Adhyaya 60

Verse 1

श्रीबादरायणिरुवाच कर्हिचित् सुखमासीनं स्वतल्पस्थं जगद्गुरुम् । पतिं पर्यचरद् भैष्मी व्यजनेन सखीजनै: ॥ १ ॥

Śrī Bādarāyaṇi nói: Có lần, bậc Jagad-guru—phu quân của nàng—đang an nhiên ngồi trên giường của chính mình. Khi ấy hoàng hậu Rukmiṇī (Bhaiṣmī), cùng các thị nữ thân cận, tự tay quạt mát để phụng sự Ngài.

Verse 2

यस्त्वेतल्ल‍ीलया विश्वं सृजत्यत्त्यवतीश्वर: । स हि जात: स्वसेतूनां गोपीथाय यदुष्वज: ॥ २ ॥

Đấng Tối Thượng vô sinh, chỉ bằng trò lila mà tạo dựng, gìn giữ rồi cuối cùng thu nhiếp vũ trụ, đã giáng sinh trong dòng Yadu để bảo hộ những khuôn phép dharma của chính Ngài.

Verse 3

तस्मिनन्तर्गृहे भ्राजन्मुक्तादामविलम्बिना । विराजिते वितानेन दीपैर्मणिमयैरपि ॥ ३ ॥ मल्लिकादामभि: पुष्पैर्द्विरेफकुलनादिते । जालरन्ध्रप्रविष्टैश्च गोभिश्चन्द्रमसोऽमलै: ॥ ४ ॥ पारिजातवनामोदवायुनोद्यानशालिना । धूपैरगुरुजै राजन् जालरन्ध्रविनिर्गतै: ॥ ५ ॥ पय:फेननिभे शुभ्रे पर्यङ्के कशिपूत्तमे । उपतस्थे सुखासीनं जगतामीश्वरं पतिम् ॥ ६ ॥

Khuê phòng của Rukmiṇī rực rỡ lạ thường: màn che treo chuỗi ngọc trai sáng chói, và châu báu tỏa quang như đèn. Vòng hoa nhài và muôn hoa khác khiến ong bướm vo ve, còn ánh trăng tinh khiết xuyên qua những ô cửa song. Tâu Đại vương, hương trầm aguru bay ra qua khe cửa, cùng làn gió mang mùi rừng pārijāta khiến căn phòng như một khu vườn. Tại đó, Hoàng hậu phụng sự phu quân—Đấng Chúa Tể của mọi thế giới—đang an tọa thư thái trên giường trắng mềm như bọt sữa.

Verse 4

तस्मिनन्तर्गृहे भ्राजन्मुक्तादामविलम्बिना । विराजिते वितानेन दीपैर्मणिमयैरपि ॥ ३ ॥ मल्लिकादामभि: पुष्पैर्द्विरेफकुलनादिते । जालरन्ध्रप्रविष्टैश्च गोभिश्चन्द्रमसोऽमलै: ॥ ४ ॥ पारिजातवनामोदवायुनोद्यानशालिना । धूपैरगुरुजै राजन् जालरन्ध्रविनिर्गतै: ॥ ५ ॥ पय:फेननिभे शुभ्रे पर्यङ्के कशिपूत्तमे । उपतस्थे सुखासीनं जगतामीश्वरं पतिम् ॥ ६ ॥

Khuê phòng của Rukmiṇī rực rỡ lạ thường: màn che treo chuỗi ngọc trai sáng chói, và châu báu tỏa quang như đèn. Vòng hoa nhài và muôn hoa khác khiến ong bướm vo ve, còn ánh trăng tinh khiết xuyên qua những ô cửa song. Tâu Đại vương, hương trầm aguru bay ra qua khe cửa, cùng làn gió mang mùi rừng pārijāta khiến căn phòng như một khu vườn. Tại đó, Hoàng hậu phụng sự phu quân—Đấng Chúa Tể của mọi thế giới—đang an tọa thư thái trên giường trắng mềm như bọt sữa.

Verse 5

तस्मिनन्तर्गृहे भ्राजन्मुक्तादामविलम्बिना । विराजिते वितानेन दीपैर्मणिमयैरपि ॥ ३ ॥ मल्लिकादामभि: पुष्पैर्द्विरेफकुलनादिते । जालरन्ध्रप्रविष्टैश्च गोभिश्चन्द्रमसोऽमलै: ॥ ४ ॥ पारिजातवनामोदवायुनोद्यानशालिना । धूपैरगुरुजै राजन् जालरन्ध्रविनिर्गतै: ॥ ५ ॥ पय:फेननिभे शुभ्रे पर्यङ्के कशिपूत्तमे । उपतस्थे सुखासीनं जगतामीश्वरं पतिम् ॥ ६ ॥

Khuê phòng của Rukmiṇī rực rỡ lạ thường: màn che treo chuỗi ngọc trai sáng chói, và châu báu tỏa quang như đèn. Vòng hoa nhài và muôn hoa khác khiến ong bướm vo ve, còn ánh trăng tinh khiết xuyên qua những ô cửa song. Tâu Đại vương, hương trầm aguru bay ra qua khe cửa, cùng làn gió mang mùi rừng pārijāta khiến căn phòng như một khu vườn. Tại đó, Hoàng hậu phụng sự phu quân—Đấng Chúa Tể của mọi thế giới—đang an tọa thư thái trên giường trắng mềm như bọt sữa.

Verse 6

तस्मिनन्तर्गृहे भ्राजन्मुक्तादामविलम्बिना । विराजिते वितानेन दीपैर्मणिमयैरपि ॥ ३ ॥ मल्लिकादामभि: पुष्पैर्द्विरेफकुलनादिते । जालरन्ध्रप्रविष्टैश्च गोभिश्चन्द्रमसोऽमलै: ॥ ४ ॥ पारिजातवनामोदवायुनोद्यानशालिना । धूपैरगुरुजै राजन् जालरन्ध्रविनिर्गतै: ॥ ५ ॥ पय:फेननिभे शुभ्रे पर्यङ्के कशिपूत्तमे । उपतस्थे सुखासीनं जगतामीश्वरं पतिम् ॥ ६ ॥

Khuê phòng của Rukmiṇī rực rỡ lạ thường: màn che treo chuỗi ngọc trai sáng chói, và châu báu tỏa quang như đèn. Vòng hoa nhài và muôn hoa khác khiến ong bướm vo ve, còn ánh trăng tinh khiết xuyên qua những ô cửa song. Tâu Đại vương, hương trầm aguru bay ra qua khe cửa, cùng làn gió mang mùi rừng pārijāta khiến căn phòng như một khu vườn. Tại đó, Hoàng hậu phụng sự phu quân—Đấng Chúa Tể của mọi thế giới—đang an tọa thư thái trên giường trắng mềm như bọt sữa.

Verse 7

वालव्यजनमादाय रत्नदण्डं सखीकरात् । तेन वीजयती देवी उपासां चक्र ईश्वरम् ॥ ७ ॥

Từ tay thị nữ, Nữ thần Rukmiṇī nhận chiếc quạt chāmara bằng lông yak cán nạm châu báu, rồi nàng phụng thờ Chúa tể của mình, Śrī Kṛṣṇa, và quạt hầu Ngài.

Verse 8

सोपाच्युतं क्व‍णयती मणिनूपुराभ्यां रेजेऽङ्गुलीयवलयव्यजनाग्रहस्ता । वस्‍त्रान्तगूढकुचकुङ्कुमशोणहार- भासा नितम्बधृतया च परार्ध्यकाञ्च्या ॥ ८ ॥

Với tiếng leng keng của chuông mắt cá nạm ngọc, tay cầm quạt chāmara lại điểm nhẫn và vòng, Hoàng hậu Rukmiṇī đứng gần Acyuta, Śrī Kṛṣṇa, rực rỡ khác thường. Vòng cổ nàng lấp lánh đỏ thắm vì nhuốm kuṅkuma từ bầu ngực được che bởi vạt sari, và nơi hông nàng đeo một đai lưng vô giá.

Verse 9

तां रूपिणीं श्रियमनन्यगतिं निरीक्ष्य या लीलया धृततनोरनुरूपरूपा । प्रीत: स्मयन्नलककुण्डलनिष्ककण्ठ- वक्त्रोल्ल‍सत्स्मितसुधां हरिराबभाषे ॥ ९ ॥

Ngắm nhìn nàng—tựa chính Śrī, Nữ thần Tài lộc, chỉ nương tựa nơi Ngài—Hari, Śrī Kṛṣṇa, vui lòng mỉm cười. Đấng vì līlā mà mang nhiều hình tướng, hài lòng thấy hình tướng nàng nhận lấy thật xứng hợp để phụng sự Ngài như bậc phối ngẫu. Nhìn gương mặt duyên dáng với tóc xoăn, hoa tai, mặt dây nơi cổ và “cam lộ” của nụ cười rạng rỡ, Hari liền cất lời như sau.

Verse 10

श्रीभगवानुवाच राजपुत्रीप्सिता भूपैर्लोकपालविभूतिभि: । महानुभावै: श्रीमद्भ‍ी रूपौदार्यबलोर्जितै: ॥ १० ॥

Đức Thế Tôn phán: Hỡi công chúa, nhiều vị vua hùng mạnh như các Hộ Thế, những bậc đại nhân đầy đủ uy thế, phú quý, dung sắc, lòng hào hiệp và sức lực, đều từng cầu mong nàng.

Verse 11

तान्प्राप्तानर्थिनो हित्वा चैद्यादीन् स्मरदुर्मदान् । दत्ता भ्रात्रा स्वपित्रा च कस्मान्नो ववृषेऽसमान् ॥ ११ ॥

Khi các kẻ cầu hôn ấy—Caidya và những người khác—đứng trước nàng trong cơn say mê của thần Ái, và anh trai cùng phụ vương nàng cũng định gả nàng cho họ, vì sao nàng bỏ họ mà lại chọn Ta, kẻ chẳng xứng tầm với nàng?

Verse 12

राजभ्यो बिभ्यत: सुभ्रु समुद्रं शरणं गतान् । बलवद्भ‍ि: कृतद्वेषान् प्रायस्त्यक्तनृपासनान् ॥ १२ ॥

Hỡi người có hàng mày đẹp, vì sợ các vua ấy, Ta đã nương tựa nơi đại dương. Ta đã kết oán với kẻ quyền lực và hầu như từ bỏ ngai vàng của mình.

Verse 13

अस्पष्टवर्त्मनां पुंसामलोकपथमीयुषाम् । आस्थिता: पदवीं सुभ्रु प्राय: सीदन्ति योषित: ॥ १३ ॥

Hỡi người có hàng mày đẹp, phụ nữ thường phải khổ khi ở cùng những người đàn ông có hành vi mơ hồ và theo con đường không được xã hội chấp thuận.

Verse 14

निष्किञ्चना वयं शश्वन्निष्किञ्चनजनप्रिया: । तस्मात् प्रायेण न ह्याढ्या मां भजन्ति सुमध्यमे ॥ १४ ॥

Hỡi người thắt lưng thon, Ta luôn vô sở hữu và được yêu mến bởi những người cũng vô sở hữu. Vì vậy kẻ giàu sang hầu như chẳng bao giờ thờ phụng Ta.

Verse 15

ययोरात्मसमं वित्तं जन्मैश्वर्याकृतिर्भव: । तयोर्विवाहो मैत्री च नोत्तमाधमयो: क्व‍‍चित् ॥ १५ ॥

Hôn nhân và tình bạn chỉ thích hợp giữa hai người ngang nhau về của cải, dòng dõi, thế lực, dung mạo và khả năng sinh con tốt; chứ không bao giờ giữa bậc trên và kẻ dưới.

Verse 16

वैदर्भ्येतदविज्ञाय त्वयादीर्घसमीक्षया । वृता वयं गुणैर्हीना भिक्षुभि: श्लाघिता मुधा ॥ १६ ॥

Hỡi Vaidarbhī, vì không nhìn xa trông rộng nên nàng không hiểu điều ấy; bởi vậy nàng đã chọn Ta làm phu quân, dù Ta không có đức tính nào và chỉ được bọn hành khất mê lầm ca tụng vô ích.

Verse 17

अथात्मनोऽनुरूपं वै भजस्व क्षत्रियर्षभम् । येन त्वमाशिष: सत्या इहामुत्र च लप्स्यसे ॥ १७ ॥

Giờ đây nàng hãy nhận một phu quân xứng hợp—một bậc kṣatriya ưu tú—nhờ đó mọi lời chúc phúc và ước nguyện của nàng sẽ thành tựu, cả trong đời này lẫn đời sau.

Verse 18

चैद्यशाल्वजरासन्धदन्तवक्रादयो नृपा: । मम द्विषन्ति वामोरु रुक्‍मी चापि तवाग्रज: ॥ १८ ॥

Hỡi người có đùi đẹp, các vua như Śiśupāla, Śālva, Jarāsandha và Dantavakra đều căm ghét Ta; anh cả của nàng, Rukmī, cũng vậy.

Verse 19

तेषां वीर्यमदान्धानां दृप्तानां स्मयनुत्तये । आनितासि मया भद्रे तेजोपहरतासताम् ॥ १९ ॥

Hỡi hiền thê, Ta đã đưa nàng đi để dẹp tan kiêu mạn của các vua bị men quyền lực làm mù lòa; mục đích của Ta là kiềm chế sức mạnh của kẻ ác.

Verse 20

उदासीना वयं नूनं न स्‍त्र्यपत्यार्थकामुका: । आत्मलब्ध्यास्महे पूर्णा गेहयोर्ज्योतिरक्रिया: ॥ २० ॥

Chúng Ta vốn thản nhiên, chẳng ham cầu vợ con hay của cải. Tự mãn trong Chính Mình, Chúng Ta viên mãn; không làm việc vì thân và nhà, mà như ánh đèn chỉ lặng lẽ chứng tri.

Verse 21

श्रीशुक उवाच एतावदुक्त्वा भगवानात्मानं वल्ल‍भामिव । मन्यमानामविश्लेषात् तद्दर्पघ्न उपारमत् ॥ २१ ॥

Śukadeva nói: Nói đến đó, Bhagavān đã dập tắt kiêu mạn của Rukmiṇī—người tưởng mình đặc biệt được Ngài yêu vì Ngài không hề rời xa—rồi Ngài im lặng.

Verse 22

इति त्रिलोकेशपतेस्तदात्मन: प्रियस्य देव्यश्रुतपूर्वमप्रियम् । आश्रुत्य भीता हृदि जातवेपथु- श्चिन्तां दुरन्तां रुदती जगाम ह ॥ २२ ॥

Nữ thần Rukmiṇī chưa từng nghe những lời khó nghe như thế từ người yêu dấu của mình, Śrī Kṛṣṇa, Chúa tể của các bậc thống trị ba cõi. Nàng hoảng sợ, tim run lên và trong nỗi lo âu khôn cùng, nàng bật khóc.

Verse 23

पदा सुजातेन नखारुणश्रिया भुवं लिखन्त्यश्रुभिरञ्जनासितै: । आसिञ्चती कुङ्कुमरूषितौ स्तनौ तस्थावधोमुख्यतिदु:खरुद्धवाक् ॥ २३ ॥

Với bàn chân mềm mại rực ánh đỏ của móng, nàng cào vạch mặt đất. Nước mắt đen vì phấn mắt rơi lấm tấm lên bầu ngực đỏ màu kuṅkuma. Nàng đứng cúi mặt, tiếng nói nghẹn lại vì nỗi sầu khổ tột cùng.

Verse 24

तस्या: सुदु:खभयशोकविनष्टबुद्धे- र्हस्ताच्छ्‍लथद्वलयतो व्यजनं पपात । देहश्च विक्लवधिय: सहसैव मुह्यन् रम्भेव वायुविहतो प्रविकीर्य केशान् ॥ २४ ॥

Tâm trí Rukmiṇī bị nhấn chìm trong khổ đau, sợ hãi và bi thương. Vòng tay tuột khỏi bàn tay, chiếc quạt rơi xuống đất. Trong cơn bối rối nàng bỗng ngất lịm; thân nàng đổ xuống như cây chuối bị gió quật, tóc xõa tung tứ phía.

Verse 25

तद् द‍ृष्ट्वा भगवान् कृष्ण: प्रियाया: प्रेमबन्धनम् । हास्यप्रौढिमजानन्त्या: करुण: सोऽन्वकम्पत ॥ २५ ॥

Thấy người yêu dấu của Ngài bị trói buộc bởi dây tình đến mức không hiểu hết ý nghĩa sâu xa của lời trêu đùa, Đức Thế Tôn Śrī Kṛṣṇa đầy lòng từ mẫn đã khởi tâm thương xót nàng.

Verse 26

पर्यङ्कादवरुह्याशु तामुत्थाप्य चतुर्भुज: । केशान् समुह्य तद्वक्त्रं प्रामृजत् पद्मपाणिना ॥ २६ ॥

Đức Chúa liền bước xuống khỏi giường. Hiện bốn tay, Ngài nâng nàng dậy, gom lại mái tóc rối và dùng bàn tay như hoa sen vuốt lau gương mặt nàng.

Verse 27

प्रमृज्याश्रुकले नेत्रे स्तनौ चोपहतौ शुचा । आश्लिष्य बाहुना राजननन्यविषयां सतीम् ॥ २७ ॥ सान्‍त्‍वयामास सान्‍त्‍वज्ञ: कृपया कृपणां प्रभु: । हास्यप्रौढिभ्रमच्चित्तामतदर्हां सतां गति: ॥ २८ ॥

Tâu Đại vương, Thượng Đế Śrī Kṛṣṇa lau đôi mắt đẫm lệ và bầu ngực thấm ướt vì lệ sầu của nàng, rồi ôm lấy người vợ trinh khiết chỉ khát vọng một mình Ngài, Đấng là đích đến của các tín đồ. Bậc Chủ Tể tinh thông nghệ thuật vỗ về đã lấy lòng từ bi an ủi nàng Rukmiṇī đáng thương, tâm trí bị rối loạn bởi lời đùa khéo của Ngài, dù nàng vốn không đáng phải chịu khổ như thế.

Verse 28

प्रमृज्याश्रुकले नेत्रे स्तनौ चोपहतौ शुचा । आश्लिष्य बाहुना राजननन्यविषयां सतीम् ॥ २७ ॥ सान्‍त्‍वयामास सान्‍त्‍वज्ञ: कृपया कृपणां प्रभु: । हास्यप्रौढिभ्रमच्चित्तामतदर्हां सतां गति: ॥ २८ ॥

Tâu Đại vương, Ngài—chỗ nương tựa của bậc hiền thánh—lau đôi mắt đẫm lệ và bầu ngực ướt vì lệ sầu, rồi ôm lấy người vợ trinh khiết chỉ hướng về một mình Ngài. Śrī Kṛṣṇa, bậc tinh thông việc vỗ về, đã lấy lòng từ bi an ủi nàng Rukmiṇī đáng thương, tâm trí bị rối loạn bởi lời đùa khéo của Ngài, dù nàng không đáng chịu khổ như vậy.

Verse 29

श्रीभगवानुवाच मा मा वैदर्भ्यसूयेथा जाने त्वां मत्परायणाम् । त्वद्वच: श्रोतुकामेन क्ष्वेल्याचरितमङ्गने ॥ २९ ॥

Đức Thế Tôn phán: “Hỡi Vaidarbhī, đừng giận Ta. Ta biết nàng hoàn toàn nương tựa nơi Ta. Này người đẹp, Ta chỉ nói đùa vì muốn nghe nàng sẽ đáp lời ra sao.”

Verse 30

मुखं च प्रेमसंरम्भस्फुरिताधरमीक्षितुम् । कटाक्षेपारुणापाङ्गं सुन्दरभ्रुकुटीतटम् ॥ ३० ॥

Ta cũng muốn ngắm gương mặt nàng: đôi môi run lên vì cơn giận của tình yêu, khóe mắt ửng đỏ khi liếc nhìn, và đường mày xinh đẹp khẽ cau lại thành nếp.

Verse 31

अयं हि परमो लाभो गृहेषु गृहमेधिनाम् । यन्नर्मैरीयते याम: प्रियया भीरु भामिनि ॥ ३१ ॥

Hỡi người đẹp e thẹn và dễ hờn, niềm lợi lạc lớn nhất của bậc gia chủ trong nhà chính là được trôi thời gian trong những lời đùa vui cùng người vợ yêu dấu.

Verse 32

श्रीशुक उवाच सैवं भगवता राजन् वैदर्भी परिसान्‍त्‍विता । ज्ञात्वा तत्परिहासोक्तिं प्रियत्यागभयं जहौ ॥ ३२ ॥

Śukadeva nói: Tâu Đại vương, hoàng hậu Vaidarbhī đã được Bhagavān vỗ về hoàn toàn. Hiểu rằng lời Ngài chỉ là đùa vui, nàng từ bỏ nỗi sợ bị người yêu ruồng bỏ.

Verse 33

बभाष ऋषभं पुंसां वीक्षन्ती भगवन्मुखम् । सव्रीडहासरुचिरस्‍निग्धापाङ्गेन भारत ॥ ३३ ॥

Hỡi hậu duệ Bharata, nhìn gương mặt Bhagavān, với nụ cười e thẹn và ánh mắt liếc dịu dàng đầy ân tình, Rukmiṇī thưa với Đấng nam tử tối thượng như sau.

Verse 34

श्रीरुक्‍मिण्युवाच नन्वेवमेतदरविन्दविलोचनाह यद्वै भवान् भगवतोऽसद‍ृशी विभूम्न: । क्व‍ स्वे महिम्न्यभिरतो भगवांस्‍त्र्यधीश: क्व‍ाहं गुणप्रकृतिरज्ञगृहीतपादा ॥ ३४ ॥

Śrī Rukmiṇī thưa: Ô Đấng mắt như hoa sen, điều Ngài nói quả thật đúng. Thiếp vốn không xứng với Bhagavān toàn năng. So sánh sao được giữa Thượng Chủ, bậc chúa tể của ba vị thần nguyên thủy, vui trong vinh quang của chính mình, với thiếp—một người nữ mang phẩm tính trần tục, đôi chân bị kẻ ngu nắm giữ?

Verse 35

सत्यं भयादिव गुणेभ्य उरुक्रमान्त: शेते समुद्र उपलम्भनमात्र आत्मा । नित्यं कदिन्द्रियगणै: कृतविग्रहस्त्वं त्वत्सेवकैर्नृपपदं विधुतं तमोऽन्धम् ॥ ३५ ॥

Vâng, lạy Chúa Urukrama, Ngài nằm trong đại dương như thể sợ các guṇa, và trong ý thức thanh tịnh Ngài hiện trong tim như Paramātmā—Bản Ngã chỉ được nhận biết bằng sự chứng ngộ. Ngài luôn giao chiến với bầy giác quan ngu muội; và ngay cả các tôi tớ của Ngài cũng phủi bỏ đặc quyền vương quyền, vốn dẫn vào bóng tối mù lòa của vô minh.

Verse 36

त्वत्पादपद्ममकरन्दजुषां मुनीनां वर्त्मास्फुटं नृपशुभिर्ननु दुर्विभाव्यम् । यस्मादलौकिकमिवेहितमीश्वरस्य भूमंस्तवेहितमथो अनु ये भवन्तम् ॥ ३६ ॥

Lạy Đấng Toàn Năng, ngay cả các bậc hiền triết thưởng thức mật ngọt nơi hoa sen bàn chân Ngài cũng khó thấu con đường vận hành của Ngài; huống chi loài người cư xử như thú vật lại càng không thể hiểu. Và như các hành vi của Ngài là siêu việt, hỡi Īśvara, thì hành vi của những ai theo Ngài cũng mang tính thiêng liêng như vậy.

Verse 37

निष्किञ्चनो ननु भवान् न यतोऽस्ति किञ्चिद् यस्मै बलिं बलिभुजोऽपि हरन्त्यजाद्या: । न त्वा विदन्त्यसुतृपोऽन्तकमाढ्यतान्धा: प्रेष्ठो भवान् बलिभुजामपि तेऽपि तुभ्यम् ॥ ३७ ॥

Lạy Đức Bhagavān, Ngài là bậc vô sở hữu, vì ngoài Ngài không có gì khác. Ngay cả Phạm Thiên và chư thiên—những vị thọ nhận cống phẩm—cũng dâng cống phẩm lên Ngài. Kẻ bị của cải làm mù lòa, chìm trong thỏa mãn giác quan, không nhận ra Ngài trong hình tướng Tử Thần; nhưng đối với chư thiên, Ngài là đấng chí ái, và họ cũng là người Ngài thương mến.

Verse 38

त्वं वै समस्तपुरुषार्थमय: फलात्मा यद्वाञ्छया सुमतयो विसृजन्ति कृत्‍स्‍नम् । तेषां विभो समुचितो भवत: समाज: पुंस: स्‍त्रियाश्च रतयो: सुखदु:खिनोर्न ॥ ३८ ॥

Ngài là tinh túy của mọi mục tiêu đời người và chính Ngài là cứu cánh tối hậu. Vì khát vọng đạt đến Ngài, người trí bỏ hết mọi điều khác. Lạy Đấng Toàn Năng, chỉ họ mới xứng đáng được gần gũi Ngài, chứ không phải nam nữ chìm trong vui buồn do dục vọng lẫn nhau gây nên.

Verse 39

त्वं न्यस्तदण्डमुनिभिर्गदितानुभाव आत्मात्मदश्च जगतामिति मे वृतोऽसि । हित्वा भवद्भ्रुव उदीरितकालवेग ध्वस्ताशिषोऽब्जभवनाकपतीन् कुतोऽन्ये ॥ ३९ ॥

Lạy Chúa, biết rằng các bậc đại hiền đã bỏ cây trượng sa-môn ca ngợi uy đức của Ngài—rằng Ngài là Paramātmā của muôn thế giới và đầy ân sủng đến mức ban cả chính mình—nên con đã chọn Ngài làm phu quân. Con đã gạt bỏ Phạm Thiên, Thần Śiva và các chúa trời cõi trời, những kẻ mọi ước vọng đều bị sức gió thời gian—phát sinh từ lông mày Ngài—cuốn tan; vậy con còn thiết gì những kẻ cầu hôn khác?

Verse 40

जाड्यं वचस्तव गदाग्रज यस्तु भूपान् विद्राव्य शार्ङ्गनिनदेन जहर्थ मां त्वम् । सिंहो यथा स्वबलिमीश पशून् स्वभागं तेभ्यो भयाद् यदुदधिं शरणं प्रपन्न: ॥ ४० ॥

Lạy Gadāgraja, lời Ngài nói thật là dại dột. Với tiếng vang của cung Śārṅga, Ngài đã xua tan các vua chúa rồi đoạt lấy con như phần xứng đáng của Ngài—như sư tử đuổi bầy thú nhỏ để giành mồi. Vì thế, nói rằng Ngài nương náu nơi biển cả vì sợ các vua ấy quả là không hợp lẽ.

Verse 41

यद्वाञ्छया नृपशिखामणयोऽङ्गवैन्य- जायन्तनाहुषगयादय ऐक्यपत्यम् । राज्यं विसृज्य विविशुर्वनमम्बुजाक्ष सीदन्ति तेऽनुपदवीं त इहास्थिता: किम् ॥ ४१ ॥

Lạy Đấng mắt như hoa sen, vì mong được gần gũi Ngài, những bậc vua tối thượng—Aṅga, Vainya, Jāyanta, Nāhuṣa, Gaya và các vị khác—đã bỏ quyền bá chủ tuyệt đối và vào rừng để tìm Ngài. Vậy làm sao các bậc vương hiền ấy có thể chịu nỗi thất vọng ở đời này?

Verse 42

कान्यं श्रयेत तव पादसरोजगन्ध- माघ्राय सन्मुखरितं जनतापवर्गम् । लक्ष्म्यालयं त्वविगणय्य गुणालयस्य मर्त्या सदोरुभयमर्थविविक्तद‍ृष्टि: ॥ ४२ ॥

Hương thơm từ đôi chân hoa sen của Ngài, được các bậc thánh nhân ca tụng, ban cho con người sự giải thoát và là nơi cư ngụ của Nữ thần Lakshmi. Người phụ nữ nào sẽ nương tựa vào bất kỳ người đàn ông nào khác sau khi thưởng thức hương thơm đó? Vì Ngài là nơi chứa đựng những phẩm chất siêu việt, người phụ nữ phàm trần nào có cái nhìn sâu sắc để phân biệt lợi ích thực sự của mình lại coi thường hương thơm đó và thay vào đó phụ thuộc vào một người luôn phải chịu nỗi sợ hãi khủng khiếp?

Verse 43

तं त्वानुरूपमभजं जगतामधीश- मात्मानमत्र च परत्र च कामपूरम् । स्यान्मे तवाङ्‍‍घ्रिररणं सृतिभिर्भ्रमन्त्या यो वै भजन्तमुपयात्यनृतापवर्ग: ॥ ४३ ॥

Vì Ngài phù hợp với thiếp, thiếp đã chọn Ngài, chủ nhân và Linh hồn Tối cao của mọi thế giới, người đáp ứng những mong muốn của chúng ta trong kiếp này và kiếp sau. Cầu mong đôi chân của Ngài, nơi ban sự tự do khỏi ảo ảnh bằng cách đến gần người tôn thờ, ban nơi nương tựa cho thiếp, người đã lang thang từ hoàn cảnh vật chất này sang hoàn cảnh vật chất khác.

Verse 44

तस्या: स्युरच्युत नृपा भवतोपदिष्टा: स्‍त्रीणां गृहेषु खरगोश्वविडालभृत्या: । यत्कर्णमूलमरिकर्षण नोपयायाद् युष्मत्कथा मृडविरिञ्चसभासु गीता ॥ ४४ ॥

Hỡi Krsna không thể sai lầm, hãy để mỗi vị vua mà Ngài nêu tên trở thành chồng của một người phụ nữ chưa bao giờ nghe thấy vinh quang của Ngài, những vinh quang được ca tụng trong các hội đồng của Shiva và Brahma. Rốt cuộc, trong gia đình của những người phụ nữ như vậy, những vị vua này sống như những con lừa, bò, chó, mèo và nô lệ.

Verse 45

त्वक्श्मश्रुरोमनखकेशपिनद्धमन्त- र्मांसास्थिरक्तकृमिविट्कफपित्तवातम् । जीवच्छवं भजति कान्तमतिर्विमूढा या ते पदाब्जमकरन्दमजिघ्रती स्‍त्री ॥ ४५ ॥

Một người phụ nữ không thưởng thức được hương thơm của mật ong từ đôi chân hoa sen của Ngài sẽ trở nên hoàn toàn ngu muội, và do đó cô ấy chấp nhận một xác chết sống được bao phủ bởi da, râu, móng tay, tóc và lông cơ thể và chứa đầy thịt, xương, máu, ký sinh trùng, phân, chất nhầy, mật và không khí làm chồng hoặc người yêu của mình.

Verse 46

अस्त्वम्बुजाक्ष मम ते चरणानुराग आत्मन् रतस्य मयि चानतिरिक्तद‍ृष्टे: । यर्ह्यस्य वृद्धय उपात्तरजोऽतिमात्रो मामीक्षसे तदु ह न: परमानुकम्पा ॥ ४६ ॥

Hỡi Đấng mắt hoa sen, mặc dù Ngài hài lòng trong chính mình và do đó hiếm khi hướng sự chú ý về phía thiếp, xin hãy ban phước cho thiếp tình yêu bền vững đối với đôi chân của Ngài. Chính khi Ngài đảm nhận sự thống trị của đam mê để biểu hiện vũ trụ, Ngài liếc nhìn thiếp, cho thiếp thấy đâu thực sự là lòng thương xót lớn nhất của Ngài.

Verse 47

नैवालीकमहं मन्ये वचस्ते मधुसूदन । अम्बाया एव हि प्राय: कन्याया: स्याद् रति: क्व‍‍चित् ॥ ४७ ॥

Hỡi Madhusūdana, thiếp không cho lời Ngài là giả dối. Như chuyện Ambā, thường khi một thiếu nữ chưa xuất giá cũng có thể khởi lòng quyến luyến một người nam.

Verse 48

व्यूढायाश्चापि पुंश्चल्या मनोऽभ्येति नवं नवम् । बुधोऽसतीं न बिभृयात् तां बिभ्रदुभयच्युत: ॥ ४८ ॥

Dẫu đã có chồng, người đàn bà phóng đãng vẫn luôn khao khát tình nhân mới hết lần này đến lần khác. Người trí không nên giữ người vợ bất trinh; ai giữ sẽ mất phúc lành cả đời này lẫn đời sau.

Verse 49

श्रीभगवानुवाच साध्व्येतच्छ्रोतुकामैस्त्वं राजपुत्री प्रलम्भिता । मयोदितं यदन्वात्थ सर्वं तत् सत्यमेव हि ॥ ४९ ॥

Đức Thế Tôn phán: Hỡi hiền nữ, hỡi công chúa, Ta chỉ trêu dối nàng vì muốn nghe nàng nói như thế. Quả thật, mọi điều nàng đáp lại lời Ta đều hoàn toàn chân thật.

Verse 50

यान् यान् कामयसे कामान् मय्यकामाय भामिनि । सन्ति ह्येकान्तभक्तायास्तव कल्याणि नित्यद ॥ ५० ॥

Hỡi người đẹp hiền lương, bất cứ ân phúc nào nàng mong cầu để được giải thoát khỏi dục vọng vật chất đều luôn thuộc về nàng, vì nàng là người sùng kính Ta một lòng.

Verse 51

उपलब्धं पतिप्रेम पातिव्रत्यं च तेऽनघे । यद्वाक्यैश्चाल्यमानाया न धीर्मय्यपकर्षिता ॥ ५१ ॥

Hỡi người vô tội, Ta nay đã tận mắt thấy tình yêu trong sạch của nàng đối với phu quân và đức hạnh pativratā của nàng. Dẫu bị lời Ta làm chao đảo, tâm trí nàng vẫn không thể bị kéo rời khỏi Ta.

Verse 52

ये मां भजन्ति दाम्पत्ये तपसा व्रतचर्यया । कामात्मानोऽपवर्गेशं मोहिता मम मायया ॥ ५२ ॥

Dẫu Ta có quyền ban giải thoát, kẻ bị dục vọng chi phối vẫn tu khổ hạnh và giữ giới để thờ Ta nhằm cầu phúc cho đời sống gia đình; họ bị ảo lực (māyā) của Ta làm mê lầm.

Verse 53

मां प्राप्य मानिन्यपवर्गसम्पदं वाञ्छन्ति ये सम्पद एव तत्पतिम् । ते मन्दभागा निरयेऽपि ये नृणां मात्रात्मकत्वात्निरय: सुसङ्गम: ॥ ५३ ॥

Hỡi suối nguồn tình yêu tối thượng! Kẻ đã được Ta—Chúa tể của giải thoát và cả phú quý—mà vẫn chỉ khát khao của cải thế gian thật bất hạnh. Những lợi lộc ấy có cả nơi địa ngục; kẻ mê đắm khoái lạc giác quan thì địa ngục là chốn hợp với họ.

Verse 54

दिष्‍ट्या गृहेश्वर्यसकृन्मयि त्वया कृतानुवृत्तिर्भवमोचनी खलै: । सुदुष्करासौ सुतरां दुराशिषो ह्यसुंभराया निकृतिं जुष: स्‍त्रिया: ॥ ५४ ॥

Thật may mắn, hỡi chủ mẫu trong nhà! Nàng luôn phụng sự Ta bằng bhakti trung tín, điều giải thoát khỏi vòng sinh tử. Sự phụng sự ấy vô cùng khó đối với kẻ ganh ghét, nhất là với người nữ có ý đồ xấu, chỉ sống để thỏa mãn thân xác và ưa dối trá.

Verse 55

न त्वाद‍ृशीं प्रणयिनीं गृहिणीं गृहेषु पश्यामि मानिनि यया स्वविवाहकाले । प्राप्तान् नृपान्न विगणय्य रहोहरो मे प्रस्थापितो द्विज उपश्रुतसत्कथस्य ॥ ५५ ॥

Hỡi người đáng kính! Trong mọi cung điện của Ta, Ta không thấy người vợ nào yêu thương như nàng. Khi đến kỳ thành hôn, nàng chẳng màng các vua chúa tụ hội cầu hôn, và vì đã nghe những chuyện chân thật về Ta, nàng đã sai một bà-la-môn đến với Ta mang theo lời nhắn kín đáo.

Verse 56

भ्रातुर्विरूपकरणं युधि निर्जितस्य प्रोद्वाहपर्वणि च तद्वधमक्षगोष्ठ्याम् । दु:खं समुत्थमसहोऽस्मदयोगभीत्या नैवाब्रवी: किमपि तेन वयं जितास्ते ॥ ५६ ॥

Khi anh của nàng, sau khi thua trận bị làm cho biến dạng, rồi đến ngày cưới của Aniruddha lại bị giết trong cuộc cờ bạc, nàng đau khổ không sao chịu nổi. Thế nhưng vì sợ mất Ta, nàng không nói một lời; chính sự im lặng ấy đã chinh phục Ta.

Verse 57

दूतस्त्वयात्मलभने सुविविक्तमन्त्र: प्रस्थापितो मयि चिरायति शून्यमेतत् । मत्वा जिहास इदमङ्गमनन्ययोग्यं तिष्ठेत तत्त्वयि वयं प्रतिनन्दयाम: ॥ ५७ ॥

Nàng đã sai sứ giả mang kế hoạch thâm mật để được gặp Ta; nhưng vì Ta đến chậm, nàng xem cả thế gian như trống rỗng và muốn lìa bỏ thân này, vốn không thể thuộc về ai ngoài Ta. Nguyện sự cao cả của lòng bhakti ấy luôn ở cùng nàng; Ta chỉ có thể hoan hỷ cảm tạ sự tận hiến của nàng.

Verse 58

श्रीशुक उवाच एवं सौरतसंलापैर्भगवान् जगदीश्वर: । स्वरतो रमया रेमे नरलोकं विडम्बयन् ॥ ५८ ॥

Śukadeva nói: Thế rồi, bằng những lời đối thoại ái ân, Đấng Bhagavān—Chúa tể vũ trụ—đã vui hưởng cùng Ramā (Nữ thần Tài lộc), như thể mô phỏng nếp sống của loài người.

Verse 59

तथान्यासामपि विभुर्गृहेषु गृहवानिव । आस्थितो गृहमेधीयान् धर्मान् लोकगुरुर्हरि: ॥ ५९ ॥

Cũng vậy, Đấng Toàn năng Hari—bậc thầy của muôn cõi—ở trong cung điện của các hoàng hậu khác như một gia chủ bình thường, thực hành các bổn phận dharma của đời sống gia đình.