thân mình và cho ông thấy một đống tro tàn.

Verse 50

पश्येमं मच्छरीरोत्थं भस्मराशिं द्विजोत्तम / माहात्म्यमेतत् तपसस्त्वादृशो ऽन्यो ऽपि विद्यते

“Hãy nhìn đống tro này phát sinh từ chính thân Ta, hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh. Đó là uy lực của khổ hạnh; quả thật cũng có kẻ khác như ông, sở hữu sức linh ấy.”

Verse 51

यत् सगर्वं हि भवता नर्तितं मुनिपुङ्गव / न युक्तं तापसस्यैतत् त्वत्तोप्यत्राधिको ह्यहम्

“Hỡi bậc tối thượng trong hàng hiền giả, điệu múa của ông nơi đây, nhuốm kiêu mạn, chẳng hợp với người tu khổ hạnh. Trong việc này, Ta quả thật vượt trội hơn ông.”

Verse 52

इत्याभाष्य मुनिश्रेष्ठं स रुद्रः किल विश्वदृक् / आस्थाय परमं भावं ननर्त जगतो हरः

Nói xong với bậc hiền triết tối thượng, Rudra—Đấng thấy khắp muôn phương—liền nhập vào cảnh giới tối thượng của thần lực, và trong tư cách Hara, Chúa tể của vũ trụ, Ngài múa điệu thiêng liêng.

Verse 53

सहस्रशीर्षा भूत्वा सहस्राक्षः सहस्रपात् / दंष्ट्राकरालवदनो ज्वालामाली भयङ्करः

Ngài hóa hiện nghìn đầu, nghìn mắt, nghìn chân; miệng dữ tợn với nanh lộ ra, kết vòng lửa rực, đáng sợ khi chiêm ngưỡng.

Verse 54

सो ऽन्वपश्यदशेषस्य पार्श्वे तस्य त्रिशूलिनः / विशाललोचनमेकां देवीं चारुविलासिनीम् / सूर्यायुतसमप्रख्यां प्रसन्नवदनां शिवाम्

Rồi Ngài thấy, bên cạnh Đấng cầm Tam Xoa—Đấng là tất cả—một Nữ Thần duy nhất, mắt rộng, dáng điệu uyển chuyển; rực sáng như mười nghìn mặt trời, dung nhan an nhiên, là Śivā cát tường và hiền từ.

Verse 55

सस्मितं प्रेक्ष्य विश्वेशं तिष्ठन्तीममितद्युतिम् / दृष्ट्वा संत्रस्तहृदयो वेपमानो मुनीश्वरः / ननाम शिरसा रुद्रं रुद्राध्यायं जपन् वशी

Thấy Đấng Viśveśvara đứng đó, rạng ngời ánh quang vô lượng và mỉm cười hiền hòa, bậc thánh hiền bỗng run sợ trong lòng; tim rúng động, thân cũng run. Tự chế, ông cúi đầu đảnh lễ Rudra và bắt đầu tụng niệm thánh ca Rudrādhyāya.

Verse 56

प्रसन्नो भगवानीशस्त्र्यम्बको भक्तवत्सलः / पूर्ववेषं स जग्राह देवी चान्तर्हिताभवत्

Được làm vui lòng, Đấng Chí Tôn Īśa—Tryambaka ba mắt, luôn thương kẻ sùng kính—liền trở lại hình tướng ban đầu; và Nữ Thần cũng ẩn mất khỏi tầm nhìn.

Verse 57

आलिङ्ग्य भक्तं प्रणतं देवदेवः स्वयंशिवः / न भेतव्यं त्वया वत्स प्राह किं ते ददाम्यहम्

Ôm lấy người tín đồ đã cúi lạy, Đấng Thần của các thần—chính Śiva—phán: “Hỡi con yêu, chớ sợ. Hãy nói đi—con muốn Ta ban cho điều gì?”

Verse 58

प्रणम्य मूर्ध्ना गिरिशं हरं त्रिपुरसूदनम् / विज्ञापयामास तदा हृष्टः प्रष्टुमना मुनिः

Cúi đầu đảnh lễ Girīśa—Hara, Đấng diệt Tripura—vị hiền triết bấy giờ hoan hỷ, lòng muốn hỏi, liền kính cẩn dâng lời thỉnh cầu.

Verse 59

नमो ऽस्तु ते महादेव महेश्वर नमो ऽस्तु ते / किमेतद् भगवद्रूपं सुघोरं विश्वतोमुखम्

Đảnh lễ Ngài, ô Mahādeva; đảnh lễ Ngài, ô Maheśvara. Hình tướng của Đấng Bhagavān này là gì—vừa uy nghiêm đáng sợ—với muôn mặt hướng về mọi phương?

Verse 60

का च सा भगवत्पार्श्वे राजमाना व्यवस्थिता / अन्तर्हितेव सहसा सर्वमिच्छामि वेदितुम्

Và đấng rực sáng kia là ai, đứng huy hoàng bên cạnh Bhagavān? Nàng bỗng chốc biến mất như bị che khuất—con ước muốn được biết rõ mọi điều.

Verse 61

इत्युक्ते व्याजहारमं तथा मङ्कणकं हरः / महेशः स्वात्मनो योगं देवीं च त्रिपुरानलः

Nghe vậy, Hara—Maheśa, Đấng thiêu đốt Tripura—liền cất lời với Maṅkaṇaka, giảng bày Yoga của tự ngã nội tại của Ngài, cùng với Devī.

Verse 62

अहं सहस्रनयनः सर्वात्मा सर्वतोमुखः / दाहकः सर्वपापानां कालः कालकरो हरः

Ta là Đấng ngàn mắt; là Tự Ngã của muôn loài, hướng mặt về mọi phương. Ta thiêu đốt mọi tội lỗi; Ta là Thời Gian, là Đấng tạo nên Thời Gian, và là Hara—Đấng trừ diệt.

Verse 63

मयैव प्रेर्यते कृत्स्नं चेतनाचेतनात्मकम् / सो ऽन्तर्यामी स पुरुषो ह्यहं वै पुरुषोत्तमः

Chỉ bởi Ta mà toàn thể vũ trụ—mọi pháp hữu tình và vô tình—được thúc đẩy vận hành. Đó chính là Đấng Nội Tại (Antaryāmin), là Purusha; quả thật Ta chính là Puruṣottama, Ngôi Vị Tối Thượng.

Verse 64

तस्य सा परमा माया प्रकृतिस्त्रिगुणात्मिका / प्रोच्यते मुनिर्भिशक्तिर्जगद्योनिः सनातनी

Māyā tối thượng của Ngài, tức Prakṛti mang bản tính ba guṇa, được các bậc hiền triết tuyên xưng là Śakti vĩnh cửu, là lòng mẹ (nguồn thai) sinh ra vũ trụ.

Verse 65

स एष मायया विश्वं व्यामोहयति विश्ववित् / नारायणः परो ऽव्यक्तो मायारूप इति श्रुतिः

Ngài—Đấng thấu biết toàn vũ trụ—dùng Māyā của mình khiến thế gian này mê lầm. Nārāyaṇa là Đấng Tối Thượng, là Vô Hiển (Avyakta); Śruti tuyên bố Ngài mang bản tính của Māyā, với tư cách Chủ tể và năng lực của nó.

Verse 66

एवमेतज्जगत् सर्वं सर्वदा स्थापयाम्यहम् / योजयामि प्रकृत्याहं पुरुषं पञ्चविंशकम्

Như thế, Ta luôn luôn nâng đỡ toàn thể vũ trụ này trong mọi thời. Và qua Prakṛti, Ta kết hợp (khiến vận hành) nguyên lý thứ hai mươi lăm: Purusha.

Verse 67

तथा वै संगतो देवः कूटस्थः सर्वगो ऽमलः / सृजत्यशेषमेवेदं स्वमूर्तेः प्रकृतेरजः

Như vậy, Đức Chúa—dẫu có tương ưng với sự hiển lộ—vẫn là Đấng bất biến, khắp cùng, thanh tịnh không nhiễm; và tuy vô sinh, Ngài vẫn sinh khởi toàn thể vũ trụ không sót một mảy, từ chính hình thể của Ngài, tức Prakṛti (Tự Nhiên).

Verse 68

स देवो भगवान् ब्रह्मा विश्वरूपः पितामहः / तवैतत् कथितं सम्यक् स्त्रष्ट्वत्वं परमात्मनः

Chính vị thần ấy—Bhagavān Brahmā, Đấng Pitāmaha, ông Tổ của các thế giới, có hình tướng là toàn thể vũ trụ—đã được ngài nói đúng đắn như năng lực sáng tạo của Paramātman, Đại Ngã Tối Thượng.

Verse 69

एको ऽहं भगवान् कलो ह्यनादिश्चान्तकृद् विभुः / समास्थाय परं भावं प्रोक्तो रुद्रो मनीषिभिः

“Chỉ riêng Ta là Bhagavān—chính là Kāla (Thời Gian): vô thủy, khắp cùng, và là Đấng làm nên sự tiêu dung. An trụ trong cảnh giới tối thượng, Ta được bậc hiền trí tuyên xưng là Rudra.”

Verse 70

मम वै सापरा शक्तिर्देवी विद्येति विश्रुता / दृष्टा हि भवता नूनं विद्यादेहस्त्वहं ततः

Quả thật, quyền năng cao thượng của Ta được tôn xưng là Nữ Thần Vidyā (Tri Thức Thánh). Hẳn nay ngươi đã được thấy Nàng; vì thế, Ta chính là thân thể của Tri Thức ấy (Vidyā-deha).

Verse 71

एवमेतानि तत्त्वानि प्रधानपुरुषेश्वराः / विष्णुर्ब्रह्मा च भगवान् रुद्रः काल इति श्रुतिः

Như vậy, các nguyên lý (tattva) này được truyền dạy: Pradhāna, Puruṣa và Īśvara. Và Thánh truyền (śruti) cũng nói đến Viṣṇu, Brahmā, cùng Bhagavān Rudra, và cả Kāla (Thời Gian).

Verse 72

त्रयमेतदनाद्यन्तं ब्रह्मण्येव व्यवस्थितम् / तदात्मकं तदव्यक्तं तदक्षरमिति श्रुतिः

Bộ ba này—không khởi đầu, không cùng tận—chỉ an trụ trong Brahman. Thánh điển Śruti tuyên rằng nó đồng một bản thể với “Đó”: “Đó” là Vô Hiển (Avyakta), và “Đó” là Bất Hoại, Bất Diệt (Akṣara).

Verse 73

आत्मानन्दपरं तत्त्वं चिन्मात्रं परमं पदम् / आकाशं निष्कलं ब्रह्म तस्मादन्यन्न विद्यते

Thực tại tối thượng đặt nền trên an lạc của Tự Ngã; chỉ là Thuần Ý Thức (cin-mātra), là cảnh giới tối cao. Đó là Brahman như hư không, trùm khắp, không phần, không phân chia—ngoài “Đó” ra, không có gì khác tồn tại.

Verse 74

एवं विज्ञाय भवता भक्तियोगाश्रयेण तु / संपूज्यो वन्दनीयो ऽहं ततस्तं पश्य शाश्वतम्

Vì thế, khi đã hiểu (chân lý này) nhờ nương tựa bhakti-yoga, ngươi hãy thờ phụng và đảnh lễ Ta; rồi sẽ chiêm kiến Đấng Vĩnh Hằng ấy.

Verse 75

एतावदुक्त्वा भगवाञ्जगामादर्शनं हरः / तत्रैव भक्तियोगेन रुद्रामाराधयन्मुनिः

Nói chỉ bấy nhiêu, Đấng Thế Tôn Hara liền ẩn mất khỏi tầm thấy. Ngay tại đó, vị hiền triết vẫn tiếp tục phụng thờ Rudra bằng yoga của lòng sùng kính.

Verse 76

एतत् पवित्रमतुलं तीर्थं ब्रह्मर्षिसेवितम् / संसेव्य ब्राह्मणो विद्वान् मुच्यते सर्वपातकैः

Thánh địa (tīrtha) thanh tịnh, vô song này được các bậc đại thánh Brahmarṣi phụng sự. Một bà-la-môn học rộng, nếu chí thành nương đến và hành trì đúng pháp, sẽ được giải thoát khỏi mọi tội lỗi.