Adhyaya 55

Verse 1

श्रीशुक उवाच कामस्तु वासुदेवांशो दग्ध: प्राग् रुद्रमन्युना । देहोपपत्तये भूयस्तमेव प्रत्यपद्यत ॥ १ ॥

Śukadeva Gosvāmī nói: Kāmadeva, một phần mở rộng của Vāsudeva, trước kia đã bị thiêu rụi bởi cơn thịnh nộ của Rudra. Nay để có thân mới, ông lại hòa nhập vào chính Vāsudeva.

Verse 2

स एव जातो वैदर्भ्यां कृष्णवीर्यसमुद्भ‍व: । प्रद्युम्न इति विख्यात: सर्वतोऽनवम: पितु: ॥ २ ॥

Ngài sinh trong thai của Vaidarbhī từ hạt giống thiêng của Śrī Kṛṣṇa và được biết đến với danh xưng Pradyumna. Về mọi phương diện, Ngài không hề kém cha mình.

Verse 3

तं शम्बर: कामरूपी हृत्वा तोकमनिर्दशम् । स विदित्वात्मन: शत्रुं प्रास्योदन्वत्यगाद् गृहम् ॥ ३ ॥

Ác quỷ Śambara, kẻ có thể biến hóa theo ý muốn, đã bắt cóc đứa trẻ chưa đầy mười ngày tuổi. Biết Pradyumna là kẻ thù của mình, hắn ném Ngài xuống biển rồi trở về nhà.

Verse 4

तं निर्जगार बलवान् मीन: सोऽप्यपरै: सह । वृतो जालेन महता गृहीतो मत्स्यजीविभि: ॥ ४ ॥

Một con cá lớn và mạnh đã nuốt Ngài. Con cá ấy cùng các con khác bị mắc trong lưới lớn và bị ngư dân bắt được.

Verse 5

तं शम्बराय कैवर्ता उपाजह्रुरुपायनम् । सूदा महानसं नीत्वावद्यन् सुधितिनाद्भ‍ुतम् ॥ ५ ॥

Ngư dân dâng con cá kỳ lạ ấy làm lễ vật cho Śambara. Hắn bảo các đầu bếp đem vào bếp và bắt đầu mổ xẻ bằng dao đồ tể.

Verse 6

द‍ृष्ट्वा तदुदरे बालं मायावत्यै न्यवेदयन् । नारदोऽकथयत् सर्वं तस्या: शङ्कितचेतस: । बालस्य तत्त्वमुत्पत्तिं मत्स्योदरनिवेशनम् ॥ ६ ॥

Thấy một bé trai trong bụng cá, các đầu bếp trao đứa trẻ cho Māyāvatī đang sững sờ. Rồi Nārada Muni hiện đến và thuật rõ cho nàng—đang đầy nghi hoặc—mọi điều về thân phận của đứa trẻ, sự giáng sinh và việc Ngài đi vào bụng cá.

Verse 7

सा च कामस्य वै पत्नी रतिर्नाम यशस्विनी । पत्युर्निर्दग्धदेहस्य देहोत्पत्तिं प्रतीक्षती ॥ ७ ॥ निरूपिता शम्बरेण सा सूदौदनसाधने । कामदेवं शिशुं बुद्ध्वा चक्रे स्‍नेहं तदार्भके ॥ ८ ॥

Māyāvatī thực ra chính là Rati, người vợ nổi tiếng của Thần Tình Yêu (Kāmadeva). Trong khi chờ đợi chồng mình có được thân xác mới—vì thân xác trước đó đã bị thiêu rụi—nàng đã được Śambara giao nhiệm vụ nấu nướng. Khi Māyāvatī hiểu rằng đứa trẻ sơ sinh này thực sự là Kāmadeva, nàng bắt đầu cảm thấy yêu thương Ngài.

Verse 8

सा च कामस्य वै पत्नी रतिर्नाम यशस्विनी । पत्युर्निर्दग्धदेहस्य देहोत्पत्तिं प्रतीक्षती ॥ ७ ॥ निरूपिता शम्बरेण सा सूदौदनसाधने । कामदेवं शिशुं बुद्ध्वा चक्रे स्‍नेहं तदार्भके ॥ ८ ॥

Māyāvatī thực ra chính là Rati, người vợ nổi tiếng của Thần Tình Yêu (Kāmadeva). Trong khi chờ đợi chồng mình có được thân xác mới—vì thân xác trước đó đã bị thiêu rụi—nàng đã được Śambara giao nhiệm vụ nấu nướng. Khi Māyāvatī hiểu rằng đứa trẻ sơ sinh này thực sự là Kāmadeva, nàng bắt đầu cảm thấy yêu thương Ngài.

Verse 9

नातिदीर्घेण कालेन स कार्ष्णि रूढयौवन: । जनयामास नारीणां वीक्षन्तीनां च विभ्रमम् ॥ ९ ॥

Chỉ sau một thời gian ngắn, người con trai này của Kṛṣṇa—Pradyumna—đã đạt đến tuổi thanh xuân trọn vẹn. Ngài đã làm say đắm tất cả những người phụ nữ ngắm nhìn Ngài.

Verse 10

सा तं पतिं पद्मदलायतेक्षणं प्रलम्बबाहुं नरलोकसुन्दरम् । सव्रीडहासोत्तभितभ्रुवेक्षती प्रीत्योपतस्थे रतिरङ्ग सौरतै: ॥ १० ॥

Tâu Bệ hạ, với nụ cười e lệ và đôi lông mày rướn lên, Māyāvatī thể hiện những cử chỉ quyến rũ của tình vợ chồng khi nàng âu yếm đến gần chồng mình, người có đôi mắt rộng như cánh hoa sen, đôi tay rất dài và là người đàn ông đẹp nhất trần gian.

Verse 11

तामह भगवान् कार्ष्णिर्मातस्ते मतिरन्यथा । मातृभावमतिक्रम्य वर्तसे कामिनी यथा ॥ ११ ॥

Chúa Pradyumna nói với nàng: "Ôi mẹ, thái độ của mẹ đã thay đổi. Mẹ đang vượt qua những tình cảm đúng mực của một người mẹ và cư xử như một người tình."

Verse 12

रतिरुवाच भवान् नारायणसुत: शम्बरेणहृतो गृहात् । अहं तेऽधिकृता पत्नी रति: कामो भवान् प्रभो ॥ १२ ॥

Rati nói: Ngài là con của đức Nārāyaṇa; quỷ Śambara đã bắt cóc Ngài khỏi nhà cha mẹ. Con, Rati, là người vợ chính danh của Ngài, bạch Chúa, vì Ngài chính là thần Kāma.

Verse 13

एष त्वानिर्दशं सिन्धावक्षिपच्छम्बरोऽसुर: । मत्स्योऽग्रसीत्तदुदरादित: प्राप्तो भवान् प्रभो ॥ १३ ॥

Tên quỷ Śambara đã ném Ngài xuống biển khi Ngài còn chưa đủ mười ngày tuổi. Một con cá đã nuốt Ngài; rồi ngay tại nơi này, chúng con đã tìm lại Ngài từ bụng con cá ấy, bạch Chúa.

Verse 14

तमिमं जहि दुर्धर्षं दुर्जयं शत्रुमात्मन: । मायाशतविदं तं च मायाभिर्मोहनादिभि: ॥ १४ ॥

Giờ đây xin Ngài hãy diệt Śambara đáng sợ, kẻ thù khó khuất phục của Ngài. Dẫu hắn biết hàng trăm phép huyễn thuật, Ngài sẽ thắng hắn bằng huyễn lực làm mê hoặc và những phương tiện khác.

Verse 15

परीशोचति ते माता कुररीव गतप्रजा । पुत्रस्‍नेहाकुला दीना विवत्सा गौरिवातुरा ॥ १५ ॥

Mẹ hiền của Ngài, mất con, than khóc như chim kurarī lạc con. Bà khốn khổ, rối bời vì tình mẫu tử, như bò mẹ mất bê con mà quằn quại.

Verse 16

प्रभाष्यैवं ददौ विद्यां प्रद्युम्नाय महात्मने । मायावती महामायां सर्वमायाविनाशिनीम् ॥ १६ ॥

[Śukadeva Gosvāmī tiếp lời:] Nói vậy xong, Māyāvatī truyền cho bậc đại hồn Pradyumna minh triết huyền nhiệm mang tên Mahā-māyā, có năng lực phá tan mọi huyễn chú mê hoặc.

Verse 17

स च शम्बरमभ्येत्य संयुगाय समाह्वयत् । अविषह्यैस्तमाक्षेपै: क्षिपन् सञ्जनयन् कलिम् ॥ १७ ॥

Pradyumna tiến đến Śambara và thách đấu, buông những lời sỉ nhục khó chịu đựng để khơi dậy cuộc xung đột.

Verse 18

सोऽधिक्षिप्तो दुर्वाचोभि: पदाहत इवोरग: । निश्चक्राम गदापाणिरमर्षात्ताम्रलोचन: ॥ १८ ॥

Bị những lời cay nghiệt xúc phạm, Śambara cuồng nộ như rắn bị đá. Hắn bước ra, tay cầm chùy, mắt đỏ ngầu vì giận dữ.

Verse 19

गदामाविध्य तरसा प्रद्युम्नाय महात्मने । प्रक्षिप्य व्यनदन्नादं वज्रनिष्पेषनिष्ठुरम् ॥ १९ ॥

Śambara xoay chùy thật mạnh rồi ném về phía Pradyumna vĩ đại, phát ra tiếng rền sắc lạnh như sấm sét nổ vang.

Verse 20

तामापतन्तीं भगवान् प्रद्युम्नो गदया गदाम् । अपास्य शत्रवे क्रुद्ध: प्राहिणोत् स्वगदां नृप ॥ २० ॥

Tâu Đại vương, khi chùy của Śambara bay tới, Đức Pradyumna dùng chùy của mình gạt văng nó đi; rồi nổi giận, Ngài ném chùy của mình vào kẻ thù.

Verse 21

स च मायां समाश्रित्य दैतेयीं मयदर्शितम् । मुमुचेऽस्‍त्रमयं वर्षं कार्ष्णौ वैहायसोऽसुर: ॥ २१ ॥

Bấy giờ tên asura ấy nương vào tà thuật Daitya do Maya Dānava truyền dạy, hiện ra giữa hư không và trút xuống con trai Kṛṣṇa một trận mưa vũ khí.

Verse 22

बाध्यमानोऽस्‍त्रवर्षेण रौक्‍मिणेयो महारथ: । सत्त्वात्मिकां महाविद्यां सर्वमायोपमर्दिनीम् ॥ २२ ॥

Bị tấn công bởi cơn mưa vũ khí này, Raukmiṇeya, chiến binh hùng mạnh, đã sử dụng khoa học huyền bí gọi là Mahā-māyā, được tạo ra từ bản chất thiện lành để đánh bại mọi ma thuật khác.

Verse 23

ततो गौह्यकगान्धर्वपैशाचोरगराक्षसी: । प्रायुङ्क्त शतशो दैत्य: कार्ष्णिर्व्यधमयत्स ता: ॥ २३ ॥

Con quỷ sau đó tung ra hàng trăm vũ khí huyền bí thuộc về các Guhyaka, Gandharva, Piśāca, Uraga và Rākṣasa, nhưng con trai của Kṛṣṇa đã đánh bại tất cả.

Verse 24

निशातमसिमुद्यम्य सकिरीटं सकुण्डलम् । शम्बरस्य शिर: कायात् ताम्रश्मश्र्‍वोजसाहरत् ॥ २४ ॥

Rút thanh kiếm sắc bén của mình, Pradyumna mạnh mẽ chặt đứt đầu của Śambara, cùng với bộ ria mép đỏ, mũ giáp và hoa tai.

Verse 25

आकीर्यमाणो दिविजै: स्तुवद्भ‍ि: कुसुमोत्करै: । भार्ययाम्बरचारिण्या पुरं नीतो विहायसा ॥ २५ ॥

Khi cư dân của các hành tinh cao hơn rải hoa và ca tụng Ngài, vợ Ngài xuất hiện trên bầu trời và đưa Ngài bay qua thiên đường, trở về thành phố Dvārakā.

Verse 26

अन्त:पुरवरं राजन् ललनाशतसङ्कुलम् । विवेश पत्न्‍या गगनाद् विद्युतेव बलाहक: ॥ २६ ॥

Tâu bệ hạ, Chúa Pradyumna và vợ Ngài giống như một đám mây kèm theo tia chớp khi họ từ trên trời giáng xuống nội cung của cung điện tuyệt vời nhất của Kṛṣṇa, nơi đông đúc những người phụ nữ xinh đẹp.

Verse 27

तं द‍ृष्ट्वा जलदश्यामं पीतकौशेयवाससम् । प्रलम्बबाहुं ताम्राक्षं सुस्मितं रुचिराननम् ॥ २७ ॥ स्वलङ्कृतमुखाम्भोजं नीलवक्रालकालिभि: । कृष्णं मत्वा स्‍त्रियो ह्रीता निलिल्युस्तत्र तत्र ह ॥ २८ ॥

Thấy Ngài da xanh thẫm như mây mưa, mặc lụa vàng, tay dài, mắt ánh đỏ, gương mặt đẹp như hoa sen với nụ cười dịu, lại trang sức tinh xảo và mái tóc xanh dày xoăn, các cung nữ tưởng Ngài là Śrī Kṛṣṇa; vì thẹn thùng họ liền ẩn mình khắp nơi.

Verse 28

तं द‍ृष्ट्वा जलदश्यामं पीतकौशेयवाससम् । प्रलम्बबाहुं ताम्राक्षं सुस्मितं रुचिराननम् ॥ २७ ॥ स्वलङ्कृतमुखाम्भोजं नीलवक्रालकालिभि: । कृष्णं मत्वा स्‍त्रियो ह्रीता निलिल्युस्तत्र तत्र ह ॥ २८ ॥

Thấy Ngài xanh thẫm như mây mưa, mặc lụa vàng, tay dài, mắt ánh đỏ, gương mặt đẹp với nụ cười hiền, lại trang sức tinh xảo và mái tóc xanh dày xoăn, các phụ nữ tưởng Ngài là Śrī Kṛṣṇa; thẹn thùng, họ ẩn mình khắp nơi.

Verse 29

अवधार्य शनैरीषद्वैलक्षण्येन योषित: । उपजग्मु: प्रमुदिता: सस्‍त्रीरत्नं सुविस्मिता: ॥ २९ ॥

Dần dần, từ những khác biệt nhỏ giữa dung mạo Ngài và Kṛṣṇa, các phụ nữ hiểu ra Ngài không phải chính Chúa. Vui mừng và kinh ngạc, họ tiến đến Pradyumna cùng người phối ngẫu của Ngài, viên ngọc giữa hàng nữ nhân.

Verse 30

अथ तत्रासितापाङ्गी वैदर्भी वल्गुभाषिणी । अस्मरत् स्वसुतं नष्टं स्‍नेहस्‍नुतपयोधरा ॥ ३० ॥

Khi ấy, Rukmiṇī, công chúa Vidarbha mắt đen và lời nói ngọt ngào, vừa thấy Pradyumna liền nhớ đến người con trai đã mất; vì tình mẫu tử, bầu ngực nàng ướt mềm.

Verse 31

को न्वयं नरवैदूर्य: कस्य वा कमलेक्षण: । धृत: कया वा जठरे केयं लब्धा त्वनेन वा ॥ ३१ ॥

Người mắt như hoa sen, viên ngọc giữa loài người này là ai? Ngài là con của ai, và người nữ nào đã cưu mang Ngài trong dạ? Còn người nữ này là ai, mà Ngài đã nhận làm hiền thê?

Verse 32

मम चाप्यात्मजो नष्टो नीतो य: सूतिकागृहात् । एतत्तुल्यवयोरूपो यदि जीवति कुत्रचित् ॥ ३२ ॥

Nếu đứa con trai thất lạc của ta, bị bắt cóc khỏi phòng sinh, còn sống ở đâu đó, thì hẳn sẽ đồng tuổi và đồng dung mạo với chàng trai trẻ này.

Verse 33

कथं त्वनेन सम्प्राप्तं सारूप्यं शार्ङ्गधन्वन: । आकृत्यावयवैर्गत्या स्वरहासावलोकनै: ॥ ३३ ॥

Nhưng vì sao chàng trai này lại giống đến thế với Chúa tể của ta, Śrī Kṛṣṇa—Đấng cầm cung Śārṅga—từ dáng hình, tay chân, bước đi, âm sắc giọng nói, đến nụ cười và ánh nhìn?

Verse 34

स एव वा भवेन्नूनं यो मे गर्भे धृतोऽर्भक: । अमुष्मिन् प्रीतिरधिका वाम: स्फुरति मे भुज: ॥ ३४ ॥

Đúng vậy, hẳn chính là đứa trẻ ta đã mang trong bụng; vì lòng thương mến dành cho Người dâng trào, và cánh tay trái của ta đang run lên.

Verse 35

एवं मीमांसमानायां वैदर्भ्यां देवकीसुत: । देवक्यानकदुन्दुभ्यामुत्तम:श्लोक आगमत् ॥ ३५ ॥

Khi hoàng hậu Rukmiṇī xứ Vidarbha đang suy đoán như vậy, Đức Śrī Kṛṣṇa—Con của Devakī, Đấng được tán dương bằng những thánh tụng tối thượng—đã đến đó cùng Devakī và Vasudeva (Ānakadundubhi).

Verse 36

विज्ञातार्थोऽपि भगवांस्तूष्णीमास जनार्दन: । नारदोऽकथयत् सर्वं शम्बराहरणादिकम् ॥ ३६ ॥

Dù Đức Janārdana đã biết rõ mọi việc, Ngài vẫn lặng thinh. Nhưng hiền triết Nārada đã thuật lại tất cả, bắt đầu từ việc Śambara bắt cóc đứa trẻ và những điều tiếp theo.

Verse 37

तच्छ्रुत्वा महदाश्चर्यं कृष्णान्त:पुरयोषित: । अभ्यनन्दन् बहूनब्दान् नष्टं मृतमिवागतम् ॥ ३७ ॥

Nghe câu chuyện kỳ diệu ấy, các cung nữ trong hoàng cung của Śrī Kṛṣṇa hân hoan chào đón Pradyumna, người đã thất lạc nhiều năm và nay trở về như thể từ cõi chết.

Verse 38

देवकी वसुदेवश्च कृष्णरामौ तथा स्‍त्रिय: । दम्पती तौ परिष्वज्य रुक्‍मिणी च ययुर्मुदम् ॥ ३८ ॥

Devakī, Vasudeva, Śrī Kṛṣṇa, Balarāma và tất cả cung nữ—đặc biệt là hoàng hậu Rukmiṇī—đều ôm lấy đôi vợ chồng trẻ và hân hoan vui mừng.

Verse 39

नष्टं प्रद्युम्नमायातमाकर्ण्य द्वारकौकस: । अहो मृत इवायातो बालो दिष्‍ट्येति हाब्रुवन् ॥ ३९ ॥

Nghe tin Pradyumna thất lạc đã trở về, dân chúng Dvārakā thốt lên: “Ôi! Nhờ ân phúc của định mệnh, đứa trẻ này trở lại như thể từ cõi chết!”

Verse 40

यं वै मुहु: पितृसरूपनिजेशभावा- स्तन्मातरो यदभजन् रहरूढभावा: । चित्रं न तत् खलु रमास्पदबिम्बबिम्बे कामे स्मरेऽक्षविषये किमुतान्यनार्य: ॥ ४० ॥

Không có gì lạ khi các cung nữ—đáng lẽ phải có tình mẫu tử với Pradyumna—lại kín đáo cảm thấy sự cuốn hút ngây ngất đối với Ngài như đối với chính chúa tể của mình. Bởi Ngài giống hệt phụ vương: là bóng phản chiếu vẻ đẹp của Śrī Kṛṣṇa, nơi nương tựa của nữ thần Lakṣmī, hiện ra trước mắt như chính Kāmadeva. Vậy thì còn nói gì đến những phụ nữ khác!