Adhyaya 37
Ang kabanatang ito ay isang aral na isinasalaysay ni Pulastya. Nagsisimula ito sa tagubilin na magtungo sa Nāgahṛda, isang tīrtha na pumupuksa ng kasalanan, at saka inilalahad ang pinagmulan nito: ang mga nāga, nababagabag sa sumpa ni Kadru at natatakot na mapuksa sa apoy ng sakripisyo ni Parīkṣit, ay lumapit kay Śeṣa upang humingi ng payo. Iminungkahi ni Śeṣa ang masusing tapas sa Bundok Arbuda at ang walang patid na pagsamba sa Diyosa Caṇḍikā (tinatawag na kāmarūpiṇī), sapagkat ang pag-alaala sa Kanya ay nakapapawi ng mga kapahamakan. Pumasok ang mga nāga sa bundok sa pamamagitan ng lagusan ng yungib at nagsagawa ng mahihigpit na pag-aayuno at pagtalima—homa, japa, pag-aayuno at iba pang austeridad—hanggang masiyahan ang Diyosa. Ipinagkaloob ni Caṇḍikā ang biyayang pananggalang: maaari silang manatili malapit sa Kanya nang walang takot hanggang matapos ang sakripisyo, at pagkatapos ay makababalik sa kanilang tahanan. Ipinahayag din Niya na dahil ang yungib ng bundok ay nabiyak sa kanilang pagsisikap, ang pook na iyon ay makikilala sa daigdig bilang Nāgahṛda tīrtha. Sumunod ang tuntuning pangkalendaryo: sa buwan ng Śrāvaṇa, sa ikalimang araw ng buwan (pañcamī), ang debotong pagligo roon ay nag-aalis ng takot sa ahas; at ang śrāddha na isinasagawa roon ay nakatutulong sa mga ninuno. Nagtatapos ang kabanata sa pagpapatibay ng patuloy na presensya ng Diyosa sa Kṛṣṇa-pañcamī ng Śrāvaṇa, at sa payo na maligo at magsagawa ng śrāddha roon para sa sariling kapakanan.
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । नागह्रदं ततो गच्छेत्तीर्थं पापप्रणाशनम् । यत्र नागैस्तपस्तप्तं रम्ये पर्वतरोधसि
Sinabi ni Pulastya: Pagkaraan nito, marapat na magtungo sa Nāgahrada, isang tīrtha na pumupuksa ng kasalanan—doon nagsagawa ng matinding tapa ang mga Nāga sa magandang dalisdis ng bundok.
Verse 2
कद्रूशापं पुरा श्रुत्वा नागाः सर्वे भयातुराः । पप्रच्छुर्नागराजानं शेषं प्रणतकन्धराः
Nang marinig nila noon pa ang sumpa ni Kadrū, ang lahat ng Nāga ay nabalot ng takot. Yumuko sila nang may pagpapasakop at nagtanong kay Śeṣa, ang hari ng mga ahas.
Verse 3
मातृशापेन संतप्ता वयं पन्नगसत्तम । किं कुर्मः क्व च गच्छामः शापमोक्षो भवेत्कथम्
Pinahihirapan kami ng sumpa ng aming ina, O pinakadakila sa mga ahas. Ano ang dapat naming gawin at saan kami tutungo? Paano makakamtan ang paglaya mula sa sumpa?
Verse 4
शेष उवाच । प्रसादिता मया माता शापमुक्तिकृते पुरा । तयोक्तं ये तपोयुक्ता धर्मात्मानः सुसंयताः
Sinabi ni Śeṣa: Noong una, upang makalaya sa sumpa, pinasaya ko ang aming ina at humingi ng kanyang biyaya. At sinabi niya na yaong may tapa, matuwid ang diwa, at mahusay ang pagpipigil-sa-sarili ang makakamtan ang paglaya.
Verse 5
न दहिष्यति तान्वह्निर्यज्ञे पारिक्षितस्य हि । तस्माद्गत्वार्बुदंनाम पर्वतं धरणीतले
Tunay na ang apoy ng paghahandog sa yajña ni Haring Parīkṣit ay hindi susunog sa kanila. Kaya’t magtungo kayo sa bundok sa lupa na tinatawag na Arbuda.
Verse 6
तत्र यूयं तपोयुक्ता भवध्वं सुसमाहिताः । यत्रास्ते सा स्वयं देवी चंडिका कामरूपिणी
Doon, magpakasangkot kayo sa tapas at tipunin ang isip nang ganap; sapagkat doon nananahan ang Diyosa mismo—si Caṇḍikā, ang Kāmarūpiṇī na nag-aanyong ayon sa kalooban.
Verse 7
यस्याः संकीर्त्तनेनापि नश्यंति विपदो ध्रुवम् । आराधयध्वमनिशं तां देवीं मम वाक्यतः
Kahit sa pag-awit lamang ng Kanyang pangalan, tiyak na napapawi ang mga kapahamakan. Kaya, ayon sa aking salita, sambahin ninyo ang Diyosang iyon nang walang patid.
Verse 8
तस्याः प्रसादतः सर्वे भविष्यथ गतज्वराः । एतमेवात्र पश्यामि उपायं नागसत्तमाः । दैवो वा मानुषो वाऽपि नान्यो वो मुक्तिकारकः
Sa biyaya ng Kanya, kayong lahat ay magiging malaya sa naglalagablab na dalamhati. Ito lamang ang nakikita kong paraan dito, O pinakamahuhusay na nāga; maging banal man o pantao, wala nang ibang sanhi na makapagkakaloob sa inyo ng paglaya (mula sa sumpa).
Verse 9
पुलस्त्य उवाच । एवमुक्तास्ततो नागा नागराजेन पार्थिव । प्रणम्य तं ततो जग्मुरर्बुदं पर्वतं प्रति
Sinabi ni Pulastya: O hari, nang masabihan nang gayon ng hari ng mga ahas, ang mga nāga ay yumukod at sumamba sa kanya, at saka naglakbay patungo sa Bundok Arbuda.
Verse 10
ते भित्त्वा धरणीपृष्ठं पर्वते तदनन्तरम् । निजग्मुर्बिलमार्गेण कृत्वा श्वभ्रे सुविस्तरम्
Biniyak nila ang ibabaw ng lupa sa bundok na iyon, at pagkaraan ay dumaan sa lagusang ilalim-lupa, matapos lumikha ng isang bungad na yungib na napakaluwang.
Verse 11
ततो धृतव्रताः सर्वे देवी भक्तिपरायणाः । वसंति भक्तिसंयुक्ताश्चण्डिकाराधनाय ते
Pagkaraan, silang lahat na matatag sa kanilang mga panata at lubos na deboto sa Diyosa ay nanahan doon—puspos ng bhakti—upang sambahin si Caṇḍikā.
Verse 12
तस्थुस्तत्र सदा होमं कुर्वन्तो जाप्यमुत्तमम् । एकाहारा निराहारा वायुभक्षास्तथा परे
Nanatili sila roon, laging nagsasagawa ng homa (handog sa apoy) at ng pinakadakilang japa. Ang ilan ay isang kainan lamang, ang ilan ay walang pagkain, at ang iba nama’y nabubuhay sa hangin lamang.
Verse 13
दन्तोलूखलिनः केचिदश्मकुट्टास्तथा परे । पञ्चाग्निसाधकाश्चान्ये सद्यः प्रक्षालकास्तथा
May ilan na nagsasagawa ng matinding tapa, gaya ng paggiling gamit ang mga ngipin na parang lusong; ang iba nama’y pumapalo sa bato. May ilan na tumutupad ng pañcāgni (limang apoy), at ang iba’y agad na nagsasagawa ng mga paliligo ng paglilinis—kaya’t sila’y abala sa mabigat na tapas.
Verse 14
गीतं वाद्यं तथा चक्रुरन्ये देवाः पुरस्तदा । अनन्यश्रदयोपेतांस्तान्दृष्ट्वा पन्नगोत्तमान्
Pagkatapos, sa harap nila, ang ibang mga deva ay umawit at tumugtog ng mga instrumento. Nang makita ang mga pinakadakilang Nāga na may pananampalatayang iisa ang layon, nagalak ang mga diyos at ipinagdiwang sila.
Verse 15
ततो देवी सुसन्तुष्टा वाक्यमेतदुवाच ह
Pagkaraan, ang Diyosa, na lubos na nalugod, ay nagsalita ng mga salitang ito.
Verse 16
देव्युवाच । परितुष्टास्मि वो वत्साः किमर्थं तप्यते तपः । वरयध्वं वरं मत्तो यः स्थितो भवतां हृदि
Wika ng Diyosa: “Mga anak kong mahal, nalulugod Ako sa inyo. Sa anong layon isinasagawa ang pag-aayuno at pagninilay na ito? Pumili kayo mula sa Akin ng biyayang nananahan sa inyong puso.”
Verse 17
नागा ऊचुः । मातृशापेन संतप्ता वयं देवि निराश्रयाः । नागराजसमादेशाच्छरणं त्वां समागताः
Nagsalita ang mga Nāga: “O Diyosa, dahil sa sumpa ng aming ina, kami’y nagdurusa na parang sinusunog at wala kaming masandigan. Sa utos ng hari ng mga Nāga, lumapit kami sa Iyo upang humingi ng kanlungan.”
Verse 18
सा त्वं रक्ष भयात्तस्माच्छापवह्निसमुद्भवात् । वयं मात्रा पुरा शप्ताः कस्मिंश्चित्कारणान्तरे । पारिक्षितस्य यज्ञे वः पावको भक्षयिष्यति
“Kaya’t ipagtanggol Mo kami sa takot na sumisibol mula sa apoy ng sumpa. Noong una, dahil sa isang dahilan, isinumpa kami ng aming ina: sa paghahandog na yajña ni Haring Parīkṣit, lalamunin kayo ng apoy, kayong mga ahas.”
Verse 19
देव्युवाच । यावत्तस्य भवेद्यज्ञ स्तावद्यूयं ममान्तिके । संतिष्ठत विना भीत्या भोगान्भुङ्ध्वं सुपुष्कलान्
Wika ng Diyosa: “Hangga’t nagpapatuloy ang kanyang yajña, manatili kayo sa piling Ko. Manahan kayong walang pangamba at tamasahin ang saganang kaginhawahan.”
Verse 20
समाप्ते च क्रतौ भूयो गंतारः स्वं निकेतनम् । युष्माभिर्भेदितं यस्मादेतत्पर्वतकन्दरम्
“At kapag natapos ang ritwal, muli kayong tutungo sa sarili ninyong tahanan—sapagkat ang yungib na ito sa bundok ay nabuksan at napadaan na dahil sa inyo.”
Verse 21
नागह्रदं तु तत्तीर्थमेतद्भावि धरातले । अत्र यः श्रावणे मासि पञ्चम्यां भक्तितत्परः
Ang pook na ito mismo ay magiging isang banal na tawiran (tīrtha) sa lupa na tatawaging Nāgahrada. Sinumang dumating dito sa buwan ng Śrāvaṇa, sa ikalimang araw ng buwan, na puspos ng debosyon…
Verse 22
करिष्यति नरः स्नानं तस्य नाहिकृतं भयम् । भविष्यति पुनः श्राद्धात्पितॄन्संतारयिष्यति
Kapag ang isang tao ay maligo rito, mawawala ang takot na dulot ng mga ahas. At higit pa, sa pagsasagawa ng śrāddha, maililigtas niya ang mga ninuno at maitatawid sila tungo sa kagalingan.
Verse 23
ये भोगा भूतले ख्याता ये दिव्या ये च मानुषाः । नरो नित्यं लभिष्यति न संशयः
Anumang kaligayahang tanyag sa daigdig—maging makalangit man o pantao—ay palagi niyang matatamo; walang pag-aalinlangan.
Verse 24
पुलस्त्य उवाच । ततो हृष्टा बभूवुस्ते मुक्त्वा तद्दारुणं भयम् । देव्याः शरणमापन्नास्तस्थुस्तत्र नगोत्तमे
Sinabi ni Pulastya: Pagkaraan nito, sila’y nagalak, sapagkat nakawala na sa kakila-kilabot na takot. Sumilong sila sa Diyosa (Devī) at nanatili roon sa dakilang bundok na iyon.
Verse 25
ततः कालेन महता सत्रे पारिक्षितस्य च । निर्वृत्ते ते तदा जग्मुः सुनिर्वृत्ता रसातलम्
Pagkaraan ng mahabang panahon, nang matapos ang satra (handog na pagtitipon) ni Haring Parīkṣit, sila—lubos na nasiyahan—ay nagtungo noon sa Rasātala.
Verse 26
देव्या चैवाभ्यनुज्ञाताः प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः । कृच्छ्रात्पार्थिवशार्दूल तद्भक्त्या निश्चलीकृताः
Nang mapahintulutan ng Diyosa, sila’y paulit-ulit na nagpatirapa at sumamba. O tigre sa mga hari, matapos ang paghihirap, pinatatag at pinanatag sila ng gayong debosyon.
Verse 27
अद्यापि कृष्णपंचम्यां श्रावणे मासि पार्थिव । सान्निध्यं तत्र कुर्वंति देवीदर्शनलालसाः
Hanggang ngayon, O hari, sa ikalimang araw ng madilim na kalahati (Krishna paksha) ng buwang Śrāvaṇa, yaong mga sabik sa darśana ng Diyosa ay nagbabantay at nananatili roon sa banal na pagdalo.
Verse 28
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन श्राद्धं तत्र समाचरेत् । स्नानं च पार्थिवश्रेष्ठ य इच्छेच्छ्रेय आत्मनः
Kaya nga, ang sinumang nagnanais ng pinakamataas na kabutihan para sa sarili ay dapat magsagawa roon ng śrāddha nang buong pagsisikap, at magsagawa rin ng banal na pagligo, O pinakamainam sa mga hari.
Verse 37
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे नागोद्भवतीर्थमाहात्म्य वर्णनंनाम सप्तत्रिंशोऽध्यायः
Sa ganito nagwawakas ang ika-tatlumpu’t pitong kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Nāgodbhava Tīrtha,” sa ikapitong aklat na Prabhāsa Khaṇḍa, sa loob ng Arbuda Khaṇḍa, ng kagalang-galang na Skanda Mahāpurāṇa—ang Saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod.