Adhyaya 62

Verse 1

श्रीराजोवाच बाणस्य तनयामूषामुपयेमे यदूत्तम: । तत्र युद्धमभूद् घोरं हरिशङ्करयोर्महत् । एतत् सर्वं महायोगिन् समाख्यातुं त्वमर्हसि ॥ १ ॥

Vua Parīkṣit nói: Người xuất sắc nhất của dòng họ Yadu đã kết hôn với con gái của Bāṇāsura là Ūṣā, và kết quả là một trận chiến khủng khiếp đã xảy ra giữa Chúa Hari và Chúa Śaṅkara. Xin hãy giải thích mọi điều về sự kiện này, hỡi bậc đại tu hành.

Verse 2

श्रीशुक उवाच बाण: पुत्रशतज्येष्ठो बलेरासीन्महात्मन: । येन वामनरूपाय हरयेऽदायि मेदिनी ॥ तस्यौरस: सुतो बाण: शिवभक्तिरत: सदा । मान्यो वदान्यो धीमांश्च सत्यसन्धो द‍ृढव्रत: । शोणिताख्ये पुरे रम्ये स राज्यमकरोत् पुरा ॥ तस्य शम्भो: प्रासादेन किङ्करा इव तेऽमरा: । सहस्रबाहुर्वाद्येन ताण्डवेऽतोषयन्मृडम् ॥ २ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Bāṇa là con cả trong số một trăm người con của Bali Mahārāja vĩ đại, người đã dâng cả trái đất cho Chúa Hari trong hình hài Vāmana. Bāṇāsura là một tín đồ vĩ đại của Chúa Śiva, hào phóng và chân thật. Hắn cai trị thành phố Śoṇitapura và làm hài lòng Chúa Śiva bằng cách chơi nhạc với một ngàn cánh tay trong điệu nhảy tāṇḍava.

Verse 3

भगवान् सर्वभूतेश: शरण्यो भक्तवत्सल: । वरेण छन्दयामास स तं वव्रे पुराधिपम् ॥ ३ ॥

Đấng Bhagavān, chủ tể của mọi loài, nơi nương tựa của người sùng kính và đầy lòng thương với bhakta, đã làm Bāṇāsura hoan hỷ khi ban cho y ân huệ tùy ý. Bāṇa chọn Mahādeva Śiva làm người hộ vệ thành đô của mình.

Verse 4

स एकदाह गिरिशं पार्श्वस्थं वीर्यदुर्मद: । किरीटेनार्कवर्णेन संस्पृशंस्तत्पदाम्बुजम् ॥ ४ ॥

Bāṇāsura say men vì tự phụ sức mạnh. Một hôm, khi Girīśa (Śiva) đứng bên cạnh, y dùng mũ miện rực như mặt trời chạm vào hoa sen nơi bàn chân Ngài, rồi nói như sau.

Verse 5

नमस्ये त्वां महादेव लोकानां गुरुमीश्वरम् । पुंसामपूर्णकामानां कामपूरामराङ्‍‍घ्रिपम् ॥ ५ ॥

[Bāṇa nói:] Lạy Mahādeva, con cúi đầu đảnh lễ Ngài, bậc thầy và đấng chủ tể của các thế giới. Với những ai còn dang dở ước nguyện, Ngài như cây trời ban trọn điều mong cầu.

Verse 6

दो:सहस्रं त्वया दत्तं परं भाराय मेऽभवत् । त्रिलोक्यां प्रतियोद्धारं न लभे त्वद‍ृते समम् ॥ ६ ॥

Ngàn cánh tay Ngài ban cho con nay chỉ thành gánh nặng. Ngoài Ngài ra, trong ba cõi con chẳng tìm được đối thủ xứng tầm để giao chiến.

Verse 7

कण्डूत्या निभृतैर्दोर्भिर्युयुत्सुर्दिग्गजानहम् । आद्यायां चूर्णयन्नद्रीन् भीतास्तेऽपि प्रदुद्रुवु: ॥ ७ ॥

Ôi Đấng Nguyên Sơ! Với đôi tay ngứa ngáy vì khát chiến, con ra đi muốn giao đấu với những voi trấn giữ phương hướng, vừa đi vừa nghiền nát núi non; nhưng ngay cả những đại tượng ấy cũng hoảng sợ mà bỏ chạy.

Verse 8

तच्छ्रुत्वा भगवान् क्रुद्ध: केतुस्ते भज्यते यदा । त्वद्दर्पघ्नं भवेन्मूढ संयुगं मत्समेन ते ॥ ८ ॥

Nghe vậy, Đức Śiva nổi giận và nói: “Hỡi kẻ ngu! Cờ hiệu của ngươi sẽ gãy khi ngươi giao chiến với kẻ ngang hàng với ta; trận chiến ấy sẽ nghiền nát lòng kiêu mạn của ngươi.”

Verse 9

इत्युक्त: कुमतिर्हृष्ट: स्वगृहं प्राविशन्नृप । प्रतीक्षन् गिरिशादेशं स्ववीर्यनशनं कुधी: ॥ ९ ॥

Được khuyên như thế, Bāṇāsura ngu muội lại vui mừng. Tâu Đại vương, hắn trở về nhà, chờ lời Giriśa báo trước: sự tiêu vong của sức mạnh mình.

Verse 10

तस्योषा नाम दुहिता स्वप्ने प्राद्युम्निना रतिम् । कन्यालभत कान्तेन प्रागद‍ृष्टश्रुतेन सा ॥ १० ॥

Con gái của Bāṇa tên Ūṣā, trong mộng đã có cuộc gặp gỡ ái tình với con trai của Pradyumna, dù trước đó nàng chưa từng thấy hay nghe nói về người yêu ấy.

Verse 11

सा तत्र तमपश्यन्ती क्व‍ासि कान्तेति वादिनी । सखीनां मध्य उत्तस्थौ विह्वला व्रीडिता भृशम् ॥ ११ ॥

Không còn thấy chàng trong mộng, Ūṣā bỗng ngồi bật dậy giữa các bạn gái, kêu lên: “Người ở đâu, hỡi người yêu?” Nàng rối bời và vô cùng thẹn thùng.

Verse 12

बाणस्य मन्त्री कुम्भाण्डश्चित्रलेखा च तत्सुता । सख्यपृच्छत् सखीमूषां कौतूहलसमन्विता ॥ १२ ॥

Bāṇa có một vị đại thần tên Kumbhāṇḍa, con gái ông là Citralekhā. Nàng là bạn của Ūṣā; đầy hiếu kỳ, nàng liền hỏi Ūṣā.

Verse 13

कं त्वं मृगयसे सुभ्रु कीद‍ृशस्ते मनोरथ: । हस्तग्राहं न तेऽद्यापि राजपुत्र्युपलक्षये ॥ १३ ॥

Citralekhā nói: “Hỡi người có hàng mày đẹp, nàng đang tìm ai? Khát vọng nào đang dâng lên trong lòng nàng? Ôi công chúa, cho đến nay ta vẫn chưa thấy người đàn ông nào nắm tay nàng để kết duyên.”

Verse 14

द‍ृष्ट: कश्चिन्नर: स्वप्ने श्याम: कमललोचन: । पीतवासा बृहद्ब‍ाहुर्योषितां हृदयंगम: ॥ १४ ॥

Ūṣā nói: “Trong giấc mộng, ta thấy một người nam: da xanh thẫm, mắt như hoa sen, mặc y phục vàng, cánh tay hùng tráng; người ấy chạm đến trái tim của nữ nhân.”

Verse 15

तमहं मृगये कान्तं पाययित्वाधरं मधु । क्व‍ापि यात: स्पृहयतीं क्षिप्‍त्‍वा मां वृजिनार्णवे ॥ १५ ॥

Chính người tình ấy ta đang tìm. Sau khi khiến ta uống mật ngọt nơi môi chàng, chàng đi đâu mất; và ném ta—kẻ khát khao chàng—vào biển khổ đau.

Verse 16

चित्रलेखोवाच व्यसनं तेऽपकर्षामि त्रिलोक्यां यदि भाव्यते । तमानेष्ये नरं यस्ते मनोहर्ता तमादिश ॥ १६ ॥

Citralekhā nói: “Ta sẽ xua tan nỗi khổ của nàng. Nếu người ấy có thể được tìm thấy ở bất cứ đâu trong ba cõi, ta sẽ đem đến cho nàng vị phu quân tương lai đã cướp mất trái tim nàng. Hãy chỉ cho ta biết người ấy là ai.”

Verse 17

इत्युक्त्वा देवगन्धर्वसिद्धचारणपन्नगान् । दैत्यविद्याधरान् यक्षान् मनुजांश्च यथालिखत् ॥ १७ ॥

Nói vậy xong, Citralekhā bắt đầu vẽ đúng như thật hình tượng các chư thiên, Gandharva, Siddha, Cāraṇa, Pannaga, Daitya, Vidyādhara, Yakṣa và cả loài người.

Verse 18

मनुजेषु च सा वृष्णीन् शूरमानकदुन्दुभिम् । व्यलिखद् रामकृष्णौ च प्रद्युम्नं वीक्ष्य लज्जिता ॥ १८ ॥ अनिरुद्धं विलिखितं वीक्ष्योषावाङ्‍मुखी ह्रिया । सोऽसावसाविति प्राह स्मयमाना महीपते ॥ १९ ॥

Tâu Đại vương, Citralekhā đã vẽ chân dung các vị Vṛṣṇi giữa loài người: Śūra, Ānakadundubhi, Balarāma và Śrī Kṛṣṇa. Thấy hình Pradyumna, Ūṣā thẹn thùng; và khi thấy hình Aniruddha, nàng cúi đầu vì e lệ, mỉm cười thốt lên: “Chính chàng! Đúng là người ấy!”

Verse 19

मनुजेषु च सा वृष्णीन् शूरमानकदुन्दुभिम् । व्यलिखद् रामकृष्णौ च प्रद्युम्नं वीक्ष्य लज्जिता ॥ १८ ॥ अनिरुद्धं विलिखितं वीक्ष्योषावाङ्‍मुखी ह्रिया । सोऽसावसाविति प्राह स्मयमाना महीपते ॥ १९ ॥

Tâu Đại vương, Citralekhā đã vẽ chân dung các vị Vṛṣṇi giữa loài người: Śūra, Ānakadundubhi, Balarāma và Śrī Kṛṣṇa. Thấy hình Pradyumna, Ūṣā thẹn thùng; và khi thấy hình Aniruddha, nàng cúi đầu vì e lệ, mỉm cười thốt lên: “Chính chàng! Đúng là người ấy!”

Verse 20

चित्रलेखा तमाज्ञाय पौत्रं कृष्णस्य योगिनी । ययौ विहायसा राजन् द्वारकां कृष्णपालिताम् ॥ २० ॥

Tâu Đại vương, Citralekhā, người có năng lực yoga huyền diệu, nhận ra chàng là cháu của Kṛṣṇa (Aniruddha), rồi đi theo lộ trình trên không đến Dvārakā, thành trì được Śrī Kṛṣṇa che chở.

Verse 21

तत्र सुप्तं सुपर्यङ्के प्राद्युम्निं योगमास्थिता । गृहीत्वा शोणितपुरं सख्यै प्रियमदर्शयत् ॥ २१ ॥

Tại đó, nàng thấy Aniruddha, con của Pradyumna, đang ngủ trên giường đẹp. Nhờ năng lực yoga, nàng đưa chàng đến Śoṇitapura và trao cho bạn mình Ūṣā được gặp người yêu dấu.

Verse 22

सा च तं सुन्दरवरं विलोक्य मुदितानना । दुष्प्रेक्ष्ये स्वगृहे पुम्भी रेमे प्राद्युम्निना समम् ॥ २२ ॥

Khi Ūṣā nhìn thấy chàng—người nam tuấn mỹ bậc nhất—gương mặt nàng rạng rỡ hoan hỷ. Nàng đưa con của Pradyumna vào khuê phòng riêng, nơi đàn ông bị cấm cả việc nhìn, và tại đó nàng hưởng lạc cùng chàng.

Verse 23

परार्ध्यवास:स्रग्गन्धधूपदीपासनादिभि: । पानभोजनभक्ष्यैश्च वाक्यै: शुश्रूषणार्चित: ॥ २३ ॥ गूढ: कन्यापुरे शश्वत्प्रवृद्धस्‍नेहया तया । नाहर्गणान् स बुबुधे ऊषयापहृतेन्द्रिय: ॥ २४ ॥

Ūṣā thành kính phụng thờ Aniruddha, dâng y phục quý giá, vòng hoa, hương liệu, trầm, đèn, chỗ ngồi và các lễ vật khác; lại dâng đồ uống, mọi món ăn và lời nói dịu ngọt.

Verse 24

परार्ध्यवास:स्रग्गन्धधूपदीपासनादिभि: । पानभोजनभक्ष्यैश्च वाक्यै: शुश्रूषणार्चित: ॥ २३ ॥ गूढ: कन्यापुरे शश्वत्प्रवृद्धस्‍नेहया तया । नाहर्गणान् स बुबुधे ऊषयापहृतेन्द्रिय: ॥ २४ ॥

Ẩn mình trong khuê phòng của các thiếu nữ, Aniruddha bị tình yêu ngày càng sâu của Ūṣā cuốn lấy các giác quan, nên chẳng hay biết ngày tháng trôi qua.

Verse 25

तां तथा यदुवीरेण भुज्यमानां हतव्रताम् । हेतुभिर्लक्षयां चक्रुरापृईतां दुरवच्छदै: ॥ २५ ॥ भटा आवेदयां चक्रू राजंस्ते दुहितुर्वयम् । विचेष्टितं लक्षयाम कन्याया: कुलदूषणम् ॥ २६ ॥

Các nữ vệ binh nhận ra những dấu hiệu không thể lầm: Ūṣā đã phá lời thề trinh nữ và đang hưởng hạnh phúc phu thê cùng vị anh hùng dòng Yadu; những biểu hiện ấy khó che giấu.

Verse 26

तां तथा यदुवीरेण भुज्यमानां हतव्रताम् । हेतुभिर्लक्षयां चक्रुरापृईतां दुरवच्छदै: ॥ २५ ॥ भटा आवेदयां चक्रू राजंस्ते दुहितुर्वयम् । विचेष्टितं लक्षयाम कन्याया: कुलदूषणम् ॥ २६ ॥

Các nữ lính canh đến tâu với Bāṇāsura: “Tâu Đại vương, chúng thần đã nhận ra nơi công chúa một hành vi bất chính, làm hoen ố danh dự của gia tộc thiếu nữ.”

Verse 27

अनपायिभिरस्माभिर्गुप्तायाश्च गृहे प्रभो । कन्याया दूषणं पुम्भिर्दुष्प्रेक्ष्याया न विद्महे ॥ २७ ॥

“Tâu chủ nhân, chúng thần canh giữ không rời vị trí; nên không hiểu vì sao thiếu nữ được bảo vệ trong cung, đến đàn ông cũng khó thấy, lại bị hoen ố như vậy.”

Verse 28

तत: प्रव्यथितो बाणो दुहितु: श्रुतदूषण: । त्वरित: कन्यकागारं प्राप्तोऽद्राक्षीद् यदूद्वहम् ॥ २८ ॥

Bấy giờ nghe tin con gái bị ô danh, Bāṇāsura bàng hoàng, vội lao đến khuê phòng. Tại đó hắn thấy Aniruddha, niềm kiêu hãnh của dòng Yadu.

Verse 29

कामात्मजं तं भुवनैकसुन्दरं श्यामं पिशङ्गाम्बरमम्बुजेक्षणम् । बृहद्भ‍ुजं कुण्डलकुन्तलत्विषा स्मितावलोकेन च मण्डिताननम् ॥ २९ ॥ दीव्यन्तमक्षै: प्रिययाभिनृम्णया तदङ्गसङ्गस्तनकुङ्कुमस्रजम् । बाह्वोर्दधानं मधुमल्लिकाश्रितां तस्याग्र आसीनमवेक्ष्य विस्मित: ॥ ३० ॥

Bāṇāsura thấy trước mặt mình một dung mạo như con của Thần Ái Dục: đẹp nhất cõi đời, da xanh thẫm, khoác y vàng, mắt như hoa sen, cánh tay lực lưỡng. Gương mặt Ngài rực sáng bởi hoa tai và mái tóc, lại được điểm bằng ánh nhìn mỉm cười.

Verse 30

कामात्मजं तं भुवनैकसुन्दरं श्यामं पिशङ्गाम्बरमम्बुजेक्षणम् । बृहद्भ‍ुजं कुण्डलकुन्तलत्विषा स्मितावलोकेन च मण्डिताननम् ॥ २९ ॥ दीव्यन्तमक्षै: प्रिययाभिनृम्णया तदङ्गसङ्गस्तनकुङ्कुमस्रजम् । बाह्वोर्दधानं मधुमल्लिकाश्रितां तस्याग्र आसीनमवेक्ष्य विस्मित: ॥ ३० ॥

Hắn thấy Aniruddha ngồi đối diện người yêu cát tường, cùng nàng vui chơi xúc xắc. Giữa hai cánh tay Ngài treo vòng hoa nhài mùa xuân, vương bột kuṅkuma từ ngực nàng khi Ngài ôm ấp. Thấy vậy, Bāṇāsura kinh ngạc.

Verse 31

स तं प्रविष्टं वृतमाततायिभि- र्भटैरनीकैरवलोक्य माधव: । उद्यम्य मौर्वं परिघं व्यवस्थितो यथान्तको दण्डधरो जिघांसया ॥ ३१ ॥

Thấy Bāṇāsura xông vào, được bao quanh bởi nhiều toán lính vũ trang, Aniruddha (Mādhava) liền giương chùy sắt và đứng vững, sẵn sàng đánh kẻ nào tấn công. Ngài tựa như Thần Chết cầm gậy trừng phạt.

Verse 32

जिघृक्षया तान् परित: प्रसर्पत: शुनो यथा शूकरयूथपोऽहनत् । ते हन्यमाना भवनाद् विनिर्गता निर्भिन्नमूर्धोरुभुजा: प्रदुद्रुवु: ॥ ३२ ॥

Khi bọn lính từ bốn phía lao tới để bắt giữ, Aniruddha đánh bật họ như đầu đàn lợn rừng đánh trả bầy chó. Bị đòn của Ngài, chúng hoảng hốt chạy khỏi cung điện, bỏ mạng sống mà trốn, đầu, đùi và tay đều bị nghiền nát.

Verse 33

तं नागपाशैर्बलिनन्दनो बली घ्नन्तं स्वसैन्यं कुपितो बबन्ध ह । ऊषा भृशं शोकविषादविह्वला बद्धं निशम्याश्रुकलाक्ष्यरौत्सीत् ॥ ३३ ॥

Bāṇa, người con hùng mạnh của Bali, trong cơn giận đã dùng dây thần nāga-pāśa trói buộc Śrī Aniruddha khi Ngài đang đánh tan quân đội của hắn. Nghe tin Aniruddha bị bắt, Ūṣā chìm trong sầu khổ và u uất; mắt đẫm lệ và nàng bật khóc.