Adhyaya 2

Verse 1

श्रीशुक उवाच ततश्चानुदिनं धर्म: सत्यं शौचं क्षमा दया । कालेन बलिना राजन् नङ्‌क्ष्यत्यायुर्बलं स्मृति: ॥ १ ॥

Śrī Śukadeva nói: Tâu Đại vương, do ảnh hưởng mạnh mẽ của thời Kali, chánh pháp, chân thật, thanh tịnh, nhẫn nhục, lòng từ bi, cùng thọ mạng, sức lực thân thể và trí nhớ sẽ suy giảm từng ngày.

Verse 2

वित्तमेव कलौ नृणां जन्माचारगुणोदय: । धर्मन्यायव्यवस्थायां कारणं बलमेव हि ॥ २ ॥

Trong thời Kali, của cải sẽ được xem là dấu hiệu duy nhất của dòng dõi tốt, hạnh kiểm đúng đắn và phẩm chất cao; còn việc áp dụng chánh pháp và công lý sẽ chỉ dựa trên sức mạnh.

Verse 3

दाम्पत्येऽभिरुचिर्हेतुर्मायैव व्यावहारिके । स्त्रीत्वे पुंस्त्वे च हि रतिर्विप्रत्वे सूत्रमेव हि ॥ ३ ॥

Trong đời sống vợ chồng, nguyên nhân chỉ là sự hấp dẫn hời hợt; trong giao thương, thành công dựa vào mưu mẹo; nữ tính và nam tính bị đánh giá theo kỹ năng tình dục; và người ta được gọi là brāhmaṇa chỉ vì đeo sợi chỉ thiêng.

Verse 4

लिङ्गमेवाश्रमख्यातावन्योन्यापत्तिकारणम् । अवृत्त्या न्यायदौर्बल्यं पाण्डित्ये चापलं वच: ॥ ४ ॥

Địa vị tâm linh sẽ chỉ được xác định bằng dấu hiệu bên ngoài, và dựa vào đó người ta sẽ đổi từ āśrama này sang āśrama khác. Nếu không có kế sinh nhai, sự đoan chính sẽ bị nghi ngờ; và kẻ khéo tung hứng lời nói sẽ được xem là học giả.

Verse 5

अनाढ्यतैवासाधुत्वे साधुत्वे दम्भ एव तु । स्वीकार एव चोद्वाहे स्न‍ानमेव प्रसाधनम् ॥ ५ ॥

Người không có tiền sẽ bị xem là bất tịnh; và sự giả hình sẽ được chấp nhận như đức hạnh. Hôn nhân sẽ được sắp đặt chỉ bằng lời thỏa thuận; và người ta cho rằng chỉ cần tắm là đủ để xuất hiện trước công chúng.

Verse 6

दूरे वार्ययनं तीर्थं लावण्यं केशधारणम् । उदरंभरता स्वार्थ: सत्यत्वे धार्ष्ट्यमेव हि । दाक्ष्यं कुटुम्बभरणं यशोऽर्थे धर्मसेवनम् ॥ ६ ॥

Nơi thánh địa sẽ bị xem chỉ như một hồ nước ở xa, và vẻ đẹp được cho là tùy thuộc kiểu tóc. No bụng trở thành mục tiêu đời người, kẻ táo tợn lại được coi là chân thật. Ai nuôi nổi gia đình sẽ được gọi là người giỏi, và việc hành trì dharma chỉ để cầu danh tiếng.

Verse 7

एवं प्रजाभिर्दुष्टाभिराकीर्णे क्षितिमण्डले । ब्रह्मविट्‍क्षत्रशूद्राणां यो बली भविता नृप: ॥ ७ ॥

Khi mặt đất chật kín bởi dân chúng bại hoại, thì trong các giai tầng—Bà-la-môn, Vaishya, Kshatriya hay Shudra—ai tỏ ra mạnh nhất sẽ nắm quyền chính trị như vua.

Verse 8

प्रजा हि लुब्धै राजन्यैर्निर्घृणैर्दस्युधर्मभि: । आच्छिन्नदारद्रविणा यास्यन्ति गिरिकाननम् ॥ ८ ॥

Những kẻ cầm quyền tham lam và tàn nhẫn sẽ cư xử như bọn trộm; dân chúng bị cướp mất vợ con và tài sản sẽ chạy trốn vào núi rừng.

Verse 9

शाकमूलामिषक्षौद्रफलपुष्पाष्टिभोजना: । अनावृष्टय‍ा विनङ्‌क्ष्यन्ति दुर्भिक्षकरपीडिता: ॥ ९ ॥

Bị quấy nhiễu bởi nạn đói và thuế khóa nặng nề, người ta sẽ ăn lá, rễ, thịt, mật ong rừng, trái cây, hoa và hạt. Gặp hạn hán, họ sẽ suy sụp hoàn toàn.

Verse 10

शीतवातातपप्रावृड्‌‌हिमैरन्योन्यत: प्रजा: । क्षुत्तृड्भ्यां व्याधिभिश्चैव सन्तप्स्यन्ते च चिन्तया ॥ १० ॥

Dân chúng sẽ chịu khổ nặng vì lạnh, gió, nóng, mưa và tuyết. Họ còn bị giày vò bởi tranh chấp, đói khát, bệnh tật và nỗi lo âu dữ dội.

Verse 11

त्रिंशद्विंशतिवर्षाणि परमायु: कलौ नृणाम् ॥ ११ ॥

Tuổi thọ tối đa của con người trong thời đại Kali-yuga sẽ giảm xuống còn năm mươi năm.

Verse 12

क्षीयमाणेषु देहेषु देहिनां कलिदोषत: । वर्णाश्रमवतां धर्मे नष्टे वेदपथे नृणाम् ॥ १२ ॥ पाषण्डप्रचुरे धर्मे दस्युप्रायेषु राजसु । चौर्यानृतवृथाहिंसानानावृत्तिषु वै नृषु ॥ १३ ॥ शूद्रप्रायेषु वर्णेषुच्छागप्रायासु धेनुषु । गृहप्रायेष्वाश्रमेषु यौनप्रायेषु बन्धुषु ॥ १४ ॥ अणुप्रायास्वोषधीषु शमीप्रायेषु स्थास्नुषु । विद्युत्प्रायेषु मेघेषु शून्यप्रायेषु सद्मसु ॥ १५ ॥ इत्थं कलौ गतप्राये जनेषु खरधर्मिषु । धर्मत्राणाय सत्त्वेन भगवानवतरिष्यति ॥ १६ ॥

Vào cuối thời Kali, cơ thể sinh vật sẽ nhỏ lại, đạo đức suy đồi, vua chúa là kẻ trộm. Khi đó, Thượng Đế sẽ xuất hiện để cứu vãn tôn giáo.

Verse 13

क्षीयमाणेषु देहेषु देहिनां कलिदोषत: । वर्णाश्रमवतां धर्मे नष्टे वेदपथे नृणाम् ॥ १२ ॥ पाषण्डप्रचुरे धर्मे दस्युप्रायेषु राजसु । चौर्यानृतवृथाहिंसानानावृत्तिषु वै नृषु ॥ १३ ॥ शूद्रप्रायेषु वर्णेषुच्छागप्रायासु धेनुषु । गृहप्रायेष्वाश्रमेषु यौनप्रायेषु बन्धुषु ॥ १४ ॥ अणुप्रायास्वोषधीषु शमीप्रायेषु स्थास्नुषु । विद्युत्प्रायेषु मेघेषु शून्यप्रायेषु सद्मसु ॥ १५ ॥ इत्थं कलौ गतप्राये जनेषु खरधर्मिषु । धर्मत्राणाय सत्त्वेन भगवानवतरिष्यति ॥ १६ ॥

Vào cuối thời Kali, cơ thể sinh vật sẽ nhỏ lại, đạo đức suy đồi, vua chúa là kẻ trộm. Khi đó, Thượng Đế sẽ xuất hiện để cứu vãn tôn giáo.

Verse 14

क्षीयमाणेषु देहेषु देहिनां कलिदोषत: । वर्णाश्रमवतां धर्मे नष्टे वेदपथे नृणाम् ॥ १२ ॥ पाषण्डप्रचुरे धर्मे दस्युप्रायेषु राजसु । चौर्यानृतवृथाहिंसानानावृत्तिषु वै नृषु ॥ १३ ॥ शूद्रप्रायेषु वर्णेषुच्छागप्रायासु धेनुषु । गृहप्रायेष्वाश्रमेषु यौनप्रायेषु बन्धुषु ॥ १४ ॥ अणुप्रायास्वोषधीषु शमीप्रायेषु स्थास्नुषु । विद्युत्प्रायेषु मेघेषु शून्यप्रायेषु सद्मसु ॥ १५ ॥ इत्थं कलौ गतप्राये जनेषु खरधर्मिषु । धर्मत्राणाय सत्त्वेन भगवानवतरिष्यति ॥ १६ ॥

Vào cuối thời Kali, cơ thể sinh vật sẽ nhỏ lại, đạo đức suy đồi, vua chúa là kẻ trộm. Khi đó, Thượng Đế sẽ xuất hiện để cứu vãn tôn giáo.

Verse 15

क्षीयमाणेषु देहेषु देहिनां कलिदोषत: । वर्णाश्रमवतां धर्मे नष्टे वेदपथे नृणाम् ॥ १२ ॥ पाषण्डप्रचुरे धर्मे दस्युप्रायेषु राजसु । चौर्यानृतवृथाहिंसानानावृत्तिषु वै नृषु ॥ १३ ॥ शूद्रप्रायेषु वर्णेषुच्छागप्रायासु धेनुषु । गृहप्रायेष्वाश्रमेषु यौनप्रायेषु बन्धुषु ॥ १४ ॥ अणुप्रायास्वोषधीषु शमीप्रायेषु स्थास्नुषु । विद्युत्प्रायेषु मेघेषु शून्यप्रायेषु सद्मसु ॥ १५ ॥ इत्थं कलौ गतप्राये जनेषु खरधर्मिषु । धर्मत्राणाय सत्त्वेन भगवानवतरिष्यति ॥ १६ ॥

Vào cuối thời Kali, cơ thể sinh vật sẽ nhỏ lại, đạo đức suy đồi, vua chúa là kẻ trộm. Khi đó, Thượng Đế sẽ xuất hiện để cứu vãn tôn giáo.

Verse 16

क्षीयमाणेषु देहेषु देहिनां कलिदोषत: । वर्णाश्रमवतां धर्मे नष्टे वेदपथे नृणाम् ॥ १२ ॥ पाषण्डप्रचुरे धर्मे दस्युप्रायेषु राजसु । चौर्यानृतवृथाहिंसानानावृत्तिषु वै नृषु ॥ १३ ॥ शूद्रप्रायेषु वर्णेषुच्छागप्रायासु धेनुषु । गृहप्रायेष्वाश्रमेषु यौनप्रायेषु बन्धुषु ॥ १४ ॥ अणुप्रायास्वोषधीषु शमीप्रायेषु स्थास्नुषु । विद्युत्प्रायेषु मेघेषु शून्यप्रायेषु सद्मसु ॥ १५ ॥ इत्थं कलौ गतप्राये जनेषु खरधर्मिषु । धर्मत्राणाय सत्त्वेन भगवानवतरिष्यति ॥ १६ ॥

Vào cuối thời Kali, do tội lỗi của Kali, thân thể chúng sinh sẽ nhỏ bé suy kiệt; dharma của varṇāśrama sẽ tan hoại và con đường Veda sẽ bị quên lãng trong xã hội loài người. Tôn giáo sẽ đầy tà kiến và vô thần, các vua phần nhiều như kẻ cướp; người đời sống bằng trộm cắp, dối trá và bạo lực vô ích; mọi giai tầng đều sa sút như śūdra. Bò sẽ như dê, đạo tràng không khác nhà thế tục, và tình thân chỉ còn đến ràng buộc hôn phối. Thảo dược nhỏ nhoi, cây cối lùn như cây śamī, mây đầy chớp, nhà cửa thiếu phước hạnh; con người trở nên như lừa. Khi ấy, Bhagavān sẽ giáng thế với năng lực sattva thanh tịnh để hộ trì và cứu vớt Sanātana-dharma.

Verse 17

चराचरगुरोर्विष्णोरीश्वरस्याखिलात्मन: । धर्मत्राणाय साधूनां जन्म कर्मापनुत्तये ॥ १७ ॥

Đức Viṣṇu, Đấng Tối Thượng, bậc Thầy của mọi loài động và bất động, và là Linh Hồn của muôn loài, giáng sinh để hộ trì chánh pháp và giải thoát các thánh tín đồ khỏi quả báo của nghiệp hành vật chất.

Verse 18

शम्भलग्राममुख्यस्य ब्राह्मणस्य महात्मन: । भवने विष्णुयशस: कल्कि: प्रादुर्भविष्यति ॥ १८ ॥

Đức Kalki sẽ hiển lộ trong nhà của Viṣṇuyaśā, vị brāhmaṇa vĩ đại và lỗi lạc nhất ở làng Śambhala.

Verse 19

अश्वमाशुगमारुह्य देवदत्तं जगत्पति: । असिनासाधुदमनमष्टैश्वर्यगुणान्वित: ॥ १९ ॥ विचरन्नाशुना क्षौण्यां हयेनाप्रतिमद्युति: । नृपलिङ्गच्छदो दस्यून्कोटिशो निहनिष्यति ॥ २० ॥

Đức Kalki, Chúa Tể vũ trụ, sẽ cưỡi chiến mã thần tốc Devadatta, tay cầm kiếm, du hành khắp địa cầu, phô bày tám quyền năng và các phẩm tính thần linh của Ngài. Rực sáng với quang huy vô song và lao đi như gió, Ngài sẽ diệt trừ hàng triệu kẻ cướp dám khoác áo vua chúa.

Verse 20

अश्वमाशुगमारुह्य देवदत्तं जगत्पति: । असिनासाधुदमनमष्टैश्वर्यगुणान्वित: ॥ १९ ॥ विचरन्नाशुना क्षौण्यां हयेनाप्रतिमद्युति: । नृपलिङ्गच्छदो दस्यून्कोटिशो निहनिष्यति ॥ २० ॥

Đức Kalki, Chúa Tể vũ trụ, sẽ cưỡi chiến mã thần tốc Devadatta, tay cầm kiếm, du hành khắp địa cầu, phô bày tám quyền năng và các phẩm tính thần linh của Ngài. Rực sáng với quang huy vô song và lao đi như gió, Ngài sẽ diệt trừ hàng triệu kẻ cướp dám khoác áo vua chúa.

Verse 21

अथ तेषां भविष्यन्ति मनांसि विशदानि वै । वासुदेवाङ्गरागातिपुण्यगन्धानिलस्पृशाम् । पौरजानपदानां वै हतेष्वखिलदस्युषु ॥ २१ ॥

Khi mọi vua giả mạo mang bản tính cướp bóc đã bị diệt trừ, dân cư thành thị và thôn quê sẽ cảm nhận làn gió mang hương thơm chí thánh từ lớp bột đàn hương và những trang sức thiêng của Đức Vāsudeva; nhờ đó tâm họ trở nên thanh tịnh siêu việt.

Verse 22

तेषां प्रजाविसर्गश्च स्थविष्ठ: सम्भविष्यति । वासुदेवे भगवति सत्त्वमूर्तौ हृदि स्थिते ॥ २२ ॥

Khi Đức Vāsudeva—Bhagavān trong hình tướng thuần thiện (sattva)—an trú trong tim họ, thì việc sinh nở của dân chúng còn lại sẽ vô cùng dồi dào, khiến địa cầu lại đông đúc người hiền.

Verse 23

यदावतीर्णो भगवान् कल्किर्धर्मपतिर्हरि: । कृतं भविष्यति तदा प्रजासूतिश्च सात्त्विकी ॥ २३ ॥

Khi Bhagavān Hari, đấng gìn giữ dharma, giáng thế trên địa cầu trong hình tướng Kalki, thì Kṛta (Satya) yuga sẽ khởi đầu, và loài người sẽ sinh con cháu trong phẩm tính thiện lành (sattva).

Verse 24

यदा चन्द्रश्च सूर्यश्च तथा तिष्यबृहस्पती । एकराशौ समेष्यन्ति भविष्यति तदा कृतम् ॥ २४ ॥

Khi mặt trăng, mặt trời và Bṛhaspati gắn với nakṣatra Tiṣya (Puṣyā) cùng hội tụ trong một cung, thì đúng vào khoảnh khắc ấy Kṛta (Satya) yuga sẽ khởi đầu.

Verse 25

येऽतीता वर्तमाना ये भविष्यन्ति च पार्थिवा: । ते त उद्देशत: प्रोक्ता वंशीया: सोमसूर्ययो: ॥ २५ ॥

Như vậy, ta đã trình bày khái lược về tất cả các vị vua—quá khứ, hiện tại và tương lai—thuộc các vương triều Mặt Trời và Mặt Trăng.

Verse 26

आरभ्य भवतो जन्म यावन्नन्दाभिषेचनम् । एतद् वर्षसहस्रं तु शतं पञ्चदशोत्तरम् ॥ २६ ॥

Từ khi Ngài giáng sinh cho đến lễ đăng quang của vua Nanda sẽ trôi qua một nghìn một trăm năm mươi năm.

Verse 27

सप्तर्षीणां तु यौ पूर्वौ द‍ृश्येते उदितौ दिवि । तयोस्तु मध्ये नक्षत्रं द‍ृश्यते यत् समं निशि ॥ २७ ॥ तेनैव ऋषयो युक्तास्तिष्ठन्त्यब्दशतं नृणाम् । ते त्वदीये द्विजा: काल अधुना चाश्रिता मघा: ॥ २८ ॥

Trong chòm sao Thất Hiền, Pulaha và Kratu là hai sao mọc trước trên bầu trời đêm. Nếu kẻ một đường bắc–nam qua trung điểm của hai sao ấy, đường đó đi qua tú nào thì tú ấy được gọi là tú chủ của thời kỳ ấy. Bảy Hiền giả gắn với tú đó trong một trăm năm của loài người; hiện trong thời của ngài, các vị đang ở tú Maghā.

Verse 28

सप्तर्षीणां तु यौ पूर्वौ द‍ृश्येते उदितौ दिवि । तयोस्तु मध्ये नक्षत्रं द‍ृश्यते यत् समं निशि ॥ २७ ॥ तेनैव ऋषयो युक्तास्तिष्ठन्त्यब्दशतं नृणाम् । ते त्वदीये द्विजा: काल अधुना चाश्रिता मघा: ॥ २८ ॥

Bảy Hiền giả gắn với tú ấy trong một trăm năm của loài người; trong thời của ngài, nay các vị đang nương nơi tú Maghā.

Verse 29

विष्णोर्भगवतो भानु: कृष्णाख्योऽसौ दिवं गत: । तदाविशत् कलिर्लोकं पापे यद् रमते जन: ॥ २९ ॥

Khi Đấng Tối Thượng Viṣṇu rực rỡ như mặt trời, được gọi là Kṛṣṇa, trở về cõi trời linh thiêng, thì Kali bước vào thế gian và con người bắt đầu vui thích trong tội lỗi.

Verse 30

यावत् स पादपद्माभ्यां स्पृशनास्ते रमापति: । तावत् कलिर्वै पृथिवीं पराक्रन्तुं न चाशकत् ॥ ३० ॥

Chừng nào Śrī Kṛṣṇa, phu quân của Nữ thần Tài lộc, còn chạm đất bằng đôi chân sen của Ngài, thì Kali không thể khuất phục cõi đất này.

Verse 31

यदा देवर्षय: सप्त मघासु विचरन्ति हि । तदा प्रवृत्तस्तु कलिर्द्वादशाब्दशतात्मक: ॥ ३१ ॥

Khi bảy vị thánh hiền (Saptarṣi) đi qua túc Maghā, thời đại Kali khởi lên; thời lượng là một nghìn hai trăm năm của chư thiên.

Verse 32

यदा मघाभ्यो यास्यन्ति पूर्वाषाढां महर्षय: । तदा नन्दात् प्रभृत्येष कलिर्वृद्धिं गमिष्यति ॥ ३२ ॥

Khi các đại thánh hiền rời Maghā sang Pūrvāsāḍhā, thì từ vua Nanda trở đi, Kali sẽ tăng trưởng đến sức mạnh trọn vẹn.

Verse 33

यस्मिन् कृष्णो दिवं यातस्तस्मिन्नेव तदाहनि । प्रतिपन्नं कलियुगमिति प्राहु: पुराविद: ॥ ३३ ॥

Những bậc am tường cổ sử nói rằng: ngay trong ngày Đức Śrī Kṛṣṇa trở về cõi linh thiêng, ảnh hưởng của Kali-yuga cũng khởi lên đúng ngày ấy.

Verse 34

दिव्याब्दानां सहस्रान्ते चतुर्थे तु पुन: कृतम् । भविष्यति तदा नृणां मन आत्मप्रकाशकम् ॥ ३४ ॥

Sau khi Kali-yuga trải qua một nghìn năm thiên giới đến hết phần thứ tư, Kṛta-yuga (Satya-yuga) sẽ hiển lộ trở lại; khi ấy tâm trí loài người sẽ tự chiếu sáng.

Verse 35

इत्येष मानवो वंशो यथा सङ्ख्यायते भुवि । तथा विट्‌शूद्रविप्राणां तास्ता ज्ञेया युगे युगे ॥ ३५ ॥

Như vậy, ta đã thuật lại vương triều của Manu như được biết trên cõi đất này. Cũng tương tự, người ta có thể khảo cứu lịch sử của vaiśya, śūdra và brāhmaṇa trong từng thời đại.

Verse 36

एतेषां नामलिङ्गानां पुरुषाणां महात्मनाम् । कथामात्रावशिष्टानां कीर्तिरेव स्थिता भुवि ॥ ३६ ॥

Những bậc đại nhân ấy nay chỉ còn được biết qua danh xưng và dấu tích. Họ chỉ còn trong các chuyện xưa, và trên mặt đất chỉ còn danh tiếng của họ lưu lại.

Verse 37

देवापि: शान्तनोर्भ्राता मरुश्चेक्ष्वाकुवंशज: । कलापग्राम आसाते महायोगबलान्वितौ ॥ ३७ ॥

Devāpi, em của Mahārāja Śāntanu, và Maru, hậu duệ dòng Ikṣvāku—cả hai đều có đại năng lực yoga và đến nay vẫn sống tại làng Kalāpa.

Verse 38

ताविहैत्य कलेरन्ते वासुदेवानुशिक्षितौ । वर्णाश्रमयुतं धर्मं पूर्ववत् प्रथयिष्यत: ॥ ३८ ॥

Vào cuối thời Kali, hai vị vua ấy, được chính Vāsudeva trực tiếp chỉ dạy, sẽ trở lại nhân gian và phục hưng dharma vĩnh cửu với trật tự varṇa và āśrama như thuở trước.

Verse 39

कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुर्युगम् । अनेन क्रमयोगेन भुवि प्राणिषु वर्तते ॥ ३९ ॥

Bốn thời đại—Satya, Tretā, Dvāpara và Kali—cứ theo trật tự ấy mà vận hành không ngừng giữa muôn loài trên cõi đất này.

Verse 40

राजन्नेते मया प्रोक्ता नरदेवास्तथापरे । भूमौ ममत्वं कृत्वान्ते हित्वेमां निधनं गता: ॥ ४० ॥

Muôn tâu vua Parīkṣit, các bậc vương giả mà ta đã kể, cùng mọi người khác, đến cõi đất này rồi chấp giữ ‘của ta’; nhưng rốt cuộc đều phải bỏ thế gian và đi đến diệt vong.

Verse 41

कृमिविड्भस्मसंज्ञान्ते राजनाम्नोऽपि यस्य च । भूतध्रुक् तत्कृते स्वार्थं किं वेद निरयो यत: ॥ ४१ ॥

Dẫu nay thân này được gọi là “vua”, rốt cuộc tên nó chỉ còn là “giòi”, “phân” hay “tro”. Kẻ vì thân mà làm hại chúng sinh thì biết gì về lợi ích chân thật của mình, bởi hành vi ấy chỉ dẫn hắn đến địa ngục.

Verse 42

कथं सेयमखण्डा भू: पूर्वैर्मे पुरुषैर्धृता । मत्पुत्रस्य च पौत्रस्य मत्पूर्वा वंशजस्य वा ॥ ४२ ॥

Vị vua ham vật chất nghĩ: “Trái đất vô biên này xưa thuộc về tổ tiên ta, nay dưới quyền ta. Ta phải sắp đặt thế nào để nó vẫn nằm trong tay con, cháu và các hậu duệ của ta?”

Verse 43

तेजोऽबन्नमयं कायं गृहीत्वात्मतयाबुधा: । महीं ममतया चोभौ हित्वान्तेऽदर्शनं गता: ॥ ४३ ॥

Kẻ ngu lấy thân do đất, nước và lửa hợp thành làm “ta”, và lấy trái đất này làm “của ta”; nhưng rốt cuộc ai cũng bỏ lại cả thân lẫn đất, rồi khuất bóng không còn thấy nữa.

Verse 44

ये ये भूपतयो राजन् भुञ्जते भुवमोजसा । कालेन ते कृता: सर्वे कथामात्रा: कथासु च ॥ ४४ ॥

Hỡi vua Parīkṣit, mọi vị vua muốn hưởng thụ trái đất bằng sức mạnh của mình đều bị quyền lực của thời gian làm cho tiêu tan; trong các câu chuyện họ chỉ còn là lời kể mà thôi.