Adhyaya 38

Verse 1

इति श्रीब्रहामाण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भर्गवचरिते सप्तत्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३७// वसिष्ठ उवाच अन्तर्द्धानं गते कृष्णे रामस्तु सुमहायशाः / समुद्रिक्तमथात्मानं मेने कृष्णानुभावतः

Như vậy, trong Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa do Vāyu thuyết, phần giữa, Upoddhāta-pāda thứ ba, trong Bhārgava-carita, là chương thứ ba mươi bảy. Vasiṣṭha nói: Khi Kṛṣṇa đã ẩn mất, Rāma lừng danh cho rằng chính mình đang dâng trào bởi ảnh hưởng của Kṛṣṇa.

Verse 2

अकृतव्रणसंयुक्तः प्रदीप्ताग्निरिव ज्वलन् / समायातो भार्गवो ऽसीपुरीं महिष्मतीं प्रति

Với thân thể không hề thương tích, rực cháy như ngọn lửa bừng bừng, Bhārgava đã tiến đến Asipurī, thành Mahīṣmatī.

Verse 3

यत्र पापहरा पुण्या नर्मदा सरितां वरा / पुनाति दर्शनादेव प्राणिनः पापिनो ह्यपि

Nơi ấy có Narmadā, dòng sông thánh thiện bậc nhất, diệt trừ tội lỗi; chỉ cần được chiêm ngưỡng cũng thanh tẩy cả chúng sinh tội lỗi.

Verse 4

पुरा त्रय हरेणापि निविष्टेन महात्मना / त्रिपुरस्य विनाशाय कृतो यत्नो महीपते

Hỡi bậc quân vương, thuở xưa chính Hari đại hồn cũng đã kiên định nỗ lực để diệt vong Tripura.

Verse 5

तत्र किं वर्ण्यते पुण्यं नृणां देवस्वरूपिणाम् / सदृष्ट्वा नर्मदां भूप भर्गवः कुलनन्दनः

Hỡi bậc quân vương, phúc đức của những người mang dáng vẻ thần linh nơi ấy sao kể xiết! Thấy sông Narmadā, Bhārgava—niềm vui của dòng tộc—liền hoan hỷ.

Verse 6

नमश्चकार सुप्रीतः शत्रुसाधनतत्परः / नमो ऽस्तु नर्मदे तुभ्यं हरदेहसमुद्भवे

Với lòng hoan hỷ, người chuyên tâm hàng phục kẻ thù liền đảnh lễ: “Kính lễ Narmadā, đấng phát sinh từ thân Hari.”

Verse 7

क्षिप्रं नाशय शत्रून्मे वरदा भव शोभने / इत्येवं स नमस्कृत्य नर्मदां पापनाशिनीम्

“Hỡi đấng rực đẹp, xin mau diệt kẻ thù của ta; xin làm bậc ban ân.” Nói vậy, ông đảnh lễ Narmadā, đấng diệt trừ tội lỗi.

Verse 8

दूतं प्रस्थापयामास कार्त्तवीर्यार्जुनं प्रति / दूत राजात्वया वाच्यो यदहं वच्मि ते ऽनघ

Rồi ông sai sứ giả đến gặp Kārttavīrya Arjuna và dặn: “Hỡi sứ giả vô tội, hãy nói với nhà vua đúng như lời ta truyền.”

Verse 9

न संदेहस्त्वया कार्यो दूतः क्वापि न बध्यते / यद्बलं तु समाश्रित्य जमदग्निमुनिं नृपः

Ngươi chớ nghi ngờ; sứ giả không bị trói buộc ở bất cứ đâu. Nương vào sức mạnh ấy, nhà vua đã đến yết kiến hiền thánh Jamadagni.

Verse 10

तिरस्त्वं कृतवान्मूढ तत्पुत्रो योद्धुमागतः / शीघ्रं निर्गच्छ मन्दात्मन्युद्धं रामाय देहि तत्

Hỡi kẻ ngu muội! Ngươi đã sỉ nhục người ấy; con trai ông ta đã đến để giao chiến. Hỡi kẻ tâm hèn, hãy mau ra ngoài và trao trận chiến ấy cho Rama.

Verse 11

भार्गवं त्वं समासाद्य गच्छ लोकान्तरं त्वरा / इत्येवमुक्त्वा राजानं श्रुत्वा तस्य वचस्तथा

“Hãy đối diện Bhargava Rama rồi mau đi sang cõi khác.” Nói vậy xong, nhà vua nghe lời ấy đúng như thế.

Verse 12

शीघ्रमागच्छ भद्रं ते विलंबो नेह शस्यते / तेनैवमुक्तो दूतस्तु गतो हैहयभूपतिम्

Hãy đến mau, cầu phúc lành cho ngươi; ở đây không nên chần chừ. Được dặn như vậy, sứ giả liền đến gặp vua Haihaya.

Verse 13

रामोदितं तत्सकलं श्रावयामास संसदि / स राजात्रेयभक्तस्तु महाबलपराक्रमः

Trong triều hội, ông thuật lại trọn vẹn lời Rama đã nói. Vị vua ấy là người sùng kính Atreya, có sức mạnh và dũng lực phi thường.

Verse 14

चुक्रोध श्रुत्वा वाच्यं तद्दूतमुत्तरमावहत् / कार्त्तवीर्य उवाच मया भुजबलेनैव दत्तदत्तेन मेदिनी

Nghe lời ấy, ông nổi giận và sai sứ giả mang lời đáp. Karttavīrya nói: “Chính nhờ sức mạnh cánh tay ta, theo định ngôn của Datta, ta đã giành được cõi đất này.”

Verse 15

जिता प्रसह्य भूपालान्बद्ध्वानीय निजं पुरम् / तद्बलं मयि वर्त्तेत युद्धं दास्ये तवाधुना

Ta đã cưỡng bức đánh bại các vua, trói lại và giải về thành của ta. Hãy để sức lực ấy nằm trong tay ta; nay ta sẽ giao chiến với ngươi.

Verse 16

इत्युत्क्वा विससर्ज्जाशु दूतं हैहयभूपतिः / सेनाध्यक्षं समाहूय प्रोवाच वदतां वरः

Nói xong, vua Haihaya lập tức cho sứ giả lui. Rồi ngài gọi vị tổng chỉ huy quân đội đến, và bậc vương giả hùng biện cất lời.

Verse 17

सज्जं कुरु महाभाग सैन्यं मे वीरसंमतः / योत्स्ये रामेण भृगुणा विलंबो मा भवत्विति

Hỡi bậc cao quý, người được các dũng sĩ kính phục! Hãy chuẩn bị quân đội của ta. Ta sẽ giao chiến với Rāma thuộc dòng Bhṛgu; chớ để chậm trễ.

Verse 18

एवमुक्तो महावीरः सेनाध्यक्षः प्रतापनः / सैन्यं सज्जं विधायाशु चतुरङ्ग न्यवेदयत्

Được truyền lệnh như vậy, vị tổng chỉ huy đại dũng, đầy uy lực, liền mau chóng sắp đặt đạo quân bốn binh chủng và tâu trình lên nhà vua.

Verse 19

सैन्यं सज्जं समाकर्ण्य कार्त्तवीर्यो नृपो मुदा / सूतोपनीतं स्वरथमारुरोह विशांपते

Nghe tin quân đội đã sẵn sàng, vua Kārttavīrya hoan hỷ; ngài lên cỗ chiến xa của mình do người đánh xe dâng đến, như bậc chúa tể của muôn dân.

Verse 20

तस्य राज्ञः समन्तात्तु सामन्ता मण्डलेश्वराः / अनेकाक्षौहिणीयुक्ताः परिवार्योपतस्थिरे

Bốn phía quanh nhà vua, các chư hầu và lãnh chúa các vùng, cùng nhiều đạo quân akṣauhiṇī, vây quanh mà đến chầu hầu.

Verse 21

नागास्तु कोटिशस्तत्र हयस्यन्दनपत्तयः / असंख्याता महाराज सैन्ये सागरसन्निभे

Tâu Mahārāja! Trong đạo quân mênh mông như biển ấy, voi có đến hàng koṭi; còn ngựa, chiến xa và bộ binh thì vô số kể.

Verse 22

दृश्यन्ते तत्र भूपाला नानावंशसमुद्भवाः / महावीरा महाकाया नानायुद्धविशारदाः

Tại đó hiện ra các vị vua thuộc nhiều dòng tộc—những dũng sĩ vĩ đại, thân hình hùng tráng, tinh thông mọi lối chiến trận.

Verse 23

नानाशस्त्रास्त्रकुशला नानावाहगता नृपाः / नानालङ्कारसंयुक्ता मत्ता दानविभूषिताः

Các vị vua ấy tinh thông nhiều loại vũ khí và thần khí, cưỡi trên nhiều loại chiến cụ; trang sức bằng muôn thứ bảo sức, khí thế bừng bừng, và rạng ngời bởi đức bố thí.

Verse 24

महामात्रकृतेद्देशा भान्ति नागा ह्यनेकशः / नानाज्ञातिसमुत्पन्ना हयाः पवनरंहसः

Những xứ sở do các mahāmātra sắp đặt đều rực sáng; vô số voi oai nghi hiện rõ. Những ngựa sinh từ nhiều dòng tộc, phi nhanh như gió, cũng hiện diện.

Verse 25

प्लवन्तो भान्ति भूपाल सादिभिः कृतशिक्षणाः / स्यन्दनानि सुदीर्घाणि जवनाश्वयुतानि च

Hỡi bậc quân vương! Những ngựa đã được người cưỡi và người đánh xe huấn luyện trông thật đẹp khi tung vó nhảy. Lại có những chiến xa dài lớn, thắng bằng ngựa Yavana.

Verse 26

चक्रनिर्घोषयुक्तानि प्रावृण्मेघोपमानि च / पदातयस्तु राजन्ते खड्गचर्मधरा नृप

Những chiến xa ấy vang rền tiếng bánh, tựa mây mùa mưa. Hỡi bậc quân vương, bộ binh mang kiếm và khiên cũng rạng rỡ uy nghi.

Verse 27

अहंपूर्वमहंपूर्वमित्यहंपूर्वकान्विताः / यदा प्रचलितं सैन्यं कार्त्तवीर्यार्जुनस्य वै

Với tiếng lòng “ta trước, ta trước”, đầy khí thế tranh phần đi đầu, khi đại quân của Kārttavīrya Arjuna thật sự chuyển động tiến quân.

Verse 28

तदा प्राच्छादितं व्योम रजसा च दिशो दश / नानावादित्रनिर्घोषैर्हयानां ह्रेषितैस्तथा

Bấy giờ bầu trời và mười phương đều bị bụi mù che phủ; vang dội tiếng nhạc khí muôn loại cùng tiếng ngựa hí rền.

Verse 29

गजानां बृंहितै राजन्व्याप्तं गगनमण्डलम् / मार्गे ददर्श राजेन्द्रो विपरीतानि भूपते

Tâu Đại vương, tiếng rống của đàn voi khiến vòm trời lan tràn; trên đường, Rajendra, hỡi Bhupati, đã thấy những điềm trái nghịch, bất tường.

Verse 30

शकुनानि रणे तस्य मृत्युदौत्यकराणि च / मुक्तकेशां छिन्ननासां रुदतीं च दिगंबराम्

Trong trận chiến của ông, hiện ra những điềm dữ như sứ giả của tử thần; lại thấy một người nữ dīgambara, tóc xõa, mũi bị cắt, đang khóc than.

Verse 31

कृष्णवस्त्रपरीधानां वनितां स ददर्श ह / कुचैलं पतितं भग्नं नग्नं काषायवाससम्

Ông thấy một người nữ mặc y phục đen; lại thấy áo quần nhơ bẩn, rơi rụng, rách nát, kẻ trần truồng, và người khoác y cà-sa màu hoàng thổ.

Verse 32

अङ्गहीनं ददर्शासौ नरं दुःशितमानसम् / गोधां च शशकं शल्यं रिक्तकुम्भं सरीमृपम्

Ông thấy một người cụt mất chi thể, tâm trí ô uế; lại thấy kỳ đà, thỏ, shalya (gai/mũi tên), chiếc vò rỗng, và loài thú sống dưới nước.

Verse 33

कार्पासं कच्छपं तैलं लवणं चास्थिखण्डकम् / स्वदक्षिणे शृगालं च कुर्वन्तं भैर्वं रवम्

Ông thấy bông vải, rùa, dầu, muối và mảnh xương; và bên phải mình, ông thấy con chó rừng tru lên tiếng ghê rợn như Bhairava.

Verse 34

रोगिणं पुंल्कसं चैव वृषं च श्येनभल्लुकौ / दृष्ट्वापि प्रययौ योद्धुं कालपाशावृतो हझात्

Dẫu thấy kẻ bệnh, puṃlkasa, bò đực cùng chim ưng và gấu, hắn vẫn lên đường giao chiến; như bị thòng lọng của Thời Thần (Kāla) trói buộc, bất lực.

Verse 35

नर्मदोत्तरतीरस्थो ह्यकृतव्रणसंयुतः / वटच्छायासमासीनो रामो ऽपश्यदुपागतम्

Ở bờ bắc sông Narmadā, thân không vết thương, Rāma ngồi dưới bóng cây đa và thấy kẻ đang tiến đến.

Verse 36

कार्त्तवीर्यं नृपवरं शतकोटिनृपान्वितम् / सहस्राक्षौहिणीयुक्तं दृष्ट्वा बभूव ह

Thấy Kārttavīrya, bậc vương thượng, được vô số vua chầu quanh và có đến ngàn đạo quân akṣauhiṇī, hắn bàng hoàng kinh ngạc.

Verse 37

अद्य मे सिद्धिमायातं कार्यं चिरसमीहितम् / यद्दृष्टिगोचरो जातः कार्तवीर्यो नृपाधमः

Hôm nay việc ta hằng mong mỏi đã thành tựu, vì Kārttavīrya, kẻ vua hèn mạt ấy, đã lọt vào tầm mắt ta.

Verse 38

इत्येवमुक्त्वा चोत्थाय धृत्वा परशुमायुधम् / व्यञ्जृभतारिनाशायसिंहः क्रुद्धो यथा तथा

Nói vậy rồi hắn đứng dậy, cầm paraśu làm vũ khí; để diệt kẻ thù, hắn gầm vang như sư tử đang phẫn nộ.

Verse 39

दृष्ट्वा समुद्यतं रामं सैनिकानां वधाय च / चकंपिरे भृशं सर्वे मृत्योरिव शरीरिणः

Thấy Rama vùng dậy để diệt quân sĩ, mọi kẻ mang thân xác đều run rẩy dữ dội như đứng trước Thần Chết.

Verse 40

स यत्र यत्रानिलरंहसं भृगुश्चिक्षेप रोषेण युतः परश्वधम् / ततस्ततश्छिन्नभुजोरुकङ्घरा नागा हयाः शूरनरा निपेतुः

Hễ hậu duệ dòng Bhṛgu trong cơn thịnh nộ phóng rìu chiến nhanh như gió ở nơi nào, thì nơi ấy voi, ngựa và các dũng sĩ ngã gục, tay chân vai bị chém lìa.

Verse 41

यथा गजेन्द्रो मदयुक्समन्ततो नालं वनं भर्द्दयति प्रधावन् / तथैव रामो ऽपि मनोनिलौजा विमर्द्दयामास नृपस्य सेनाम्

Như voi chúa say cuồng lao đi giày nát rừng lau sậy bốn phía, cũng vậy Rama, mạnh như gió của ý chí, đã nghiền nát quân đội của nhà vua.

Verse 42

दृष्ट्वा तमित्थं प्रहरन्तमोजसा रामं रणे शस्त्रभृतां वरिष्ठम् / उद्यम्य चापं महदास्थितो रथं सृज्यं च कृत्वा किलमन्स्यराजः

Thấy Rama, bậc tối thượng trong hàng chiến sĩ cầm binh khí, đang đánh mạnh như thế giữa trận, vua Mānasya liền giương cung lớn, lên chiến xa và chuẩn bị phóng tên.

Verse 43

आकृष्य वाणाननलोग्रतेजसः समाकिरन्भार्गवमाससाद / दृष्ट्वा तमायान्तमथो महात्मा रामो गृहीत्वा धनुषं महोग्रम्

Kéo những mũi tên rực cháy với uy lực như lửa, hắn trút mưa tên phủ kín Bhārgava rồi áp sát; thấy hắn tiến đến, bậc Đại Hồn Rama cũng cầm lấy cây cung vô cùng dữ dội.

Verse 44

वायव्यमस्त्रं विदधे रुषाप्लुतो निवारयन्मङ्गलबाणवर्षम् / स चापि राजातिबलो मनस्वी ससर्ज रामाय तु पर्वतास्त्रम्

Trong cơn phẫn nộ, hắn thi triển Vāyavya Astra để ngăn cơn mưa tên cát tường. Rồi vị vua vô cùng dũng mãnh, tâm chí kiên định, phóng Parvata Astra về phía Rama.

Verse 45

तस्तंभ तेनातिबलं तदस्त्रं वायव्यमिष्वस्त्रविधानदक्षः / रामो ऽपि तत्रातिबलं विदित्वा तं मत्स्यराजं विविधास्त्रपूगैः

Rama, bậc tinh thông phép dùng Vāyavya và các tiễn-astra, đã làm tê liệt astra cực mạnh ấy. Biết rõ uy lực của đối phương, Rama liền dùng muôn loại astra dồn dập đánh vua Matsya.

Verse 46

किरन्तमाजौ प्रसभं सुमोच नारायणास्त्रं विधिमन्त्रयुक्तम् / नारायणास्त्रे भृगुणा प्रयुक्ते रामेण राजन्नृपतेर्वधाय

Giữa chiến địa, trước kẻ đang hung hãn rải mưa tên, Rama phóng Narāyaṇa Astra kèm nghi thức và thần chú. Tâu bệ hạ, Narāyaṇa Astra do hiền thánh Bhṛgu ban ấy được Rama dùng để diệt vị quân vương kia.

Verse 47

दिशस्तु सर्वाः सुभृशं हि तेजसा प्रजज्वलुर्मत्स्यपतिश्चकंपे / रामस्तु तस्याथ विलक्ष्य कम्पं बाणैश्चतुर्भिर्निजघान वाहान्

Hào quang ấy khiến mọi phương đều bừng cháy rực rỡ, vua Matsya run rẩy. Thấy sự run sợ ấy, Rama bắn bốn mũi tên hạ gục các cỗ xe, vật cưỡi của hắn.

Verse 48

शरेण चैकेन ध्वजं महात्मा चिच्छेद चापं च शरद्वयेन / बाणेन चैकेन प्रसह्य सारथिं निपात्य भूमौ रथमार्द्दयत्त्रिभिः

Bậc Đại Hồn dùng một mũi tên chém đứt cờ, và hai mũi tên chẻ gãy cung. Rồi với một mũi tên, Ngài quật người đánh xe ngã xuống đất, và bằng ba mũi tên phá nát chiến xa.

Verse 49

त्यक्त्वा रथं भूमिगतं च मङ्गलं परश्वधेनाशु जघान मूर्द्धनि / स भिन्नशीर्षो रुधिरं वमन्मुहुर्मर्च्छामवाप्याथ ममार च क्षणात्

Rời bỏ xe ngựa và đứng trên mặt đất, ngài nhanh chóng giáng chiếc rìu vào đầu của Mangala. Với cái đầu bị vỡ toạc, nôn ra máu liên tục, hắn ngất đi và chết ngay tức khắc.

Verse 50

तत्सैन्यमस्त्रेण च संप्रदग्धं विनाशमायादथ भस्मसात्क्षणात् / तस्मिन्निपतिते राज्ञि चन्द्रवंशसमुद्भवे

Quân đội của hắn bị thiêu rụi bởi vũ khí thần thánh, tan thành tro bụi và diệt vong trong chốc lát. Khi vị vua thuộc dòng dõi Mặt Trăng ấy ngã xuống...

Verse 51

मङ्गले नृपतिश्रेष्ठे रामो हर्षमुपागतः

Khi Mangala, vị vua ưu tú nhất ngã xuống, Rama tràn ngập niềm hân hoan.