Adhyaya 26

Verse 1

स्कंद उवाच । शृणुष्व मैत्रावरुणे पुराकल्पे रथंतरे । इतिहास इहासीद्यः पीठे विरजसंज्ञिते

Sinabi ni Skanda: Makinig ka, O Maitrāvaruṇa. Noong unang panahon, sa Rathaṃtara-kalpa, may isang sinaunang salaysay na naganap dito, sa luklukang tinatawag na Viraja.

Verse 2

त्रिलोचनस्य प्रासादे मणिमाणिक्यनिर्मिते । नानाभंगि गवाक्षाढ्ये रत्नसानाविवायते

Sa palasyo ni Trilocana, na yari sa mga hiyas at rubi, hitik sa mga bintanang may sari-saring marikit na anyo, ito’y waring dalisdis ng bundok na pawang alahas ang kislap.

Verse 3

कदाचिदपि कल्पांते द्यो लोके भ्रंशति क्षये । प्रोत्तंभनं स्तंभ इव दत्तो विश्वकृता स्वयम्

Kung minsan, sa pagtatapos ng isang kalpa, kapag gumuho ang makalangit na daigdig sa pagkalusaw, ito’y naiaangat—na parang haliging sumusuporta—na ipinagkaloob ng mismong Tagapaglikha ng Sansinukob.

Verse 4

मरुत्तरंगिताग्राभिः पताकाभिरितस्ततः । सन्निवारयतीवेत्थमघौघान्विशतो मुने

Sa mga watawat na ang dulo’y kumakaway sa hangin sa bawat panig, waring pinipigil nito, O pantas, ang pagpasok ng rumaragasang agos ng kasalanan.

Verse 5

देदीप्यमान सौवर्ण कलशेन विराजिते । पार्वणेन शशांकेन खेदादिव समाश्रिते

Nagniningning ito, pinalamutian ng nagliliyab na gintong kalaśa; wari’y sumilong sa kabilugan ng buwan—gaya ng ginhawa matapos ang pagod.

Verse 6

तत्र पारावतद्वंद्वं वसेत्स्वैरं कृतालयम् । प्रातःसायं च मध्याह्ने कुर्वन्नित्यं प्रदक्षिणम्

Doon ay nanirahan nang malaya ang isang pares ng kalapati, ginawang tahanan ang lugar; at tuwing umaga, gabi, at tanghali, lagi silang nagsasagawa ng pradakṣiṇa.

Verse 7

उड्डीयमानं परितः पक्षवातेरितस्ततः । रजःप्रासादसंलग्नं दूरीकुर्वद्दिनेदिने

Palipad-lipad sila sa paligid, tinatangay dito’t doon ng hangin ng kanilang mga pakpak; at araw-araw ay inaalis nila ang alikabok na dumikit sa templo.

Verse 8

त्रिलोचनेति सततं नाम भक्तैरुदाहृतम् । त्रिविष्टपेति च तथा तयोः कर्णातिथी भवेत्

Palagi ng mga deboto ang pangalang ‘Trilocana’ na inuusal, gayundin ang ‘Triviṣṭapa’; at ang dalawang ibon ay nagiging panauhin sa mga tunog na yaon sa kanilang mga tainga, laging nakikinig.

Verse 9

चतुर्विधानि वाद्यानि शंभुप्रीतिकराण्यलम् । तयोः कर्णगुहां प्राप्य प्रतिशब्दं प्रतन्वते

Apat na uri ng mga tugtugin—na lubhang nakalulugod kay Śambhu—ay umaabot sa guwang ng kanilang mga tainga at nagbubunga ng mga alingawngaw na tugon.

Verse 10

मंगलारार्तिकज्योतिस्त्रिसंध्यं पक्षिणोस्तयोः । नेत्रांत निर्विशन्नित्यं भक्तचेष्टां प्रदर्शयेत्

Sa tatlong sandali ng pagsasanib ng araw, ang mapalad na liwanag ng ārati ay laging sumisingit sa sulok ng mga mata ng dalawang ibon, na wari’y ipinakikita sa kanila ang mga gawaing pagsamba ng mga deboto.

Verse 11

प्राणयात्रां विहायापि कदाचित्स्थिरमानसौ । नोड्डीयवांछितं यातः पश्यंतौ कौतुकं खगौ

Kung minsan, matatag ang kanilang isip, pinababayaan pa ng dalawang ibon ang paghahanap ng ikabubuhay; hindi sila lumilipad sa nais nilang pook, kundi nananatiling nakatanaw sa kahanga-hangang tanawin.

Verse 12

तत्र भक्तजनाकीर्णं प्रासादं परितो मुने । तंडुलादि चरंतौ तौ कुर्वाते च प्रदक्षिणम्

Doon, O pantas, habang ang templo’y napupuno sa paligid ng mga deboto, ang dalawa—tumutuka ng bigas at iba pa—ay nagsasagawa rin ng pradakṣiṇa, ang pag-ikot na may paggalang.

Verse 13

देवदक्षिणदिग्भागे चतुःस्रोतस्विनी जलम् । तृषार्तौ धयतो विप्र स्नातौ जातु चिदंडजौ

Sa dakong timog ng dambana ng Diyos ay naroon ang tubig ng ‘Apat-na-Batis’ (Catuḥsrotasvinī). Uhaw na uhaw, O brāhmaṇa, ininom iyon ng dalawang ibon, at kung minsan ay naliligo rin doon.

Verse 14

तयोरित्थं विचरतोस्त्रिलोचनसमीपतः । अगाद्बहुतिथः कालो द्विजयोः साधुचेष्टयोः

Sa gayong paglalagalag ng dalawang ‘dalawang-beses-isinilang’ na ibon malapit kay Trilocana, lumipas ang mahabang panahon, habang sila’y namumuhay sa gayong mabuting gawi.

Verse 15

अथ देवालयस्कंधे गवाक्षांतर्गतौ च तौ । श्येनेन केनचिद्दृष्टौ क्रूरदृष्ट्या सुखस्थितौ

Pagkaraan, habang ang dalawang kalapati ay payapang nakaupo sa loob ng siwang ng bintana sa gusali ng templo, napansin sila ng isang lawin na tumitig sa kanila nang malupit.

Verse 16

तच्च पारावतद्वंद्वं श्येनः परिजिघृक्षुकः । अवतीर्यांबरादाशु प्रविष्टोन्यशिवालये

Sabik na sunggaban ang magkaparis na kalapati, mabilis na sumisid ang lawin mula sa langit; ngunit nakapasok na sila sa isa pang templo ni Śiva.

Verse 17

ततो विलोकयामास तदागमविनिर्गमौ । केन मार्गेण विशतो दुर्गमेतौ पतत्त्रिणौ

Pagkatapos, minatyagan niya ang pagpasok at paglabas nila, at nag-isip: “Saang daan nakapasok ang dalawang ibong ito sa kuta na mahirap pasukin?”

Verse 18

केनाध्वना च निर्यातः क्व काले कुरुतश्च किम् । कथं युगपदे तौ मे ग्राह्यौ स्वैरं भविष्यतः

“At saang daan sila lalabas? Anong oras, at ano ang ginagawa nila? Paano ko sila masusunggaban nang sabay, bago sila makapagpagala nang malaya?”

Verse 19

मध्ये दुर्गप्रविष्टौ च ममवश्याविमौ न यत् । एकदृष्टिः क्षणं तस्थौ श्येन इत्थं विचिंतयन्

“Ngayong nakapasok na sila sa kuta, ang dalawang ito ay wala na sa aking kapangyarihan.” Sa gayong pag-iisip, tumigil ang lawin sandali, nakatitig nang iisa ang tingin.

Verse 20

अहो दुर्गबलं प्राज्ञाः शंसंत्येवेति हेतुतः । दुर्बलोप्याकलयितुं सहसारिर्न शक्यते

“Aba! Kaya pinupuri ng marurunong ang lakas ng kuta; kahit ang mahina ay di madaling madaig ng biglaang lusob ng kaaway.”

Verse 21

करिणां तु सहस्रेण वराश्वानां न लक्षतः । तत्कर्मसिद्धिर्नृपतेर्दुर्गेणैकेन यद्भवेत्

“Sa hari, ang tagumpay na di makamtan kahit sa isang libong elepante at sandaang libong mararangal na kabayo, ay natatamo sa iisang kuta.”

Verse 22

दुर्गस्थो नाभिभूयेत विपक्षः केनचित्क्वचित् । स्वतंत्रं यदि दुर्गं स्यादमर्मज्ञप्रकाशितम्

“Ang nasa loob ng kuta ay di napapanaig ng kaaway saanman at kailanman—kung ang kuta’y malaya at ang mahihinang bahagi’y di ibinubunyag ng di nakaaalam ng lihim.”

Verse 23

इति दुर्गबलं शंसञ्श्येनो रोषारुणेक्षणः । असाध्वसौ कलरवौ वीक्ष्य यातो नभोंगणम्

Kaya’t pinupuri ang lakas ng kuta, ang lawin—pulang-pula sa galit ang mga mata—ay tumitig sa dalawang ibong Kalaravā, at saka lumipad tungo sa maluwang na langit.

Verse 24

अथ पारावतीदक्षा विपक्षं प्रेक्ष्य पक्षिणम् । महाबलं दुर्गबला प्राह पारावतं पतिम्

Pagkaraan, ang mahusay na asawang kalapati—matatag dahil sa kanlungang tila kuta—nang makita ang kaaway na ibon, ay nagsalita sa kanyang kabiyak na kalapati tungkol sa makapangyarihang kalabang iyon.

Verse 25

कलरव्युवाच । प्रिय पारावत प्राज्ञ सर्वकामि सुखारव । तव दृग्विषयं प्राप्तः श्येनोय प्रबलो रिपुः

Wika ni Kalaravā: “Minamahal kong kalapati—marunong, matamis ang tinig, tagapagkaloob ng lahat ng ninanais—ang lawin na ito, makapangyarihang kaaway, ay dumating na sa iyong paningin.”

Verse 26

सावज्ञं वाक्यमाकर्ण्य पारावत्याः स तत्पतिः । पारावतीमुवाचेदं का चिंतेति तव प्रिये

Nang marinig ng asawa ang mga salitang may bahid ng pagsumbat mula sa kalapati, sinabi niya kay Pārāvatī: “Minamahal, anong pag-aalala ang bumabagabag sa iyo?”

Verse 27

पारावत उवाच । कति नाम न संतीह सुभगे व्योमचारिणः । कति देवालयेष्वेषु खगा नोपविशंति हि

Wika ng lalaking kalapati: “O mapalad, ilan nga ba rito ang mga nilalang na lumilipad sa himpapawid! At ilan ding mga ibon ang hindi man lamang dumadapo sa mga templong ito?”

Verse 28

कति चैव न पश्यंति नौ सुखस्थाविह प्रिये । तेभ्यो यदीह भेतव्यं कुतो नौ तत्सुखं प्रिये

“Minamahal, ilan ang hindi man lamang tayo napapansin na nakaupo rito nang payapa! Kung dito pa’y dapat tayong matakot sa kanila, paano magiging atin ang ginhawang ito, sinta?”

Verse 29

रमस्व त्वं मया सार्धं त्यज चिंतामिमां शुभे । अस्य श्येनवराकस्य गणनापि न मे हृदि

“Makipagdiwang ka sa akin, O mapalad—iwaksi mo ang pag-aalalang ito. Tungkol sa abang lawin na iyon, ni hindi ko man lamang siya binibilang na alalahanin sa aking puso.”

Verse 30

इत्थं पारावतवचः श्रुत्वा पारावती ततः । मौनमालंब्य संतस्थे पत्युः पादार्पितेक्षणा

Nang marinig ni Pārāvatī ang gayong wika ng lalaking kalapati, siya’y tumahimik at nanatiling payapa, ang mga mata’y ibinaba sa mga paa ng kanyang asawa.

Verse 31

हितवर्त्मोपदिश्यापि प्रिय प्रियचिकीर्षया । साध्व्या जोषं समास्थेयं कार्यं पत्युर्वचः सदा

Kahit na naipayo na niya ang mabuting landas, ang isang banal at tapat na asawa—na nagnanais ng minamahal na ikabubuti—ay dapat manatiling mahinahon; at ang salita ng asawa’y laging isakatuparan.

Verse 32

अन्येद्युरप्यथायातः श्येनो पश्यत्स दंपती । अपरिच्छिन्नया दृष्ट्या यथा मृत्युर्गतायुषम्

Kinabukasan din, dumating ang lawin at minasdan ang mag-asawa; ang titig niyang di kumukurap ay nakatuon sa kanila na parang Kamatayan sa taong ubos na ang takdang buhay.

Verse 33

अथ मंडलगत्या स प्रासादं परितो भ्रमन् । निरीक्ष्य तद्गतायातौ यातो गगनमार्गतः

Pagkaraan, paikot-ikot siyang lumipad sa palasyo, maingat na siniyasat ang kanilang pagparito’t pag-alis, at muling lumisan sa landas ng kalangitan.

Verse 34

गतेऽथ नभसि श्येने पुनः पारावतांगना । प्रोवाच प्रेयसी नाथ दृष्टो दुष्टस्त्वयाऽहितः

Nang lumisan na sa himpapawid ang lawin, muling nagsalita ang kalapati-babae: “O mahal kong panginoon, nakita mo na ang masamang nilalang na yaon, na nagdadala ng kapahamakan.”

Verse 35

तस्या वाक्यं समाकर्ण्य पुनः कलरवोब्रवीत् । किं करिष्यत्यसौ मुग्धे मम व्योमविहारिणः

Nang marinig ang kanyang mga salita, muling nagsalita ang may matamis na tinig: “O musmos na mahal, ano ang magagawa niya sa akin, na malayang lumilibot sa himpapawid?”

Verse 36

दुर्गं च स्वर्गतुल्यं मे यत्र नास्त्यरितो भयम् । अयं न ता गतीर्वेत्ति या वेदाहं नभोंगणे

“Ang aking kuta ay parang mismong Svarga—doon ay walang pangamba sa alinmang kaaway. Hindi niya nalalaman ang mga landas ng paggalaw sa maluwang na langit na batid ko.”

Verse 37

प्रडीनोड्डीन संडीन कांडव्याडकपाटिकाः । स्रंसनी मंडलवती गतयोष्टावुदाहृताः

“Praḍīna, Uḍḍīna, Saṃḍīna, Kāṃḍa, Vyāḍaka, Pāṭikā, Sraṃsanī, at Maṇḍalavatī—ito ang walong ipinahahayag na paraan ng paglipad.”

Verse 38

यथैतास्विह कौशल्यं मयि पारावति प्रिये । गतिषु क्वापि कस्यापि पक्षिणो न तथांबरे

“O minamahal kong Pārāvatī, ang ganitong husay na taglay ko sa mga paraan ng paglipad na ito ay wala sa alinmang ibon, saanman sa himpapawid.”

Verse 39

सुखेन तिष्ठ का चिंता मयि जीवति ते प्रिये । इति तद्वचनं श्रुत्वा सास्थिता मूकवत्सती

“Manatili kang payapa; anong pag-aalala habang ako’y nabubuhay, mahal ko?” Nang marinig ang gayong salita, siya’y nanatiling nakatigil, na wari’y napipi.

Verse 40

अपरेद्युरपि श्येनस्तत्र भारशिलातले । कियदंतरमासाद्योपविष्टोऽतिप्रहृष्टवत्

Kinabukasan din, dumating doon ang lawin; pagkarating sa di-kalayuang pook, umupo siya sa ibabaw ng mabigat na batong-silá, na wari’y labis na nagagalak.

Verse 41

आयामं तत्र संस्थित्वा तत्कुलायं विलोक्य च । पुनर्विनिर्गतः श्येनः सापि भीताब्रवीत्पुनः

Sandaling tumigil siya roon at minasdan ang pugad na yaon; muling lumisan ang lawin, at siya man, sa takot, ay muling nagsalita.

Verse 42

प्रियस्थानमिदं त्याज्यं दुष्टदृष्टिविदूषितम् । असौ क्रूरोति निकटमुपविष्टोऽतिहृष्टवत्

Ang minamahal na pook na ito’y dapat lisanin—nadungisan ng masamang titig. Ang malupit na iyon ay umupo nang napakalapit, na wari’y lubhang nagagalak.

Verse 43

सावज्ञं स पुनः प्राह किं करिष्यत्यसौ प्रिये । मृगाक्षीणां स्वभावोयं प्रायशो भीरुवृत्तयः

Muli siyang sumagot nang may paghamak, “Ano ang magagawa niya, mahal ko? Ganyan ang likas ng mga babaeng may matang gaya ng usa—kadalasa’y mahiyain at madaling matakot.”

Verse 44

इतरेद्युरपि प्राप्तः स च श्येनो महाबलः । तयोरभिमुखं तत्र स्थितो याम द्वयावधि

Sumunod na araw din, dumating ang makapangyarihang lawin; humarap sa kanilang dalawa roon, at nanatili nang dalawang yāma ang haba.

Verse 45

पुनर्विलोक्य तद्वर्त्म शीघ्रं यातो यथागतम् । गतेथ शकुनौ तस्मिन्सा बभाषे विहंगमी

Muling minasdan ang landas na yaon, siya’y dagling lumisan gaya ng pagdating. Nang makaalis na ang ibong iyon, nagsalita ang inahing ibon.

Verse 46

नाथ स्थानांतरं यावो मृत्युर्नौ निकटोत्र यत् । पुनर्दुष्टे प्रणष्टेस्मिन्नावां स्यावः सुखं प्रिय

Mahal kong panginoon, lumipat tayo sa ibang dako, sapagkat malapit na sa atin dito ang kamatayan. Kapag naglaho na ang masamang panganib na ito, muli tayong mamumuhay nang payapa, sinta.

Verse 47

प्रिय यस्य सपक्षस्य गतिः सर्वत्र सिद्धिदा । स किं स्वदेशरागेण नाशं प्राप्नोति बुद्धिमान्

Sinta, ang may mga pakpak—ang paglipad saanman ay nagdudulot ng tagumpay. Ang marunong ba, dahil sa pagkahumaling sa sariling pook, ay haharap sa kapahamakan?

Verse 48

सोपसर्गं निजं देशं त्यक्त्वा योन्यत्र न व्रजेत् । स पंगुर्नाशमाप्नोति कूलस्थित इव द्रुमः

Ang sinumang iwan ang sariling lupain na sinasalanta ng kapahamakan, ngunit hindi naman tumungo sa ibang dako, ay nagiging parang pilay at napapahamak—gaya ng punong nakatayo sa gumuho’t kinain na pampang ng ilog.

Verse 49

प्रियोदितं निशम्येति स भवित्री दशार्दितः । सरीढं पुनरप्याह प्रिये मा भैः खगात्ततः

Nang marinig ang sinabi ng kanyang minamahal, ang lalaking kalapati, yumanig sa panganib, ay lumabas. Ngunit muli siyang nagsalita nang may pag-ibig: “Sinta, huwag kang matakot sa ibong iyon.”

Verse 50

अथापरस्मिन्नहनि स श्येनः प्रातरेव हि । तद्द्वारदेशमासाद्य सायं यावत्स्थितो बलः

Kinabukasan, ang lawin ay dumating nang maaga sa umaga; at paglapit sa may bungad ng pugad, nanatili roon nang mariin hanggang dapithapon.

Verse 51

अस्ताचलस्य शिखरं याते भानौ गते खगे । कुलायाद्बाह्यमागत्योवाच पारावती पतिम्

Nang ang araw ay umabot sa tuktok ng kanlurang bundok at ang ibon (lawin) ay lumisan, lumabas sa pugad ang babaeng kalapati at nagsalita sa kanyang asawa.

Verse 52

नाथ निर्गमनस्यायं कालः कालोऽतिदूरतः । यावत्तावद्विनिर्याहि त्यक्त्वा मामपि सन्मते

O panginoon, ito na ang oras ng pag-alis; ang sandali ng tadhana ay hindi na malayo. Lumabas ka agad, O marangal ang loob—kahit iwan mo man ako.

Verse 53

त्वयि जीवति दुष्प्राप्यं न किंचिज्जगतीतले । पुनर्दाराः पुनर्मित्रं पुनर्वसु पुनर्गृहम्

Habang ikaw ay nabubuhay, wala sa balat ng lupa ang tunay na di-maabot: maaari pang makamit muli ang asawa, ang mga kaibigan, ang yaman, at maging ang tahanan.

Verse 54

यद्यात्मा रक्षितः पुंसा दारैरपि धनैरपि । तदा सर्वं हरिश्चंद्रभूपेनेवेह लभ्यते

Kung iingatan ng tao ang sariling buhay—kahit kapalit ang asawa at kayamanan—kung gayon, lahat ay muling matatamo rito, gaya ng nangyari kay Haring Hariscandra.

Verse 55

अयमात्मा प्रियो बंधुरयमात्मा महद्धनम् । धमार्थकाममोक्षाणामयमात्मार्जकः परः

Ang Sarili ring ito ang minamahal na kaanak; ang Sarili ring ito ang dakilang kayamanan. Ang Sarili lamang ang pinakamataas na paraan upang makamtan ang dharma, artha, kāma, at mokṣa.

Verse 56

त्रिलोक्या अपि सर्वस्याः श्रेष्ठा वाराणसी पुरी । ततोपि लिंगमोंकारं ततोप्यत्र त्रिलोचनम्

Sa tatlong daigdig, sa lahat ng banal na pook, ang lungsod ng Vārāṇasī ang pinakadakila. Higit pa roon ang Oṃkāra-liṅga; at higit pang mataas dito sa Kāśī ang Trilocana, si Śiva.

Verse 57

यशोहीनं तु यत्क्षेमं तत्क्षेमान्निधनं वरम् । तद्यशः प्राप्यते पुंभिर्नीतिमार्गप्रवर्तने

Ang kagalingang walang dangal ay hindi tunay na kagalingan; higit pa roon, maging ang kamatayan ay mas mainam. Sapagkat ang dangal na yaon ay nakakamtan ng tao sa paglakad sa landas ng matuwid na asal.

Verse 58

अतो नीतिपथं श्रुत्वा नाथ स्थानादितो व्रज । न गमिष्यसि चेत्प्रातस्ततो मे संस्मरिष्यसि

Kaya, aking panginoon—pagkarinig sa landas ng katuwiran—lumisan ka mula sa pook na ito. Kung hindi ka aalis sa bukang-liwayway, sa huli’y maaalala mo ang aking mga salita nang may pagsisisi.

Verse 59

इत्युक्तोपि स वै पत्न्या पारावत्या सुमेधया । न निर्ययौ प्रतिस्थानाद्भवित्र्या प्रतिवारितः

Kahit gayon ang wika ng kanyang asawang si Pārāvatī, ang marunong at may mabuting isip, hindi siya lumisan sa kanyang tahanan—pinigil ng tadhana mismo.

Verse 60

अथोषसि समागत्य श्येनेन बलिना तदा । तन्निर्गमाध्वा संरुद्धः किंचिद्भक्ष्यवता मुने

Nang magbukang-liwayway, dumating ang isang makapangyarihang lawin. O muni, hinarangan ng lawing iyon ang daan ng paglabas, sapagkat may kaunting pagkain siya at kaya’y may bentahe.

Verse 61

दिनानि कतिचित्तत्र स्थित्वा श्येनो महामतिः । पारावतमुवाचेदं धिक्त्वां पौरुषवर्जितम्

Pagkaraan ng ilang araw na pananatili roon, ang dakilang-isip na lawin ay nagsalita sa kalapati: “Nakakahiya ka—wala kang tapang na panlalaki!”

Verse 62

किंवा युध्यस्व दुर्बुद्धे किंवा निर्याहि मे गिरा । क्षुधाक्षीणो मृतः पश्चान्निरयं यास्यसि ध्रुवम्

“Makipaglaban ka, hangal, o lumabas ka sa aking utos. Kung mamamatay ka kalaunan dahil sa gutom, tiyak na mapupunta ka sa impiyerno.”

Verse 63

द्वौ भवंतावहं चैकश्चलौ जयपराजयौ । स्थानार्थं युध्यतः सत्त्वात्स्वर्गो वा दुर्गमेव वा

“Kayong dalawa at ako’y nag-iisa—ang tagumpay at pagkatalo’y di-tiyak at pabagu-bago. Kung maglalaban tayo para sa pook na ito nang may tunay na tapang, hahantong ito sa langit, o sa isang kakila-kilabot na wakas na mahirap tawirin.”

Verse 64

पुरुपार्थं समालंब्य ये यतंते महाधियः । विधिरेव हि साहाय्यं कुर्यात्तत्सत्त्वचोदितः

Yaong mga dakilang-isip na nagsisikap, na ang sandigan ay sariling pagsisikap ng tao—ang Kapalaran mismo ang nagiging kanilang saklolo, na inuudyukan ng gayong tapang.

Verse 65

इत्थं स श्येनसंप्रोक्तः पत्न्याप्युत्साहितः खगः । अयुध्यत्तेन श्येनेन स्वदुर्गद्वारमाश्रितः

Sa gayon, nang masambit ng lawin at mapasigla rin ng kanyang asawa, ang ibon ay sumilong sa tarangkahan ng sarili niyang kuta at nakipaglaban sa lawin na yaon.

Verse 66

क्षुधितस्तृषितः सोथ श्येनेन बलिना धृतः । चरणेन दृढेनाशु चंच्वा सापि धृता खगी

Pagkaraan, gutóm at uhaw, ang ibong iyon ay sinunggaban ng makapangyarihang lawin; at ang babaeng ibon man ay agad ding napigil—naipit sa matatag na paa at nasakmal sa tuka.

Verse 67

तावादायोड्डयांचक्रे श्येनो व्योमनि सत्वरम् । चिंतयद्भक्षणस्थानमन्यपक्षिविवर्जितम्

Nang masunggaban silang dalawa, ang lawin ay dagling pumailanlang sa himpapawid, iniisip ang pook na kakainan na walang ibang mga ibon.

Verse 68

अथ पत्न्या कलरवः प्रोक्तस्तत्र सुमेधया । वचोवमानितं नाथ त्वया मे स्त्रीति बुद्धितः

Pagkatapos, doon ay sumigaw ang marunong na asawa: “O panginoon, binale-wala mo ang aking mga salita, sa pag-aakalang, ‘Babae lamang siya.’”

Verse 70

तदा हितं ते वक्ष्यामि कुरु चैवाविचारितम् । ममैकवाक्यकरणात्स्त्रीजितो न भविप्यसि

“Ngayon sasabihin ko sa iyo ang makabubuti—gawin mo ito nang walang pag-aatubili. Sa pagsunod mo sa iisang salitang ito mula sa akin, hindi ka tatawaging ‘tinalo ng babae.’”

Verse 71

यावदास्यगतास्म्यस्य यावत्खस्थो न भूमिगः । तावदात्मविमुक्त्यैवमरेः पादं दृढं दश

“Hangga’t ako’y nasa loob pa ng kaniyang bibig, at hangga’t siya’y nasa himpapawid at hindi pa sumasayad sa lupa, para sa sarili mong paglaya, kagatin mong mahigpit ang paa ng kaaway.”

Verse 72

इति पत्नीवचः श्रुत्वा तथा स कृतवान्खगः । सपीडितो दृढं पादे श्येनश्चीत्कृतवान्बहु

Pagkarinig sa salita ng kaniyang asawa, gayon nga ang ginawa ng ibon. Ang lawin, na mahigpit na nasaktan sa paa, ay paulit-ulit na napasigaw.

Verse 73

तेन चीत्करणेनाथ मुक्ता सा मुखसंपुटात् । पादांगुलि श्लथत्वेन सोपि पारावतोऽपतत्

Dahil sa sigaw na iyon, siya’y nakawala mula sa pagkakasara ng tuka; at nang lumuwag ang mga daliri ng paa, ang kalapati man ay nahulog.

Verse 74

विपद्यपि च न प्राज्ञैः संत्या ज्यः क्वचिदुद्यमः । क्व चंचुपुटस्तस्य क्व च तत्पादपीडनम्

Kahit sa kapahamakan, ang marurunong ay hindi kailanman nagwawaksi ng pagsisikap. Sapagkat ano ba ang kaunting laman sa tuka, at ano naman ang pagdiin sa paa ng (lawin) na iyon?

Verse 75

क्व च द्वयोस्तथाभूता दरेर्मोक्षणमद्भुतम् । दुर्बलेप्युद्यमवति फलं भाग्यं यतोऽर्पयेत्

At kay kamangha-mangha ang pagliligtas sa kanilang dalawa sa gayong kalagayan! Kahit ang mahina, kapag may pagsisikap, ang tadhana’y nagkakaloob ng bunga.

Verse 76

तस्माद्भाग्यानुसारेण फलत्येव सदोद्यमः । प्रशंसंत्युद्यमं चातो विपद्यपि मनीषिणः

Kaya, ayon sa bahagi ng kapalaran, ang walang patid na pagsisikap ay tiyak na namumunga; kaya’t pinupuri ng mga pantas ang pagsisikap—kahit sa gitna ng kapighatian.

Verse 77

अथ तौ कालयोगेन विपन्नौ सरयूतटे । मुक्तिपुर्यामयोध्यायामेको विद्याधरोऽभवत्

Pagkaraan ng takdang panahon, ang dalawa’y napahamak sa pampang ng Sarayū; at ang isa sa kanila’y muling isinilang bilang isang Vidyādhara sa Ayodhyā, ang bantog na lungsod na nagkakaloob ng mokṣa.

Verse 78

मृतानां यत्र जंतूनां काशीप्राप्तिर्भवेद्ध्रुवम् । मंदारदामतनयो नाम्ना परिमलालयः

Sa lupain na yaon, kung saan sa mga yumao’y tiyak ang pag-abot sa Kāśī—naroon ang anak ni Mandāradāma, na tinawag sa pangalang Parimalālaya.

Verse 79

अनेकविद्यानिलयः कलाकौशलभाजनम् । कौमारं वय आसाद्य शिवभक्तिपरोभवत्

Tahanan ng maraming kaalaman at sisidlan ng husay sa sining, siya—pagdating sa kabataan—ay naging lubos na nakatuon sa Śiva-bhakti.

Verse 80

नियमं चातिजग्राह विजितेंद्रियमानसः । एकपत्नीव्रतं नित्यं चरिष्यामीति निश्चितम्

Napagtagumpayan niya ang mga pandama at isipan, at tinanggap ang mga disiplina; at matibay niyang ipinasiya: “Lagi kong tutuparin ang panatang katapatan sa iisang asawa.”

Verse 81

परयोषित्समासक्तिरायुः कीर्ति बलं सुखम् । हरेत्स्वर्ग गतिं चापि तस्मात्तां वर्जयेत्सुधीः

Ang pagkahumaling sa asawa ng iba’y nagnanakaw ng buhay, dangal, lakas, at ligaya—at winawasak pa ang landas tungo sa langit; kaya iwasan ito ng marunong.

Verse 82

अपरं चापि नियमं स शुचिष्मान्समाददे । गतजन्मांतराभ्यासात्त्रिलोचनसमाश्रयात्

At ang dalisay ang isip ay tumanggap pa ng isa pang disiplina—bunga ng pagsasanay sa mga nagdaang kapanganakan, at dahil sa pagkanlong niya kay Trilocana (Śiva).

Verse 83

समस्तपुण्यनिलयं समस्तार्थप्रकाशकम् । समस्तकामजनकं परानंदैककारणम्

Siya (Śiva/Trilocana) ang tahanan ng lahat ng kabutihan, ang liwanag ng bawat tunay na layon, ang tagapagkaloob ng mga makatarungang hangarin, at ang tanging sanhi ng sukdulang kaligayahan.

Verse 84

यावच्छरीरमरुजं यावन्नेंद्रियविप्लवः । तावत्त्रिलोचनं काश्यामनर्च्याश्नामि नाण्वपि

Hangga’t ang aking katawan ay walang karamdaman at hindi nanghihina ang aking mga pandama, hindi ako kakain kahit isang subo nang hindi muna sinasamba si Trilocana sa Kāśī.

Verse 85

इत्थं मांदारदामिः स नित्यं परिमलालयः । काश्यां त्रिविष्टपं द्रष्टुं समागच्छेत्प्रयत्नवान्

Sa gayong paraan, ang anak ni Mandāradāma—si Parimalālaya—na laging nagsisikap, ay dumarating sa Kāśī upang masilayan doon ang Triviṣṭapa (langit), sa kabanalan ng lungsod.

Verse 86

पारावत्यपि सा जाता रत्नदीपस्य मंदिरे । नागराजस्य पाताले नाम्ना रत्नावलीति च

At siya man ay isinilang bilang Pārāvatī sa palasyo ni Ratnadīpa—sa Pātāla ng haring Nāga—na may pangalang Ratnāvalī.

Verse 87

समस्तनागकन्यानां रूपशीलकलागुणैः । एकैव रत्नभूतासीद्रत्नदीपोरगात्मजा

Sa lahat ng mga dalagang Nāga, sa ganda, asal, sining, at mga kabutihan, iisa lamang ang kumislap na tila hiyas—si Ratnāvalī, anak ni Ratnadīpa na ahas.

Verse 88

तस्या सखीद्वयं चासीदेका नाम्ना प्रभावती । कलावती तथान्या च नित्यं तदनुगे उभे

May dalawa siyang kasama: ang isa’y si Prabhāvatī ang pangalan, at ang isa pa’y si Kalāvatī; kapwa sila laging sumusunod at naglilingkod sa kanya.

Verse 89

स्वदेहादनपायिन्यौ छायाकांती यथा तया । ते द्वे सख्यावभूतांहि रत्नावल्या घटोद्भव

Hindi humihiwalay sa kanya—gaya ng anino at liwanag—ang dalawang iyon ay naging matalik na kasama ni Ratnāvalī, O isinilang-sa-banga (Agastya).

Verse 90

सा तु बाल्ये व्यतिक्रांते किंचिदुद्रिन्नयौवना । शिवभक्तं स्वपितरं दृष्ट्वा नियममग्रहीत्

Nang lumipas ang kanyang pagkabata at bahagyang sumibol ang kabataan, nang makita niyang ang sariling ama’y deboto ni Śiva, tinanggap niya ang isang mahigpit na panata.

Verse 91

पितस्त्रिलोचनं काश्यामर्चयित्वा दिनेदिने । आभ्यां सखीभ्यां सहिता मौनं त्यक्ष्यामि नान्यथा

“Ama, matapos kong sambahin si Trilocana sa Kāśī araw-araw, kasama ang dalawang kaibigang ito, tutuparin ko ang panatang katahimikan (mauna)—hindi sa iba pang paraan.”

Verse 92

एवं नागकुमारी सा सखीद्वयसमन्विता । त्रिलोचनं समभ्यर्च्य गृहानहरहोव्रजेत्

Kaya ang prinsesang Nāga, kasama ang dalawang kaibigan, ay taimtim na sumamba kay Trilocana at saka umuwi, araw-araw.

Verse 93

दिनेदिने सा प्रत्यग्रैः कुसुमैरिष्टगंधिभिः । सुविचित्राणि माल्यानि परिगुंफ्यार्चयेद्विभुम्

Araw-araw, sa mga sariwang bulaklak na may kaaya-ayang halimuyak, naghahabi siya ng mga garlandang napakakulay at marikit, at sinasamba ang Panginoon.

Verse 94

तिस्रोपि गीतं गायंति लसद्गांधारसुंदरम् । रासमंडलभेदेन लास्यं तिस्रोपि कुर्वते

Silang tatlo ay umaawit ng mga awit na marikit, kumikislap sa gandhāra na himig; at sa pagbuo ng mga anyo ng rāsa-bilog, silang tatlo rin ay nagsasayaw nang may lambing at ganda.

Verse 95

वीणावेणुमृदंगांश्च लयतालविचक्षणाः । वादयंति मुदा युक्तास्तिस्रोपीश्वरसन्निधौ

Bihasa sa laya at tāla, ang tatlo—punô ng galak—ay tumugtog ng vīṇā, plauta, at mṛdaṅga sa mismong harapan ng Panginoon.

Verse 96

यावदात्मनि वै क्षेमं तावत्क्षेमं जगत्त्रये । सोपि क्षेमः सुमतिना यशसा सह वांछ्यते

Gaano man kalaki ang kapayapaan sa loob ng sarili, gayon din kalawak ang kapayapaan sa tatlong daigdig; at yaong kagalingang iyon, kalakip ang mabuting pag-unawa, ay ninanais kasama ng marangal na katanyagan.

Verse 97

एकदा माधवे मासि तृतीयायामुपोषिताः । रात्रौ जागरणं कृत्वा नृत्यगीतकथादिभिः

Minsan, sa buwan ng Mādhava (Vaiśākha), nag-ayuno sila sa ikatlong tithi; at sa gabi’y nagbantay sila, pinupuno ang oras ng sayaw, awit, at salaysay na banal.

Verse 98

प्रातश्चतुर्थीं स्नात्वाथ तीर्थं पैलिपिले शुभे । त्रिलोचनं समर्च्याथ प्रसुप्ता रंगमंडपे

Pagdating ng bukang-liwayway sa ikaapat na tithi, naligo sila sa mapalad na Pailipila Tīrtha; at matapos sambahin nang wasto si Trilocana, sila’y nakatulog sa entabladong pabilog ng pagtatanghal.

Verse 99

सुप्तासु तासु बालासु त्रिनेत्रः शशिभूषणः । शुद्धकर्पूरगौरांगो जटामुकुटमंडलः

Habang natutulog ang mga dalagang iyon, nagpakita ang Tatlong-Matang Panginoon, may palamuti ng buwan; ang kanyang mga sangkap ay kumikislap na tila dalisay na kampor, at napalilibutan ng koronang bilog ng kanyang mga buhol na buhok.

Verse 100

तमालनीलसुग्रीवः स्फुरत्फणिविभूषणः । वामार्धविलसच्छक्तिर्नागयज्ञोपवीतवान्

Ang kanyang lalamunan ay bughaw-itim na gaya ng punong tamāla; kumikislap siya sa mga palamuting ahas; sa kaliwang kalahati’y naglalaro ang Śakti, at suot niya ang ahas bilang sagradong sinulid.

Verse 110

जय श्मशाननिलय जय वाराणसीप्रिय । जयानंदवनाध्यासि प्राणिनिर्वाणदायक

Tagumpay sa Iyo, nananahan sa pook ng pagsusunog ng bangkay! Tagumpay, Minamahal ng Vārāṇasī! Tagumpay, naninirahan sa Ānandavana—Tagapagkaloob ng mokṣa sa mga nilalang!

Verse 120

जन्मांतरेपि मे सेवा भवतीभिश्च तेन च । विहिता तेन वो जन्म निर्मलं भक्तिभावितम्

Kahit sa ibang kapanganakan, kayo’y naglingkod sa Akin; at dahil doon, itinakda ang inyong kasalukuyang pagsilang na dalisay, puspos ng debosyon.

Verse 130

उपरिष्टादधस्ताच्च कृता बह्व्यः प्रदक्षिणाः । व्योम्ना संचरमाणाभ्यां संचरद्भ्यां ममाजिरे

Mula sa itaas at mula sa ibaba, maraming pag-ikot na pradakṣiṇa ang ginawa; lumilipad sa himpapawid, patuloy silang umiinog sa loob ng Aking bakuran.

Verse 140

अप्राप्तयौवनः सोथ समिदाहरणाय वै । गतो विधिवशाद्दष्टो दंदशूकेन कानने

Pagkaraan, hindi pa siya sumasapit sa kabataan, nagpunta siya upang mangalap ng panggatong; ngunit sa bisa ng tadhana, siya’y nakagat ng ahas sa gubat.

Verse 150

जातिस्वभावचापल्यात्क्रीडंत्यौ च प्रदक्षिणम् । चक्रतुर्बहुकृत्वश्च लिंगं ददृशतुर्बहु

Dahil sa likás na mapaglarong pagkabalisa ng kanilang uri, ang dalawa’y naglaro at paulit-ulit na nagsagawa ng pradakṣiṇa; at muli’t muli nilang namasdan ang banal na Liṅga.

Verse 160

एकदा माधवे मासि महायात्रा समागता । विद्याधरास्तथा नागा मिलिताः सपरिच्छदाः

Minsan, sa buwan ng Mādhava (Vaiśākha), dumating ang dakilang paglalakbay-pista; at nagtipon ang mga Vidyādhara at mga Nāga, kasama ang kanilang mga kasangkapan at buong mga kasamahan.

Verse 169

त्रिलोचनकथामेतां श्रुत्वा पापान्वितोप्यहो । विपाप्मा जायते मर्त्यो लभते च परां गतिम्

Kahit ang isang mortal na nabibigatan ng kasalanan—pagkarinig sa banal na salaysay na ito tungkol kay Trilocana—ay nagiging walang sala at nakakamit ang kataas-taasang kalagayan.