Adhyaya 39

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ संपूज्य विधिना देवदेवं कपर्द्दिनम् । ततो गच्छेन्महादेवि लिगं केदारसंस्थितम्

Wika ni Īśvara: “Pagkatapos sambahin nang wasto ayon sa itinakdang ritwal ang Devadeva Kaparddin (Śiva), O Mahādevī, magtungo ka sa Liṅga na itinatag bilang Kedāra.”

Verse 2

तस्यैवाग्नेयभागस्थं भीमेश्वरसमीपगम् । स्वयंभूतं महादेवि कल्पलिंगं मम प्रियम्

“Sa mismong pook na iyon, sa dakong timog-silangan, malapit kay Bhīmeśvara, may isang Liṅga na kusang nahayag, O Mahādevī—ang Kalpa-liṅga, na minamahal Ko.”

Verse 3

मया संपूजितं देवि वृद्धिलिंग महाप्रभम् । निराहारस्तु यस्तत्र करोत्येकं प्रजागरम्

“O Devī, ang maringal at makapangyarihang Vṛddhi-liṅga ay sinamba Ko na. Sinumang mag-ayuno at magpuyat ng isang gabi roon…”

Verse 4

चतुर्दश्यां विशेषेण तस्य लोकाः सनातनाः । रुद्रेश्वरेति देवस्य त्वासीन्नाम पुरा युगे

Lalo na sa ika-labing-apat na araw ng buwan (Caturdaśī), ang mga daigdig ng Kaniya ay walang hanggan. Noong sinaunang mga yugto, ang pangalan ng diyos na ito ay “Rudreśvara.”

Verse 5

तिष्येस्मिंस्तु पुनः प्राप्ते म्लेच्छस्पर्शभयातुरः । अस्मिंल्लिंगे लयं यातः केदारश्चाब्धिसंनिधौ

Ngunit nang muling dumating ang panahon ng Tiṣya, si Kedāra—nababalisa sa takot na masaling ng mga Mleccha—ay pumasok sa pagkalusaw sa loob ng Liṅga na ito, malapit sa dagat.

Verse 6

तेन केदारनामेति तस्य ख्यातं धरातले । माघे मासि यताहारः स्नात्वा तु लवणोदधौ

Kaya sa lupa ay sumikat ito sa pangalang “Kedāra.” Sa buwan ng Māgha, na may pinigil at itinakdang pagkain, at matapos maligo sa maalat na karagatan…

Verse 7

पद्मके तु महाकुंडे मध्येस्य लवणांभसः । रुद्रेशाद्दक्षिणे भागे धनुषां दशके स्थिते

Sa dakilang lawa ng Padmaka, sa gitna ng maalat na tubig, sa dakong timog mula kay Rudreśa, na nasa layong sampung dhanu (haba ng busog)…

Verse 8

स्नात्वा विधानतो देवि रुद्रेशं चार्चयिष्यति । सम्यक्केदारया त्रायाः फलं तस्य भविष्यति

O Devī, matapos maligo ayon sa tuntunin, dapat sambahin si Rudreśa; at sa gayon, ang ganap na bunga ng nagliligtas na biyaya (trā) ni Kedāra ay mapapasakaniya.

Verse 9

ब्रह्महत्यादिपापानां पूजनान्नाशनं महत् । अथ तस्यैव देवस्य इतिहासं पुरातनम्

Ang pagsamba ay nagdudulot ng dakilang pagkapawi ng mga kasalanan gaya ng brahmahatyā. Ngayon ay isasalaysay ang sinaunang kasaysayan ng mismong diyos na iyon.

Verse 10

सर्वकामप्रदं नृणां कथ्यते ते सुरप्रिये । आसीद्राजा पुरा देवि शशबिंदुरिति श्रुतः

O minamahal ng mga diyos, ipahahayag sa iyo ang yaong nagbibigay ng lahat ng ninanais ng mga tao. Noong unang panahon, O Devī, may isang haring tanyag na nagngangalang Śaśabindu.

Verse 11

सार्वभौमो महीपालो विपक्षगणसूदनः । कलिद्वापरयोः संधौ सभूतः पृथिवीपतिः

May isang pangkalahatang naghaharing hari, tagapangalaga ng daigdig at tagapaglipol ng mga pangkat ng kaaway. Siya’y lumitaw sa pagsasanib ng mga yugto ng Dvāpara at Kali.

Verse 12

तस्य भार्याऽभवत्साध्वी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । न देवी न च गन्धर्वी नासुरी न च पन्नगी

Ang kanyang asawa ay isang banal at marangal na babae, higit na mahal niya kaysa sariling buhay. Siya’y hindi diyosa, hindi Gandharvī, hindi Asurī, at hindi rin dalagang Nāga.

Verse 13

तादृग्रूपा वरारोहे यथाऽस्य शुभलोचना । तस्य हेममयं पद्मं शतपत्रं मनोरमम्

O babaeng may magandang balakang, gayon ang kanyang anyo—siya na may mapalad na mga mata. At siya’y may isang kaaya-ayang lotus na ginto, may sandaang talulot, na kahanga-hanga.

Verse 14

खेचरं वेगि नित्यं च तस्य राज्ञो महात्मनः । स तेन पर्यटंल्लोकान्सर्वान्देवि स्वकामतः

Ang dakilang hari ay may sasakyang lumilipad sa himpapawid—mabilis at laging handa. Sa pamamagitan nito, O Devī, nilibot niya ang lahat ng mga daigdig ayon sa sariling kalooban.

Verse 15

एकदा फाल्गुने मासि शुक्लपक्षे वरानने । चतुर्द्दश्यां तु संप्राप्तः प्रभासक्षेत्रमुत्तमम्

Minsan, sa buwan ng Phālguna, sa maliwanag na kalahati ng buwan—O marikit ang mukha—sa ika-labing-apat na araw, dumating siya sa dakilang banal na pook ng Prabhāsa.

Verse 16

अथापश्यदृषीन्सर्वाञ्छ्रीसोमेशपुरःस्थितान् । रात्रौ जागरणार्थाय जपहोमपरायणान्

Pagkaraan, nakita niya ang lahat ng mga rishi na nakatindig sa harap ng banal na lungsod ng Someśvara, nakatuon sa pagpupuyat sa gabi, at deboto sa japa at homa.

Verse 17

स दृष्ट्वा सोमनाथं तु प्रणिपत्य विधानतः । पूजयामास सर्वां स्तान्यथार्हं भक्तिसंयुतः

Nang masilayan niya si Somanātha, siya’y yumukod at nagpatirapa ayon sa wastong paraan. Puspos ng debosyon, sinamba niya silang lahat nang nararapat at ayon sa kaugalian.

Verse 18

ततः केदारमासाद्य संस्नाप्य विधिवत्प्रिये । पूजयित्वा विचित्राभिः पुष्पमालाभिरीश्वरम्

Pagkaraan, narating niya ang Kedāra, O minamahal, at pinaliguan (ang Panginoon) ayon sa itinakdang ritwal. Pagkatapos, sinamba niya si Īśvara sa pamamagitan ng mga kahanga-hangang kuwintas ng bulaklak.

Verse 19

नैवेद्यैर्विविधैर्वस्त्रैर्भूषणैश्च मनोहरैः । ततोऽत्र कारयामास जागरं सुसमाहितः

Sa sari-saring naivedya (handog na pagkain), mga kasuotan, at kaaya-ayang mga alahas, pinarangalan niya ang pagsamba; at pagkaraan, na may lubos na kapanatagan ng loob, ipinagdiwang niya roon ang jagara, ang pagpupuyat sa buong gabi.

Verse 20

ततस्ते मुनयः सर्वे कुतूहलसमन्विताः । च्यवनो याज्ञवल्क्यश्च शांडिल्यः शाकटायनः

Pagkaraan, ang lahat ng mga muni, puspos ng pag-uusisa—sina Cyavana, Yājñavalkya, Śāṇḍilya, at Śākaṭāyana—ay nagtipon doon.

Verse 21

रैभ्योऽथ जैमिनिः क्रौंचो नारदः पर्वतः शिलः । मार्कंडं पुरतः कृत्वा जग्मुस्तस्य समीपतः

Pagkatapos, sina Raibhya, Jaimini, Krauñca, Nārada, Parvata, at Śila—na inilagay si Mārkaṇḍa sa unahan—ay lumakad at lumapit sa kanya.

Verse 22

चक्रुः कथाः सुविचित्रा इतिहासानि भूरिशः । कीर्त्तयंतः स्थितास्तत्र पप्रच्छू राजसत्तमम्

Nagsalaysay sila ng maraming kahanga-hangang kuwento at mga sinaunang salaysay; at habang nananatili roon, sa patuloy na paggunita at pagbigkas, tinanong nila ang pinakadakilang hari.

Verse 23

ऋषय ऊचुः । कस्मात्सोमेश्वरं देवं परित्यज्य नराधिप । केदारस्य पुरोऽकार्षीर्जागरं तद्ब्रवीहि नः । नूनं वेत्सि फलं चास्य लिंगस्य त्वं महोदयम्

Wika ng mga rishi: “O pinuno ng mga tao, bakit mo iniwan ang diyos na Someśvara at nagbantay-puyat sa harap ni Kedāra? Ipagpaliwanag mo sa amin. Tunay nga, O marangal, batid mo ang bunga ng pagsamba sa liṅga na ito.”

Verse 24

राजोवाच । शृण्वंतु ब्राह्मणाः सर्वे अन्यदेहोद्भवं मम । पुराऽहं शूद्रजातीय आसं ब्राह्मणपूजकः

Wika ng hari: “Makinig kayong lahat, mga brāhmaṇa, sa aking salaysay mula sa dating katawan. Noon ako’y isinilang na śūdra, ngunit taimtim na gumagalang at nagpaparangal sa mga brāhmaṇa.”

Verse 25

सौराष्ट्रविषये शुभ्रे धनधान्यसमाकुले । अथ कालांतरे तत्र अनावृष्टिरभूद्द्विजाः

Sa marikit na lupain ng Saurāṣṭra, sagana sa yaman at ani; ngunit paglipas ng panahon, o mga dwija, dumating doon ang tagtuyot at hindi umulan.

Verse 26

ततोऽहं क्षुधयाविष्टः प्रभासं क्षेत्रमास्थितः । अथापश्यं सरः शुभ्रं हरिणीमूलसंस्थितम्

Pagkaraan, dahil sa matinding gutom, ako’y dumating at nanirahan sa banal na kṣetra ng Prabhāsa. Doon ay nakita ko ang isang kumikislap na lawa, nasa may ugat na pinamamahayan ng isang inahing usa.

Verse 27

तच्च रामसरोनाम पद्मिनीषण्डमंडितम् । क्षीरोदांबुधिसंकाशं दृष्ट्वा स्नातः क्लमान्वितः

Ang lawang iyon ay tinatawag na Rāmasaras, pinalamutian ng mga kumpol ng halamang-lotus. Nang makita kong kumikislap na parang Karagatang Gatas, naligo ako roon kahit ako’y pagod.

Verse 28

संतर्प्य च पितॄन्देवान्पीत्वा स्वच्छमथोदकम् । ततोऽहं भार्यया प्रोक्तो गृहाणेमान्सरोरुहान्

Matapos kong bigyang-lugod ang mga Pitṛ at ang mga deva at uminom ng malinaw na tubig, sinabi ng aking asawa: “Kunin mo ang mga lotus na ito.”

Verse 29

एतत्समीपतो रम्यं दृश्यते स्थानमुत्तमम् । विक्रीणीमोऽत्र गत्वा तु येन स्याद्भोजनं विभो

Malapit dito ay may nakikitang isang pook na marikit at dakila. Halina’t pumaroon tayo at ipagbili ang mga lotus na ito upang magkaroon ng pagkain, O panginoon.

Verse 30

अथावतीर्य सलिलं गृहीतानि मया द्विजाः । कमलानि सुभू रीणि प्रस्थितश्च पुरं प्रति

Pagkaraan, lumusong ako sa tubig, O mga dwija, at kumuha ng maraming maririkit na lotus; saka ako naglakbay patungo sa bayan.

Verse 31

तत्र गत्वा च रथ्यासु चत्वरेषु त्रिकेषु च । प्रफुल्लकमलान्येव क्रेतुं वै मुनिसत्तमाः

Pagdating ko roon, O pinakadakilang mga muni, naglibot ako sa mga lansangan, sa mga liwasan, at sa mga sangandaan, upang humanap ng bibili ng mga lotus na ganap na namumukadkad.

Verse 32

न कश्चित्प्रति गृह्णाति अस्तं प्राप्तो दिवाकरः । प्रासादं कंचिदासाद्य सुप्तोहं सह भार्यया

Walang tumanggap, sapagkat lumubog na ang araw. Kaya’t nakarating ako sa isang malaking bahay at natulog kasama ang aking asawa.

Verse 33

तत्र सुप्तस्य मे बुद्धिः श्रुत्वा गीतध्वनिं तदा । समुत्पन्ना सभा र्यस्य क्षुधार्तस्य विशेषतः । नूनं जागरणं ह्येतत्कस्मिंश्चिद्विबुधालये

Habang natutulog ako roon, nayanig ang aking diwa nang marinig ang tunog ng pag-awit. Ako at ang aking asawa—lalo na’t kami’y pinahihirapan ng gutom—ay nag-isip: “Tunay ngang ito’y isang pagpupuyat sa gabi sa isang banal na dambana ng mga diyos.”

Verse 34

सरोरुहाणि चादाय व्रजाम्यत्र सुरालये । यदि कश्चित्प्रगृह्णाति प्राणयात्रा ततो भवेत्

“Dadalhin ko ang mga lotus na ito at tutungo ako rito sa templo ng mga diyos. Kung may sinumang tumanggap o tumulong, ang aming ikabubuhay—ang paraan ng pagpapanatili ng buhay—ay matitiyak.”

Verse 35

अथोत्थाय समायातो ह्यत्राहं मुनिपुंगवाः । अपश्यं लिंगमेतत्तु पूजितं कुसुमैः शुभैः

Pagkaraan, tumindig ako at naparito, O pinakadakila sa mga pantas. Nasaksihan ko ang mismong liṅga na ito, na sinasamba sa pamamagitan ng mga bulaklak na mapalad at dalisay.

Verse 36

रुद्रेश्वराभिधमिदं वृद्धलिंगं स्वयंभुवम् । वेश्यानंगवतीनाम्नी शिवरात्रिपरायणा

Ang sinaunang liṅga na ito, na kusang nahayag, ay tinatawag na Rudreśvara. Isang kortesana na nagngangalang Anaṅgavatī, na tapat sa pagtalima sa Śivarātri, ang sumamba rito.

Verse 37

जागर्त्ति पुरतस्तस्य गीतनृत्योत्सवादिना । ततः कश्चिन्मया दृष्टः किमेतद्रात्रिजागरम्

Sa harap ng liṅga na iyon, siya’y nagbantay magdamag sa gitna ng pagdiriwang—awit, sayaw, at kasayahan. Pagkaraan, may nakita akong tao at nagtanong: “Ano ang pagpupuyat na ito sa gabi?”

Verse 38

केयं स्त्री दृश्यतेऽत्यर्थं गीतनृत्योत्सवे रता । सोऽब्रवीच्छिवधर्मोक्ता शिवरात्रिः सुधर्मदा

“Sino ang babaeng ito na lubhang nahuhumaling sa pagdiriwang ng awit at sayaw?” Sumagot siya: “Ito ang Śivarātri, itinuro sa dharma ni Śiva, na nagbibigay ng tunay na katuwiran.”

Verse 39

तां चानंगवतीनाम्नी वेश्येयं धर्मसंयुता । जागर्त्ति परमं श्रेयः शिवरात्रिव्रतं शुभम्

At siya ay isang kortesana na nagngangalang Anaṅgavatī, na may taglay na dharma. Sa pagpupuyat, hinahangad niya ang pinakamataas na kabutihan sa pamamagitan ng mapalad na panata ng Śivarātri.

Verse 40

शिवरात्रिव्रतं ह्येतद्यः सम्यक्कुरुते नरः । न स दुःखमवाप्नोति न दारि द्र्यं न बंधनम्

Tunay nga, ang taong nagsasagawa nang wasto ng panata ng Śivarātri ay hindi mapapasa dalamhati—ni sa karalitaan, ni sa pagkagapos.

Verse 41

दुष्टं चारिष्टयोगं वा न रोगं न भयं क्वचित् । सुखसौभाग्यसंपन्नो जायते सत्कुले नरः

Walang masamang impluwensiya o di-mapalad na pagsasanib, walang karamdaman at walang takot na kailanman ay manggugulo sa kanya. Taglay ang ligaya at magandang kapalaran, ang tao’y isinisilang sa marangal na angkan—ganyan ang bungang ipinahahayag sa kaluwalhatian ng Prabhāsa.

Verse 42

तेजस्वी च यशस्वी च सर्वकल्याणभाजनम् । भवेदस्य प्रसादेन एवमाहुर्मनीषिणः

Sa pamamagitan ng Kanyang mapagpalang biyaya, ang tao’y nagiging maningning at bantog, sisidlan ng lahat ng pagpapala—ganyan ang pahayag ng mga pantas.

Verse 43

राजोवाच । अथ मे बुद्धिरुत्पन्ना तद्व्रतं प्रति निश्चला । चिंतितं मनसा ह्येतन्मयाब्राह्मणसत्तमाः

Wika ng Hari: “Pagkaraan nito, sumibol ang aking pasiya—matatag at di matinag—tungkol sa panatang iyon. Tunay, ito’y aking pinagbulay-bulayan sa aking isipan, O pinakadakilang mga Brāhmaṇa.”

Verse 44

अन्नाभावान्ममोत्पन्न उपवासो बलाद्यतः । तदहं पद्मके तीर्थेस्नात्वा च लवणांभसि

Dahil sa kakulangan ng pagkain, napilitan akong mag-ayuno. Pagkaraan, naligo ako sa banal na Padmaka Tīrtha, at naligo rin sa maalat na tubig ng dagat.

Verse 45

एतैः सरोरुहैर्देवं पूजयामि महेश्वरम् । ततो मया सभार्येण रुद्रेशः संप्रपूजितः

Sa mga lotus na ito, sinasamba ko ang banal na Maheśvara. Pagkaraan, si Rudreśa ay aking pinarangalan at sinamba nang wasto, kasama ang aking asawa.

Verse 46

पद्मैश्च भक्तियुक्तेन सभार्येण विशेषतः । जाग्रत्स्थितस्तु देवाग्रे तां रात्रिं सह भार्यया

At sa mga lotus—puspos ng debosyon, lalo na kasama ang aking asawa—nanatili akong gising sa harap ng diyos sa buong gabing iyon, kasama siya.

Verse 47

ततः प्रभातसमय उदिते सूर्यमण्डले । सा वेश्या मामुवाचेदं कलधौतपलत्रयम्

Pagkaraan, sa bukang-liwayway, nang sumikat na ang bilog ng araw, sinabi sa akin ng babaeng kurtisana: “Narito ang tatlong pala ng pinong ginto…”

Verse 48

गृहाणमूल्यं पद्मानां न गृहीतं मया हि तत् । सात्त्विकं भावमास्थाय सभार्येण द्विजोत्तमाः

“Tanggapin mo ang kabayaran sa mga lotus”—ngunit hindi ko iyon tinanggap. Nanatili sa sāttvika na diwa, ako at ang aking asawa, O pinakadakila sa mga dalawang-beses-isinilang, ay iningatan ang kadalisayan ng layuning iyon.

Verse 49

ततो भिक्षां समाहृत्य प्राणयात्रा मया कृता । कालेन महता प्राप्तः कालधर्मं मुनीश्वराः

Pagkaraan, tinipon ko ang limos at itinaguyod ang aking buhay. Sa paglipas ng mahabang panahon, narating ko ang batas ni Panahon—ang kamatayan, O mga panginoon sa mga muni.

Verse 50

इयं मे दयिता साध्वी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । मम देहं समादाय प्रविष्टा हव्यवाहनम्

Ang minamahal kong asawa—mabait at higit pang mahalaga kaysa buhay—ay binuhat ang aking katawan at pumasok sa banal na apoy (apoy ng paglilibing).

Verse 51

तत्प्रभावादहं जातः सर्वभौमो महीपतिः । जातिस्मरः सभार्यस्तु सत्यमेतद्द्विजोत्तमाः

Sa kapangyarihan ng banal na pagtalima na iyon, isinilang ako bilang isang pangkalahatang hari, panginoon ng daigdig; at naalaala ko rin ang aking dating kapanganakan, kasama ang aking asawa. Ito ang katotohanan, O pinakamainam sa mga dalawang-beses-na-ipinanganak.

Verse 52

एतस्मात्कारणादस्य भक्तिर्लिंगस्य चोपरि । मम नित्यं सभार्यस्य सत्यमेतद्ब्रवीमि वः

Dahil dito, ang aking debosyon ay laging nakatuon sa Lingga na ito; ako at ang aking asawa ay araw-araw na nag-aalaga at sumasamba rito. Sinasabi ko sa inyo ito bilang katotohanan.

Verse 53

मया क्रियाविहीनेन भक्तिबाह्येन सत्तमाः । व्रतमेतत्समाचीर्णं तस्येदं सुमहत्फ लम्

O mga mararangal, kahit ako’y salat sa wastong ritwal at kulang sa tunay na debosyon, naisagawa ko ang panatang ito; at ito ang napakadakilang bunga nito.

Verse 54

अधुना भक्तियुक्तस्य यथोपकरणान्मम । भविष्ये यत्फलं किंचिन्नो वेद्मि च मुनीश्वराः । येन सोमेशमुत्सृज्य अत्राहं भक्ति तत्परः

Ngayon, taglay ang debosyon at ang nararapat na mga paraan na nasa aking kamay, hindi ko nalalaman kung anong karagdagang bunga ang lilitaw sa hinaharap, O mga panginoon sa hanay ng mga muni—sapagkat iniwan ko maging si Someśvara at dito ako naging lubos na deboto.

Verse 55

ईश्वर उवाच । एवं श्रुत्वा तु ते विप्रा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । साधुसाध्विति जल्पंतो राजानं संप्रशंसिरे

Wika ni Īśvara: Nang marinig iyon, ang mga brāhmaṇa—nakadilat ang mga mata sa pagkamangha—ay paulit-ulit na sumigaw, “Napakabuti, napakabuti!” at lubos na pinuri ang hari.

Verse 56

पूजयामासुरनिशं लिंगं तत्र स्वयंभुवम् । ततोऽसौ पार्थिवश्रेष्ठो लिंगस्यास्यप्रसादतः । संसिद्धिं परमां प्राप्तो दुर्ल्लभां त्रिदशैरपि

Walang tigil nilang sinamba ang Liṅga na kusang nahayag (Svayambhū) doon. Pagkaraan, ang pinakadakilang hari, sa biyaya ng Liṅga na ito, ay nakamtan ang sukdulang kaganapan—na mahirap makuha kahit ng mga diyos.

Verse 57

सा च वेश्या भगवती शिवरात्रिप्रभावतः । तस्य लिंगस्य माहात्म्याद्रंभानामाप्सराऽभवत्

At ang babaeng courtesan na iyon, sa kapangyarihan ng Śivarātri, ay naging maningning at banal; at dahil sa kadakilaan ng Liṅga na iyon, siya’y naging isang apsarā na tulad ni Rambhā.

Verse 58

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तल्लिंगं पूजयेद्बुधः । धर्मकामार्थमोक्षं च यो वांछत्यखिलप्रदम्

Kaya’t ang marunong ay dapat magsamba sa Liṅga na iyon sa buong pagsisikap—ang tagapagkaloob ng lahat—kung ninanais ang dharma, kāma, artha, at maging ang mokṣa.