Adhyaya 205

Verse 1

देव्युवाच । भगन्देवदेवेश संसारार्णवतारक । ब्रूहि श्राद्धविधिं पुण्यं विस्तराज्जगतांपते

Wika ng Diyosa: “O mapalad na Panginoon, Panginoon ng mga diyos, Tagapagpatawid sa dagat ng saṃsāra—O Panginoon ng mga daigdig, ipaliwanag mo nang masinsin ang banal na paraan ng śrāddha.”

Verse 2

कस्मिन्वासरभागे तु श्राद्धकृच्छ्राद्धमाचरेत् । अस्मिन्सरस्वती तीर्थे प्रभासक्षेत्र उत्तमे

“Sa anong bahagi ng araw dapat isagawa ng gumaganap ng śrāddha ang śrāddha—dito sa tīrtha ng Sarasvatī, sa pinakadakilang Prabhāsa Kṣetra?”

Verse 3

कस्मिंस्तीर्थे कृतं श्राद्धं बहुपुण्यफलं भवेत् । एतत्सर्वं महादेव यथावद्वक्तुमर्हसि

Sa aling tīrtha, kapag isinagawa ang śrāddha, nagbubunga ng saganang kabanalan? O Mahādeva, ipaliwanag Mo ang lahat ng ito nang wasto at ayon sa tamang pagkakasunod.

Verse 4

ईश्वर उवाच । प्रातःकाले मुहूतांस्त्रीन्संगवस्तावदेव तु । मध्याह्नस्त्रिमुहूर्तः स्यादपराह्णस्ततः परम्

Wika ni Īśvara: Ang umaga ay binubuo ng tatlong muhūrta; gayundin ang saṅgava (bago magtanghali). Ang tanghaling-tapat ay tatlong muhūrta, at pagkatapos nito ay dumarating ang aparāhṇa (hapon).

Verse 5

सायाह्नस्त्रिमुहूर्तः स्याच्छ्राद्धं तत्र न कारयेत् । राक्षसीनाम सा वेला गर्हिता सर्वकर्मसु

Ang sāyāhna (huling-hapon) ay tatlong muhūrta; hindi nararapat isagawa roon ang śrāddha. Ang oras na iyon ay sinasabing para sa mga rākṣasī, kaya’t sinisisi sa lahat ng banal na gawain.

Verse 6

अह्नो मुहूर्ता विख्याता दशपंच च सर्वदा । तत्राष्टमो मुहूर्तो यः स कालः कुतपः स्मृतः

Ang araw ay laging kinikilalang binubuo ng labinlimang muhūrta. Sa mga ito, ang ikawalong muhūrta ay inaalala bilang panahong tinatawag na Kutapa.

Verse 7

मध्याह्ने सर्वदा यस्मान्मन्दीभवति भास्करः । तस्मादनंतफलदस्तदारम्भो भविष्यति

Sapagkat sa tanghaling-tapat ay laging lumalambot ang init ni Bhāskara, ang Araw, kaya ang anumang gawain na sinimulan noon ay magiging tagapagkaloob ng walang-hanggang bunga.

Verse 8

मध्याह्नः खड्गपात्रं तु तथान्ये कालकम्बलाः । रूप्यं दर्भांस्तिला गावो दौहित्रश्चाष्टमः स्मृतः

Sa katanghalian, naroon ang ‘khaḍga-pātra’ (sisidlang sungay), at gayundin ang iba—kāla-kambala, pilak, damong darbha, linga, mga baka, at ang dauhitra—na inaalala bilang walo (mapalad na pantulong) dito.

Verse 9

पापं कुत्सितमित्याहुस्तस्य सन्तापकारिणः । अष्ट चैवं मतास्तस्मात्कुतपा इति विश्रुताः

Ang kasalanan ay tinatawag na ‘kutsita’—yaong kapintasan at nagdudulot ng pagdurusang nagpapaso. Kaya nga, ang mga ito’y itinuturing na walo at tanyag sa pangalang ‘Kutapa’.

Verse 10

ऊर्ध्वं मुहूर्तात्कुतपाद्यन्मुहूर्तचतुष्टयम् । मुहूर्तपञ्चकं चैव स्वधाभवनमिष्यते

Ang apat na muhūrta na sumusunod matapos ang Kutapa muhūrta—at maging ang saklaw na limang muhūrta—ay itinuturing na ‘Svadhā-bhavana’, ang angkop na tahanan para sa mga handog sa mga Pitṛ (ninunong banal).

Verse 11

विष्णोर्देहसमुद्भूताः कुशाः कृष्णास्तिलास्तथा । श्राद्धस्य रक्षणार्थाय एतत्प्राहुर्दिवौकसः

Sinasabing ang damong kuśa at ang itim na linga ay nagmula sa mismong katawan ni Viṣṇu. Ipinahahayag ng mga deva na ang mga ito’y para sa pag-iingat ng śrāddha.

Verse 12

तिलोदकाञ्जलिर्देयो जलस्थैस्तीर्थवासिभिः । सदर्भहस्तेनैकेन श्राद्धसेवनमिष्यते

Ang mga naninirahan sa tīrtha, habang nakatayo sa tubig, ay dapat maghandog ng isang dakot na tubig na may linga. Sa isang kamay na may hawak na darbha, ang pagsasagawa ng śrāddha ay pinahihintulutan.

Verse 13

त्रीणि श्राद्धे पवित्राणि दौहित्रः कुतपस्तिलाः । त्रीणि चात्र प्रशंसंति शुद्धिमक्रोधमत्वराम्

Sa śrāddha, tatlo ang nagpapadalisay: ang dauhitra, ang kutapa, at ang linga. At dito rin pinupuri ang tatlong katangian: kadalisayan, kawalan ng poot, at hindi pagmamadali.

Verse 14

दौहित्रं खड्गमित्युक्तं ललाटे शृङ्गमस्ति यत् । तस्य शृंगस्य यत्पात्रं तद्दौहित्रमिति स्मृतम्

Sinasabing ang “dauhitra” ay nangangahulugang “khaḍga”—ang hayop na may sungay sa noo. Ang sisidlang yari sa sungay na iyon ang inaalala bilang “dauhitra.”

Verse 15

क्षीरिणी वापि चित्रा गौस्तत्क्षीरायद्घृतं भवेत् । तद्दौहित्रमिति प्रोक्तं दैवे पित्र्ये च कर्मणि

Mula sa bakang nagbibigay ng gatas—kahit batik-batik—anumang ghee na nalilikha mula sa gatas niya ay tinatawag na “dauhitṛa.” Ang ghee na ito’y pinupuri kapwa para sa handog sa mga deva at sa mga ritwal para sa mga ninuno.

Verse 16

दर्भाग्रं दैवमित्युक्तं समूलाग्रं तु पैतृकम् । तत्रावलंबिनो ये तु कुशास्ते कुतपाः स्मृताः

Ang dulo ng damong darbha ay ipinahayag na angkop sa mga ritwal para sa mga deva; ngunit ang darbha na ginagamit na may ugat at dulo ay itinakda para sa mga ritwal ng mga ninuno. At ang mga talim ng kuśa na nakalaylay pababa roon ay tinatawag na “kutapa” na kuśa.

Verse 17

शरीरद्रव्यदाराभूमनोमंत्रद्वि जन्मनाम् । शुद्धिः सप्तसु विज्ञेया श्राद्धकाले विशेषतः

Para sa mga dvija (dalawang ulit na isinilang), ang kadalisayan ay dapat maunawaan sa pitong larangan: katawan, ari-arian, asawa, lupa, isip, mga mantra, at asal ng mismong dvija—lalo na sa panahon ng śrāddha.

Verse 18

सप्तधा द्रव्यशुद्धिस्तु सोत्तमा मध्यमाऽधमा

Ang kadalisayan ng yaman ay may pitong uri, na nahahati sa dakila, katamtaman, at mababa.

Verse 19

श्रुतं शौर्यं तपः कन्या शिष्याद्यं चान्वयागतम् । धनं सप्तविधं शुक्लमुपायोप्यस्य तादृशः

Ang pagkatuto, kagitingan, pag-aayuno at pagtitika (tapas), isang anak na babae, mga alagad at iba pa, at yamang minana—ang pitong uri ng ‘yaman’ na ito ay tinatawag na dalisay (śukla); at ang paraan ng pagkuha nito ay gayon ding dalisay.

Verse 20

कुत्सितं कृषिवाणिज्यं शुक्लं शिल्पानुवृत्तिभिः । कृतोपकारादाप्तं च शंबलं समुदाहृतम्

Sa diwa ng śrāddha, ang pagsasaka at pangangalakal ay sinasabing kapintasan; ngunit ang kabuhayang pinananatili sa pamamagitan ng mga sining at gawain ng kamay ay itinuturing na dalisay. At ang natatamo bilang ganti sa nagawang kabutihan ay tinatawag na ‘śaṃbala’ (kita para sa ikabubuhay).

Verse 21

उत्कोचतश्च यत्प्राप्तं यत्प्राप्तं चैव साहसात् । व्याजेनोपार्जितं यच्च तत्कृष्णं समुदाहृतम्

Anumang nakamit sa panunuhol, anumang nakuha sa dahas o pamimilit, at anumang kinita sa mapanlinlang na dahilan—yaon ay ipinahahayag na ‘itim’ (kṛṣṇa), samakatuwid ay maruming yaman.

Verse 22

अन्यायोपार्जितैर्द्रव्यै र्यच्छ्राद्धं क्रियते नरैः । तृप्यंति तेन चण्डालाः पुष्कसाद्यासु योनिषु

Kapag ang mga tao ay nagsasagawa ng śrāddha gamit ang yamang natamo sa kawalang-katarungan, ang nasisiyahan sa handog na iyon ay ang mga Caṇḍāla—yaong ipinanganak sa sinapupunang Puṣkasa at sa mga katulad na lahi—hindi ang mga ninunong nilalayon.

Verse 23

अन्नप्रकिरणं यत्तु मनुष्यैः क्रियते भुवि । तेन तृप्तिमुपायांति ये पिशाचत्वमागताः

Ang pagkaing ikinakalat ng mga tao sa lupa—sa bisa ng gawaing iyon, ang mga nalugmok sa kalagayang piśāca ay nagkakamit ng pagkapawi at kasiyahan.

Verse 24

यत्पयः स्नानवस्त्रोत्थं भूमौ पतति पुत्रक । तेन ये तरुतां प्राप्तास्तेषांतृप्तिः प्रजायते

Anak ko, anumang tubig na tumutulo mula sa kasuotang panligo at bumabagsak sa lupa—sa pamamagitan niyon, ang mga napunta sa kalagayang maging mga punò ay nagkakamit ng pagkapawi.

Verse 25

यास्तु गंधांबुकणिकाः पतंति धरणीतले । ताभिराप्यायनं तेषां ये देवत्वमुपागताः

Yaong maliliit na patak ng mabangong tubig na bumabagsak sa lupa—sa mga iyon, ang mga yumao na umabot sa kalagayang maka-diyos ay napalalakas at napagiginhawa.

Verse 26

उद्धृतेष्वपि पिण्डेषु याश्चान्नकणिका भुवि । ताभिराप्यायनं तेषां तिर्यक्त्वं च कुले गताः

Kahit na naiangat na ang mga piṇḍa, ang mga butil at mumunting mumo ng pagkain na naiwan sa lupa—sa mga iyon din, ang mga yumao na napahulog sa pagsilang bilang hayop sa loob ng angkan ay napalalakas.

Verse 27

ये चादग्धाः कुले बालाः स्त्रियो याश्चाप्यसंस्कृताः । विपन्नास्ते तु विकिरसंमार्जनसुलालसाः

At yaong mga nasa angkan na hindi na-cremate—mga bata, at mga babae ring hindi napagdaanan ang itinakdang ritwal—kapag sinalanta ng kapahamakan, masidhing hinahanap nila maging ang mga nakakalat na tira at winalis na labi ng handog upang guminhawa.

Verse 28

भुक्त्वा वा भ्रमते यच्च जलं यच्चाह्नि सेवते । ब्राह्मणानां तथान्नेन तेन तृप्तिं प्रयांति ते

Maging ang tubig na hinihigop matapos kumain o ang tubig na ginagamit sa araw-araw na pagtalima, gayundin ang pagkaing iniaalay sa mga Brāhmaṇa—sa pamamagitan niyon, ang mga yumao ay nagkakamit ng kasiyahan at kapanatagan.

Verse 29

पिशाचत्वमनुप्राप्ताः कृमिकीटत्वमेव ये । अथ कालान्प्रवक्ष्यामि कथ्यमा नान्निबोध मे

Kahit yaong napasapit sa kalagayang piśāca, at yaong naging uod at mga insekto—ngayon ay ipahahayag ko ang mga wastong panahon para sa mga ritwal; unawain ang ituturo ko.

Verse 30

श्राद्धं कार्यममावास्यां मासिमासींदुसंक्षये । तथाष्टकासु विप्राप्तौ सूर्येन्दुग्रहणे तथा

Dapat isagawa ang Śrāddha sa araw ng Amāvāsyā (bagong buwan), buwan-buwan sa pagliit ng buwan; gayundin sa mga araw ng Aṣṭakā, sa pagdating ng karapat-dapat na mga Brāhmaṇa, at sa panahon ng eklipse ng araw at buwan.

Verse 31

अयने विषुवे युग्मे सामान्ये चार्कसंक्रमे । अमावास्याष्टकायां च कृष्णपक्षे विशेषतः

Sa mga panahon ng solstice, equinox, mga natatanging magkapares na okasyon, at sa pagpasok ng araw sa bagong tanda; at lalo na sa Amāvāsyā at Aṣṭakā sa madilim na kalahating buwan (kṛṣṇa-pakṣa)—lubhang pinupuri ang Śrāddha.

Verse 32

आर्द्रामघारोहिणीषु द्रव्यब्राह्मणसंगमे । गजच्छायाव्यतीपाते विष्टिवैधृति वासरे

Sa mga araw ng nakṣatra na Ārdrā, Maghā, at Rohiṇī; kapag nagtatagpo ang kakayahang maghandog at ang karapat-dapat na mga Brāhmaṇa; sa Vyatīpāta at Gajacchāyā; at sa mga araw na may Viṣṭi at Vaidhṛti—dapat isagawa ang Śrāddha.

Verse 33

वैशाखस्य तृतीयायां नवम्यां कार्त्तिकस्य च । पंचदश्यां तु माघस्य नभस्ये च त्रयोदशी

Sa ikatlong tithi ng Vaiśākha; sa ikasiyam ng Kārttika; sa ikalabinlima ng Māgha; at sa ikalabintatlo ng Nabhasya—ang mga ito rin ay mga itinakdang panahon para sa banal na dāna at mga ritwal para sa mga ninuno (pitṛ).

Verse 34

युगादयः स्मृता एता दत्त स्याक्षयकारिकाः

Ang mga ito ay inaalala bilang “mga pasimula ng yuga”; ang dāna na ibinibigay sa mga panahong ito ay nagiging sanhi ng akṣaya na biyaya—kabutihang hindi nauubos.

Verse 35

यस्य मन्वन्तरस्यादौ रथारूढो दिवाकरः । माघमासस्य सप्तम्यां सा तु स्याद्रथसप्तमी

Ang ikapitong tithi sa buwan ng Māgha—na sa pasimula ng isang Manvantara ay sinasabing sumasakay ang Araw (Divākara) sa kaniyang karwahe—ay tinatawag na Rathasaptamī.

Verse 36

वैशाखस्य तृतीयायां कृष्णायां फाल्गुनस्य च । पंचमी चैत्रमासस्य तस्यैवान्त्या तथापरा

Gayundin, ang ikatlong tithi ng Vaiśākha, ang tithi sa Kṛṣṇa pakṣa (madilim na kalahati) ng Phālguna, at ang ikalimang tithi ng Caitra—ay ibinibilang din sa mga natatanging araw na yaon, pati ang huling pangwakas.

Verse 37

शुक्लत्रयोदशी माघे कार्त्तिकस्य च सप्तमी । कार्त्तिकी फाल्गुनी चैत्री ज्यैष्ठी पञ्चदशीति च । मन्वन्तराः स्मृता ह्येता दत्तस्याक्षयकारिकाः

Ang Māgha Śukla Trayodaśī, at ang ikapitong tithi ng Kārttika; at ang mga araw ng kabilugan ng buwan (pūrṇimā) sa Kārttika, Phālguna, Caitra, at Jyaiṣṭha—ay inaalala bilang mga “araw ng Manvantara,” na ginagawang akṣaya, di-nauubos, ang bunga ng dāna.

Verse 38

श्रावणस्याष्टमी कृष्णा तथाषाढी च पूर्णिमा । कार्त्तिकी फाल्गुनी चैत्री ज्यैष्ठी पञ्चदशी तिथिः

Ang Kṛṣṇa Aṣṭamī ng Śrāvaṇa at ang araw ng kabilugan ng buwan (Pūrṇimā) ng Āṣāḍha; gayundin, ang mga tithi na Pañcadaśī (kabilugan) ng Kārttikī, Phālgunī, Caitrī, at Jyaiṣṭhī ay mga dakilang petsang dapat alalahanin.

Verse 39

मन्वादयः स्मृताश्चैता दत्तस्याक्षयकारिकाः । नवमी मार्गशीर्षस्य सप्तैताः संस्मरा म्यहम्

Ang mga ito ay inaalala bilang mga araw ng Manva at iba pang katulad—na nagpapaging walang pagkaubos ang bunga ng handog na dāna. Inaalaala ko ang pitong ganitong petsa, kabilang ang Navamī ng Mārgaśīrṣa.

Verse 40

कल्पनामादयो देवि दत्तस्याक्षयकारिकाः । तथा मन्वन्तरस्यादौ द्वादशैव वरानने

O Diyosa, ang mga araw ng Kalpa at mga katulad nito ay nagpapaging walang pagkaubos ang bunga ng dāna; gayundin, sa pasimula ng isang Manvantara ay tunay na may labindalawang dakilang pagkakataon, O marikit ang mukha.

Verse 41

नित्यं नैमित्तिकं काम्यं वृद्धि श्राद्धं सपिण्डकम् । पार्वणं चातिविज्ञानं गोष्ठं शुद्ध्यर्थमुत्तमम्

Ang Śrāddha ay inilalarawan bilang: nitya (araw-araw), naimittika (pang-okasyon), kāmya (may hangaring ninanais), vṛddhi-śrāddha, ang sapiṇḍa na ritwal, ang pārvaṇa na ritwal, ang uring ‘ativijñāna’, at ang goṣṭha-śrāddha—dakila para sa paglilinis at pagdalisay.

Verse 42

कर्मांगं नवमं प्रोक्तं दैवकं दशमं स्मृतम् । एकादशं क्षयाहं तु पुष्ट्यर्थे द्वादशं स्मृतम्

Ang ikasiyam ay tinatawag na ‘karmāṅga’ (pantulong sa mga ritwal); ang ikasampu ay inaalala bilang ‘daivaka’ (ukol sa mga diyos). Ang ikalabing-isa ay ‘kṣayāha’ (pang-iwas sa pagkalugi at pagkasira), at ang ikalabing-dalawa ay inaalala bilang ginagawa para sa puṣṭi—pagpapalusog at pagyabong.

Verse 43

सर्वेषामेव श्राद्धानां श्रेष्ठं सांवत्सरं स्मृतम् । अहन्यहनि यच्छ्राद्धं नित्यं तत्परिकीर्तितम्

Sa lahat ng śrāddha, ang taunang (sāṃvatsara) śrāddha ang itinuturing na pinakadakila. At ang śrāddha na isinasagawa araw-araw ay tinatawag na “nitya” (pang-araw-araw).

Verse 44

वैश्वदेवविहीनं तु अशक्तावुदकेन तु । एकोद्दिष्टं तु यच्छ्राद्धं तन्नैमित्तिकमुच्यते

Ang śrāddha na isinasagawa nang walang handog na Vaiśvadeva—at kung hindi kaya, kahit tubig lamang—yaong ekoddiṣṭa śrāddha na iniaalay para sa iisang yumao, ay tinatawag na “naimittika” (pang-okasyon).

Verse 45

कामेन विहितं काम्यमभिप्रेतार्थसिद्धये । वृद्धौ यत्क्रियते श्राद्धं वृद्धि श्राद्धं तदुच्यते

Ang śrāddha na itinatag dahil sa isang tiyak na pagnanais, upang matamo ang minimithing layon, ay tinatawag na “kāmya” śrāddha. At ang śrāddha na isinasagawa sa panahon ng pag-unlad at kasaganaan ay kilala bilang “vṛddhi-śrāddha” (śrāddha para sa paglago).

Verse 46

ये समाना इति द्वाभ्यामेतच्छ्राद्धं सपिण्डनम् । अमावास्यां तु यच्छ्राद्धं तत्पार्वणमुदाहृतम्

Ang śrāddha na kaugnay ng ritwal na sapiṇḍana, ang pagsasanib ng yumao sa handog para sa mga ninuno, ay ipinahihiwatig ng dalawang mantra na nagsisimula sa “ye samānā…”. At ang śrāddha na isinasagawa sa araw ng amāvāsyā (bagong buwan) ay ipinahahayag na “pārvaṇa-śrāddha”.

Verse 47

गोष्ठ्यां यत्क्रि यते श्राद्धं तद्गोष्ठीश्राद्धमुच्यते । क्रियते पापशुद्ध्यर्थं शुद्धिश्राद्धं तदुच्यते

Ang śrāddha na isinasagawa sa isang kapulungan o pagtitipong pangkomunidad ay tinatawag na “goṣṭhī-śrāddha”. At ang śrāddha na ginagawa upang luminis mula sa kasalanan ay tinatawag na “śuddhi-śrāddha”.

Verse 48

निषेककाले सोमे च सीमन्तोन्नयने तथा । तथा पुंसवने चैव श्राद्धं कर्मांगमेव च

Sa panahon ng niṣeka (ritong paglilihi), sa ritong may kaugnayan sa Soma, sa seremonyang paghahati ng buhok (sīmantonnayana), at gayundin sa ritong puṃsavana—ang śrāddha ay dapat isagawa bilang mahalagang bahagi ng mga saṃskāra na iyon.

Verse 49

देवमुद्दिश्य क्रियते यत्तद्दैवकमुच्यते । गच्छेद्देशान्तरं यस्तु श्राद्धं कार्यं तु सर्पिषा

Ang śrāddha na isinasagawa na may pag-ukol sa isang diyos ay tinatawag na daivaka-śrāddha. At para sa taong maglalakbay patungo sa ibang lupain, ang śrāddha ay dapat gawin gamit ang ghee (nilinaw na mantikilya).

Verse 50

पुष्ट्यर्थमेतद्विज्ञेयं क्षयाहं द्वादशं स्मृतम् । मृतेऽहनि पितुर्यस्तु न कुर्याच्छ्राद्धमादरात्

Ang śrāddha na ito na may ghee ay dapat maunawaang para sa pagpapalakas at kagalingan; ito’y inaalala bilang ‘ikalabindalawa’ na ritong tinatawag na kṣayāha. Ngunit sinumang sa araw ng pagpanaw ng kanyang ama ay hindi magsagawa ng śrāddha nang may paggalang—

Verse 51

मातुश्चैव वरारोहे वत्सरान्ते मृतेऽहनि । नाहं तस्य महादेवि पूजां गृह्णामि नो हरिः

O marikit ang balakang, gayundin sa araw ng pagpanaw ng ina, sa paglipas ng isang taon—O Mahādevī—hindi ko tinatanggap ang pagsamba ng taong iyon, ni tinatanggap ito ni Hari.

Verse 52

मृताहर्यो न जानाति मानवो यदि वा क्वचित् । तेन कार्यममावास्यां श्राद्धं माघेऽथ मार्गके

Kung ang tao ay hindi nakaaalam (o nag-aalinlangan) sa tiyak na araw ng pagpanaw, kung gayon ang śrāddha ay dapat isagawa sa amāvāsyā (bagong buwan), sa buwang Māgha, o kung hindi, sa buwang Mārgaśīrṣa.

Verse 53

अथ विप्रान्प्रवक्ष्यामि श्राद्धे ये केचन क्षमाः । विशिष्टः श्रोत्रियो योगी वेदविद्यासमन्वितः

Ngayon ay ilalarawan ko ang mga brāhmaṇa na karapat-dapat anyayahan sa śrāddha: ang natatangi, ang śrotriya na dalubhasa, ang yogin, at ang pinagkalooban ng kaalaman sa Veda at banal na pag-aaral.

Verse 54

त्रिणाचिकेतस्त्रिमधुस्त्रिसुपर्णः षडंगवित् । दौहित्रकस्तु जामाता स्वस्रीयः श्वशुरस्तथा

Ang nagsagawa ng tatluhang ritwal ng Apoy (triṇāciketa), ang bihasa sa ‘tatlong madhu’ (tri-madhu), ang nakaaalam ng ‘tatlong suparṇa’ (tri-suparṇa), at ang nakaaalam ng anim na sangay na pantulong ng Veda (ṣaḍaṅga); gayundin ang apo sa anak na babae (dauhitra), ang manugang na lalaki (jāmātṛ), ang pamangkin na lalaki sa kapatid na babae (svasrīya), at ang biyenan (śvaśura) ay itinuturing na karapat-dapat sa śrāddha.

Verse 55

पञ्चाग्निकर्मनिष्ठश्च तपोनिष्ठश्च मातुलः । पितृमातृपरश्चैव शिष्यसंबंधिबांधवः

Dapat parangalan ang mga ganitong tao: ang tiyuhin sa ina (mātula) na nakatuon sa pag-aayuno ng limang apoy (pañcāgni) at matatag sa tapas; ang taong deboto sa ama at ina; at ang kamag-anak na kaugnay sa pamamagitan ng mga alagad at ugnayan.

Verse 56

वेदार्थवित्प्रवक्ता च ब्रह्मचारी सहस्रदः । संबंधिनं तथा संतं दौहित्रं दुहितुः पतिम्

Dapat ding parangalan din: ang nakaaalam at nagtuturo ng kahulugan ng Veda; ang brahmacārin; ang mapagbigay na tagapagkaloob; gayundin ang kamag-anak na banal ang asal; ang apo sa anak na babae (dauhitra); at ang asawa ng anak na babae.

Verse 57

भागिनेयं विशेषेण तथा बन्धुगणानपि । नातिक्रमेन्नरस्त्वेतान्मूर्खानपि वरानने

Lalo na, huwag lampasan ang pamangkin na lalaki (anak ng kapatid na babae), ni ang buong pangkat ng mga kamag-anak. Hindi dapat hamakin ng isang lalaki ang mga ito—kahit sila’y di marunong—O ikaw na may magandang mukha.

Verse 58

न ब्राह्मणान्परीक्षेत देवकर्मण्युप स्थिते । पैत्रकर्मणि संप्राप्ते परीक्षेत प्रयत्नतः

Kapag nalalapit ang ritwal para sa mga diyos, huwag siyasatin ang mga brāhmaṇa. Ngunit kapag isinasagawa ang ritwal para sa mga ninuno, suriin ang kanilang pagiging karapat-dapat nang buong pag-iingat.

Verse 59

ये स्तेनाः पतिताः क्लीबा ये च नास्तिकवृत्तयः । तान्हव्यकव्ययोर्विप्राननर्हान्मनुर ब्रवीत्

Yaong mga magnanakaw, mga nalugmok sa wastong asal, mga ‘kliiba’ na di-karapat-dapat, at yaong namumuhay sa paraang walang pananampalataya—ipinahayag ni Manu na ang gayong mga brāhmaṇa ay di-angkop sa havya (handog sa mga diyos) at kavya (handog sa mga ninuno).

Verse 60

जटिलं चानधीयानं दुर्बलं कितवं तथा । याजयंति च ये शूद्रांस्तांश्च श्राद्धे न पूजयेत्

Sa śrāddha, huwag parangalan ang: ascetic na may buhol-buhol na buhok (jaṭila) ngunit hindi nag-aaral, ang mahina at di-angkop, ang sugarol; at gayundin ang mga nagsasagawa ng yajña para sa mga śūdra.

Verse 61

चिकित्सकान्देवलकान्मांस विक्रयिणस्तथा । विपणैः पीरजीवंतो वर्ज्याः स्युर्हव्यकव्ययोः

Ang mga manggagamot, mga pari sa templo na naglilingkod kapalit ng upa, mga nagtitinda ng karne, at yaong nabubuhay sa kalakalan at pamilihan ay dapat iwasan sa parehong havya at kavya na ritwal.

Verse 62

प्रेष्यो ग्राम्यश्च राज्ञश्च कुनखी श्यावदंतकः । प्रतिरोद्धा गुरोश्चैव त्यक्ता ग्निर्वार्धुषिस्तथा

Gayundin, dapat iwasan: ang utusang alipin; ang taong magaspang na taga-nayon; ang nasa paglilingkod ng hari; ang may depektong mga kuko; ang may nangingitim na ngipin; ang humahadlang sa matuwid na gawain; ang sumasalungat sa guro; ang tumalikod sa sagradong apoy; at ang mapagsamantalang nagpapautang.

Verse 63

यक्ष्मी च पशुपालश्च परिवेत्ता निराकृतिः । ब्रह्मध्रुक्परिवित्तिश्च गणाभ्यन्तर एव च

Dapat ding iwasan: ang may sakit na pagkapulmonya, ang tagapag-alaga ng baka, ang “parivettā” (nag-asawa bago ang nakatatandang kapatid), ang itinakwil o pinalayas, ang lumalapastangan sa kabanalan (brahma-dhruk), ang “parivitti” (ang nakatatandang kapatid na naunahan sa pag-aasawa), at ang kabilang sa masasamang pangkat.

Verse 64

कुशीलश्चैव काणश्च वृषलीपतिरेव च । पौनर्भवश्च कानीनः कितवो मद्यपस्तथा

Gayundin, iwasan: ang masamang asal, ang may isang mata, ang asawa ng babaeng śūdra, ang isinilang sa inang nag-asawang muli, ang anak sa labas, ang sugarol, at ang umiinom ng nakalalasing.

Verse 65

पापरोग्यभिशस्तश्च दांभिको रसविक्रयी । धनुःशराणां कर्त्ता च यश्च स्याद्दिधिषूपतिः

Ang kilala dahil sa sakit na bunga ng kasalanan, ang mapagkunwari, ang nagtitinda ng nakalalasing na katas, ang gumagawa ng busog at palaso, at ang namumuhay bilang asawa ng babaeng nag-asawang muli—ang mga ito’y sinisisi sa dharma ng pag-aalay at di nararapat tumanggap.

Verse 66

मित्रध्रुड्दूतवृत्तिश्च पुत्राचार्यस्तथैव च । भ्रमरी मण्डपाली च चित्रांगः पिशुनस्तथा

Gayundin: ang nagtataksil sa kaibigan, ang nabubuhay sa hanapbuhay na pagiging sugo o mensahero, at ang nagsisilbing “guro ng anak” (di-wastong kabuhayan); at yaong kilala bilang Bhramarī, Maṇḍapālī, Citrāṅga, at ang mapanirang-dila—sila man ay kabilang sa mga sinisisi.

Verse 67

उन्मत्तोंऽधश्च बधिरो वेदनिन्दक एव च । हयगोऽश्वोष्ट्रदमको नक्षत्रैर्यश्च जीवति

Ang baliw, ang bulag, ang bingi, at ang lumalait sa Veda; ang mangangalakal ng kabayo, ang tagapagsanay ng kabayo at kamelyo, at ang nabubuhay sa panghuhula ayon sa mga nakṣatra—sila rin ay dapat ituring na di karapat-dapat tumanggap.

Verse 68

पक्षिणां पोषको यश्च युद्धाचार्यस्तथैव च । स्रोतःसंभेदको यश्च वेश्यानां पोषणे रतः

Ang nag-aalaga at nagpapataba ng mga ibon (para sa kalakal), ang guro ng pakikidigma, ang sumisira ng mga pilapil o naglilihis ng mga daluyan ng tubig, at ang nakatuon sa pagpapanatili ng mga babaeng bayaran—ang mga ito ay tinutuligsa rin bilang mga tagatanggap.

Verse 69

गृहसंवेशको दूतः कृष्यारोपक एव च । आखेटी श्येनजीवी च कन्यादूषक एव च

Ang tagapamagitan na nagsasaayos ng lihim na pagpasok sa mga bahay, ang mensahero ng gayong mga gawain, ang nabubuhay sa pagtatanim kapalit ng upa, ang mangangaso, ang nabubuhay sa pamamagitan ng mga lawin, at ang lumalapastangan sa mga dalaga—ang mga ito ay dapat ding iwasan.

Verse 70

हिंस्रो वृषलपुत्रश्च गणानां चैव याजकः । आचारहीनः क्लीबश्च नित्ययाजनकस्तथा

Ang marahas na lalaki, ang anak ng isang Shudra, ang nagsisilbing pari para sa mga (di-makatarungang) grupo, ang walang tamang pag-uugali, ang baog, at ang ginagawang negosyo ang patuloy na pagsasagawa ng mga sakripisyo—ang mga ito ay tinutuligsa rin.

Verse 71

कृषिजीवी श्लीपदी च सद्भिर्निन्दित एव च । औरभ्रिको माहिषिकः परपूर्वा पतिस्तथा । प्रेतनिर्यातकाश्चैव वर्जनीयाः प्रयत्नतः

Ang nabubuhay sa agrikultura, ang may sakit na elephantiasis, ang hinahatulan ng mabubuti; ang pastol ng tupa, ang pastol ng kalabaw, ang asawa ng babaeng dati nang ikinasal sa iba; at ang mga 'nagtataboy ng espiritu'—lahat ng ito ay dapat maingat na iwasan.

Verse 72

एतान्वै गर्हिताचारानपांक्तेयान्द्विजाधमान् । द्विजानां सति लाभे तू भयत्रैव विवर्जयेत्

Ang mga ito—na ang pag-uugali ay kasuklam-suklam, na hindi karapat-dapat umupo sa hanay ng sakripisyo (apāṅkteya), ang pinakamababa sa mga ipinanganak na muli—kapag mayroong karapat-dapat na mga Brahmin, dapat silang iwasan sa lahat ng paraan.

Verse 73

वीक्षांधो वैकतः काणः कुष्ठी च वृषलीपतिः । पापरोगी सहस्रस्य दातुर्नाशयते फलम्

Ang bulag dahil sa kuto/dumi, ang may kapansanan, ang isang-mata, ang may ketong, at ang asawa ng babaeng Śūdra—ang makasalanang may sakit ng kasalanan—ay sumisira sa bunga ng libong ulit na handog ng nagkakaloob.

Verse 74

यावद्भिः संस्पृशत्यङ्गैर्ब्राह्मणाञ्छ्रूद्रयाजकः । तावतां न भवेत्प्रेत्य दातुर्वा तस्य पैत्रिकम्

Kung ilang brāhmaṇa ang nahahawakan ng mga sangkap ng katawan ng paring nagsasagawa ng ritwal para sa Śūdra, gayon din karami—pagkaraan ng kamatayan—ang mawawalang pakinabang na pang-angkan (Pitṛ) para sa nagkakaloob (o para sa kanya).

Verse 75

आदौ माहिषकं दृष्ट्वा मध्ये च वृषलीपतिम् । अन्ते वार्धुषिकं दृष्ट्वा निराशाः पितरो गताः

Kapag sa simula’y nakita ang isang māhiṣaka, sa gitna ang “asawa ng vṛṣalī”, at sa wakas ang isang vārdhuṣika—sa pagkatagpo sa mga ito, ang mga Pitṛ (ninuno) ay lumalayo na bigo, at napapawi ang kanilang pag-asa.

Verse 76

महिषी प्रोच्यते भार्या सा वैधव्येऽभिचारिणी । तस्यां यः क्षपते दोषां स वै माहिषिकः स्मृतः

Ang “mahiṣī” ay tinatawag na asawang gumagawa ng bawal na asal habang siya’y balo. Ang sinumang nag-aalis (o humaharap) sa kanyang pagkukulang ay inaalala bilang māhiṣaka.

Verse 77

वृषलीत्युच्यते शूद्री तस्या यश्च पतिर्भवेत् । तदोष्ठलालासंसर्गात्पतितो वृषलीपतिः

Ang “vṛṣalī” ay sinasabing babaeng Śūdra; at sinumang maging asawa niya—dahil sa pagdikit sa laway ng kanyang mga labi—ay itinuturing na nalugmok at tinatawag na vṛṣalīpati.

Verse 78

स्वं वृषं तु परित्यक्त्वा परेण तु वृषायते । वृषली सा तु विज्ञेया न शूद्री वृषली भवेत्

Ang babaeng tumalikod sa sariling asawa at kumuha ng iba bilang kanyang “toro” (kapareha) ay dapat kilalaning vṛṣalī; ang babaeng Śūdra ay hindi nagiging vṛṣalī dahil sa kapanganakan lamang.

Verse 79

चण्डाली बंधकी वेश्या रजःस्था या च कन्यका । कुटिला च स्वगोत्रा च वृषल्यः सप्त कीर्तिताः

Pitong uri ng ‘vṛṣalī’ ang ipinahayag: caṇḍālī, baṃdhakī, isang kurtesana, dalagang may regla, babaeng mapanlinlang, at babaeng mula sa kaparehong gotra—sila ang pitong binanggit.

Verse 80

पितुर्गेहे तु या कन्या रजः पश्यत्यसंस्कृता । पतिताः पितरस्तस्याः कन्या सा वृषली भवेत्

Ang dalagang hindi pa naikasal na dinatnan ng regla sa bahay ng ama, na hindi pa napapailalim sa saṃskāra, ay sinasabing ikinabagsak ng kanyang mga ninuno; ang dalagang iyon ay tinatawag na vṛṣalī (sa pag-uuring dharma).

Verse 81

यस्तु तां वरयेत्कन्यां ब्राह्मणो ज्ञानपूर्वतः । अश्राद्धेयमपांक्तेयं तं विद्याद्वृषलीपतिम्

Ngunit ang isang Brāhmaṇa na may ganap na kaalaman at sadyang mag-asawa sa gayong dalaga—alamin na siya’y di-karapat-dapat sa Śrāddha at di-karapat-dapat umupo sa hanay ng kainan sa ritwal; siya’y makikilalang vṛṣalīpati.

Verse 82

गौरी कन्या प्रधाना वै मध्यमा कन्यका मता । रोहिणी तत्समा ज्ञेया अधमा च रजस्वला

Ang dalagang ‘Gaurī’ ang itinuturing na pinakapanguna; ang ‘Kanyakā’ ay itinuturing na nasa gitna; ang ‘Rohiṇī’ ay dapat kilalaning kauri nito; at ang ‘Rajasvalā’ (nasa regla) ang itinuturing na pinakamababa sa pag-uuring ito.

Verse 83

अप्राप्ते रजसि गौरी प्राप्ते रजसि रोहिणी । अव्यंजनकृता कन्या कुचहीना तु नग्निका

Bago sumapit ang buwanang dalaw, siya’y tinatawag na “Gaurī”; kapag nagsimula na ang dalaw, siya’y “Rohiṇī”. Ang dalagang wala pang palatandaan ng pagdadalaga ay “Kanyā”; at ang walang umunlad na dibdib ay “Nagnikā”.

Verse 84

सप्तवर्षा भवेद्गौरी नववर्षा तु नग्निका । दशवर्षा भवेत्कन्या ह्यत ऊर्ध्वं रजस्वला

Sa pitong taon, siya’y “Gaurī”; sa siyam na taon, “Nagnikā”. Sa sampung taon, siya’y “Kanyā”; at lampas doon, itinuturing na “Rajasvalā” (may buwanang dalaw).

Verse 85

व्यंजनैर्हन्ति वै पुत्रान्कुलं हन्यात्पयोधरा । गतिमिष्टां तथा लोकान्हंति सा रजसा पितुः

Sa (di-wastong) mga masasarap na pagkain, winawasak niya ang mga anak na lalaki; sa kanyang dibdib (ibig sabihin, pagkakabihag sa pita), sinisira niya ang lahi. Sa karumihan ng kanyang buwanang dugo, hinahadlangan niya ang ninanais na landas ng ama at ang mga daigdig na kanyang hinahangad sa pamamagitan ng dharma.

Verse 86

य उद्वहेद्रजोयुक्तां स ज्ञेयो वृषलीपतिः

Ang sinumang mag-asawa sa babaeng may buwanang dalaw ay dapat makilalang “vṛṣalīpati”—asawa ng isang vṛṣalī, yaong nalihis sa wastong dharma.

Verse 87

यत्करोत्येकरात्रेण वृषलीसेवनाद्द्विजः । तद्भैक्ष्यभुग्जपन्नित्यं त्रिभिर्वर्षैर्व्यपोहति

Anumang kasalanang natamo ng isang dvija (dalawang-beses isinilang) sa loob ng isang gabi dahil sa pakikisama sa vṛṣalī, iyon ay kanyang mapapawi sa pamumuhay sa limos at sa araw-araw na japa sa loob ng tatlong taon.

Verse 205

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये श्राद्धकल्पे श्राद्धानर्हब्राह्मणपरीक्षणकथनंनाम पञ्चोत्तरद्विशततमो ऽध्यायः

Sa ganito nagtatapos ang ika-205 kabanata, na tinatawag na “Salaysay ng pagsusuri sa mga brāhmaṇa na hindi karapat-dapat para sa Śrāddha,” sa bahaging Śrāddha-kalpa ng Prabhāsa-khaṇḍa, sa loob ng Prabhāsa-kṣetra-māhātmya ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa (ang Saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod).