Adhyaya 28
Ang adhyāya na ito ay isang diyalogong nagtuturo, kung saan inilalahad ni Mārkaṇḍeya ang teolohikal at etikal na bisa ng hari-jāgaraṇa—ang pagpupuyat para kay Viṣṇu/Kṛṣṇa—lalo na kaugnay ng pagtalima sa Ekādaśī/Dvādaśī. Ipinapahayag na ang gantimpala ng pagpupuyat ay hindi nakasalalay sa ganap na kalinisan ng ritwal o sa mahabang paghahanda: kahit ang hindi pa naliligo, marumi, o itinuturing na nasa laylayan ng lipunan ay sinasabing nalilinis at nagkakamit ng mataas na kalagayan pagpanaw sa pamamagitan ng pakikibahagi. Sa phalaśruti, inihahambing ang bunga ng pagpupuyat sa malalaking sakripisyo gaya ng aśvamedha, sa mga gawaing tīrtha (tulad ng pag-inom ng tubig sa Pushkara), sa pagdalaw sa mga tagpuan ng mga ilog, at sa malalawak na kaloob; at paulit-ulit na sinasabing higit ang hari-jāgaraṇa sa lahat ng ito. Itinatanghal din ito bilang disiplinang nakapagpapawi ng mabibigat na dungis ng kasalanan, at binibigyang-diin ang sama-samang debosyon—pag-awit, pagsayaw, tugtuging vīṇā, at kathā-kīrtana—bilang wastong paraan upang manatiling gising. Binibigyang-linaw ang kosmikong pagtitipon: ang mga diyos, mga ilog, at mga banal na tubig ay sinasabing nagtitipon sa gabi ng pagpupuyat, samantalang ang hindi gumaganap ay binabalaan sa masasamang kahihinatnan. Ang kabuuang aral ay isang etikang debosyon na abot ng lahat: matatag na pagpupuyat, pag-alaala sa Garuḍadhvaja, at pagpipigil (hindi pagkain sa Ekādaśī) bilang maikli ngunit mataas ang bunga na landas sa Kali-yuga.
Shlokas
Verse 1
मार्कण्डेय उवाच । कृत्वा जागरणं विष्णोर्यथान्यायं नरेश्वर । पितॄन्यच्छति पुण्यं च ततः किं कुरुते यमः
Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “O panginoon ng mga tao, kapag ang isang tao’y nagsagawa nang wasto ng pagpupuyat para kay Viṣṇu, ipinagkakaloob niya ang kabanalan at gantimpalang-bisa sa mga ninuno. Kung gayon, anong kapangyarihan pa ang magagawa ni Yama laban sa kanya?”
Verse 2
भुक्तो वा यदि वाऽभुक्तः स्वच्छो वाऽस्वच्छ एव वा । विमुक्तिः कथिता तत्र हरिजागरणान्नृणाम्
Kumain man o hindi, malinis man o hindi—doon, ipinahahayag ang paglaya para sa mga tao sa pamamagitan ng pagpupuyat para kay Hari (Viṣṇu).
Verse 3
अस्नातो वा नरः स्नातो जागरे समुपस्थिते । सर्वतीर्थाप्लुतो ज्ञेयस्तं दृष्ट्वा दिवमाव्रजेत्
Naligo man ang tao o hindi, kapag dumating na ang oras ng pagpupuyat, dapat siyang ituring na parang naligo sa lahat ng banal na tīrtha; sa pagtanaw sa kanya, ang isa’y makararaos sa langit.
Verse 4
श्वपचा जागरं कृत्वा पदं निर्वाणमागताः । किं पुनर्वर्णसंभूताः सदाचारपरास्तथा
Kahit yaong ipinanganak sa mga itinakwil (gaya ng mga nagluluto ng karne ng aso), sa pagganap ng pagpupuyat ay nakaabot sa kalagayang nirvāṇa; lalo pa kaya yaong mula sa mga kaayusang panlipunan at nakatuon sa mabuting asal at wastong gawi.
Verse 5
युवतीनादमाकर्ण्य यथा निद्रा न जायते । जागरे चैवमेव स्यात्तत्कथानां च कीर्तने
Gaya ng kapag narinig ang tinig ng mga dalagang bata, hindi sumisibol ang antok—gayundin sa pagbabantay (jāgara), napapawi ang antok sa pag-awit at pag-uulit ng mga banal na salaysay ng Kanya.
Verse 6
ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वंगनागमः । उत्कल्लनं मनःपापं शोधयेद्विष्णु जागरः
Pagpatay sa Brahmana, pag-inom ng alak, pagnanakaw, paglapit sa asawa ng guro, marahas na paglabag, at mga kasalanan ng isip—nililinis ng pagbabantay para kay Viṣṇu ang mga ito.
Verse 7
विमुक्तिः कामुकस्योक्ता किं पुनर्वीक्षतां हरिम्
Sinasabi na ang kalayaan (mukti) ay dumarating kahit sa alipin ng pagnanasa; lalo pa kaya sa mga tumitingin kay Hari.
Verse 8
वाचिकं मानसं पापं करणैर्यदुपार्जितम् । अन्यैर्निमिषमात्रेण व्यपोहति न संशयः
Ang kasalanan sa salita at kasalanan sa isip, na naipon sa pamamagitan ng mga pandama—sa pagtalima rito, napapawi sa isang kisapmata; walang pag-aalinlangan.
Verse 9
गोष्ठ्यां समागता ये तु तेषां पापं कुतः स्मृतम् । मातृपूजा गयाश्राद्धं सुतीर्थगमनं तथा । जागरस्य नृणां राजन्समानि कवयो विदुः
Yaong mga nagtipon sa banal na pagtitipon—paano pa mababanggit ang kasalanan para sa kanila? Ang pagsamba sa Ina, ang śrāddha sa Gayā, at ang paglalakbay sa mga dakilang tīrtha—batid ng mga makata na kapantay ng pagbabantay (jāgara) para sa mga tao ang mga ito, O Hari ng mga hari.
Verse 10
जननीपूजनं भूप ह्यश्वमेधायुतैः समम् । पूर्णं वर्षशतं भूप कुशाग्रेणोद्धृतं जलम्
O Hari, ang pagsamba sa ina ay katumbas ng sampung libong handog na Aśvamedha. Gayundin, ang tubig na iniaangat sa dulo ng damong kuśa sa loob ng ganap na sandaang taon ay pinupuri bilang dakilang kabutihan.
Verse 11
पिबन्पात्रे द्विजः सम्यक्तीर्थे पुष्करसंज्ञिते । जागरस्यैव चैतानि कलां नार्हंति षोडशीम्
Kahit ang isang dvija (dalawang ulit na isinilang) ay uminom nang wasto mula sa sisidlan sa tīrtha na tinatawag na Puṣkara, ang mga kabutihang iyon ay hindi man lamang umabot sa ikalabing-anim na bahagi ng kabutihan ng pagpuputi (pagpupuyat) lamang.
Verse 12
कृत्वा कांचनसंपूर्णां वसुधां वसुधाधिप । दत्त्वा यत्फलमाप्नोति तत्फलं हरिजागरे
O panginoon ng lupa, ang kapalarang kabutihan na nakukuha sa paglikha na wari’y ginto ang buong daigdig at pag-aalay nito bilang dāna—yaon ding bunga ang nakakamit sa pagpupuyat para kay Hari (Harijāgaraṇa).
Verse 14
निकृंतनं कर्मणश्च ह्यात्मना दुष्कृतं कृतम् । व्यपोहति न संदेहो येन जागरणं कृतम् । संक्षेपतः प्रवक्ष्यामि पुनरेव महीपते । जागरे पद्मनाभस्य यत्फलं कवयो विदुः
Walang alinlangan: ang sinumang nagsagawa ng pagpupuyat ay pumuputol at nag-aalis ng masasamang gawa na ginawa ng sarili. O hari, muli kong sasabihin nang maikli ang bunga ng pagpupuyat para kay Padmanābha, gaya ng nalalaman ng mga pantas.
Verse 15
रवेर्बिंबमिदं भित्त्वा स योगी हरिजागरे । प्रयाति परमं स्थानं योगिगम्यं निरंजनम् । सांख्ययोगैः सुदुःखेन प्राप्यते यत्पदं हरेः
Ang yogin na iyon, sa pagpupuyat para kay Hari, ay waring bumabasag at tumatagos sa bilog ng araw na ito, at nakararating sa kataas-taasang dako—na naaabot ng mga yogin, dalisay at walang dungis—yaong kalagayan ni Hari na karaniwang nakakamit lamang sa matinding paghihirap sa pamamagitan ng Sāṅkhya at Yoga.
Verse 16
नद्यो नदा यथा यांति सागरे संस्थितिं क्रमात् । एवं जागरणात्सर्वे तत्पदे यांति संस्थितिम्
Gaya ng mga ilog at batis na sa takdang panahon ay dumarating sa kanilang pahingahan sa karagatan, gayon din, sa pamamagitan ng banal na pagpupuyat, ang lahat ay umaabot sa matatag na tahanan sa Kataas-taasang Kalagayan.
Verse 17
मेरुमंदरमानानि कृत्वा पापानि वा नरः । हरिजागरणे तानि व्यपोहति न संशयः
Kahit ang tao’y nakagawa ng mga kasalanang kasinglaki ng Meru at Mandara, sa pagpupuyat para kay Hari ay napapawi niya ang mga iyon—walang alinlangan.
Verse 18
राज्यं स्वर्गं तथा मोक्षं यच्चान्यदीप्सितं नृणाम् । ददाति भगवान्कृष्णः स्वगीतैर्जागरे स्थितः
Kaharian, langit, kalayaan (moksha), at anumang iba pang ninanais ng tao—ipinagkakaloob ni Bhagavān Krishna ang lahat ng iyon sa mga nananatili sa pagpupuyat, umaawit ng Kanyang sariling mga himno.
Verse 19
जागरेणैव पापानां श्वपचानां महीपते । तत्पदं कविभिः प्रोक्तं किं पुनस्तु द्विजन्मनाम्
O hari, sa pagpupuyat lamang, maging ang mga makasalanang śvapaca (itinuring na mababa) ay sinasabi ng mga pantas na umaabot sa Kataas-taasang Kalagayan—lalo pa kaya ang mga dvija, ang “dalawang ulit na isinilang.”
Verse 20
जपध्यानविहीनस्य गायकस्यापि भूपते । कर्मभ्रष्टस्य च प्रोक्तो मोक्षस्तु हरिजागरे
O hari, kahit sa isang mang-aawit na walang japa at pagninilay, at kahit sa taong nalihis sa itinakdang tungkulin, ipinahahayag na ang kalayaan (moksha) ay sumisibol sa pagpupuyat para kay Hari.
Verse 21
तन्नास्ति त्रिषु लोकेषु पुण्यं पुण्यवतां नृणाम् । यत्तु साधयते भूप जागरे संव्यवस्थितः
O hari, sa tatlong daigdig ay walang kabutihang kasinghalaga—gaano man kabanal ang mga tao—na maihahambing sa natatamo ng taong matatag na nananatili sa banal na pagpupuyat (jāgara).
Verse 22
त्वया पुनरिदं कार्य्यं स्मर्त्तव्यो गरुडध्वजः । एकादश्यां न भोक्तव्यं कर्तव्यं जागरं सदा
Kaya gawin mo ito: alalahanin ang Panginoong may watawat na Garuḍa; sa Ekādaśī ay huwag kumain, at laging isagawa ang banal na pagpupuyat (jāgara).
Verse 23
जागरे वर्त्तमानस्य श्वपचस्य गतिर्भवेत् । किंपुनर्वर्णजातीनां वैष्णवानां महीपते
O hari, kahit ang tagaluto ng karne ng aso (pinakamababang uri) na nananatiling gising sa banal na pagpupuyat ay makakamit ang mapalad na hantungan—lalo pa kaya ang mga Vaiṣṇava sa kinikilalang mga antas ng lipunan, mahal na hari.
Verse 24
ये तु जागरणे निद्रां न यांति नृपपुंगव । न तेषां जननी याति खेदं गर्भावधारणात्
O pinakadakilang hari, yaong hindi natutulog sa oras ng banal na pagpupuyat—ang kanilang ina ay hindi na dadaan sa dalamhati dahil sa pagdadala sa kanila sa sinapupunan.
Verse 25
तस्माज्जागरणं कार्य्यं मातुर्जठरवर्जिभिः । भीतेर्मोक्षपरैर्मर्त्यैः सुखचेष्टाबहिष्कृतैः
Kaya nararapat isagawa ang banal na pagpupuyat ng mga mortal na nagnanais makalaya sa muling pagpasok sa sinapupunan ng ina, natatakot sa saṃsāra, nakatuon sa paglaya, at tumalikod sa mga layaw ng ginhawa.
Verse 26
यस्तु जागरणं रात्रौ कुर्याद्भक्तिसमन्वितः । निमिषेनिमिषे राजन्नश्वमेधफलं लभेत्
Ngunit ang sinumang magpuyat sa buong gabi na may taimtim na bhakti, O hari, ay tumatanggap ng bunga ng handog na Aśvamedha sa bawat sandali, sandali sa sandali.
Verse 27
शयनो त्थापनाभ्यां च समं पुण्यमुदाहृतम् । विशेषो नास्ति भूपाल विष्णुना कथितं पुरा
Ipinahayag na magkapantay ang kabanalan sa dalawa—maging sa paghiga o sa pagbangon; walang pagkakaiba, O hari, gaya ng sinabi ni Viṣṇu noong unang panahon.
Verse 28
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः स्थिताः शूद्राश्च जागरे । पक्षिणः कृमिकीटाश्च ह्यनेके चैव जंतवः । ते गताः परमं स्थानं योगिगम्यं निरंजनम्
Ang mga Brāhmaṇa, Kṣatriya, Vaiśya, at Śūdra na nanatili sa pagpupuyat—maging mga ibon, uod, kulisap, at marami pang nilalang—ay nakarating sa kataas-taasang tahanan, dalisay at walang dungis, na naaabot ng mga yogin.
Verse 29
यानि कानि च पापानि ब्रह्महत्यासमानि च । कृष्णजागरणे तानि क्षयं यांति न संशयः
Anumang kasalanan—kahit yaong kasingbigat ng brahma-hatya—sa pagpupuyat para kay Kṛṣṇa, ang mga iyon ay napapawi; walang alinlangan.
Verse 30
एकतः क्रतवः सर्वे सर्वतीर्थसमन्विताः । एकतो देवदेवस्य जागरः कृष्णवल्लभः । न समं ह्यधिकः प्रोक्तः कविभिः कृष्णजागरः
Sa isang panig ay naroon ang lahat ng handog at lahat ng banal na tīrtha; sa kabila naman ay ang pagpupuyat para sa Diyos ng mga diyos, ang minamahal ni Kṛṣṇa. Ipinahayag ng mga makata na ang pagpupuyat kay Kṛṣṇa ay hindi lamang kapantay—kundi higit na dakila.
Verse 31
सूर्यशक्रादयो देवा ब्रह्मरुद्रादयो गणाः । नित्यमेव समायांति जागरे कृष्णवल्लभे
Si Sūrya, si Śakra, at ang iba pang mga diyos, at ang mga pangkat na pinangungunahan nina Brahmā at Rudra, ay tunay na dumarating araw-araw sa pagpupuyat na minamahal ni Kṛṣṇa.
Verse 32
गंगा सरस्वती रेवा यमुना च शतह्रदा । चंद्रभागा वितस्ता च नद्यः सर्वाश्च तत्र वै
Doon, tunay na naroon ang Gaṅgā, Sarasvatī, Revā, Yamunā at Śatahradā; naroon din ang Candrabhāgā at Vitastā—sa katotohanan, ang lahat ng ilog ay naroroon.
Verse 33
सरांसि च ह्रदाश्चैव समुद्राः कृत्स्नशो नृप । एकादश्यां नृपश्रेष्ठ गच्छंति हरिजागरे
O hari—pinakamainam sa mga pinuno—sa Ekādaśī, ang lahat ng lawa, latian, at maging ang mga karagatan sa kabuuan ay nagtutungo sa pagpupuyat ni Hari.
Verse 34
स्पृहणीयास्तु देवेभ्यो ये नराः कृष्णजागरे । नृत्यं गीतं प्रकुर्वंति वीणावाद्यं तथैव च
Yaong mga tao na sa pagpupuyat ni Kṛṣṇa ay nagsasayaw at umaawit, at gayundin tumutugtog ng vīṇā, ay tunay na kinaiinggitan maging ng mga diyos.
Verse 35
भक्त्या वाऽप्यथवाऽभक्त्या शुचिर्वाप्यथवाऽशुचिः । कृत्वा जागरणं विष्णोर्मुच्यते पापकोटिभिः
Gawin man nang may debosyon o walang debosyon—maging dalisay o hindi dalisay—sa pagsasagawa ng pagpupuyat para kay Viṣṇu, napapalaya ang tao mula sa mga kasalanang di-mabilang na koṭi.
Verse 36
पादयोः पांसुकणिका यावत्तिष्ठंति भूतले । तावद्वर्षसहस्राणि जागरी वसते दिवि
Hangga’t nananatili sa lupa ang maliliit na alikabok mula sa mga paa, sa gayong libu-libong taon mananatili sa langit ang nagsasagawa ng pagpupuyat.
Verse 37
तस्माद्गृहं प्रगन्तव्यं जागरे माधवस्य च । कलौ मलविनाशाय द्वादशद्वादशीषु च
Kaya nararapat na pumunta sa templo ng Panginoon upang magpuyat para kay Mādhava; at sa Panahong Kali, upang mapawi ang karumihan, lalo na sa ikalabindalawang araw at sa Dvādaśī.
Verse 38
सुबहून्यपि पापानि कृत्वा जागरणं हरेः । निर्द्दहेन्मेरुतुल्यानि युगकोटिशतान्यपि
Kahit nakagawa ng napakaraming kasalanan, sa pagsasagawa ng pagpupuyat para kay Hari ay nasusunog ang lahat—mga kasalanang kasingbigat ng Bundok Meru—maging yaong naipon sa daan-daang koro ng mga yuga.
Verse 39
उन्मीलिनी महीपाल यैः कृता प्रीतिसंयुतैः । कलौ जागरणोपेता फलं वक्ष्यामि तच्छृणु
O tagapangalaga ng lupa, makinig: ilalarawan ko ang bunga ng pagsasagawa ng Unmīlinī kapag, sa Panahong Kali, ito’y isinasabay sa pagpupuyat at sa taos-pusong kagalakan.
Verse 40
स्थितौ युगसहस्रं तु पादेनैकेन भूतले । काश्यां च जाह्नवीतीरे तत्फलं लभते नरः
Makakamit ng tao ang gayunding bunga na nakukuha sa pagtayo sa lupa sa iisang paa sa loob ng isang libong yuga—(bilang pag-aayuno at tapa) sa Kāśī at sa pampang ng Jāhnavī (Gaṅgā).
Verse 41
भवेद्युगसहस्रं च विनाऽहारेण यत्फलम् । उन्मीलिनीं समासाद्य फलं जागरणे हरेः
Ang bunga na makakamtan sa pananatiling walang pagkain sa loob ng sanlibong yuga—kapag isinagawa ang Unmīlinī—ay nagiging bunga ng pagpupuyat na debosyonal para kay Hari.
Verse 42
दुष्प्राप्यं वैष्णवं स्थानं मखकोटिशतैः कृतैः । हेलया प्राप्यते नूनं द्वादश्यां जागरे कृते
Ang tahanang Vaiṣṇava, na mahirap makamtan kahit sa pagganap ng daan-daang koro ng mga handog na sakripisyo, ay tiyak na naaabot—kahit sa munting pagsisikap—kapag nagbabantay-puyat sa Dvādaśī.
Verse 43
न कुर्वंति व्रतं विष्णोर्जागरेण समन्वितम् । परस्वं पारदार्यं च पापं तान्प्रति गच्छति
Yaong hindi nagsasagawa ng panata ni Viṣṇu na may kasamang pagpupuyat sa magdamag—sa kanila dumikit ang kasalanang pagnanasa sa yaman ng iba at paglapastangan sa asawa ng iba.
Verse 44
एकेनैवोपवासेन भावहीनास्तु मानवाः । निर्द्दग्धाऽखिलपापास्ते प्रयांति स्वर्गकाननम्
Kahit sa iisang pag-aayuno lamang, ang mga tao—bagaman kapos sa malalim na debosyon—ay napapaso at nauubos ang lahat ng kasalanan, at sila’y nagtutungo sa mga halamanan ng langit.
Verse 45
यत्र भागवतं शास्त्रं यत्र जागरणं हरेः । शालिग्रामशिला यत्र तत्र गच्छेद्धरिः स्वयम्
Kung saan iginagalang ang kasulatang Bhāgavata, kung saan isinasagawa ang pagpupuyat para kay Hari, at kung saan naroroon ang batong Śāligrāma—doon si Hari mismo ay dumarating nang personal.
Verse 46
न पुर्य्यः पावनाः सप्त कलौ वेदवचो नहि । यादृशं वासरं विष्णोः पावनं जागरान्वितम्
Sa kapanahunan ng Kali, hindi ipinahahayag ng salita ng Veda na maging ang pitong banal na lungsod ay nakapagpapadalisay nang gaya nito; sapagkat ang araw ni Viṣṇu, na sinasamahan ng pagpupuyat (jāgara), ang tunay na nakapagpapabanal.
Verse 47
संप्राप्ते वासरे विष्णोर्ये न कुर्वंति जागरम् । मज्जंति नरके घोरे नरानार्य्यो न संशयः
Kapag dumating ang banal na araw ni Viṣṇu, yaong hindi nagbabantay at nagpupuyat (jāgara) ay lulubog sa kakila-kilabot na impiyerno—mga taong hamak ang asal, walang pag-aalinlangan.