Adhyaya 65

Verse 1

श्रीशुक उवाच बलभद्र: कुरुश्रेष्ठ भगवान् रथमास्थित: । सुहृद्दिद‍ृक्षुरुत्कण्ठ: प्रययौ नन्दगोकुलम् ॥ १ ॥

Śukadeva nói: Hỡi bậc ưu tú trong dòng Kuru, Đức Balarāma, khát khao gặp lại những bằng hữu thiện tâm, lên xe và đi đến Nanda Gokula.

Verse 2

परिष्वक्तश्चिरोत्कण्ठैर्गोपैर्गोपीभिरेव च । रामोऽभिवाद्य पितरावाशीर्भिरभिनन्दित: ॥ २ ॥

Những người chăn bò và các gopī, lâu ngày khắc khoải vì xa cách, đã ôm chầm lấy Rāma. Rồi Ngài đảnh lễ song thân, và họ hân hoan chúc tụng Ngài bằng lời cầu nguyện và phúc lành.

Verse 3

चिरं न: पाहि दाशार्ह सानुजो जगदीश्वर: । इत्यारोप्याङ्कमालिङ्‍ग्य नेत्रै: सिषिचतुर्जलै: ॥ ३ ॥

[Nanda và Yaśodā cầu nguyện:] “Ôi hậu duệ Daśārha, ôi Đấng Chúa tể vũ trụ, xin Ngài cùng em Ngài là Śrī Kṛṣṇa mãi che chở chúng con.” Nói vậy, họ bồng Śrī Balarāma lên lòng, ôm chặt và làm ướt Ngài bằng dòng lệ từ mắt.

Verse 4

गोपवृद्धांश्च विधिवद् यविष्ठैरभिवन्दित: । यथावयो यथासख्यं यथासम्बन्धमात्मन: ॥ ४ ॥ समुपेत्याथ गोपालान् हास्यहस्तग्रहादिभि: । विश्रान्तं सुखमासीनं पप्रच्छु: पर्युपागता: ॥ ५ ॥ पृष्टाश्चानामयं स्वेषु प्रेमगद्गदया गिरा । कृष्णे कमलपत्राक्षे सन्न्यस्ताखिलराधस: ॥ ६ ॥

Đức Balarāma kính lễ đúng phép các mục đồng cao niên, còn những người trẻ cũng cung kính chào Ngài. Tùy theo tuổi tác, mức độ thân tình và quan hệ họ hàng, Ngài gặp từng người với nụ cười, bắt tay và những cử chỉ thân mật khác. Rồi sau khi nghỉ ngơi, Ngài an tọa trên chỗ ngồi êm ái; các mục đồng tụ quanh, giọng run vì yêu mến, hỏi thăm sức khỏe người thân ở Dvārakā, và Balarāma cũng hỏi han phúc lành của họ—những người đã dâng trọn mọi sự cho Kṛṣṇa mắt như cánh sen.

Verse 5

गोपवृद्धांश्च विधिवद् यविष्ठैरभिवन्दित: । यथावयो यथासख्यं यथासम्बन्धमात्मन: ॥ ४ ॥ समुपेत्याथ गोपालान् हास्यहस्तग्रहादिभि: । विश्रान्तं सुखमासीनं पप्रच्छु: पर्युपागता: ॥ ५ ॥ पृष्टाश्चानामयं स्वेषु प्रेमगद्गदया गिरा । कृष्णे कमलपत्राक्षे सन्न्यस्ताखिलराधस: ॥ ६ ॥

Đức Balarāma kính lễ đúng phép các mục đồng cao niên, còn những người trẻ cũng cung kính chào Ngài. Tùy theo tuổi tác, mức độ thân tình và quan hệ họ hàng, Ngài gặp từng người với nụ cười, bắt tay và những cử chỉ thân mật khác. Rồi sau khi nghỉ ngơi, Ngài an tọa trên chỗ ngồi êm ái; các mục đồng tụ quanh, giọng run vì yêu mến, hỏi thăm sức khỏe người thân ở Dvārakā, và Balarāma cũng hỏi han phúc lành của họ—những người đã dâng trọn mọi sự cho Kṛṣṇa mắt như cánh sen.

Verse 6

गोपवृद्धांश्च विधिवद् यविष्ठैरभिवन्दित: । यथावयो यथासख्यं यथासम्बन्धमात्मन: ॥ ४ ॥ समुपेत्याथ गोपालान् हास्यहस्तग्रहादिभि: । विश्रान्तं सुखमासीनं पप्रच्छु: पर्युपागता: ॥ ५ ॥ पृष्टाश्चानामयं स्वेषु प्रेमगद्गदया गिरा । कृष्णे कमलपत्राक्षे सन्न्यस्ताखिलराधस: ॥ ६ ॥

Đức Balarāma kính lễ đúng phép các mục đồng cao niên, còn những người trẻ cũng cung kính chào Ngài. Tùy theo tuổi tác, mức độ thân tình và quan hệ họ hàng, Ngài gặp từng người với nụ cười, bắt tay và những cử chỉ thân mật khác. Rồi sau khi nghỉ ngơi, Ngài an tọa trên chỗ ngồi êm ái; các mục đồng tụ quanh, giọng run vì yêu mến, hỏi thăm sức khỏe người thân ở Dvārakā, và Balarāma cũng hỏi han phúc lành của họ—những người đã dâng trọn mọi sự cho Kṛṣṇa mắt như cánh sen.

Verse 7

कच्चिन्नो बान्धवा राम सर्वे कुशलमासते । कच्चित् स्मरथ नो राम यूयं दारसुतान्विता: ॥ ७ ॥

[Các mục đồng nói:] “Ôi Rāma, tất cả thân quyến của chúng tôi có được an lành chăng? Và ôi Rāma, các ngài—cùng vợ con—vẫn còn nhớ đến chúng tôi chăng?”

Verse 8

दिष्‍ट्या कंसो हत: पापो दिष्‍ट्या मुक्ता: सुहृज्जना: । निहत्य निर्जित्य रिपून् दिष्‍ट्या दुर्गं समाश्रिता: ॥ ८ ॥

Thật là đại phúc: kẻ tội lỗi Kaṁsa đã bị diệt, và thân quyến yêu dấu của chúng ta được giải thoát. Lại càng phúc thay: họ đã giết và đánh bại kẻ thù, rồi nương náu an toàn trọn vẹn trong một thành lũy lớn.

Verse 9

गोप्यो हसन्त्य: पप्रच्छू रामसन्दर्शनाद‍ृता: । कच्चिदास्ते सुखं कृष्ण: पुरस्‍त्रीजनवल्ल‍भ: ॥ ९ ॥

Được vinh hạnh diện kiến Balarāma, các gopī trẻ mỉm cười hỏi: “Kṛṣṇa, người được phụ nữ thành thị yêu mến, có sống an vui chăng?”

Verse 10

कच्चित् स्मरति वा बन्धून् पितरं मातरं च स: । अप्यसौ मातरं द्रष्टुं सकृदप्यागमिष्यति । अपि वा स्मरतेऽस्माकमनुसेवां महाभुज: ॥ १० ॥

“Ngài có nhớ đến người thân, nhất là cha và mẹ chăng? Ngài có trở về dù chỉ một lần để thăm mẹ không? Và Kṛṣṇa, bậc đại hùng, có nhớ sự phụng sự không ngừng của chúng tôi chăng?”

Verse 11

मातरं पितरं भ्रातृन् पतीन् पुत्रान् स्वसृनपि । यदर्थे जहिम दाशार्ह दुस्त्यजान् स्वजनान् प्रभो ॥ ११ ॥ ता न: सद्य: परित्यज्य गत: सञ्छिन्नसौहृद: । कथं नु ताद‍ृशं स्‍त्रीभिर्न श्रद्धीयेत भाषितम् ॥ १२ ॥

“Ôi bậc Chúa thuộc dòng Dāśārha! Vì Kṛṣṇa, chúng tôi đã bỏ mẹ cha, anh em, chồng, con và cả chị em—những thân tình khó dứt. Thế mà nay chính Kṛṣṇa ấy bỗng rời bỏ chúng tôi, cắt đứt mọi dây ân ái. Vậy người nữ nào lại chẳng tin lời Ngài?”

Verse 12

मातरं पितरं भ्रातृन् पतीन् पुत्रान् स्वसृनपि । यदर्थे जहिम दाशार्ह दुस्त्यजान् स्वजनान् प्रभो ॥ ११ ॥ ता न: सद्य: परित्यज्य गत: सञ्छिन्नसौहृद: । कथं नु ताद‍ृशं स्‍त्रीभिर्न श्रद्धीयेत भाषितम् ॥ १२ ॥

“Ôi bậc Chúa thuộc dòng Dāśārha! Vì Kṛṣṇa, chúng tôi đã bỏ mẹ cha, anh em, chồng, con và cả chị em—những thân tình khó dứt. Thế mà nay chính Kṛṣṇa ấy bỗng rời bỏ chúng tôi, cắt đứt mọi dây ân ái. Vậy người nữ nào lại chẳng tin lời Ngài?”

Verse 13

कथं नु गृह्णन्त्यनवस्थितात्मनो वच: कृतघ्नस्य बुधा: पुरस्‍त्रिय: । गृह्णन्ति वै चित्रकथस्य सुन्दर- स्मितावलोकोच्छ्वसितस्मरातुरा: ॥ १३ ॥

Làm sao những phụ nữ thông tuệ trong thành có thể tin lời kẻ lòng dạ bất định và vô ơn? Thế nhưng họ vẫn tin, vì Ngài kể chuyện kỳ diệu ngọt ngào, và nụ cười cùng ánh nhìn đẹp đẽ ấy khơi dậy cơn xao động ái tình trong họ.

Verse 14

किं नस्तत्कथया गोप्य: कथा: कथयतापरा: । यात्यस्माभिर्विना कालो यदि तस्य तथैव न: ॥ १४ ॥

Này gopī, nhắc chuyện về Ngài để làm gì? Hãy kể chuyện khác. Nếu Ngài trôi qua thời gian không có chúng ta, thì chúng ta cũng sẽ trôi qua thời gian không có Ngài như vậy.

Verse 15

इति प्रहसितं शौरेर्जल्पितं चारु वीक्षितम् । गतिं प्रेमपरिष्वङ्गं स्मरन्त्यो रुरुदु: स्‍त्रिय: ॥ १५ ॥

Nói những lời ấy, các thiếu nữ chăn bò nhớ lại tiếng cười của Śauri, những cuộc trò chuyện dịu ngọt, ánh nhìn quyến rũ, dáng đi và những vòng tay ôm ấp đầy yêu thương; rồi họ bật khóc.

Verse 16

सङ्कर्षणस्ता: कृष्णस्य सन्देशैर्हृदयंगमै: । सान्‍त्‍वयामास भगवान् नानानुनयकोविद: ॥ १६ ॥

Đức Saṅkarṣaṇa, bậc Thượng Đế khéo léo trong muôn cách dỗ dành, đã an ủi các gopī bằng cách truyền đạt những thông điệp kín đáo từ Śrī Kṛṣṇa, thấm sâu vào lòng họ.

Verse 17

द्वौ मासौ तत्र चावात्सीन्मधुं माधवमेव च । राम: क्षपासु भगवान् गोपीनां रतिमावहन् ॥ १७ ॥

Đức Rāma (Balarāma) lưu lại nơi ấy suốt hai tháng Madhu và Mādhava; trong những đêm, Ngài ban cho các gopī niềm hoan lạc ái ân của tình phu thê.

Verse 18

पूर्णचन्द्रकलामृष्टे कौमुदीगन्धवायुना । यमुनोपवने रेमे सेविते स्‍त्रीगणैर्वृत: ॥ १८ ॥

Trong khu vườn bên sông Yamunā, được tắm trong ánh trăng rằm và được làn gió mang hương hoa kumudinī vuốt ve, Đức Bhagavān Balarāma vui chơi giữa vòng vây nhiều thiếu nữ.

Verse 19

वरुणप्रेषिता देवी वारुणी वृक्षकोटरात् । पतन्ती तद् वनं सर्वं स्वगन्धेनाध्यवासयत् ॥ १९ ॥

Được thần Varuṇa sai đến, rượu thiêng vāruṇī tuôn ra từ hốc cây, và bằng hương thơm ngọt ngào của mình làm cả khu rừng thêm ngào ngạt.

Verse 20

तं गन्धं मधुधाराया वायुनोपहृतं बल: । आघ्रायोपगतस्तत्र ललनाभि: समं पपौ ॥ २० ॥

Hương thơm của dòng rượu ngọt ấy theo gió đến với Balarāma. Ngửi thấy, Ngài bước đến đó và cùng các thiếu nữ đồng hành uống rượu ấy.

Verse 21

उपगीयमानो गन्धर्वैर्वनिताशोभिमण्डले । रेमे करेणुयूथेशो माहेन्द्र इव वारण: ॥ २१ ॥

Khi các Gandharva ca tụng vinh quang của Ngài, Đức Bhagavān Balarāma vui chơi trong vòng tròn rực rỡ của các thiếu nữ, tựa như Airāvata—voi chúa của Indra—hưởng lạc giữa đàn voi cái.

Verse 22

नेदुर्दुन्दुभयो व्योम्नि ववृषु: कुसुमैर्मुदा । गन्धर्वा मुनयो रामं तद्वीर्यैरीडिरे तदा ॥ २२ ॥

Khi ấy, trống trời vang rền giữa hư không; các Gandharva hoan hỷ rải mưa hoa; và các bậc đại hiền triết ca ngợi những chiến công anh dũng của Rāma (Balarāma).

Verse 23

उपगीयमानचरितो वनिताभिर्हलायुध: । वनेषु व्यचरत् क्षीवो मदविह्वललोचन: ॥ २३ ॥

Khi các thiếu nữ ca ngợi những hành trạng của Ngài, Đức Halāyudha—Śrī Balarāma—lang thang qua nhiều khu rừng như người say; đôi mắt Ngài đảo động vì men rượu.

Verse 24

स्रग्व्येककुण्डलो मत्तो वैजयन्त्या च मालया । बिभ्रत् स्मितमुखाम्भोजं स्वेदप्रालेयभूषितम् । स आजुहाव यमुनां जलक्रीडार्थमीश्वर: ॥ २४ ॥ निजं वाक्यमनाद‍ृत्य मत्त इत्यापगां बल: । अनागतां हलाग्रेण कुपितो विचकर्ष ह ॥ २५ ॥

Say trong niềm hoan hỷ, Đức Balarāma đeo các vòng hoa, nhất là tràng Vaijayantī lừng danh, chỉ mang một chiếc bông tai; những giọt mồ hôi điểm trang gương mặt sen đang mỉm cười như tuyết rơi. Rồi Đấng Tối Thượng gọi sông Yamunā đến để vui đùa trong nước.

Verse 25

स्रग्व्येककुण्डलो मत्तो वैजयन्त्या च मालया । बिभ्रत् स्मितमुखाम्भोजं स्वेदप्रालेयभूषितम् । स आजुहाव यमुनां जलक्रीडार्थमीश्वर: ॥ २४ ॥ निजं वाक्यमनाद‍ृत्य मत्त इत्यापगां बल: । अनागतां हलाग्रेण कुपितो विचकर्ष ह ॥ २५ ॥

Nhưng Yamunā, nghĩ rằng Ngài ‘đang say’, đã phớt lờ lời truyền và không đến. Vì thế Balarāma nổi giận, dùng mũi cày kéo dòng sông không chịu đến ấy lại gần.

Verse 26

पापे त्वं मामवज्ञाय यन्नायासि मयाहुता । नेष्ये त्वां लाङ्गलाग्रेण शतधा कामचारिणीम् ॥ २६ ॥

Hỡi kẻ tội lỗi! Ngươi khinh mạn Ta: Ta gọi mà ngươi không đến, chỉ tùy ý mình mà chảy. Vậy bằng mũi cày của Ta, Ta sẽ kéo ngươi đến đây thành trăm dòng suối!

Verse 27

एवं निर्भर्त्सिता भीता यमुना यदुनन्दनम् । उवाच चकिता वाचं पतिता पादयोर्नृप ॥ २७ ॥

Tâu Đại vương, bị quở trách như vậy, nữ thần sông Yamunā hoảng sợ, đến bên Śrī Balarāma—người con yêu của dòng Yadu—sấp mình dưới chân Ngài và run rẩy thưa rằng.

Verse 28

राम राम महाबाहो न जाने तव विक्रमम् । यस्यैकांशेन विधृता जगती जगत: पते ॥ २८ ॥

[Nữ thần Yamunā nói:] Rāma, Rāma, ô bậc dũng mãnh! Con chẳng biết uy lực của Ngài. Hỡi Chúa tể vũ trụ, chỉ bằng một phần của chính Ngài, Ngài nâng giữ trái đất.

Verse 29

परं भावं भगवतो भगवन् मामजानतीम् । मोक्तुमर्हसि विश्‍वात्मन् प्रपन्नां भक्तवत्सल ॥ २९ ॥

Lạy Bhagavān, con đã không hiểu địa vị tối thượng của Ngài. Hỡi Linh hồn của vũ trụ, Đấng thương yêu người sùng kính, nay con đã quy phục; xin Ngài giải thoát cho con.

Verse 30

ततो व्यमुञ्चद् यमुनां याचितो भगवान् बल: । विजगाह जलं स्‍त्रीभि: करेणुभिरिवेभराट् ॥ ३० ॥

Bấy giờ, được thỉnh cầu, Bhagavān Balarāma thả sông Yamunā ra; rồi như chúa voi cùng đàn voi cái, Ngài bước xuống dòng nước với các bạn nữ của mình.

Verse 31

कामं विहृत्य सलिलादुत्तीर्णायासीताम्बरे । भूषणानि महार्हाणि ददौ कान्ति: शुभां स्रजम् ॥ ३१ ॥

Đức Chúa vui đùa trong nước đến thỏa lòng; khi bước lên bờ, nữ thần Kānti dâng Ngài y phục xanh, châu báu quý giá và chuỗi vòng rực sáng.

Verse 32

वसित्वा वाससी नीले मालामामुच्य काञ्चनीम् । रेये स्वलङ्कृतो लिप्तो माहेन्द्र इव वारण: ॥ ३२ ॥

Khoác y phục xanh và đeo chuỗi vàng, được xức hương thơm và trang sức lộng lẫy, Balarāma rực rỡ như Airāvata, voi ngự của Indra.

Verse 33

अद्यापि द‍ृश्यते राजन् यमुनाकृष्टवर्त्मना । बलस्यानन्तवीर्यस्य वीर्यं सूचयतीव हि ॥ ३३ ॥

Tâu Đại vương, đến nay vẫn còn thấy sông Yamunā chảy qua nhiều dòng lạch do Thượng Đế Balarāma, Đấng có uy lực vô hạn, đã kéo tạo nên; như thể chính Yamunā đang phô bày oai lực của Ngài.

Verse 34

एवं सर्वा निशा याता एकेव रमतो व्रजे । रामस्याक्षिप्तचित्तस्य माधुर्यैर्व्रजयोषिताम् ॥ ३४ ॥

Vì thế, khi Ngài Balarāma vui hưởng ở Vraja, mọi đêm đối với Ngài trôi qua như chỉ một đêm, bởi tâm Ngài bị mê hoặc bởi vẻ ngọt ngào và mỹ lệ của các thiếu nữ Vraja.