Adhyaya 38

Verse 1

नारद उवाच । भूमेर्योजनलक्षे च कौरव्य रविमंडलम् । योजनानां सहस्राणि भास्करस्य रथो नव

Sinabi ni Nārada: O inapo ng Kuru, ang bilog ng Araw ay nasa layong isang lakh na yojana mula sa lupa. Ang karwahe ng Araw ay may sukat na siyam na libong yojana.

Verse 2

ईषादंडस्ततैवास्य द्विगुणः परिकीर्तितः । सार्धकोटिस्तथा सप्त नियुतानि विवस्वतः

Ang tungkod o baras ng karwaheng iyon ay sinasabing doble ang haba. At tungkol kay Vivasvān (ang Araw), sinasabi na may pitong at kalahating koṭi, at may pitong niyuta pa (sa bilang o sukat).

Verse 3

योजनानां तु तस्याक्षस्तत्र चक्रं प्रतिष्ठितम् । त्रिनाभि तच्च पंचारं षण्नेमि परिकीर्तितम्

Ang ehe nito ay may sukat na maraming yojana, at sa ibabaw nito ay itinatag ang gulong. Ang gulong na iyon ay inilarawang may tatlong hub, limang spoke, at anim na rim.

Verse 4

चत्वारिंशत्सहस्राणि द्वितीयोऽक्षोऽपि विस्तृतः । पंच चान्यानि सार्द्धानि स्यन्दनस्य तु पांडव

Ang ikalawang ehe ay pinalawak din hanggang apatnapung libo (yojana). At, O Pāṇḍava, ang karwaheng syandana ay may dagdag pang limang-at-kalahati sa sukat bukod dito.

Verse 5

अक्षप्रमाणमुभयोः प्रमाणं तद्युगार्द्धयोः । ह्रस्वोऽक्षस्तद्युगार्द्धं च ध्रुवाधारं रथस्य वै

Ang sukat ng dalawang ehe ay siya ring sukat ng kanilang kalahating pamatok. Ang mas maikling ehe at ang kalahating pamatok na iyon ang tunay na matatag na sandigan (dhruvādhāra) ng karwahe.

Verse 6

द्वितीयोऽक्षस्तथा सव्ये चक्रं तन्मानसे स्थितम् । हयाश्च सप्त च्छांदांसि तेषां नामानि मे श्रृणु

Ang ikalawang ehe ay gayundin nasa kaliwa; at sa panig na iyon nakalagay ang gulong. At may pitong kabayo—pinangalanan ayon sa mga sukat ng tula ng Veda. Pakinggan mo sa akin ang kanilang mga pangalan.

Verse 7

गायत्री च बृहत्युष्णिग्जगती त्रिष्टुवेव च । अनुष्टुप्पंक्तिरित्युक्ताश्छंदांसि हरयो रवेः

Gāyatrī, Bṛhatī, Uṣṇik, Jagatī, Triṣṭubh; at gayundin ang Anuṣṭubh at Paṅkti—ito ang mga sukat ng Veda na ipinahahayag na “mga kabayo” ng Araw, nagdadala ng kanyang liwanag sa maayos na indayog ng banal na pananalita.

Verse 8

नैवास्तमनमर्कस्य नोदयः सर्वदा सतः । उदयास्तमनाक्यं हि दर्शनादर्शनं रवेः

Para sa Araw na laging umiiral, walang tunay na “paglubog” ni “pagsikat.” Ang tinatawag na pagsikat at paglubog ay ang paglitaw at paglaho lamang ni Ravi sa ating paningin.

Verse 9

शक्रदीनां पुरे तिष्ठन्स्पृशत्येष पुरत्रयम् । विकीर्णोऽतो विकर्णस्थस्त्रिकोणार्धपुरे तथा

Nananahan sa mga lungsod ni Indra at ng iba pang mga diyos, hinahaplos niya (ang Araw) ang “tatlong lungsod” sa langit sa kanyang pag-ikot. Kaya siya’y tinatawag na “nakakalat,” nakalagay sa mga dako, at dumaraan din sa mga hatiing tatsulok at “kalahating-lungsod” ng kalawakang sansinukob.

Verse 10

अयनस्योत्तरस्यादौ मकरं याति भास्करः । ततः कुम्भं च मीनं च राशे राश्यंतरं तथा

Sa pasimula ng hilagang paglalakbay (uttarāyaṇa), pumapasok si Bhāskara sa Makara (Capricorn). Pagkaraan, tumutungo siya sa Kumbha (Aquarius) at Mīna (Pisces), lumilipat sa bawat tanda ayon sa wastong ayos.

Verse 11

त्रिष्वेतेष्वथ भुक्तेषु ततो वैषुवतीं गतिम् । प्रयाति सविता कुर्वन्नहोरात्रं च तत्समम्

Kapag nalampasan na ang tatlong tandang ito, nararating ni Savitṛ ang paggalaw ng ekwinoks; at ginagawa niyang magkasinghaba ang araw at gabi.

Verse 12

ततो रात्रिः क्षयं याति वर्धते तु दिनं दिनम् । ततश्च मिथुनस्यांते परां काष्ठामुपागतः

Pagkaraan, nababawasan ang gabi at dumarami ang araw sa bawat paglipas. At sa dulo ng Mithuna (Gemini), nararating niya ang sukdulang hangganan—ang pinakamataas na tuktok ng pag-akyat sa hilaga.

Verse 13

राशिं कर्कटकं प्राप्य कुरुते दक्षिणायांनम् । कुलालचक्रपर्यंतो यथा शीघ्रं निवर्तते

Pagdating sa tanda ng Karkaṭaka (Cancer), sinisimulan niya ang paglalakbay sa timog (dakṣiṇāyana). Gaya ng gilid ng gulong ng magpapalayok, saka siya mabilis na bumabalik.

Verse 14

दक्षिणायक्रमे सूर्यस्तथा शीघ्रं निवर्तते । अतिवेगितया कालं वायुमार्गबलाच्चरन्

Sa pag-ikot ng dakṣiṇāyana, ang Araw ay gayundin mabilis na bumabalik. Sa matinding bilis, tinatahak niya ang panahon, itinutulak ng lakas ng mga landas ng hangin.

Verse 15

तस्मात्प्रकृष्टां भूमिं स कालेनाल्पेन गच्छति । कुलालचक्रमध्यस्थो यता मंदं प्रसर्पति

Kaya nga, mas malawak na lupain ang nalalakbay niya sa mas maikling panahon. Gaya ng nasa panlabas na bahagi ng gulong ng magpapalayok na mabilis ang ikot, sa yugtong iyon ay mabilis din siyang sumusulong.

Verse 16

तथोदगयने सूर्यः सर्पते मंदविक्रमः । तस्माद्दीर्घेण कालेन भूमिमल्पं निगच्छति

Gayon din, sa udagayana (paglalakbay sa hilaga), ang Araw ay gumagapang na may banayad na hakbang. Kaya sa mahabang panahon, kaunti lamang na lupain ang nalalakbay niya.

Verse 17

संध्याकाले च मंदेहाः सूर्यमिच्छंति खादितुम् । प्रजापतिकृतः शापस्तेषां फाल्गुन रक्षसाम्

Sa oras ng sandhyā (takipsilim), ninanais ng mga demonyong Māndehā na lamunin ang Araw. O Phālguna, ito ang sumpang ipinataw ni Prajāpati sa mga rākṣasa na iyon.

Verse 18

अक्षयत्वं शरीराणां मरणं च दिनेदिने । ततः सूर्यस्य तैर्युद्धं भवत्यत्यंतदारुणम्

Ang kanilang mga katawan ay wari’y di nasisira, ngunit araw-araw silang namamatay nang paulit-ulit; kaya ang kanilang pakikidigma sa Araw ay nagiging lubhang kakila-kilabot.

Verse 19

ततो गायत्रिपूतं यद्द्विजास्तोयं क्षिपंति च । तेन दह्यंति ते पापाः संध्योपासनतः सदा

Pagkatapos, ang tubig na ibinubuhos ng mga dwija—na nilinis ng Gāyatrī—ay nagsusunog sa mga makasalanang nilalang; kaya sa walang patid na pagsamba sa sandhyā, sila’y laging napapaso.

Verse 20

ये संध्यां नाप्युपासंते कृतघ्ना यांति रौरवम् । प्रतिमासं पृथक्सूर्य ऋषिगन्धर्वराक्षसैः

Ang sinumang hindi man lamang sumasamba sa sandhyā—dahil sa kawalang-utang-na-loob—ay mapupunta sa impiyernong Raurava. At ang Araw, na may natatanging anyo sa bawat buwan, ay sinasamahan sa kanyang paglalakbay ng mga rishi, gandharva, at rākṣasa.

Verse 21

अप्सरोग्रामणीसर्पैरथो याति च सप्तभिः । धातार्यमा मित्रवरुणौ विवस्वानिन्द्र एव च

Bukod dito, siya’y nagpapatuloy kasama ang pito (na kasama)—mga apsara, mga pinuno, at mga ahas—at kasama rin sina Dhātā, Aryamā, Mitra, Varuṇa, Vivasvān, at maging si Indra.

Verse 22

पूषा च सविता सोऽथ भगस्त्वष्टा च कीर्तितः । विष्णुश्चैत्रादिमासेषु आदित्या द्वादश स्मृताः

Si Pūṣan at Savitṛ, saka si Bhaga at Tvāṣṭṛ ay ipinahahayag din; at si Viṣṇu—kaya mula sa buwang Caitra, ang labindalawang Āditya ay inaalala bilang mga kapangyarihang namumuno.

Verse 23

ततो दिवाकरस्थानान्मंडलं शशिनः स्तितम् । लक्षमात्रेण तस्यापि त्रिचक्रोरथ उच्यते

Pagkaraan nito, lampas sa kinalalagyan ng Araw ay naroon ang landas ng Buwan; sinasabing may layong humigit-kumulang isang lakh (isang daang libong) yojana. Maging ang kanyang karwahe ay inilalarawang may tatlong gulong.

Verse 24

कुंदाभा दश चैवाश्वा वामदक्षिणतो युताः । पूर्णे शतसहस्रे च योजनानां निशाकरात्

Sampung kabayong puti na gaya ng bulaklak ng sampagita, nakayuko sa kaliwa at kanan (ang humihila sa karwahe). At sa ganap na isang daang libong yojana lampas sa Buwan…

Verse 25

नक्षत्रमण्डलं कृत्स्नमुपरिष्टात्प्रकाशते । चतुर्दश चार्बुदान्यप्यशीतिः सरितांपतिः

Sa ibabaw niyon ay nagliliwanag ang buong kalipunan ng mga konstelasyon. (Ang sukat nito) ay sinasabing labing-apat na arbuda at walumpu—ganyan inilarawan ang panginoon ng mga ilog.

Verse 26

विंशतिश्च तथा कोट्यो नक्षत्राणां प्रकीर्तिताः । द्वे लक्षे चोत्तरे तस्माद्बुधो नक्षत्रमण्डलात्

At ipinahahayag na dalawampung crore ang mga bituin. Dalawang lakh na yojana lampas sa bilog ng mga bituin ay naroon si Budha (Merkuryo), sa ibayo ng landas ng mga konstelasyon.

Verse 27

वाय्वग्निद्रव्यसंभूतो रथश्चंद्रसुतस्य च । पिशंगैस्तुरसोष्टाभिर्वायवेगिभिः

Ang karwahe ng anak ng Buwan (si Budha) ay binuo mula sa mga sangkap na isinilang sa hangin at apoy; hinihila ito ng walong kabayong kulay kayumangging dilaw, ubod ng bilis, na kumikilos na parang hangin.

Verse 28

द्विलक्षश्चोत्तरे तस्माद्बुधाच्चाप्युशना स्मृतः । शुक्रस्यापि रथोष्टाभिर्युक्तोऽभूत्संभवैर्हयैः

Dalawang lakṣa ang taas mula roon, at sa ibabaw ni Budha (Merkuryo), inaalala si Uśanā (Śukrācārya/Venus). Ang karwahe ni Śukra ay nakapamatok din sa walong kabayong isinilang mula sa pinagmulan ng kalangitan.

Verse 29

लक्षद्वयेन भौमस्य स्मृतो देवपुरोहितः । अष्टाभिः पांडुरैरश्वैर्युक्तोऽस्य कांचनोरथः

Sa layong dalawang lakṣa mula kay Bhāuma (Mars), sinasabing naroon ang pari ng mga Deva (Bṛhaspati/Jupiter). Ang kaniyang gintong karwahe ay nakapamatok sa walong kabayong maputlang puti.

Verse 30

सौरिर्बृहस्पतेश्चोर्ध्वं द्विलक्षे समुपस्थितः । आकाशसंभवैरश्वैरष्टाभिः शबलै रथः

Si Sauri (Śani/Saturn) ay nasa dalawang lakṣa sa itaas ni Bṛhaspati (Jupiter). Ang kaniyang karwahe ay hinihila ng walong kabayong batik-batik, na isinilang mula sa ākāśa, ang kalangitan.

Verse 31

स्वर्भानोस्तुरगाश्चाष्टौ भृंगाभा धूसरारथम् । वहंति च सकृद्युक्ता आदित्याधःस्थितास्तथा

Ang walong kabayo ni Svarbhānu, maitim na gaya ng mga bubuyog, ang nagdadala sa kaniyang abuhing karwahe. Minsan lamang naipamatok, sila’y umaandar, na nakapuwesto sa ilalim ng Araw.

Verse 32

सौरेर्लक्षं स्मृतं चोर्ध्वं ततः सप्तर्षिमण्डलम् । ऋषिभ्यश्चापि लक्षेण ध्रुवश्चोर्ध्वं व्यवस्थितः

Sa itaas ni Sauri (Saturn) ng isang lakṣa, sinasabing naroon ang isang dako; lampas doon ay ang bilog ng Pitong Ṛṣi (Saptarṣi-maṇḍala). At sa ibabaw ng mga Ṛṣi, isa pang lakṣa, si Dhruva (Bituing Polo) ay nakatatag nang matatag.

Verse 33

मेढीभूतः समस्तस्य ज्योतिश्चक्रस्य वै ध्रुवः । ध्रुवोऽपि शिंशुमारस्य पुच्छाधारे व्यवस्थितः

Si Dhruva ay tunay na naging pinakapihit ng buong gulong ng mga liwanag (kalangitang bilog). At si Dhruva rin ay nakalagay sa sandigan ng dulo ng buntot ng Śiṃśumāra (kosmikong anyong-lumba-lumba).

Verse 34

यमाहुर्वासुदेवस्य रूपमात्मानमव्ययम् । वायुपाशैर्ध्रुवे बद्धं सर्वमेतच्च फाल्गुन

Yaong tinatawag nilang Diwang Hindi Nasisira—ang mismong anyo ni Vāsudeva—iyon ang nagbubuklod sa lahat ng ito kay Dhruva sa pamamagitan ng mga tali ng hangin, O Phālguna (Arjuna).

Verse 35

नवयोजनसाहस्रं मण्डलं सवितुः स्मृतम् । द्विगुणं सूर्यविस्तारान्मण्डलं शशिनः स्मृतम्

Ang maṇḍala ng Araw ay sinasabing may sukat na siyam na libong yojana. Ang maṇḍala ng Buwan ay sinasabing doble ng lawak o diyametro ng Araw.

Verse 36

तुल्यस्तयोस्तु स्वर्भानुर्भूत्वाधस्तात्प्रसर्पति । उद्धृत्य पृथिवीच्छायां निर्मलां मण्डलाकृतिः

Si Svarbhānu (Rāhu), na kapantay nila sa anyo, ay gumagapang sa ibaba. Sa pag-angat niya sa anino ng Daigdig, siya’y lumilitaw na isang malinaw na bilog na maṇḍala.

Verse 37

चन्द्रस्य षोडशो भागो भार्गवश्च विधीयते । भार्गवात्पादहीनस्तु विज्ञेयोऽथ बृहस्पतिः

Ang ikalabing-anim na bahagi ng sukat ng Buwan ay itinakda para kay Bhārgava (Venus). At si Bṛhaspati (Jupiter) ay dapat maunawaang kulang ng isang-kapat kaysa kay Bhārgava.

Verse 38

बृहस्पतेः पादहीनौ वक्रसौरी बुधस्तथा । शतानि पंच चत्वारित्रीणि द्वे चैकयोजनम्

Si Vakrasaurī (Saturno na kumikiling na landas) at si Budha (Merkuryo) ay kapwa kulang ng isang-kapat kumpara kay Bṛhaspati. Ang sukat ay binabanggit sa mga daan—lima, apat, tatlo, dalawa—at sa huli, isang yojana.

Verse 39

योजनार्धप्रमाणानि भानि ह्रस्वं न विद्यते । भूमिलोकश्च भूर्लोकः पादगम्यः प्रकीर्तितः

Ang mga tanglaw sa langit ay sinusukat na kalahating yojana; walang kinikilalang sukat na mas maikli pa. Ang daigdig na lupa—Bhūloka, ang mundong nasa ibabaw ng lupa—ay ipinahahayag na nalalakbay sa paglakad.

Verse 40

भूमिसूर्यांतरं तच्च भुवर्लोकः प्रकीर्तितः । ध्रुवसूर्यांतरं तच्च नियुतानि चतुर्दश

Ang pagitan ng Daigdig at ng Araw ay ipinahahayag na Bhuvarloka. At ang pagitan ng Dhruva at ng Araw ay sinasabing labing-apat na niyuta.

Verse 41

स्वर्लोकः सोऽपि गदितो लोकसंस्थानचिंतकैः । ध्रुवादूर्ध्वं तथा कोटचिर्महर्लोकः प्रकीर्तितः

Ang Svarloka man ay inilalarawan ng mga nagmumuni sa kaayusan ng mga daigdig. Sa itaas ng Dhruva, ang Maharloka ay ipinahahayag na umaabot nang napakalawak, na sinusukat sa mga koṭi.

Verse 42

द्वे कोट्यौ च जनो यत्र निवसंति चतुःसनाः । चतुर्भिश्चापि कोटीभिस्तपोलोकस्ततः स्मॉतः

Ang pook na iyon ay tinatawag na Janoloka, na tinitirhan ng Apat na Kumāra (Catuḥsana). At lampas pa roon, ang Tapoloka ay inaalala na umaabot sa apat na koṭi.

Verse 43

वैराजा यत्र ते देवाः स्थिता दाहविवर्जिताः । षड्गुणेन तपोलोकात्सत्यलोको विराजते

Sa pook na tinitirhan ng mga diyos na Vairāja, malaya sa pighati at pagkapaso; lampas sa Tapoloka, nagniningning ang Satyaloka, na anim na ulit ang sukat.

Verse 44

अपुनर्मरका यत्र ब्रह्मलोको हि स स्मृतः । अष्टादस तथा कोट्यो लक्षाण्यशीतिपंच च

Kung saan walang pagbabalik sa kamatayan, iyon ang inaalala bilang Brahmaloka. Ang sukat nito’y sinasabing labingwalong koṭi at walumpu’t limang lakṣa.

Verse 45

शुभं निरुपमं स्थानं तदूर्ध्वं संप्रकाशते । भूर्भूवःस्वरिति प्रोक्तं त्रैलोक्यं कृतकं त्विदम्

Sa itaas niyon, sumisiklab ang isang mapalad at di-maihahambing na kalagayan. ‘Bhūr, Bhuvaḥ, Svaḥ’—ganyan tinatawag ang tatlong daigdig; at ang tatluhang kahariang ito’y tinatawag na ‘kṛtaka’ (nilikhang dako).

Verse 46

जनस्तपस्तथा सत्यमिति चाकृतकं त्रयम् । कृतकाकृतयोर्मध्ये मर्हर्लोक इति स्मृतः

‘Jana, Tapa, at Satya’—ang tatluhang ito’y tinatawag ding ‘akṛtaka’ (di-nilikhang dako). Sa pagitan ng kṛtaka at akṛtaka, inaalala ang Maharloka.

Verse 47

शून्यो भवति कल्पांते योत्यंतं न विनश्यति । एते सप्त समाख्याता लोकाः पुण्यैरुपार्जिताः

Sa wakas ng isang kalpa, kapag ang lahat ay nagiging hungkag, ang kataas-taasang kalagayang iyon ay hindi napaparam kahit bahagya. Ito ang pitong daigdig na ipinahayag, na naaabot at ‘naipon’ sa pamamagitan ng puṇya (kabutihang-loob).

Verse 48

यज्ञैर्दानैर्जपैर्होमैस्तीर्थैर्व्रतसमुच्चयैः । वेदादिप्रोक्तैरन्यैश्च साध्यांल्लोकानिमान्विदुः

Sa pamamagitan ng mga yajña (handog na sakripisyo), dāna (pagkakaloob), japa (pagbigkas ng mantra), homa (handog sa apoy), paglalakbay-dambana sa mga tīrtha, at pag-iipon ng mga vrata (panata)—kasama ng iba pang mga disiplina na itinuro ng Veda at kaugnay na aral—nalalaman na maaabot ang mga daigdig na ito.

Verse 49

ततश्चांडस्य शिरसो धारा नीरमयी शिवा । सर्वलोकान्समाप्लाव्य गंगा मेरावुपागता

Pagkaraan, mula sa tuktok ng Kosmikong Itlog ay sumibol ang isang pinagpalang agos na yari sa tubig, banal kay Śiva; nilamon nito sa pagbaha ang lahat ng mga daigdig, at ang Gaṅgā ay nakarating sa Bundok Meru.

Verse 50

ततो महीतलं सर्वं पातालं प्रविवेश सा । अंडमूर्ध्नि स्थिता देवी सततं द्वारवासिनी

Pagkaraan, pumasok siya sa buong ibabaw ng lupa at sa Pātāla, ang daigdig sa ilalim. Ang Diyosa, na nakatindig sa tuktok ng Kosmikong Itlog, ay nananatili magpakailanman bilang tagapagbantay sa pintuan.

Verse 51

देवीनां कोटिकोटीभिः संवृता पिंगलेन च । तत्र स्थिता सदा रक्षां कुरुतेऽण्डस्य सा शुभा

Napapaligiran ng mga diyosang di-mabilang na koro-korong dami, at kasama rin si Piṅgala, ang mapalad na Diyosa ay nananatili roon at walang humpay na pinangangalagaan ang Kosmikong Itlog.

Verse 52

निहंति दुष्टसंघातान्महाबलपराक्रमा । वायुस्कंधानि सप्तापिश्रृणुयद्वत्स्थितान्यपि

Makapangyarihan sa lakas at tapang, nililipol niya ang mga pulutong ng masasama. Ngayon, pakinggan din ang tungkol sa pitong ‘sandigan’ ng hangin—kung paano sila nakalagay.

Verse 53

पृथिवीं समभिक्रम्य संस्थितो मेघमंडले । प्रवहोनाम यो मेघान्प्रवहत्यतिशक्तिमान्

Pagkalukob sa buong daigdig, ang unang hangin na tagapagtaguyod ay nananatili sa kalawakan ng mga ulap. Siya ay tinatawag na Pravaha, lubhang makapangyarihan, na nagtutulak sa mga ulap na sumulong.

Verse 54

धूमजाश्वोष्मजा मेघाः सामुद्रैयन पूरिताः । तोयैर्भवंति नीलांगा वर्षिष्ठाश्चैव भारत

O Bhārata, ang mga ulap na isinilang sa usok at sa init, na napupuno ng halumigmig na hinango mula sa karagatan, ay nagiging maitim ang katawan dahil sa tubig at tunay na siyang pinakamasaganang tagapagdala ng ulan.

Verse 55

द्वितीयश्चावहो नाम निबद्धः सूर्यमंडले । तेन बद्धं ध्रुवेणेदं भ्राम्यते सूर्यमंडलम्

Ang ikalawa ay tinatawag na Āvaha, na nakagapos sa bilog ng Araw. Dahil sa kanyang pagkakatali kay Dhruva, ang sferang solar na ito ay umiikot.

Verse 56

तृतीयश्चोद्वहो नाम चंद्रस्कंधे प्रतिष्ठितः । बद्धं ध्रुवेण येनेदं भ्राम्यते चंद्रमंडलम्

Ang ikatlo ay tinatawag na Udvaha, na nakatatag sa sandigan ng Buwan. Dahil sa kanyang pagkakatali kay Dhruva, ang sferang lunar na ito ay umiikot.

Verse 57

चतुर्थः संवहो नाम स्थितो नक्षत्रमण्डले । वातरश्मिभिराबद्धं ध्रुवेण सह भ्राम्यते

Ang ikaapat na hangin, na kilala bilang Saṃvaha, ay nananahan sa sfera ng mga bahay-buwan (nakshatra). Nakagapos sa mga tali ng sinag-hangin, pinaiikot nito ang sferang bituin kasama ni Dhruva (Bituing Polo).

Verse 58

ग्रहेषु पंचमः सोऽपि विवहो नाम मारुतः । ग्रहचक्रमिदं येन भ्राम्यते ध्रुवसंधितम्

Sa mga planeta, ang ikalimang hangin ay ang Marut na tinatawag na Vivaha. Sa pamamagitan nito, ang gulong ng mga planeta—na nakaugnay kay Dhruva—ay pinaikot upang umikot.

Verse 59

षष्ठः परिवहो नाम स्थितः सप्तर्षिमंडले । भ्रमंति ध्रुवसंबद्धा येन सप्तर्षयो दिवि

Ang ikaanim, na tinatawag na Parivaha, ay nananatili sa kalipunan ng Pitong Rishi. Nakabigkis kay Dhruva, ang Pitong Pantas sa langit ay umiikot sa bisa nito.

Verse 60

सप्तमश्च ध्रुवे बद्धो वायुर्नाम्ना परावहः । येन संस्थापितं ध्रौव्यं चक्रं चान्यानि भारत

At ang ikapito—nakabigkis kay Dhruva—ay ang hangin na tinatawag na Parāvaha. Sa pamamagitan nito, ang gulong na nakasentro kay Dhruva, at ang iba pang mga bilog, ay matatag na pinananatili sa itinakdang kaayusan, O Bhārata.

Verse 61

यं समासाद्य वेगेन दिशामंतं प्रपेदिरे । दक्षस्य दश पुत्राणां सहस्राणि प्रजापतेः

Nang marating nila iyon nang may matinding bilis, dumating sila sa pinakahangganan ng mga direksiyon—yaong libu-libo na kabilang sa sampung anak ni Daksha, ang Prajāpati.

Verse 62

एवमेते दितेः पुत्राः सप्तसप्त व्यवस्थिताः । अनारमंतः संवांति सर्वगाः सर्वधारिणः

Kaya nito, ang mga anak ni Diti ay nakaayos sa mga pangkat na tigpito at tigpito. Walang tigil silang humihihip—lumalaganap sa lahat ng dako, at sumasalo sa lahat.

Verse 63

ध्रुवादूर्ध्वमसूर्यं चाप्यनक्षत्रमतारकम् । स्वतेजसा स्वशक्त्या चाधिष्ठितास्ते हि नित्यदा

Sa itaas ng Dhruva ay walang araw, walang konstelasyon, at wala ring bituin. Gayunman, ang mga dako roon ay laging pinananatili at pinamamahalaan ng sarili nilang liwanag at likás na kapangyarihan.

Verse 64

इत्यूर्ध्वं ते समाख्यांतं पातालान्यथ मे श्रृणु

Ganyan ko naipaliwanag sa iyo ang nasa itaas; ngayon ay pakinggan mo naman mula sa akin ang tungkol sa mga Pātāla, ang mga daigdig sa ilalim.