Adhyaya 41

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ मार्कंडेयस्य चाश्रमम् । यत्र पूर्वं तपस्तप्तं मार्कंडेन महात्मना

Sinabi ni Pulastya: “Pagkaraan nito, O pinakamainam sa mga hari, magtungo ka sa ashram ni Mārkaṇḍeya—doon noong una ay nagsagawa ng tapasya ang dakilang-loob na si Mārkaṇḍeya.”

Verse 2

मृकण्डो ब्राह्मणोनाम पुराऽसीच्छंसितव्रतः । अन्ते वयसि संजातस्तस्य पुत्रोऽतिसुन्दरः

Noong unang panahon ay may isang brāhmaṇa na nagngangalang Mṛkaṇḍu, matatag sa mga panatang pinupuri. Sa kanyang huling gulang, isinilang sa kanya ang isang anak na lalaki na napakagwapo.

Verse 3

सर्वलक्षणसंपूर्णः शांतः सूर्यसमप्रभः । कस्यचित्त्वथ कालस्य तस्याश्रमपदे नृप

Ganap sa lahat ng mapalad na tanda, payapa, at nagniningning na gaya ng araw. Pagkaraan ng ilang panahon, O hari, sa pook ng ashram na iyon ay naganap ang mga pangyayari.

Verse 4

आगतो ब्राह्मणो ज्ञानी कश्चित्सामुद्रविच्छुभः । ततोऽसौ क्रीडमानस्तु बालकः पंचवार्षिकः

Dumating ang isang marunong na brāhmaṇa, bihasa sa samudrika (pagbasa ng mga tanda sa katawan). Pagkaraan, ang limang-taóng gulang na batang lalaki, naglalaro, ay nasilayan.

Verse 5

आनासाग्रशिखाग्राभ्यां चिरं चैवावलोकितः । ततोऽहसत्स सहसा तं मृकण्डो ह्यलक्षयत्

Matagal niyang sinuri, mula sa dulo ng ilong hanggang sa tuktok ng ulo. Pagdaka’y bigla siyang tumawa; at napansin iyon ni Mṛkaṇḍu.

Verse 6

अथाऽब्रवीच्चिरं दृष्टस्त्वया पुत्रो मम द्विज । ततो हसितवान्भूयः किमिदं कारणं वद

Pagkaraan ay sinabi niya: “O brāhmaṇa, matagal mong tinitigan ang aking anak. At muli kang tumawa—sabihin mo, ano ang dahilan nito?”

Verse 7

असकृत्स मृकण्डेन यावत्पृष्टो द्विजोत्तमः । उपरोधवशात्तस्मै यथार्थं संन्यवेदयत्

Nang paulit-ulit siyang tanungin ni Mṛkaṇḍu, ang dakilang brāhmaṇa—dahil sa pagpupumilit—ay nagsiwalat sa kanya ng bagay ayon sa tunay na kalagayan.

Verse 8

अस्य बालस्य चिह्नानि यानि काये द्विजोत्तम । अजरश्चामरश्चैव तैर्भवेत्पुरुषः किल

O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, ang mga palatandaang nasa katawan ng batang ito ay gayon na, dahil sa mga iyon, ang isang tao ay tunay na inaasahang malaya sa pagtanda at kamatayan.

Verse 9

षण्मासेनास्य बालस्य नूनं मृत्युर्भविष्यति । एतस्मात्कारणाद्धास्यं मयाऽकारि द्विजोत्तम । अनृतं नोक्तपूर्वं मे वैरिष्वपि कदाचन

Sa loob ng anim na buwan, tiyak na mamamatay ang batang ito. Dahil dito, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, ako’y natawa. Kailanman ay hindi pa ako nagsalita ng kasinungalingan—ni kahit laban sa mga kaaway.

Verse 10

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा तु स ज्ञानी उषित्वा तत्र शर्वरीम् । मृकंडेनाभ्यनुज्ञात इष्टं देशं जगाम ह

Sinabi ni Pulastya: Pagkasabi nito, ang marunong na rishi ay nanatili roon sa magdamag; at sa pahintulot ni Mṛkaṇḍa, siya’y lumisan patungo sa pook na ninanais niya.

Verse 11

मृकंडोपि सुतं ज्ञात्वा ततः क्षीणायुषं नृप । पंचवार्षिकमप्यार्त्तश्चकारोपनयान्वितम्

O hari, si Mṛkaṇḍa man ay gayundin: nang malaman niyang maikli ang buhay ng kanyang anak noon, buong pag-aalala niyang isinagawa ang upanayana, kahit limang taong gulang pa lamang ang bata.

Verse 12

श्रुताध्ययनसंपन्नं यंयं पश्यसि चाग्रतः । तस्याभिवादनं कार्यं त्वया पुत्रक नित्यशः

Anak ko, sinumang makita mo sa harap mo na may taglay na banal na kaalaman at pag-aaral, siya’y dapat mong batiin at igalang; gawin mo ito araw-araw.

Verse 13

ततश्चक्रे ब्रह्मचारी पितुर्वाक्यं विशेषतः

Pagkaraan nito, isinagawa ng brahmacārī ang tagubilin ng kanyang ama nang may natatanging pag-iingat.

Verse 14

बालं वृद्धं युवानं च यंयं पश्यति चक्षुषा । नमस्करोति तं सर्वं ब्राह्मणं विनयान्वितः

Maging bata, matanda, o kabataan—sinumang brāhmaṇa ang makita niya, sa lahat ay yumuyuko siya at nag-aalay ng paggalang, puspos ng kababaang-loob.

Verse 15

कस्यचित्त्वथ कालस्य तस्याश्रमसमीपतः । सप्तर्षयः समायातास्तीर्थयात्रापरायणाः

Pagkaraan ng ilang panahon, malapit sa ashram na iyon, dumating ang Pitong Rishi, lubos na nakatuon sa paglalakbay-pananampalataya sa mga banal na tīrtha.

Verse 16

अथ तान्सत्वरं गत्वा वंदयामास पार्थिव । बालः सविनयोपेतः सर्वांश्चैव यथाक्रमम्

Pagkatapos, O hari, dali-daling lumapit ang bata at nagbigay-pugay; taglay ang kababaang-loob, isa-isa niyang binati at iginalang sila ayon sa wastong pagkakasunod.

Verse 17

दीर्घायुर्भव तैरुक्तः स बालस्तुष्टितत्परैः । आस्थिताश्च यथाभीष्टं देशं बालं विसर्ज्य तम्

Nalugod sila sa kanya at sinabi sa bata, “Nawa’y humaba ang iyong buhay.” Pagkaraan, pinahintulutan nila siyang umalis, at nagpatuloy sila sa pook na kanilang ninanais.

Verse 18

तेषां मध्येंऽगिरानाम दिव्यज्ञानसमन्वितः । तेनावलोकितो बालः सूक्ष्मदृष्ट्या परंतप

Sa gitna nila ay naroon ang isang nagngangalang Aṅgirā, puspos ng banal na kaalaman; at sa maselang paningin ay sinuri niya ang bata, O tagasunog ng mga kaaway.

Verse 19

अथ तानब्रवीत्सर्वान्मुनीन्किंचित्सविस्मयः । दीर्घायुर्न च बालोऽयं युष्माभिः संप्रकीर्तितः

Pagkaraan, bahagyang namangha, sinabi niya sa lahat ng mga pantas: “Ang batang ito ay hindi pala magiging mahaba ang buhay, gaya ng inyong ipinahayag.”

Verse 20

गमिष्यति कुमारोऽयं निधनं पंचमे दिने । तन्न युक्तं हि नो वाक्यमसत्यं द्विजसत्तमाः

“Ang binatang ito ay mamamatay sa ikalimang araw. Kung gayon, magiging di-totoo ang aming mga salita—isang bagay na di nararapat, O pinakamainam sa mga dalawang-beses-na-ipinanganak.”

Verse 21

यथाऽयं चिरजीवी स्यात्तथा नीतिर्विधीयताम् । अथ ते मुनयो भीता मिथ्या वाक्यस्य पार्थिव

“Mag-atas ng isang paraan upang ang batang ito ay maging mahaba ang buhay.” Kaya ang mga pantas na iyon, natatakot na maging kasinungalingan ang kanilang sinabi, ay nagsalita, O hari.

Verse 22

बालकं तं समादाय ब्रह्मलोकं गतास्तदा । तत्र दृष्ट्वा चतुर्वक्त्रं नमश्चक्रुर्मुनीश्वराः

Kinuha nila ang bata at noon ay nagtungo sa daigdig ni Brahmā. Doon, nang masilayan ang Panginoong Apat ang Mukha, ang mga dakilang pantas ay naghandog ng mapitagang pagpupugay.

Verse 23

तेषामनंतरं तेन बालके नाभिवादितः । दीर्घायुर्भव तेनाऽपि ब्रह्मणोक्तः स बालकः

Kaagad pagkatapos, ang batang iyon ay hindi yumuk upang magbigay-galang sa kanila. Gayunman, sinabi ni Brahmā sa mismong batang iyon: “Mabuhay ka nang mahaba.”

Verse 24

ततः सप्तर्षयो हृष्टाः स्वचित्ते नृपसत्तम । सुखासीनान्सविश्रांतानब्रवीन्मुनिपुंगवान्

Pagkaraan nito, nagalak sa puso ang Pitong Rishi, O pinakamainam sa mga hari. Nang sila’y nakaupo nang maginhawa at nakapagpahinga, nagsalita ang pinakadakila sa mga pantas.

Verse 25

ब्रह्मोवाच । परिपृच्छत किं कार्यं कुतो यूयमिहागताः

Sinabi ni Brahmā: “Magtanong kayo—ano ang inyong layunin, at saan kayo nagmula upang makarating dito?”

Verse 26

ऋषय ऊचुः । तीर्थयात्राप्रसंगेन भ्रममाणा महीतलम् । अर्बुदं पर्वतं नाम तस्य तीर्थेषु वै गताः

Sinabi ng mga rishi: “Habang naglalakbay sa daigdig dahil sa paglalakbay-dambana sa mga tīrtha, narating namin ang bundok na tinatawag na Arbuda, at tunay na dinalaw namin ang mga tīrtha nito.”

Verse 27

अथागत्य द्रुतं दूराद्बालेनानेन वंदिताः । दीर्घायुर्भव संदिष्टस्ततश्चायमनेकधा । पंचमे दिवसेऽस्यापि मृत्युर्देव भविष्यति

“Pagkatapos, mula sa malayo’y mabilis kaming dumating, at binati kami ng batang ito sa pagyukod. Inutusan namin siya, ‘Mabuhay ka nang mahaba’; at inulit niya iyon sa maraming paraan. Ngunit, O Panginoon, sa ikalimang araw ay darating din sa kanya ang kamatayan.”

Verse 28

यथा वयं त्वया सार्द्धमसत्या न चतुर्मुख । भवामोऽस्य कृते देव तथा किंचिद्विधीयताम्

“O Apat-ang-Mukha! Magtakda Ka ng isang paraan upang kami, kasama Ka, ay hindi maging tagapagsalita ng kasinungalingan dahil sa kanya, O Panginoon.”

Verse 29

अथ ब्रह्मा प्रहृष्टात्मा दृष्ट्वा तं मुनिदारकम् । मत्प्रसादादयं बालो भावी कल्पायुरब्रवीत्

Pagkaraan, si Brahmā, na nagalak ang kalooban, nang makita ang anak ng muni, ay nagpahayag: “Sa aking biyaya, ang batang ito’y magkakaroon ng habang-buhay na kasinghaba ng isang kalpa.”

Verse 30

ततस्ते मुनयो हृष्टास्तमादाय गृहं प्रति । प्रस्थिता ब्रह्मलोकात्तु नमस्कृत्वा चतुर्मुखम्

Pagkaraan, ang mga muni na punô ng galak ay isinama ang bata at naglakbay pauwi. Pag-alis nila sa Brahmaloka, sila’y yumukod at sumamba sa Apat-ang-Mukhang Panginoon (Brahmā) at nagpatuloy.

Verse 31

अथ तस्य पिता तत्र मृकंडो मुनिसत्तमः । ततो भार्यासमायुक्तो विललाप सुदुःखितः

At doon, ang kanyang ama—si Mṛkaṇḍu, ang pinakadakila sa mga muni—kasama ang kanyang asawa, ay nanaghoy nang labis, nilamon ng matinding dalamhati.

Verse 32

हा पुत्रपुत्र करुणं रुदित्वा धर्मवत्सलः । अनामंत्र्य च मां कस्माद्दीर्घं पंथानमाश्रितः

“Ay, anak ko, anak ko!”—umiiyak siyang kaawa-awa, tapat sa dharma. “Bakit, nang hindi man lamang nagpapaalam sa akin, ay tinahak mo ang napakahabang daan?”

Verse 33

अकृत्वापि क्रियाः कार्याः कथं मृत्युवशं गतः । सोऽहं त्वया विना पुत्र न जीवामि कथंचन

“Ni hindi mo pa nagawa ang mga ritwal na nararapat gawin, paano ka napasailalim sa kapangyarihan ng kamatayan? Kung wala ka, anak ko, hindi ako mabubuhay kailanman.”

Verse 34

एवं विलपतस्तस्य बहुधा नृपसत्तम । बालश्चाभ्यागतस्तत्र यत्र देशे पुरा स्थितः

Habang siya’y nananangis at dumaraing sa maraming paraan, O pinakamainam sa mga hari, ang bata ay nagbalik doon—sa mismong pook na dati niyang tinirhan.

Verse 35

अथासौ प्रययौ बालः प्रहृष्टेनांतरात्मना । तं दृष्ट्वा पथि तातश्च संप्रहृष्टो बभूव ह

Pagkaraan, nagpatuloy ang bata na may galak sa kalooban. Nang makita siya ng ama sa daan, ang ama man ay labis na nagalak.

Verse 36

पप्रच्छांकं समारोप्य चिरागमन कारणम् । ततः स कथयामास सर्वं मुनिविचेष्टितम् । दर्शनं ब्रह्मलोकस्य पद्मयोनेर्वरं तथा

Iniluklok niya ang bata sa kanyang kandungan at tinanong ang dahilan ng mahabang pagkawala. Pagkaraan, isinalaysay ng bata ang lahat—ang mga gawa ng mga muni, ang pagtanaw sa Brahmaloka, at ang biyayang ipinagkaloob ng Isinilang sa Loto (Brahmā).

Verse 37

बालक उवाच । अजरश्चामरश्चाहं कृतस्तात स्वयंभुवा । तस्मात्सत्यं मदर्थे ते व्येत्वसौ मानसो ज्वरः

Wika ng bata: “Ama, ako’y ginawang walang pagtanda at walang kamatayan ng Sariling-Isinilang (Brahmā). Kaya’t panatag ka para sa akin—nawa’y lumisan na ngayon ang lagnat ng isipan (ang iyong dalamhati).”

Verse 38

सोऽहमाराधयिष्यामि तथैव चतुराननम् । कृत्वाऽश्रमपदं रम्यमर्बुदे पर्वतोत्तमे

Sasambahin ko ang yaong Panginoong may Apat na Mukha, si Brahmā. Pagkatatag ko ng isang kaaya-ayang āśrama sa Bundok Arbuda, na pinakadakila sa mga bundok, iaalay ko ang aking sarili sa Kanyang pagsamba.

Verse 39

अमृतस्रावि तद्वाक्यं श्रुत्वा पुत्रस्य स द्विजः । मृकंडो हर्षसंयुक्तो वाचमित्यब्रवीच्च तम्

Nang marinig ang mga salita ng anak na matamis na parang amṛta, ang dalawahang-ipinanganak na pantas na si Mṛkaṇḍu, puspos ng galak, ay nagsalita bilang tugon sa kanya.

Verse 40

मार्क्कंडोऽपि द्रुतं गत्वा रम्य मर्बुदपर्वतम् । तपस्तेपे सुविस्तीर्णं ध्यायन्देवं पितामहम्

Si Mārkaṇḍeya man ay nagmadaling nagtungo sa kaaya-ayang Bundok Arbuda at doon nagsagawa ng mahaba at malawak na tapasya, habang nagmumuni-muni sa banal na Pitāmaha, si Brahmā.

Verse 41

तस्याश्रमपदे पुण्ये श्रावणे मासि पार्थिव । पौर्णमास्यां विशेषेण यः कुर्यात्पितृतर्पणम् । पितृमेधफलं तस्य सकलं स्यादसंशयम्

O hari, sa banal na pook ng āśrama na iyon—lalo na sa araw ng kabilugan ng buwan sa buwang Śrāvaṇa—sinumang magsagawa ng pitṛ-tarpaṇa, ang pag-aalay ng tubig sa mga ninuno, ay tiyak na tatanggap ng ganap na bunga ng handog na Pitṛmedha, walang alinlangan.

Verse 42

ऋषियोगेन यस्तत्र तर्पयेद्ब्राह्मणोत्तमान् । ब्रह्मलोके चिरं वासस्तस्य संजायते नृप

O hari, sinumang naroon, ayon sa landas ng mga ṛṣi (ṛṣi-yoga), at magsagawa ng tarpaṇa upang bigyang-kasiyahan ang pinakamahuhusay na brāhmaṇa, ay magkakamit ng mahabang paninirahan sa Brahmaloka.

Verse 43

यः स्नानं कुरुते तत्र सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । नाल्पमृत्युभयं तस्य कुले क्वापि प्रजायते

Sinumang maligo roon nang may wastong pananampalataya, sa kanyang angkan ay hindi lilitaw saanman ang takot sa kamatayang wala sa panahon.