Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

Devanagari script

यस्माद्वायो समायातः स्थानेऽस्मिञ्जनवर्जिते । तस्मात्कायविनिर्मुक्तस्त्वं भविष्यसि सर्वदा

Transliteration

yasmādvāyo samāyātaḥ sthāne'smiñjanavarjite | tasmātkāyavinirmuktastvaṃ bhaviṣyasi sarvadā

Translation

“At sapagkat ikaw, O Vāyu, ay dumating sa pook na ito na nag-iisa at walang tao, kaya ikaw ay mananatiling walang katawan magpakailanman—malaya sa anyong pisikal.”

Word by Word

• यस्मात्: because
• यस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी, एकवचन; हेत्वर्थे "because"

• वायो: of Vāyu (Wind-god)
• वायो: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; संबन्धः (of Vāyu)

• समायातः: has come, arrived
• समायातः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-√या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (वायुः) इत्यस्य विशेषण

• स्थाने: in the place
• स्थाने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; स्थान-शब्दस्य विशेषण

• जनवर्जिते: devoid of people, uninhabited
• जनवर्जिते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: जन (प्रातिपदिक) + वर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वर्ज् + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; स्थान-शब्दस्य विशेषण

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी, एकवचन; निष्कर्षे "therefore"

• कायविनिर्मुक्तः: released from the body, disembodied
• कायविनिर्मुक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: काय (प्रातिपदिक) + वि-निर्-√मुच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; त्वम्-शब्दस्य विशेषण

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• भविष्यसि: you will be
• भविष्यसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• सर्वदा: always
• सर्वदा: Adhikarana (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वदा (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण) = "always"

Speaker

Gaurī (Pārvatī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-parvata (contextual)

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: O King (rājan) is addressed in the surrounding narration

Visual Art Cues

Scene: A wind-deity (Vāyu) stands in a deserted, rocky sacred landscape; an unseen divine decree renders him ‘bodiless,’ suggested by dissolving contours and swirling air currents over a silent mountain grove.

Characters & Entities

• Gaurī
• Vāyu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic narratives teach that even subtle acts in sacred contexts have lasting effects—presence, speech, and timing in holy settings carry karmic weight.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ‘place devoid of people’ is within the Arbuda Khaṇḍa setting, contributing to the mythic sanctification of the Arbuda region.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.