Adhyaya 52
Isinalaysay ni Pulastya kay Haring Yayāti ang bantog na kabanalan ng dakilang tuktok na tinatawag na Īśānīśikhara: ang pagtanaw pa lamang dito ay nagpapalaya sa tao mula sa pāpa (kasalanan) at nagkakaloob ng pagpapala sa loob ng pitong kapanganakan. Nang usisain ni Yayāti kung kailan at bakit nag-tapasya (mahigpit na pagninilay at pag-aayuno) si Devī roon, isiniwalat ni Pulastya ang isang pangyayaring makalangit. Nangamba ang mga deva na kung mahuhulog ang kapangyarihan ni Śiva sa “bukirin” ni Devī ay masisira ang kaayusan ng sansinukob; kaya palihim nilang inutusan si Vāyu na humiling ng pagpipigil. Si Śiva, dahil sa kahinhinan, ay umurong; si Devī, nabagabag, ay nagbitiw ng sumpa—mawawalan ng supling ang mga deva, at si Vāyu ay magiging walang katawan. Sa galit, umalis si Devī patungong Arbuda. Humingi ng pakikipagkasundo si Indra at ang mga deva; lumapit si Śiva at ipinaliwanag na ito’y tungkulin para sa kapakanan ng daigdig ng mga diyos, at nangakong sa ikaapat na araw ay magkakaroon si Devī ng anak mula sa sarili niyang katawan. Mula sa pahid na unguento ng katawan, nilikha ni Devī ang apat-na-kamay na Vināyaka; binigyan siya ni Śiva ng buhay at siya’y naging pinunong sinasamba ng lahat, na dapat parangalan muna sa lahat ng ritwal. Ipinahayag ng mga deva na ang tuktok ay tagapuksa ng kasalanan sa paglilingkod at pagtanaw; ang pagligo sa banal na tubig nito’y nagdadala sa kalagayang walang-kamatayan, at ang mga pagtalima sa Māgha (maliwanag na ikatlong tithi) ay nagbibigay ng ligaya sa pitong kapanganakan.
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ ईशानीशिखरं महत् । यत्र गौर्या तपस्तप्तं सुपुण्यं लोकविश्रुतम्
Sinabi ni Pulastya: “Pagkaraan nito, O pinakamainam sa mga hari, marapat na magtungo sa dakilang tuktok na tinatawag na Īśānī-śikhara, kung saan si Gaurī ay nagsagawa ng mahigpit na pagninilay at pag-aayuno—isang napakadakilang kabutihang kilala sa lahat ng daigdig.”
Verse 2
यस्य संदर्शनेनापि नरः पापात्प्रमुच्यते । लभते चातिसौभाग्यं सप्तजन्मांतराणि च
Sa pagtanaw pa lamang dito, ang tao’y napapalaya sa kasalanan; at nagkakamit din siya ng pambihirang kagandahang-palad sa pitong sunod-sunod na kapanganakan.
Verse 3
ययातिरुवाच । कस्मिन्काले तपस्तप्तं देव्या तत्र मुनीश्वर । किमर्थं च महत्त्वेतत्कौतुकं वक्तुमर्हसि
Sinabi ni Yayāti: “Sa anong panahon nagsagawa ng tapas ang Diyosa roon, O panginoon sa mga muni? At sa anong dahilan napakadakila ng pook na ito? Ipagpaumanhin at ipaliwanag mo ang kahanga-hangang bagay na ito.”
Verse 4
पुलस्त्य उवाच । शृणु राजन्कथां दिव्यामद्भुतां लोकविश्रुताम् । यस्याः संश्रवणादेव मुच्यते सर्वपातकैः
Wika ni Pulastya: “Makinig ka, O hari, sa banal at kamangha-manghang salaysay na tanyag sa mga daigdig—sa pagdinig pa lamang nito, napapalaya ang tao sa lahat ng kasalanan.”
Verse 6
वीर्यं यदि त्रिनेत्रस्य क्षेत्रे गौर्याः पतिष्यति । अस्माकं पतनं नूनं जगतश्च भविष्यति
“Kung ang kapangyarihan ng Panginoong Tatlong-Mata ay bumagsak sa banal na lupain ni Gaurī, tiyak na darating ang kapahamakan namin—at kapahamakan ng sanlibutan.”
Verse 7
संततेस्तु विनाशाय ततो गच्छामहे वयम्
“Kaya upang hadlangan ang pagkapuksa ng lahi at pagpapatuloy ng salinlahi, tayo’y yayaon agad.”
Verse 8
एवं संमंत्र्य देवास्ते कैलासं पर्वतं गताः । ततस्तु नंदिना सर्वे निषिद्धाः समयं विना
Kaya, matapos magpulong at magpasya, ang mga diyos na iyon ay nagtungo sa Bundok Kailāsa. Pagkaraan, silang lahat ay pinigilan ni Nandin, sapagkat dumating sila nang walang paunang pahintulot o takdang oras.
Verse 9
पुरा गौर्या समासक्तं ज्ञात्वा देवाः सवासवाः । मंत्रं चक्रुर्भयाविष्टा एकांते समुपाश्रिताः
Noong una, nang malaman ng mga diyos—kasama si Indra—na (si Śiva) ay lubhang nakabigkis ang puso kay Gaurī, sila’y sinakmal ng takot at nagpayuhan sa isang lihim na pook.
Verse 10
अथ देवगणाः सर्वे वञ्चयित्वा च तं गणम् । प्रैषयंस्तत्र वायुं च गुप्तमूचुर्वचस्त्विदम्
Pagkaraan, ang lahat ng pangkat ng mga diyos, matapos dayain ang pangkat ng mga tagasunod na iyon, ay isinugo roon si Vāyu at palihim na nagsalita ng ganitong mga salita:
Verse 11
गत्वा वायो भवं ब्रूहि न कार्या संततिस्त्वया । एवं देवगणा देव प्रार्थयंति भयातुराः
“Humayo ka, O Vāyu, at sabihin kay Bhava (Śiva): ‘Huwag kang magkaanak.’ Ganito, O diyos, ang pagsusumamo ng mga diyos na nababalisa sa takot.”
Verse 12
ततो वायुर्द्रुतं गत्वा स्थितो यत्र महेश्वरः । उच्चैर्जगाद तद्वाक्यं यदुक्तं त्रिदशालयैः
Pagkatapos, mabilis na nagtungo si Vāyu sa kinaroroonan ni Maheśvara, at malakas na ipinahayag ang mismong mensaheng sinabi ng mga nananahan sa langit, ang mga diyos.
Verse 13
ततस्तु भगवाञ्छर्वो व्रीडया परया युतः । गौरीं त्यक्त्वा समुत्तस्थौ बाढमित्येव चाब्रवीत्
Pagkaraan, ang Mapalad na Panginoong Śarva (Śiva), puspos ng malalim na pagkapahiya, ay tumindig—iniwan si Gaurī—at nagsabi lamang: “Mangyari nawa.”
Verse 14
ततो गौरी सुदुःखार्ता शशाप त्रिदशालयान्
Pagkatapos, si Gaurī, na labis na pinighati, ay nagsumpa sa mga nananahan sa langit, ang mga diyos.
Verse 15
गौर्युवाच । यस्मादहं कृता देवैः पुत्रहीना समागतैः । तस्मात्तेऽपि भविष्यन्ति सन्तानेन विवर्ज्जिताः
Wika ni Gaurī: “Sapagkat ang mga diyos ay nagtipon at ginawa akong walang anak, kaya sila man ay mawawalan ng lahi at pagkakaitan ng supling.”
Verse 16
यस्माद्वायो समायातः स्थानेऽस्मिञ्जनवर्जिते । तस्मात्कायविनिर्मुक्तस्त्वं भविष्यसि सर्वदा
“At sapagkat ikaw, O Vāyu, ay dumating sa pook na ito na nag-iisa at walang tao, kaya ikaw ay mananatiling walang katawan magpakailanman—malaya sa anyong pisikal.”
Verse 17
एवमुक्त्वा ततो दीर्घं भर्तुः कोपपरायणा । त्यक्त्वा पार्श्वं गता राजन्नर्बुदं नगसत्तमम्
Pagkasabi nito, sa mahabang panahon ay nanatili siyang nakatuon sa galit sa kanyang asawa; at, O Hari, iniwan niya ang tabi nito at nagtungo sa Arbuda, ang pinakadakilang bundok.
Verse 19
इन्द्राद्यैर्विबुधैः सार्द्धं तदंतिकमुपागमत् । अथ शक्रो विनीतात्मा देवीं ता प्रत्यभाषत
Kasama si Indra at ang iba pang mga diyos, lumapit sila sa kanyang kinaroroonan. Pagkaraan, si Śakra (Indra), na mapagpakumbaba ang loob, ay nagsalita sa Diyosa.
Verse 20
एष देवः शिवः प्राप्तस्तव पार्श्वं स्वलज्जया । नायाति तत्प्रसादोऽस्य क्रियता महती भव
“Narito na ang Panginoong Śiva; lumapit Siya sa iyo ngunit dahil sa sariling mahinhin na hiya ay hindi Siya makalapit pa. O Dakilang Ginang, ipagkaloob mo sa Kanya ang iyong dakilang biyaya.”
Verse 21
देव्युवाच । त्यक्ताऽहं तव वाक्येन पतिना समयान्विता । पुत्रं लब्ध्वा प्रयास्यामि तस्य पार्श्वे सुरेश्वर
Wika ng Diyosa: “Sa iyong salita, iniwan ako ng aking asawa, bagaman kami’y nakatali sa aming pinagkaisahang pangako. O Panginoon ng mga diyos, babalik lamang ako sa kanyang piling matapos akong magkamit ng isang anak na lalaki.”
Verse 22
तस्यास्तं निश्चयं ज्ञात्वा स्वयं देवः समाययौ । अब्रवीत्प्रहसन्वाक्यं प्रसादः क्रियतामिति
Nang malaman Niya ang matibay na pasya ng Diyosa, ang Panginoon mismo ay dumating doon; at nakangiti, wika Niya: “Ipagkaloob ang biyaya; humupa at mapayapa ka.”
Verse 23
दृष्टिदानेन देवेशि भाषणेन वरानने । मया देवहितं कार्यं सर्वावस्थासु पार्वति
O Diyosa, Ginang ng mga diyos—o Parvati na may marikit na mukha—sa iyong pagkakaloob ng tingin at sa iyong mga salita, kailangan kong ganapin ang gawain para sa kapakanan ng mga diyos sa bawat kalagayan.
Verse 24
अकाले तेन मुक्ताऽसि निवृत्तिः सुरते कृता । पुत्रार्थं ते समारंभो यतश्चासीत्सुरेश्वरि
O Reyna ng mga diyos, pinalaya ka niya bago ang nararapat na panahon, at nagkaroon ng pag-urong mula sa pagsasama ng pag-ibig—sapagkat ang iyong pagsisikap ay para sa pagkamit ng isang anak.
Verse 25
तस्मात्ते भविता पुत्रो निजदेहसमुद्भवः । मत्प्रसादादसंदिग्धं चतुर्थे दिवसे प्रिये
Kaya nga, minamahal, tunay na magkakaroon ka ng isang anak na lalaki, na isisilang mula sa sarili mong katawan. Sa aking biyaya, walang pag-aalinlangan, ito’y mangyayari sa ikaapat na araw.
Verse 26
निजांगमलमादाय यादृग्रूपं सुरेश्वरि । करिष्यसि न सन्देहस्तादृगेव भविष्यति
O Reyna ng mga diyos, pagkuha mo ng dumi mula sa sarili mong mga sangkap, anumang anyong iyong hubugin—walang pag-aalinlangan—yaon ding anyo ang magiging totoo.
Verse 27
सद्यो देवगणानां च दैत्यानां च विशेषतः । तथा वै सर्वमर्त्त्यानां सिद्धिदो बहुरूपधृक्
Agad, para sa mga pangkat ng mga diyos—at lalo na sa mga Daitya—gayundin sa lahat ng mortal, siya’y nagiging tagapagkaloob ng tagumpay, na nag-aanyong marami.
Verse 28
एवमुक्ता त्रिनेत्रेण परितुष्टा सुरेश्वरी । आलापं पतिना चक्रे सार्द्धं हर्षसमन्विता
Nang siya’y kausapin nang gayon ng Panginoong Tatlong-Mata, ang Diyosa—lubhang nalugod—ay nakipag-usap sa kanyang asawa, puspos ng galak.
Verse 29
चतुर्थे दिवसे प्राप्ते ततः स्नात्वा शिवा नृप । तदोद्वर्त्तनजं लेपं गृहीत्वा कौतुकात्किल । चतुर्भुजं चकाराऽथ हरवाक्याद्विनायकम्
Nang dumating ang ikaapat na araw, O Hari, naligo si Śivā; at dahil sa pag-uusisa, kinuha niya ang pahid na nalikha sa pagkuskos ng katawan, at ayon sa salita ni Hara ay hinubog niya si Vināyaka na may apat na bisig.
Verse 30
ततः सजीवतां प्राप्य हरवाक्येन तं तदा । विशेषेण महाराज नायकोऽसौ कृतः क्षितौ । सर्वेषां चैव मर्त्यानां ततः ख्यातो बभूव ह
Pagkaraan, sa salita ni Hara, noon din ay nagkamit siya ng buhay; at lalo na, O dakilang Hari, siya’y ginawang Pinuno sa ibabaw ng lupa, at pagkaraan ay sumikat sa lahat ng mortal.
Verse 31
विनायक इति श्रीमान्पूज्यस्त्रैलोक्यवासिनाम् । सर्वेषां देवमुख्यानां बभूव हि विनायकः
Sa kanyang kaluwalhatian, siya’y nakilala bilang “Vināyaka,” karapat-dapat sambahin ng mga nananahan sa tatlong daigdig; at sa lahat ng pangunahing mga diyos, si Vināyaka ang naging pinakadakila.
Verse 32
ततो देवगणाः सर्वे देवीप्रियहिते रताः । तस्मै ददुर्वरान्दिव्यान्प्रोचुर्देवीं च पार्थिव
Pagkaraan, ang lahat ng pangkat ng mga diyos—nakatuon sa ikinalulugod at ikabubuti ng Diyosa—ay nagkaloob sa kanya ng mga banal na biyaya, at nagsalita rin sila sa Diyosa, O Hari.
Verse 33
देवा ऊचुः । तवायं तनयो देवि सर्वेषां नः पुरःसरः । प्रथमं पूजिते चास्मिन्पूजा ग्राह्या ततः सुरैः
Wika ng mga diyos: “O Diyosa, ang anak mong ito ang nangunguna sa aming lahat. Kapag siya ang unang sinamba, saka lamang tatanggap ng pagsamba ang mga diyos pagkatapos.”
Verse 34
एतच्छृंगं गिरे रम्यं तव संसेवनाच्छुभे । सर्वपापहरं नृणां दर्शनाच्च भविष्यति
“O mapalad na Isa, ang marikit na tuktok ng bundok na ito, dahil sa iyong banal na pagparito at tapat na paglilingkod, ay magiging tagapag-alis ng lahat ng kasalanan ng mga tao—sa pagtanaw pa lamang.”
Verse 35
येऽत्र स्नानं करिष्यन्ति सुपुण्ये सलिलाश्रये । ते यांस्यंति परं स्थानं जरामरणवर्जितम्
“Ang sinumang maliligo rito, sa lubhang banal na kanlungan ng tubig na ito, ay makaaabot sa kataas-taasang tahanan—malaya sa pagtanda at kamatayan.”
Verse 36
माघमासे तृतीयायां शुक्लायां ये समाहिताः । सप्तजन्मांतराण्येव भविष्यन्ति सुखान्विताः
Ang mga nananatiling payapa ang loob at taimtim sa ikatlong araw ng maliwanag na kalahati ng buwan sa buwan ng Māgha ay tatamasahin ang kaginhawahan sa pitong sunod-sunod na buhay.
Verse 37
एवमुक्त्वा सुराः सर्वे स्वस्थानं तु ततो गताः । देवोऽपि सहितो देव्या कैलासं पर्वतं गतः
Pagkasabi nito, ang lahat ng mga diyos ay nagsiuwi sa kani-kanilang tahanan. Ang Panginoon din, kasama ang Diyosa, ay nagtungo sa Bundok Kailāsa.
Verse 52
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखण्ड ईशानीशिखरमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ika-52 kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Kaluwalhatian ng Tuktok na Īśānī,” sa ikatlong bahagi—Arbuda Khaṇḍa—ng ikapitong pangunahing aklat, ang Prabhāsa Khaṇḍa, ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa Ekāśīti-sāhasrī Saṃhitā.
Verse 918
सुतार्थं सा तपस्तेपे यतवाक्कायमानसा । ततो वर्षसहस्रान्ते देवदेवो महेश्वरः
Nagnanais ng isang anak na lalaki, nagsagawa siya ng matinding pagninilay at pag-aayuno, na pinipigil ang salita, katawan, at isipan. Pagkaraan ng isang libong taon, si Maheśvara—ang Diyos ng mga diyos—(ay nagpakita/kumilos).