Adhyaya 37

Verse 1

श्रीनारद उवाच । बर्बरीतीर्थमाहात्म्यमथो वक्ष्यामि तेऽर्जुन । यथा बर्बरिका जाता शतश्रृंगा नृपात्मजा

Wika ni Śrī Nārada: Ngayon ay isasalaysay ko sa iyo, O Arjuna, ang kadakilaan ng Barbarī Tīrtha—kung paanong isinilang si Barbarikā, ang anak na dalaga ni Haring Śataśṛṅga.

Verse 2

कुमारिकेति विख्याता तस्या नाम्ना प्रकथ्यते । इदं कौमारिकाखंडं चतुर्वर्गफलप्रदम्

Siya’y nakilala bilang “Kumārikā,” at dahil sa kanyang pangalan ay tinatawag ang bahaging ito. Ang Kaumārikā Khaṇḍa na ito’y nagkakaloob ng bunga ng apat na layon ng buhay.

Verse 3

यया कृता पृथिव्यां च नानाग्रामादिकल्पना । इदं भरतखंडं च यया सम्यक्प्रकल्पितम्

Sa pamamagitan niya, sa ibabaw ng lupa ay naitatag ang sari-saring kaayusan gaya ng mga nayon at pamayanan; at sa pamamagitan niya rin ang Bhārata-khaṇḍa ay maayos na nilikha at inayos.

Verse 4

धनंजय उवाच । महदेतन्ममाश्चर्यं श्रोतव्यं परमं मुने । कुमारीचरितं सर्वं ब्रूहि मह्यं सविस्तरम्

Sinabi ni Dhanaṃjaya: Ito’y isang dakilang kababalaghan para sa akin, O pantas—lubhang karapat-dapat pakinggan. Isalaysay mo sa akin nang masinsinan ang buong banal na salaysay ng Dalaga (Kumārī) at ang lahat ng kanyang mga gawa.

Verse 5

कथं विश्वमिदं जातं कर्मजातिप्रकल्पितम् । कथं वा भारतं खंडं शुश्रूषेय सदा मम

“Paano nagmula ang sansinukob na ito—ang daigdig na inayos ayon sa karma at sa iba’t ibang uri ng kapanganakan? At bakit ang lupain na tinatawag na Bhārata-khaṇḍa ay dapat kong paglingkuran at igalang magpakailanman?”

Verse 6

नारद उवाच । अव्यक्तोऽस्मिन्निरालोके प्रधानपुरुषावुभौ । अजौ समागतावेकौ केवलं श्रृणुमो वयम्

Sinabi ni Nārada: “Sa kalagayang di-pa-hayag at walang liwanag na ito, naroon kapwa ang Pradhāna (pinagmulan ng Kalikasan) at ang Puruṣa (malay na Espiritu)—di-isinilang at magkakasama na parang iisa. Dinggin ninyo mula sa amin ang salaysay na ito ayon sa tunay na anyo nito.”

Verse 7

ततः स्वभावकालाभ्यां स्वरूपाभ्यां समीरितम् । ईक्षणेनैव प्रकृतेर्महत्तत्त्वमजायत

“Pagkaraan, sa pag-udyok ng sariling likas na kalikasan at ng Panahon—kapwa kumikilos ayon sa kani-kanilang anyo—sa isang ‘sulyap’ lamang (may layong kamalayan), mula sa Prakṛti ay sumilang ang prinsipyo ng Mahat, ang katalinuhang kosmiko.”

Verse 8

महत्तत्त्वाद्विकुर्वाणादहंतत्त्वं व्यजायत । त्रिधा तन्मुनिभिः प्रोक्तं सत्त्वरासतामसम्

“Mula sa Mahat, nang ito’y nagbago, sumilang ang Ahaṃtattva—ang prinsipyo ng ‘pagka-ako’. Ipinahayag ng mga pantas na ito’y tatluhan: sāttvika, rājasa, at tāmasa.”

Verse 9

तामसात्पंच जातानि तन्मात्राणि वुदुर्बुधाः । तन्मात्रेभ्यश्च भूतानि वेशेषाः पंच तद्भवाः

“Mula sa aspektong tāmasa, nalalaman ng marurunong na nalikha ang limang tanmātra—mga maseselang sangkap. At mula sa mga tanmātra ring iyon ay sumibol ang limang bhūta na may pagkakaiba-iba—mga lantad na elemento—bilang bunga nila.”

Verse 10

सात्त्विकाच्चाप्यहंकाराद्विद्वि कर्मेद्रियाणि च । एकादशं मनश्चैव राजसं च द्वयोर्विदुः

Mula sa ahamkāra na sāttvika, sinasabi nilang sumisibol ang mga pandamang-kakayahan at mga sangkap ng pagkilos; at ang ikalabing-isa ay ang isipan (manas). Ang salik na rājasa ang nakikilala bilang lakas na nagpapakilos sa kapwa (dalawang hanay).

Verse 11

चतुर्विशतितत्त्वानि जातानीति पुरा विदुः । सदाशिवेन वै पुंसा तानि दृष्टानि भारत

Kaya nga, ayon sa sinaunang aral, nalalaman na ang dalawampu’t apat na tattva ay nagkaroon. Ang mga iyon ay namasdan ng Dakilang Persona na si Sadāśiva, O Bhārata.

Verse 12

बुद्बुदाकारतां जग्मुरंडं जातं ततः शुभम् । शकतोटिप्रमाणं च ब्रह्मांडमिदमुच्यते

Naging anyong tila bula ang mga iyon; at saka sumilang ang mapalad na “itlog” (aṇḍa). Ito ang tinatawag na Brahmāṇḍa—napakalawak, di masukat sa bilang, na wari’y di-mabilang na kargang kariton sa laki.

Verse 13

आत्मास्य कथितो ब्रह्मा व्यभजत्स त्रिधा त्विदम् । ऊर्ध्वं तत्र स्थिता देवा मध्ये चैव च मानवाः

Si Brahmā—na sinasabing siyang ātman, ang prinsipyong nagbibigay-buhay sa lahat—ay hinati ang sansinukob na ito sa tatlong bahagi. Sa itaas ay itinatag ang mga deva; at sa gitna naman, tunay nga, ang mga tao.

Verse 14

नागा दैत्याश्च पाताले त्रिधैतत्परिकल्पितम् । ऐकैकं सप्तधाभूय ततस्तेन प्रकल्पितम्

Sa Pātāla, ang daigdig sa ilalim, nananahan ang mga Nāga at mga Daitya; ang kahariang iyon ay iniisip na tatluhan. Pagkaraan, ang bawat hati ay nagiging pituhan—ganyan ang pagkakaayos na itinakda.

Verse 15

पातालानि च द्वीपानि स्वर्लोकाः सप्तसप्त च । सप्त द्वीपानि वक्ष्यामि श्रृणु तेषां प्रकल्पनाम्

May pitong daigdig sa ilalim (Pātāla), pitong dvīpa (mga kontinente), at gayundin pitong daigdig sa langit. Ngayon ay ilalarawan ko ang pitong dvīpa—pakinggan ang kanilang pagkakaayos.

Verse 16

लक्षयोजनविस्तारं जंबूद्वीपं प्रकीर्त्यते । सूर्यबिंबसमाकारं तावत्क्षारार्णवावृतम्

Sinasabing ang Jambūdvīpa ay may lawak na isang daang libong yojana. Hugis-diskong gaya ng araw, at napalilibutan sa gayunding sukat ng karagatang maalat.

Verse 17

शाकद्वीपं द्विगुणतो जंबूद्वीपात्ततः परम् । तावता क्षीरतोयेन समुद्रेण परीवृतम्

Sa kabila ng Jambūdvīpa ay naroon ang Śākadvīpa, na doble ang laki. Napalilibutan din ito, sa gayunding sukat, ng karagatang gatas.

Verse 18

सुरातोयेन दैत्यानां मोहकार्यर्णवेन हि । पुष्करं तु ततो द्वीपं द्विगुणं तावता वृतम्

Pagkaraan nito ay ang Puṣkaradvīpa, na doble ang laki (sa nauna). Napalilibutan ito sa gayunding sukat ng karagatang surā (nakalalasing na alak), na nagiging sanhi ng pagkalito sa mga Daitya.

Verse 19

कुशद्वीपं द्विगुणतस्ततस्तत्परतः स्मृतम् । दधितोयेन परितस्तावदर्णवसंवृतम्

Higit pa roon ay inaalala ang Kuśadvīpa, na doble ang laki; at sa lahat ng panig ay napalilibutan ito, sa gayunding sukat, ng karagatang dadhi (namuong gatas/curds).

Verse 20

ततः परं क्रौञ्चसंज्ञं द्विगुणं हि घृताब्धिना । ततः शाल्मलिद्वीपं च द्विगुणं तावतैव च

Paglampas doon ay ang kontinente na tinatawag na Krauñca, na doble ang sukat, at napalilibutan ng karagatang ghee (ghṛta). Pagkaraan nito ay dumarating ang Śālmalidvīpa, na doble rin ang laki, sa gayon ding paraan.

Verse 21

इक्षुसारस्वरूपेण समुद्रेण परिवृतम् । गोमेदं तस्य परितो द्विगुणं तावता वृतम्

Ito’y napalilibutan ng karagatang ang likas ay ang diwa ng katas ng tubo. Sa palibot nito ay naroon ang Gomeda-dvīpa, na doble ang laki, na naliligid sa gayon ding sukat.

Verse 22

स्वादुतोयेन रम्येण समुद्रेण समंततः । एवं कोटिद्वयं पार्थ लक्षपंचाशतत्रयम्

Sa lahat ng panig ito’y napalilibutan ng kaaya-ayang karagatan ng matamis na tubig. Kaya, O Pārtha, ang kabuuang sukat ay dalawang koṭi at tatlong ulit na limampung lakṣa.

Verse 23

पंचाशच्च सहस्राणि सप्तद्वीपाः ससागराः । दशोत्तराणि पंचैव अंगुलानां शतानि च

Ang pitong kontinente kasama ang kanilang mga karagatan ay umaabot sa limampung libo (sa sukat). At sa mas pinong pagtutuos, mayroon pang limang daang aṅgula at dagdag na sampu.

Verse 24

अपां वृद्धिक्षयो दृष्टः पक्षयोः शुक्लकृष्णयोः । ततो हेममयी भूमिर्दशकोट्यः कुरूद्वह

Ang pagtaas at pagbaba ng mga tubig ay nasasaksihan sa maliwanag at madilim na kalahating-buwan. Lampas doon ay may lupang ginintuang dako, na umaabot sa sampung koṭi, O toro sa mga Kuru.

Verse 25

देवानां क्रीडनस्थानं लोकालोकस्ततः परम् । पर्वतो वलयाकारो योजनायुतविस्तृतः

Higit pa roon ay ang Lokāloka, na iginagalang bilang pook ng paglalaro ng mga deva; isang hanay ng bundok na hugis-singsing, na lumalawak sa sampung libong yojana.

Verse 26

अस्य बाह्ये तमो घोरं दुष्प्रेक्ष्यं जीववर्जितम् । पंचत्रिंशत्स्मृताः कोट्यो लक्षाण्येकोनविंशतिः

Sa labas nito ay naroon ang kakila-kilabot na dilim, mahirap pagmasdan at walang anumang nilalang na may buhay. Ang lawak nito’y inaalala bilang tatlumpu’t limang koṭi at labinsiyam na lakṣa.

Verse 27

चत्वारिंशत्सहस्राणि योजनानां च फाल्गुन । सप्तसागरमानस्तु गर्भोदस्तदनंतरम्

Ang sukat nito’y apatnapung libong yojana, O Phālguna. Kaagad sa kabila nito ay ang karagatang Garbhoda, na ang sukat ay kapantay ng pitong dagat.

Verse 28

कोटियोजनविस्तारः कटाहऋ संव्यवस्थितः । ब्रह्मणोंऽडं कटाहेन संयुक्तं मेरुमध्यतः

Doon ay nakalagay ang isang malawak na ‘kaldero’ (pambabakod), na umaabot sa isang koṭi ng yojana. Sa loob ng kalderong iyon ay nakapaloob ang Itlog ni Brahmā (Brahmāṇḍa), at ang Bundok Meru ay nakatindig sa gitna.

Verse 29

पंचाशत्कोटयो ज्ञेया दशदिक्षु समंततः । जंबुद्वीपस्य मध्ये तु मेरुनामास्ति पर्वतः

Dapat maunawaan na ito’y lumalawak nang limampung koṭi sa lahat ng panig sa sampung dako. At sa gitna ng Jambūdvīpa ay nakatindig ang bundok na tinatawag na Meru.

Verse 30

स लक्षयोजनो ज्ञेयो ह्यधश्चोर्ध्वं प्रमाणतः । षोडशैव सहस्राणि योजनानामधः स्थितः

Ang Bundok Meru ay dapat makilalang may sukat na isang lakh na yojana, kapwa sa ibaba at sa itaas ayon sa pamantayan. Sa bahaging iyon, labing-anim na libong yojana ang nasa ilalim ng antas ng lupa.

Verse 31

उच्छ्रयश्चतुराशीतिर्द्वात्रिंशन्मूर्ध्नि विस्तृतः । त्रिभिः शृंगैः समायुक्तः शरावाकृतिमस्तकः

Ang taas nito ay walumpu’t apat na libong yojana, at sa tuktok ay lumalapad nang tatlumpu’t dalawang libo. May tatlong taluktok ito, at ang ibabaw ay hugis tulad ng mababaw na pinggan.

Verse 32

मध्यशृंगे ब्रह्मवास ऐशान्यां त्र्यंबकस्य च । नैरृत्ये वासुदेवस्य हेमशृंगं च ब्रह्मणः

Sa gitnang taluktok naroon ang tahanan ni Brahmā; sa taluktok sa hilagang-silangan naroon ang kay Tryambaka (Śiva). Sa taluktok sa timog-kanluran naroon ang kay Vāsudeva; at mayroon ding gintong taluktok na kaugnay ni Brahmā.

Verse 33

रत्नजं शंकरस्यापि राजतं केशवस्य च । मेरुदिक्षु चतसृषु विष्कंभा गिरयः स्मृताः

Mayroon ding taluktok na yari sa hiyas para kay Śaṅkara, at taluktok na pilak para kay Keśava. Sa apat na panig ng Meru ay inaalala ang mga bundok na sumusuporta (viṣkambha).

Verse 34

पूर्वेण मंदरो नामदक्षिणे गंधमादनः । विपुलः पश्चिमो ज्ञेयः सुपार्श्वस्तु तथोत्तरे

Sa silangan ay ang bundok na tinatawag na Mandara; sa timog ay ang Gandhamādana. Alamin na ang Vipula ay nasa kanluran, at gayundin ang Supārśva ay nasa hilaga.

Verse 35

कदंबो मंदरे ज्ञेयोजंबुर्वै गंधमादने । अश्वत्थो विपुले चैव सुपार्श्वेच वटोमतः

Sa Bundok Mandara, kilalanin ang punong Kadamba; sa Gandhamādana naman, tunay na naroon ang punong Jambu. Sa Vipula ay ang Aśvattha; at sa Supārśva, itinuturing na naroon ang Vaṭa, ang punong balete (banyan).

Verse 36

एकादशशतायामाश्चत्वारो गिरिकेतवः । एतेषां संति चत्वारि वनानि जयमूर्धसु

Ang apat na tuktok na tila mga watawat ng bundok ay umaabot sa isang libo’t isang daang yojana. Sa kanilang matatayog na tuktok ay may apat na kagubatan.

Verse 37

पूर्वं चैत्ररथं नामदक्षिणे गंधमादनम् । वैभ्राजंपश्चिमे ज्ञेयमुदक्चित्ररथं वनम्

Sa silangan ay ang gubat na tinatawag na Caitraratha; sa timog ay Gandhamādana. Alamin na sa kanluran ay Vaibhrāja, at sa hilaga ang gubat na tinatawag na Citraratha.

Verse 38

सरांसि चापि चत्वारि चतुर्दिक्षु निबोध मे । प्राच्येऽरुणोदसंज्ञं तु मानसं दक्षिणे सरः

Alamin din na may apat na lawa sa apat na panig. Sa silangan ay ang tinatawag na Aruṇoda; sa timog ay ang lawang Mānasa.

Verse 39

प्रत्यक्छीतो दकंनाम उत्तरे च महाह्रदः । विष्कंभगिरयो ह्येत उच्छ्रिताः पंचविंशतिः

Sa kanluran ay ang lawang tinatawag na Śīta; mayroon ding lawang Daka ang pangalan; at sa hilaga ay ang dakilang lawa, Mahāhrada. Ito ang mga bundok na Viṣkambha, na tumataas hanggang dalawampu’t limang yojana.

Verse 40

योजनानां सहस्राणि सहस्रं पिंडतः स्मृतम् । अन्ये च संति बहुशस्तत्र वै केसराचलाः

Ang bigat nito ay inaalala bilang isang libong libo ng yojana. At naroon din ang marami pang ibang bundok, tunay nga—na tinatawag na Kesarācala.

Verse 41

मेरोर्दक्षिणतश्चैव त्रयो मर्यादपर्वताः । निषधो हेमकूटश्च हिमवानिति ते त्रयः

Sa timog ng Meru ay may tatlong bundok na hangganan: Niṣadha, Hemakūṭa, at Himavān—silang tatlo nga iyon.

Verse 42

लक्षयोजनदीर्घाश्च विस्तीर्णा द्विसहस्रकम् । त्रयश्चोत्तरतो मेरोर्नीलः श्वेतोऽथ श्रृंगवान्

Ang mga bundok na iyon ay may habang isang daang libong yojana at lapad na dalawang libo. At sa hilaga ng Meru ay may tatlo: Nīla, Śveta, at Śṛṅgavān.

Verse 43

माल्यवान्पूर्वतो मेरोर्गंधाख्यः पश्चिमे तथा । इत्येते गिरयः प्रोक्ता जंबुद्वीपे समंततः

Sa silangan ng Meru ay ang bundok na Mālyavān, at gayundin sa kanluran ay ang bundok na tinatawag na Gandha. Kaya ang mga bundok na ito ay ipinahayag na nakapaligid sa Jambūdvīpa sa lahat ng panig.

Verse 44

गंधमादनसंस्थाया महागजप्रमाणतः । फलानि जंबवास्तन्नाम्ना जंबूद्वीपमिति स्मृतम्

Mula sa punong Jambu na nakatindig sa Gandhamādana—na ang mga bunga ay kasinlaki ng mga dambuhalang elepante—ang lupain na ito ay inaalala sa pangalang yaon bilang Jambūdvīpa.

Verse 45

आसीत्स्वायंभुवोनाम मनुराद्यः प्रजापतिः । आसीत्स्त्री शतरूपा तामुदुवोढ प्रजापतिः । प्रियव्रतोत्तानपादौ तस्याऽस्तां तनयावुभौ

Noong unang panahon ay may pangunahing Prajāpati na nagngangalang Svāyambhuva Manu, ang unang Manu. Ang kanyang asawa ay si Śatarūpā, na pinakasalan ng Prajāpati. Mula sa kanilang dalawa ay isinilang ang dalawang anak na lalaki: sina Priyavrata at Uttānapāda.

Verse 46

ध्रुवश्चोत्तानपादस्य पुत्रः परमधार्मिकः । भक्त्या स विष्णुमाराध्य स्थानं चैवाक्षयं गतः

Si Dhruva, anak ni Uttānapāda, ay lubhang matuwid at maka-Dharma. Sa pamamagitan ng bhakti ay sinamba niya si Viṣṇu at nakamtan ang di-nasisirang kalagayan.

Verse 47

प्रियव्रतस्य राजर्षेरुत्पन्ना दश सूनवः । त्रयः प्रव्रजितास्तत्र परंब्रह्म समाश्रिताः

Sa maharlikang rishi na si Priyavrata ay isinilang ang sampung anak na lalaki. Sa kanila, tatlo ang tumalikod sa daigdig at kumupkop sa Kataas-taasang Brahman.

Verse 48

सप्त सप्तसु द्वीपेषु तेन पुत्राः प्रतिष्ठिताः । जंबूद्वीपाधिपो ज्येष्ठ आग्नीध्र इति विश्रुतः

Itinalaga niya ang kanyang mga anak bilang mga pinuno sa pitong dvīpa. Ang panganay, na tanyag bilang Āgnīdhra, ang naging panginoon ng Jambūdvīpa.

Verse 49

तस्यासन्नव सुताः पार्थ नववर्षेश्वराः स्मृताः । तेषां नाम्ना च ते वर्षास्तिष्ठंत्यद्यापि चांकिताः

O Pārtha, nagkaroon siya ng siyam na anak na lalaki, na inaalala bilang mga panginoon ng siyam na varṣa (mga rehiyon). Hanggang ngayon, ang mga varṣang iyon ay kinikilala pa rin sa kanilang mga pangalan.

Verse 50

योजनानां सहस्राणि नव प्रत्येकशः स्मृताः । मेरोश्चतुर्दशं खंडं गंधमाल्यवतोर्द्वयोः

Ang bawat (bahagi) ay sinasabing umaabot sa siyam na libong yojana. Tungkol sa Bundok Meru, ang labing-apat na paghahati ay inilalarawan kaugnay ng mga hanay na Gandhamādana at Mālyavat.

Verse 51

अंतरे हेमभूमिष्ठमिलावृतमिहोच्यते । माल्यवत्सागरांतस्य भद्राश्वमिति प्रोच्यते

Sa gitna naroon ang Ilāvṛta, na nakatindig sa lupang ginto. At ang lupain na may dagat bilang hangganan malapit sa Mālyavat ay tinatawag na Bhadrāśva.

Verse 52

गंधवत्सागरांतस्य केतुमालमिति स्मृतम्

Ang lupain na umaabot hanggang sa dagat sa tabi ng Gandhavata ay inaalala bilang Ketumāla.

Verse 53

श्रृंगवज्जलधेरंतः कुरुखंडमिति स्मृतम् । श्रृंगवच्छ्वेतमध्ये च खण्डं प्रोक्तं हिरण्मयम्

Sa loob ng dagat sa tabi ng Śṛṅgavat ay inaalala ang bahaging tinatawag na Kuru-khaṇḍa. At sa pagitan ng Śṛṅgavat at Śveta, ipinahayag ang bahaging pinangalanang Hiraṇmaya.

Verse 54

सुनीलश्वेतयोर्मध्ये खंडमाहुश्च रम्यकम् । निषधो हेमकूटश्च हरिखंडं तदंतरा

Sa pagitan ng mga bundok na Sunīla at Śveta naroon ang kaaya-ayang lupain na tinatawag na Ramyaka. At sa pagitan ng mga hanay na Niṣadha at Hemakūṭa ay sinasabing naroon ang lupang kilala bilang Harikhaṇḍa.

Verse 55

हिमवद्धिमकूटांतः खण्डं किंपुरुषं स्मृतम् । हिमाद्रिजलधेरन्तर्नाभि खण्डमिति स्मृतम्

Mula sa Himavat hanggang Hemakūṭa, ang lupain ay inaalala bilang Kimpuruṣa. At ang pook sa pagitan ng kabundukang Himālaya at ng karagatan ay tinatawag na Nābhikhaṇḍa.

Verse 56

नाभिखण्डं च कुरवो द्वे वर्षे धनुपाकृती । हिमवांश्च गिरिश्रृंगी ज्यास्थाने परिकीर्तितौ

Ang Nābhikhaṇḍa at Kuru ay dalawang varṣa na hugis gaya ng busog. Ang Himavān at Giriśṛṅgī ay ipinahahayag na nasa lugar ng pisi ng busog.

Verse 57

नाभेः पुत्रश्च ऋषभ ऋषभाद्बरतोऽभवत् । तस्य नाम्ना त्विदं वर्षं भारतं चेति कीर्त्यते

Ang anak ni Nābhi ay si Ṛṣabha; mula kay Ṛṣabha ay isinilang si Bharata. Sa kanyang pangalan, ang lupain na ito ay ipinupuri bilang Bhārata.

Verse 58

अत्र धर्मार्थकामानां मोक्षस्य च उपार्जनम् । अन्यत्र भोगभूमिश्च सर्वत्र कुरुनंदन

Dito, nililinang ang mga bunga ng dharma, artha, kāma, at maging mokṣa. Sa ibang dako, pook lamang ng pagdanas ng sarap—sa lahat ng lugar, O kagalakan ng mga Kuru.

Verse 59

शाकद्वीपे च शाकोऽस्ति योजनानां सहस्रकः । तस्य नाम्ना च तद्वर्षं शाकद्वीपमिति स्मृतम्

Sa Śākadvīpa ay may punong śāka na umaabot sa isang libong yojana. Dahil sa pangalan nito, ang lupain ay inaalala bilang Śākadvīpa.

Verse 60

तस्य च प्रियव्रत एवाधिपतिर्नाम्ना मेधातिथिरिति

At ang pinunò ng lupain na iyon ay si Priyavrata, na nakikilala sa pangalang Medhātithi.

Verse 61

तस्य पुरोजवमनोजववेपमानधूम्रानीकचित्ररेफबहुरूपविश्वचारसंज्ञानि पुत्रनामानि सप्त वर्षाणि

Ang mga pangalan ng kanyang mga anak—Purojava, Manojava, Vepamāna, Dhūmrānīka, Citrarepha, Bahurūpa, at Viśvacāra—ay siya ring mga pangalan ng pitong varṣa (mga rehiyon).

Verse 62

शाकद्वीपे च वर्ष ऋतव्रतसत्यव्रतानुव्रतनामानो वाय्यवात्कमं भगवंतं जपंति

At sa Śākadvīpa, sa mga rehiyong tinatawag na Ṛtavrata, Satyavrata, at Anuvrata, sinasamba nila sa pamamagitan ng japa ang Mapalad na Panginoong Vāyyavātkama.

Verse 63

अंतः प्रविश्य भूतानि यो विभज्यात्मकेतुभिः । अंतर्यामीश्वरः साक्षात्पातु नो यद्वशे जगत्

Nawa’y ingatan at pag-iingat ng Panginoon—ang Antaryāmin, ang hayag na panloob na Tagapamahala—ang sumaklolo sa amin: Siya na pumapasok sa lahat ng nilalang at naghihiwalay sa kanila ayon sa mga tanda ng Sarili; at sa ilalim ng Kanyang kapangyarihan nananatili ang buong daigdig.

Verse 64

इति जपः । कुशद्वीपे कुशस्तंबो योजनानां सहस्रकः । तच्चिह्नचिह्नितं तस्मात्कुशद्वीपं ततः स्मृतम्

Ganyan ang japa. Sa Kuśadvīpa ay may masukal na damong kuśa na umaabot sa isang libong yojana; dahil sa tandang iyon, kaya ito inaalala bilang “Kuśadvīpa.”

Verse 65

तद्द्वीपपतिश्च प्रैयव्रतो हिरण्यरोमा तत्पुत्रवसुवसुदानदृढकविनाभिगुप्तसत्यव्रतवामदेवनामांकितानि सप्त वर्षाणि । वर्णाश्च कुलिशकोविदाभियुक्तकुलकसंज्ञा जातवेदसं भगवंतं स्तुवंति

Ang panginoon ng pulong iyon ay ang haring Praiyavrata na si Hiraṇyaromā. May pitong varṣa na ipinangalan sa kanyang mga anak: Vasu, Vasudāna, Dṛḍha, Kavi, Nābhi, Gupta, Satyavrata, at Vāmadeva. Ang mga uri ng lipunan doon—Kuliśa, Kovida, Abhiyukta, at Kulaka—ay umaawit ng papuri sa Mapalad na Panginoong Jātavedas (Agni).

Verse 66

परस्य ब्रह्णः साक्षाज्जातवेदासि हव्यवाट् । देवानां पुरुषांगानां यज्ञेन पुरुषं यजः

Ikaw ay si Jātavedas (Agni), ang hayag na presensya ng Kataas-taasang Brahman, tagapagdala at tumatanggap ng mga handog. Sa pamamagitan ng yajña, sinasamba mo ang Puruṣa, ang Kosmikong Persona; at ikaw mismo ay isang sangkap ng pangkalahatang katawan ng mga diyos.

Verse 67

इति स्तुतिः । क्रौंचद्वीपे क्रौंचनामा पर्वतो योजनायतः । योऽसौ गुहेन निर्भिन्नस्तच्चिह्नं क्रौंचद्वीपकम्

Sa gayon nagwakas ang himno. Sa Krauñcadvīpa ay may bundok na tinatawag na Krauñca, na umaabot ng isang yojana. Ang bundok na iyon—na binuksan at hinati ni Guha (Skanda)—ang tandang nagpapakilala sa Krauñcadvīpa.

Verse 68

तत्र च प्रैयव्रतो घृतपृष्टिनामा तत्पुत्राममधुरुहमेघपृष्ठस्वदामऋताश्वलोहितार्णववनस्पतिइतिसप्तपुत्रनामांकितानि सप्त वर्षाणि

Doon, ang pinunong Praiyavrata ay nagngangalang Ghṛtapṛṣṭha. Ang pitong rehiyon (varṣa) ay ipinangalan sa kanyang pitong anak: Mamadhuruha, Meghapṛṣṭha, Svadāma, Ṛtāśva, Lohitārṇava, Vanaspati, at isa pa upang mabuo ang pito.

Verse 69

वर्णाश्च गुरुऋषभद्रविणदेवकसंज्ञाः

At ang mga uri ng lipunan doon ay tinatawag na Guru, Ṛṣabha, Draviṇa, at Devaka.

Verse 70

आपोमयं भगवंतं स्तुवंति

Pinupuri nila ang Mapalad na Panginoon, na ang likas ay tubig.

Verse 71

आपः पुरुषवीर्याश्च पुनंतीर्भूर्भूवःस्वश्च । तैः पुनरमीवघ्नाःसंस्पृशेतात्मना भुवः

Ang mga tubig, na may lakas ng Puruṣa, ay nagpapadalisay sa Bhūḥ, Bhuvaḥ, at Svaḥ. Sa muling paghipo sa mga ito, nagiging tagapagwasak ng karamdaman ang tao at, sa sariling pagkatao, pinababanal ang mga daigdig.

Verse 72

इति जपः । शाल्मलेर्नाम वृक्षस्य तत्रवासः सहस्रं योजनानां तच्चिह्नं शाल्मलिद्विपमुच्यते

Ganyan ang japa, ang pagbigkas ng mantra. Doon, ang punong Śālmali ay umaabot sa isang libong yojana; dahil sa tandang iyon, tinatawag itong Śālmalidvīpa.

Verse 73

तस्याधिपतिः प्रैयव्रतो यज्ञबाहुस्तत्पुत्रसुरोचनसौमनस्यरमणकदेवबर्हिपारिभद्राप्यायनाभिज्ञाननामानि सप्तवर्षाणि

Ang pinuno nito ay ang haring Praiyavrata na si Yajñabāhu. Ang pitong varṣa ay ipinangalan sa kanyang mga anak: Surocana, Saumanasya, Ramaṇaka, Deva, Barhi, Pāribhadra, Āpyāyana, at Abhijñāna.

Verse 74

वर्णाश्च श्रुतधरवीर्यवसुंधरैषंधरसंज्ञा भगवंतं सोमं यजंति

At ang mga varṇa na tinatawag na Śrutadhara, Vīrya, Vasuṃdharā, at Eṣaṃdhara ay sumasamba sa Mapalad na Panginoong Soma.

Verse 75

स्वयोनिः पितृदेवेभ्यो विभजञ्छुक्लकृष्णयोः । अधः प्रजानां सर्वासां राजा नः सोमोस्तु

Si Soma, na kusang isinilang, ay naghahati ng landas sa maliwanag at madilim na kalahating-buwan para sa mga Pitṛ at sa mga Deva—nawa’y si Soma ang maging hari namin sa lahat ng nilalang sa ibaba.

Verse 76

इति जपः गोमेदनामा प्लक्षोस्ति सुरम्यो यस्य च्छायया । मोदोवृद्धिं गतं लौल्याद्गोमेदं द्वीपमुच्यते

“Ganyan ang japa (pagbigkas ng mantra).” May isang kaaya-ayang punong plakṣa na tinatawag na Gomeda; sa lilim nito, ang galak ay lumalago dahil sa matamis na pagkagiliw—kaya ang pulo’y tinawag na Gomeda-dvīpa.

Verse 77

तत्र प्रैयव्रत इध्मजिह्वः पतिस्तत्पुत्रसिवसुरम्यसुभद्र शांत्यशप्तमृताभयनामांकितानि सप्त वर्षाणि

Doon, ang pinunong Praiyavrata ay si Idhmajihva; at ang kanyang mga anak—Śiva, Suramya, Subhadra, Śāṃtya, Śapta, Mṛtābhaya—ang nagbigay ng pangalan sa pitong rehiyon (varṣa).

Verse 78

वर्णाश्च हंसपतंगोर्ध्वांचनसत्यांगसंज्ञाश्चत्वारो भगवंतं सूर्यं यजंते

At may apat na varṇa—tinatawag na Haṃsa, Pataṃga, Ūrdhvāṃcana, at Satyāṃga—na sumasamba sa Mapalad na Panginoong Sūrya.

Verse 79

प्रश्रस्य विष्णुरूपंयत्तत्रोत्थस्य ब्रह्मणोऽमृतस्य च । मृत्योश्च सूर्यमात्मानं धीमहि

Ninilay-nilayan namin si Sūrya, ang mismong Sarili—na may anyong Viṣṇu, pinagmumulan ni Brahmā at ng kawalang-kamatayan, at siya ring lumalampas sa kamatayan.

Verse 80

इति जपः । स्वर्णपत्राणि नियुतं योजनानां सहस्रकम् । पुष्करं ज्वलदा भाति तच्चिह्नं द्वीपपुष्करम्

Ganyan ang japa. Ang lotus na may gintong talulot ay kumikislap na tila apoy, na umaabot sa isang libong yojana; ang tandang iyon ang dahilan kung bakit ito tinatawag na Puṣkara-dvīpa.

Verse 81

तस्याधिपतिः प्रैयव्रतो वीतहोत्रनामा तत्पुत्रौ रमणकघातकौ

Ang pinuno nito ay isang Praiyavrata na nagngangalang Vītahotra; at ang dalawa niyang anak ay sina Ramaṇaka at Ghātaka.

Verse 82

तन्नामचिह्नतं खंडद्वयम्

Ang dalawang bahaging iyon ay tinatatakan at nakikilala ayon sa kanilang mga pangalan.

Verse 83

तयोरंतरालेमानसाचलो नाम वलयाकारः पर्वतो यस्मिन्भ्रमति भगवान्भास्कर इति

Sa pagitan nilang dalawa ay may bundok na hugis-singsing na tinatawag na Mānasācala; doon, sinasabing dumaraan sa kanyang landas ang pinagpalang Bhāskara, ang Araw.

Verse 84

तत्र वर्णाश्च न संति केवलं समानास्ते ब्रह्म ध्यायंति

Doon ay walang anumang pagkakaiba ng uri o varna; pantay-pantay ang lahat at tanging sa Brahman lamang sila nagmumuni-muni.

Verse 85

यद्यत्कर्ममयं लिंगं ब्रह्मलिंगं जनोर्चयन् । भेदेनैकांतमद्वैतं तस्मै भगवते नमः

Anumang liṅga na sinasamba ng mga tao bilang binubuo ng gawaing ritwal—yaong Brahma-liṅga—bagama’t nilalapitan sa pamamagitan ng mga pagkakaiba, sa katotohanan ay ang lubos na Di-dalawa, ang Iisa. Pagpupugay sa Kaniyang Mapalad na Panginoon.

Verse 86

इति जपः । नैषु क्रोधो न मात्सर्यं पुण्यपापार्जनेन च । अयुतं द्विगुणं चापि क्रमादायुः प्रकीर्तितम्

Ganyan ang japa. Sa kanila’y walang poot at walang inggit, at wala ring pag-iipon ng kabutihan o kasalanan. Ang kanilang haba ng buhay ay ipinahahayag nang sunod-sunod: sampung libo, at maging doble pa nito.

Verse 87

जपंतः कामिनीयुक्ता विहरंत्यमरा इव । अथ ते संप्रवक्ष्यामि ऊर्ध्वलोकस्य संस्थितिम्

Habang nagsasagawa ng japa, kasama ang mga makalangit na kapareha, sila’y naglilibang na parang mga walang-kamatayan. Ngayon ay ipaliliwanag ko sa iyo ang kaayusan at kalagayan ng mga mas mataas na daigdig.