Adhyaya 7

Verse 1

अगस्तिरुवाच । मथुरायां द्विजः कश्चिदभूद्भूदेवसत्तमः । तस्य पुत्रो महातेजाः शिवशर्मेति विश्रुतः

Sinabi ni Agastya: Sa Mathurā ay may isang dalawang-ulit-na-isinilang, pinakadakila sa mga ‘diyos sa lupa’—isang kagalang-galang na Brāhmaṇa. Ang kanyang anak, na may dakilang ningning, ay tanyag sa pangalang Śivaśarmā.

Verse 2

अधीत्यवेदान्विधिवदर्थं विज्ञाय तत्त्वतः । पठित्वा धर्मशास्त्राणि पुराणान्यधिगम्य च

Matapos pag-aralan nang wasto ang mga Veda at maunawaan sa katotohanan ang kanilang diwa, at matapos basahin ang mga Dharmaśāstra at mapag-aralan din ang mga Purāṇa,

Verse 3

अंगान्यभ्यस्य तर्कांश्च परिलोड्य समंततः । मीमांसाद्वयमालोक्य धनुर्वेदं विगाह्य च

At matapos sanayin ang mga Vedāṅga, masusing siniyasat ang mga paraan ng pangangatwiran sa lahat ng dako, minasdan ang dalawang Mīmāṃsā, at lumusong din sa kaalaman ng Dhanurveda,

Verse 4

आयुर्वेदं विचार्यापि नाट्यवेदे कृतश्रमः । अर्थशास्त्राण्यनेकानि प्राप्याश्वगजचेष्टितम्

Matapos pagnilayan ang Āyurveda, nagpakasipag sa Nāṭyaveda, nakamit ang maraming Arthaśāstra, at natutuhan ang paghawak at pagsasanay sa mga kabayo at elepante,

Verse 5

कलासु च कृताभ्यासो मन्त्रशास्त्रविचक्षणः । भाषाश्च नाना देशानां लिपीर्ज्ञात्वा विदेशजाः

Sanay sa mga sining, bihasa sa mga śāstra ng mantra; at—nang matutuhan ang mga wika ng maraming lupain—nakilala pati ang mga titik at sulat na mula sa ibang bayan,

Verse 6

अर्थानुपार्ज्य धर्मेण भुक्त्वा भोगान्यदृच्छया । उत्पाद्य पुत्रान्सुगुणांस्तेभ्यो ह्यर्थं विभज्य च

Yamang natipon ang yaman sa paraang maka-dharma, tinamasa ang mga ligaya nang walang labis na pagpupumilit; nagkaanak ng mga anak na may mabubuting katangian, at hinati sa kanila ang yaman bilang kanilang bahagi,

Verse 7

यौवनं गत्वरं ज्ञात्वा जरां दृष्ट्वाश्रितां श्रुतिम् । चिन्तामवाप महती शिवशर्मा द्विजोत्तमः

Nang malaman niyang panandalian ang kabataan, at makita ang katandaan na dumarating ayon sa itinuturo ng śruti, ang dakilang dvija na si Śivaśarmā ay napasok sa malalim na pagninilay at pangamba.

Verse 8

पठतो मे गतः कालस्तथोपार्जयतो धनम् । नाराधितो महेशानः कर्मनिर्मूलनक्षमः

Lumipas ang aking panahon sa pag-aaral at gayundin sa pag-iipon ng yaman; ngunit si Maheśāna, na may kapangyarihang bumunot ng karma, ay hindi ko sinamba.

Verse 9

न मया तोषितो विष्णुः सर्वपापहरो हरिः । सर्वकामप्रदो नृणां गणेशो नार्चितो मया

Hindi ko napasaya si Viṣṇu—si Hari, tagapag-alis ng lahat ng kasalanan; at si Gaṇeśa, tagapagkaloob ng lahat ng minimithing layon ng tao, ay hindi ko rin sinamba.

Verse 10

तमस्तोमहरः सूर्यो नार्चि तो वै मया क्वचित् । महामाया जगद्धात्री न ध्याता भवबंधहृत्

Ang Araw, tagapagwasak ng makapal na dilim, ay hindi ko kailanman sinamba; at si Mahāmāyā, ang Ina na sumasandig sa mga daigdig at pumuputol sa gapos ng pag-iral, ay hindi ko pinagbulayan.

Verse 11

न प्रीणिता मया देवा यज्ञैः सर्वैः समृद्धिदाः । तुलसीवन शुश्रूषा न कृता पापशांतये

Hindi ko napasaya ang mga deva, mga tagapagkaloob ng kasaganaan, sa pamamagitan ng alinmang yajña; ni hindi ako naglingkod sa halamanan ng Tulasī upang mapayapa ang mga kasalanan.

Verse 12

न मया तर्पिता विप्रा मृष्टान्नैर्मधुरै रसैः । इहापि च परत्रापि विपदामनुतारकाः

Hindi ko napasaya ang mga brāhmaṇa sa masasarap na pagkain at matatamis na handog—yaong mga gawaing tumutulong, dito man o sa kabilang buhay, na makatawid sa mga kapahamakan.

Verse 13

बहुपुष्पफलोपेताः सुच्छायाः स्निग्धपल्लवाः । पथि नारोपिता वृक्षा इहामुत्रफलप्रदाः

Mga punong hitik sa sari-saring bulaklak at bunga—may mabuting lilim at makintab na murang dahon—ay hindi ko naitanim sa tabi ng daan, bagaman nagbibigay sila ng bunga at biyaya sa daigdig na ito at sa kabila.

Verse 14

दुकूलैः स्वानुकूलैश्च चोलैः प्रत्यंगभूषणैः । नालंकृताः सुवासिन्य इहामुत्रसुवासदाः

Ang mga babaeng may mabuting asal (suvāsinī) ay hindi ko pinalamutian ng mariringal na kasuotan, angkop na tela, at mga palamuti sa katawan—mga handog na nagbibigay ng kaginhawahan at mabuting paninirahan dito at sa kabilang buhay.

Verse 15

द्विजाय नोर्वरा दत्ता यमलोकनिवारिणी । सुवर्णं न सुवर्णाय दत्तं दुरितहृत्परम्

Sa isang dalawang-ulit-na-isinilang (dvija, brāhmaṇa) ay hindi ako nagkaloob ng matabang lupa na naglalayo sa kaharian ni Yama; ni hindi ako nagbigay ng ginto sa karapat-dapat—gintong lubos na pumapawi ng kasalanan.

Verse 16

नालंकृता सवत्सा गौः पात्राय प्रतिपादिता । इह पापापहंत्र्याशु सप्तजन्मसुखावहा

Hindi ko naihandog sa karapat-dapat ang isang inahing baka na may guya, na pinalamutian—isang handog na mabilis pumapawi ng kasalanan dito at nagdudulot ng ligaya sa pitong kapanganakan.

Verse 17

ऋणापनुत्तये मातुः कारितो न जलाशयः । नातिथिस्तोषितः क्वापि स्वर्गमार्गप्रदर्शकः

Upang mabayaran ang utang ko sa aking ina, hindi ako nagpagawa ng imbakan ng tubig; ni hindi ko kailanman napasaya ang isang panauhin—gayong ang pagkamapagpatuloy ay nagtuturo ng landas tungo sa langit.

Verse 18

छत्रोपानत्कुंडिकाश्च नाध्वगाय समर्पिताः । यास्यतः संयमिन्यां हि स्वर्गमार्गसुखप्रदाः

Hindi ko naialay sa manlalakbay ang payong, panyapak, at banga ng tubig—mga handog na nagbibigay-ginhawa sa landas patungong langit sa naglalakbay tungo sa Saṃyamanī, lungsod ni Yama.

Verse 19

न च कन्याविवाहार्थं वसु क्वापि मयार्पितम् । इह सौख्यसमृद्ध्यर्थं दिव्यकन्यार्पकं दिवि

Ni minsan ay hindi ako naghandog ng yaman saanman upang maipagkasal ang isang dalaga. Sa buhay na ito, para sa ginhawa at kasaganaan, hindi ko ginawa ang handog na nagkakaloob sa langit ng bunga na wari’y pag-aalay ng isang makalangit na dalaga.

Verse 20

न वाजपेयावभृथे स्नातो लोभवशादहम् । इह जन्मनि चान्यस्मिन्बहुमृष्टान्नपानदे

Dahil sa kasakiman, hindi ako naligo sa pangwakas na paglilinis ng ritong Vājapeya; at sa buhay na ito—o sa alinmang iba—hindi ako naging mapagbigay ng saganang pinong pagkain at inumin.

Verse 21

न मया स्थापितं लिंगं कृत्वा देवालयं शुभम । यस्मिन्संस्थापिते लिंगो विश्वं संस्थापितं भवेत्

Hindi ako nagtayo ng liṅga matapos magpatayo ng isang mapalad na templo ng Diyos; gayong kapag ang liṅga ay naitatag nang wasto, para bang ang buong sansinukob ay naitatag nang matatag.

Verse 22

विष्णोरायतनं नैव कृतं सर्वसमृद्धिदम् । न च सूर्यगणेशानां प्रतिमाः कारिता मया

Hindi rin ako nagtayo ng dambana ni Viṣṇu, ang nagbibigay ng lahat ng kasaganaan; at hindi rin ako nagpagawa ng mga larawan nina Sūrya at Gaṇeśa.

Verse 23

न गौरी न महालक्ष्मीश्चित्रेपि परिलेखिते । प्रतिमाकरणे चैषां न कुरूपो न दुर्भगः

Ni hindi ko man lamang ipinaguhit sa mga larawan si Gaurī o si Mahālakṣmī. Sa paglikha ng kanilang mga anyo, hindi nagiging pangit ang tao ni nagiging malas.

Verse 24

सुसूक्ष्माणि विचित्राणि नोज्ज्वलान्यंबराण्यपि । समर्पितानि विप्रेभ्यो दिव्यांबर समृद्धये

Ni hindi rin ako naghandog sa mga brāhmaṇa ng mga kasuotang napinong-napino, may magagandang anyo, at maningning—mga kaloob na nagdudulot ng kasaganaan ng makalangit na pananamit.

Verse 25

न तिलाश्च घृतेनाक्ताः सुसमिद्धे हुताशने । हुता वै मन्त्रपूताश्च सर्वपापापनुत्तये

Ni hindi ko rin inihandog sa sagradong apoy na mahusay na pinasiklab ang mga linga (sesame) na pinahiran ng ghee—mga handog na pinadalisay ng mantra—upang maalis ang lahat ng kasalanan.

Verse 26

श्रीसूक्तं पावमानी च ब्राह्मणो मंडलानि च । जप्तं पुरुषसूक्तं न पापारि शतरुद्रियम्

Hindi ko binigkas ang Śrīsūkta, ang Pāvamānī, ang mga Brāhmaṇa-maṇḍala, ni ang Puruṣasūkta; ni hindi ko inawit ang Śatarudriya na pumupuksa sa kasalanan.

Verse 27

अश्वत्थ सेवा न कृता त्यक्त्वा चार्कं त्रयोदशीम् । सद्यः पापहरा सा हि न रात्रौ न भृगोर्दिने

Hindi ko ginawa ang paglilingkod sa aśvattha (banal na punong igos), at pinabayaan ko rin ang panatang Arka-trayodaśī. Tunay na agad nitong inaalis ang kasalanan—ngunit hindi ko ito ginawa ni sa gabi ni sa araw ni Bhṛgu (Biyernes).

Verse 28

शयनीयं न चोत्सृष्टं मृदुला च प्रतूलिका । दीपीदर्पणसंयु्क्तं सर्वभोगसमृद्धिदम्

Ni hindi ako nagkaloob ng higaan, ni ng malambot na unan—na may kasamang ilawan at salamin—handog na nagdudulot ng kasaganaan ng lahat ng ligaya.

Verse 29

अजाश्वमहिषी मेषी दासी कृष्णाजिनं तिलाः । सकरंभास्तोयकुंभा नासनं मृदुपादुके

“(Dapat ipamigay sa kawanggawa) ang kambing, kabayo, kalabaw, barako ng tupa, aliping babae, balat ng itim na usa, at linga; gayundin ang lugaw na may sahog, mga banga ng tubig, upuan, at malalambot na sandalyas.”

Verse 30

पादाभ्यंगं दीपदानं प्रपादानं विशेषतः । व्यजनं वस्त्रतांबूलं तथान्यन्मुखवासकृत

“Pagmamasahe ng paa, pag-aalay ng mga ilawan, at lalo na ang pagtatatag ng pamamahagi ng tubig; gayundin ang mga pamaypay, kasuotan, nganga, at iba pang gawaing nagbibigay-ginhawa at panibagong-lakas sa mga manlalakbay.”

Verse 31

नित्यश्राद्धं भूतबलिं तथाऽतिथि समर्चनम् । विशन्त्यन्यानि दत्त्वा च प्रशस्यानि यमालये

“Araw-araw na śrāddha, handog na bhūta-bali, at paggalang sa mga panauhin—sa pagbibigay ng mga ito at iba pang kapuri-puring kaloob—ang gayong kabutihan ay pinupuri maging sa tahanan ni Yama.”

Verse 32

न यमं यमदूतांश्च नयामीरपि यातनाः । पश्यन्ति ते पुणयभाजो नैतच्चापि कृतं मया

“Ang mga may bahagi sa kabutihan ay hindi nakakakita kay Yama, ni sa mga sugo ni Yama, ni sa mga pahirap ng landas ng impiyerno—ngunit kahit ang ganitong kabutihan ay hindi ko rin nagawa.”

Verse 33

कृच्छ्रचांद्रायणादीनि तथा नक्तव्रतानि च । शरीरशुद्धिकारीणि न कृतानि क्वचिन्मया

Ang mga mahihigpit na tapasya gaya ng Kṛcchra at Cāndrāyaṇa, at ang mga panatang tulad ng Naktavrata—na nagpapadalisay sa katawan—ay hindi ko kailanman naisagawa.

Verse 34

गवाह्निकं च नोदत्तं कोकंडूतिर्न वै कृता । नोद्धृता पंकमग्ना गौर्गोलोकसुखदायिनी

Ni hindi ko naibigay ang araw-araw na bahagi ng baka (paglilingkod o pagpapakain); ni hindi ko ginawa ang pag-alis sa kanyang paghihirap; ni hindi ko iniahon ang bakang lumubog sa putik—siya na nagbibigay ng ligaya ng Goloka.

Verse 35

नार्थिनः प्रार्थितैरर्थैः कृतार्था हि मया कृताः । देहिदेहीति जल्पाको भविष्याम्यन्यजन्मनि

Hindi ko pinunan ang mga nangangailangan ng mga bagay na kanilang ipinakiusap. Sa ibang kapanganakan, magiging isa akong paulit-ulit na sumisigaw, ‘Magbigay, magbigay!’

Verse 36

न वेदा न च शास्त्राणि नार्धो दारा न नो सुतः । न क्षेत्रं न च हर्म्यादि मायांतमनुयास्यति

Ni ang mga Veda ni ang mga śāstra, ni kayamanan, ni asawa, ni anak; ni bukirin, ni mga mansiyon at iba pa—wala sa mga ito ang sasama sa tao hanggang sa wakas ng buhay.

Verse 37

शिवशर्मेति संचिंत्य बुद्धिं संधाय सर्वतः । निश्चिकाय मनस्येवं भवेत्क्षेमतरं मम

Sa pagninilay sa ‘kalinga at kapayapaan ni Śiva,’ at sa pagtitipon ng aking isip mula sa lahat ng panig, nagpasiya ako sa loob: ‘Sa ganitong paraan, higit itong ligtas at mapalad para sa akin.’

Verse 38

यावत्स्वस्थोस्ति मे देहो यावन्नेंद्रियविक्लवः । तावत्स्वश्रेयसां हेतुं तीर्थयात्रां करोम्यहम्

Hangga’t malusog ang aking katawan at hindi nanghihina ang mga pandama, hanggang doon ay magsasagawa ako ng paglalakbay sa mga banal na tīrtha, bilang sanhi ng aking pinakamataas na kabutihan.

Verse 39

दिनानि पंचपाण्येवमतिवाह्य गृहो द्विजः । शुभे तिथौ शुभे वारे शुभलग्नबले द्विजः

Matapos palipasin sa ganitong paraan ang limang araw sa tahanan, ang dvija—pumili ng mapalad na tithi, mapalad na araw, at malakas na kanais-nais na lagna—ay naghanda upang umalis sa ilalim ng mabuting panahon.

Verse 40

उपोष्य रजनीमेकां प्रातः श्राद्धं विधाय च । गणेशान्ब्राह्मणान्नत्वा भुक्त्वा प्रस्थितवान्सुधीः

Nag-ayuno siya sa loob ng isang gabi; pagsapit ng bukang-liwayway ay isinagawa ang śrāddha. Yumukod ang marunong sa Gaṇeśa at sa mga brāhmaṇa; at matapos kumain, siya’y naglakbay.

Verse 41

इति निश्चित्य निर्वाणपदनिःश्रेणिकां पराम् । सर्वेषामेव जंतूनां तत्र संस्थितिकारिणाम्

Sa gayong pasiya, itinakda niya ang isip sa kataas-taasang “hagdan” tungo sa kalagayan ng paglaya—yaong dakilang daan na para sa lahat ng nilalang na doon nananahan at umaasa.

Verse 42

अथ पंथानमाक्रम्य कियंतमपि स द्विजः । मुहूर्तं पथि विश्रम्याचिंतयत्प्राक्क्व याम्यहम्

Pagkaraan, tumuntong siya sa daan at naglakbay ng kaunting layo; nagpahinga muna siya sandali sa landas at nagmuni-muni: “Una—saan nga ba ako tutungo?”

Verse 43

भुवि तीर्थान्यनेकानि लोलमायुश्चलं मनः । ततः सप्तपुरीर्यायां सर्वतीर्थानि तत्र यत्

Sa daigdig ay maraming banal na tawiran; ang buhay ay di-matiyak at ang isip ay pabagu-bago. Kaya tutungo ako sa Pitong Banal na Lungsod, sapagkat doon natitipon ang lahat ng tīrtha.

Verse 44

अयोध्यां च पुरीं गत्वा सरयूमवगाह्य च । तत्तत्तीर्थेषु संतर्प्य पितॄन्पिंडप्रदानतः

Nagtungo siya sa lungsod ng Ayodhyā at lumusong sa Sarayū; sa iba’t ibang tīrtha roon, pinayapa niya ang mga ninuno sa pag-aalay ng mga piṇḍa.

Verse 45

पंचरात्रमुषित्वा तु ब्राह्मणान्परिभोज्य च । प्रयागमगमद्विप्रस्तीर्थराजं सुहृष्टवत्

Pagkaraang manahan nang limang gabi at marapat na pakainin ang mga brāhmaṇa, ang dalawang-ulit-na-isinilang ay nagtungo sa Prayāga—ang hari ng mga tīrtha—na lubhang nagagalak.

Verse 46

सिताऽसिते सरिच्छ्रेष्ठे यत्रास्तां सुरदुर्लभे । यत्राप्लुतो नरः पापः परं ब्रह्माधिगच्छति

Doon, sa dakilang ilog na Sitā at Asitā na nananahan—bihira kahit sa mga deva—ang sinumang makasalanang lumusong ay nakakamit ang Kataas-taasang Brahman.

Verse 47

क्षेत्रं प्रजापतेः पुण्यं सर्वेषामेव दुर्लभम् । लभ्यते पुण्यसंभारैर्नान्यथार्थस्य राशिभिः

Ang banal na kṣetra ni Prajāpati ay tunay na mahirap makamtan ng lahat; natatamo lamang ito sa naipong kabutihang-loob at bisa ng puṇya—hindi sa bunton ng yaman.

Verse 48

दमयंतीं कलिं कालं कलिंदतनयां शुभाम् । आगत्य मिलिता यत्र पुण्या स्वर्गतरंगिणी

Doon, ang banal na Svarga-taraṅgiṇī—ang ilog na dumadaloy mula sa langit—ay dumarating at nakikipagtagpo kina Damayantī, Kalī, Kāla, at sa mapalad na anak ni Kaliṃda (Yamunā).

Verse 49

प्रकृष्टं सर्वयागेभ्यः प्रयागमिति गीयते । यज्वनां पुनरावृत्तिर्न प्रयागार्द्रवर्ष्मणाम्

Ang Prayāga ay inaawit na higit na dakila kaysa sa lahat ng mga yajña. Sa mga nagsasakripisyo na ang katawan ay nababasa ng (banal na paliligo sa) Prayāga, wala nang pagbabalik muli sa saṃsāra.

Verse 50

यत्र स्थितः स्वयं साक्षाच्छूलटंको महेश्वरः । तत्राप्लुतानां जंतूनां मोक्षवर्त्मोपदेशकः

Kung saan si Mahādeva mismo ay nananahan, hayag bilang Śūlaṭaṅka, doon niya itinuturo sa mga nilalang na naligo (doon) ang landas na patungo sa mokṣa, ang paglaya.

Verse 51

तत्राऽक्षय्यवटोऽप्यस्ति सप्तपातालमूलवान् । प्रलयेपि यमारुह्य मृकंडतनयोऽवसत्

Doon din naroon ang Akṣaya-vaṭa, ang Di-nagmamaliw na Balete, na ang mga ugat ay umaabot hanggang sa pitong pātāla. Kahit sa pralaya, ang anak ni Mṛkaṇḍa ay umakyat dito at nanahan nang ligtas.

Verse 52

हिरण्यगर्भो विज्ञेयः स साक्षाद्वटरूपधृक् । तत्समीपे द्विजान्भक्त्या संभोज्याक्षय पुण्यभाक्

Dapat malaman na si Hiraṇyagarbha ay tunay na hayag doon, na may anyong balete mismo. Sa piling nito, ang pagpapakain sa mga dvija nang may debosyon ay nagdudulot ng di-nagmamaliw na puṇya.

Verse 53

यत्र लक्ष्मीपतिः साक्षाद्वैकुंठादेत्य मानवान् । श्रीमाधवस्वरूपेण नयेद्विष्णोः परं पदम्

Doon dumarating nang tuwiran mula sa Vaikuṇṭha ang Panginoon ni Lakṣmī; sa anyo ni Śrī Mādhava, inaakay Niya ang mga tao tungo sa kataas-taasang tahanan ni Viṣṇu.

Verse 54

श्रुतिभिः परिपठ्येते सिताऽसित सरिद्वरे । तत्राप्लुतां गाह्यमृतं भवंतीति विनिश्चितम्

Ipinahahayag mismo ng mga Śruti ang mga dakilang ilog bilang ‘Ang Puti’ at ‘Ang Maitim’. Tiyak na yaong lumulubog at naliligo roon ay nakikibahagi sa ambrosyang walang-kamatayan.

Verse 56

शिवलोकाद्ब्रह्मलोकादुमालोकवरात्पुनः । कुमारलोकाद्वैकुंठात्सत्यलोकात्समंततः । तपोजनमहर्भ्यश्च सर्वे स्वर्लोकवासिनः । भुवोलोकाच्च भूर्लोकान्नागलोकात्तथाऽखिलात्

Mula sa Śivaloka, mula sa Brahmaloka, at muli mula sa marangal na daigdig ni Umā; mula sa daigdig ni Kumāra, mula sa Vaikuṇṭha, at mula sa Satyaloka sa lahat ng dako; mula sa Tapoloka, Janaloka, at Maharloka; at ang lahat ng nananahan sa Svarga; gayundin mula sa Bhuvarloka at Bhūloka, at mula rin sa Nāgaloka—mula sa bawat panig, silang lahat ay dumarating.

Verse 57

अचला हिमवन्मुख्याः कल्पवृक्षादयो नगाः । स्नातुं माघे समायांति प्रयागमरुणोदये

Ang mga di-nagagalaw na banal—ang mga dakilang bundok na pinangungunahan ni Himavān, at maging ang Kalpavṛkṣa at iba pa—ay dumarating sa Prayāga sa bukang-liwayway ng buwan ng Māgha upang maligo.

Verse 58

दिगंगनाः प्रार्थयंति यत्प्रयागानिलानपि । तेपि नः पावयिष्यंति किं कुर्मः पंगवो वयम्

Maging ang mga dalagang-diwa ng mga direksiyon ay nagsusumamo sa mismong mga hangin ng Prayāga: “Kahit sila’y magpapadalisay sa amin—ano ang magagawa namin, kaming mga pilay?”

Verse 59

अश्वमेधादियागाश्च प्रयागस्य रजः पुनः । तुलितं ब्रह्मणा पूर्वं न ते तद्रजसा समाः

Ang mga yajña na nagsisimula sa Aśvamedha ay minsang tinimbang ni Brahmā laban sa alabok ng Prayāga; hindi sila nakaabot sa kapantay ng alikabok na iyon.

Verse 60

मज्जागतानि पापानि बहुजन्मार्जितान्यपि । प्रयागनामश्रवणात्क्षीयंतेऽतीव विह्वलम्

Kahit ang mga kasalanang lumubog sa kalooban—naipon sa maraming kapanganakan—ay lubhang nauupos, nayayanig, sa pagdinig lamang sa pangalang Prayāga.

Verse 61

धर्मतीर्थमिदं सम्यगर्थतीर्थमिदं परम् । कामिकं तीर्थमेतच्च मोक्षतीर्थमिदं ध्रुवम्

Ito’y tunay na Dharma-tīrtha; ito ang kataas-taasang Artha-tīrtha. Ang pook na ito rin ay Kāma-na tumutupad—at tiyak, ito’y Mokṣa-tīrtha.

Verse 62

ब्रह्महत्यादि पापानि तावद्गर्जंति देहिषु । यावन्मज्जंति नो माघे प्रयागे पापहारिणि

Ang mga kasalanang gaya ng brahmahatyā ay umuungal sa loob ng mga may katawan hangga’t hindi sila naliligo sa Prayāga sa buwan ng Māgha—ang tagapag-alis ng kasalanan.

Verse 63

तद्विष्णोः परमं पदं सदा पश्यंति सूरयः । एतद्यत्पठ्यते वेदे तत्प्रयागं पुनः पुनः

Ang kataas-taasang kalagayan ni Viṣṇu ay laging natatanaw ng mga marurunong na ṛṣi. Yaong katotohanang binibigkas sa Veda—iyon, muli’t muli, ang Prayāga.

Verse 64

सरस्वती रजो रूपा तमोरूपा कलिंदजा । सत्त्वरूपा च गंगात्र नयंति ब्रह्मनिर्गुणम्

Dito, si Sarasvatī ay may anyo ng rajas; ang Kalindajā (Yamunā) ay may anyo ng tamas; at ang Gaṅgā ay may anyo ng sattva—magkakasama nilang inaakay ang tao sa Brahman na walang katangian.

Verse 65

इयं वेणीहि निःश्रेणी ब्रह्मणो वर्त्मयास्यतः । जंतोर्विशुद्धदेहस्य श्रद्धाऽश्रद्धाप्लुतस्य च

Ang Veṇī na ito nga ay hagdan patungo sa Brahman—ang landas ng naglalakbay. Pinaglilingkuran ito ng nilalang na may katawan na dalisay, maging siya’y puspos ng pananampalataya o kahit walang pananampalataya.

Verse 66

काशीति काचिदबला भुवनेषु रूढा लोलार्क केशवविलोलविलोचना । तद्दोर्युगं च वरणासिरियं तदीया वेणीति याऽत्र गदिताऽक्षयशर्मभूमिः

May isang dalagang bantog sa lahat ng daigdig na tinatawag na ‘Kāśī’, na ang mga mata’y malilikot, gaya nina Lōlārka at Keśava. Ang kanyang dalawang bisig ay ang Varaṇā at Asī; at ang kanyang ‘tirintas’ dito’y tinatawag na Veṇī—ito ang lupain ng di-nagmamaliw na kapayapaan at kagalingan.

Verse 67

अगस्तिरुवाच । सुधर्मिणि गुणांस्तस्य कोत्र वर्णयितुं क्षमः । तीर्थराजप्रयागस्य तीर्थैः संसेवितस्य च

Sinabi ni Agastya: O matuwid na ginoo, sino rito ang may kakayahang ilarawan ang kanyang mga katangian—ang Prayāga, hari ng mga tīrtha, na pinaglilingkuran at dinadalaw pa ng iba pang mga banal na pook?

Verse 68

पापिनां यानि पापानि प्रसह्य क्षालितान्यहो । तच्छुद्ध्यै सेव्यते तीर्थैः प्रयागमधिकं ततः

Ah! Ang mga kasalanan ng mga makasalanan ay sapilitang nahuhugasan; upang maganap ang gayong paglilinis, ang ibang mga tīrtha ay lumalapit at naglilingkod sa Prayāga—kaya’t higit ang Prayāga kaysa sa kanila.

Verse 69

प्रयागस्य गुणान्ज्ञात्वा शिवशर्मा द्विजः सुधीः । तत्र माघमुष्त्वाऽथ प्राप वाराणसीं पुरीम्

Nang maunawaan ni Śivaśarmā, ang marunong na brāhmaṇa, ang mga kagalingan ng Prayāga, nanatili siya roon sa buong buwan ng Māgha; pagkaraan ay narating niya ang lungsod ng Vārāṇasī.

Verse 70

प्रवेश एव संवीक्ष्य स देहलिविनायकम् । अन्वलिंपत्ततो भक्त्या साज्यसिंदूरकर्दमैः

Sa mismong pasukan, nang makita niya si Dehalī-Vināyaka, buong debosyon niyang pinahiran siya ng putik na hinaluan ng ghee at pulang sindūra.

Verse 71

निवेद्यमोदकान्पंच वंचयंतं निजं जनम् । महोपसर्गवर्गेभ्यस्ततोंऽतः क्षेत्रमाविशत्

Naghandog siya ng limang modaka bilang naivedya; at sa gayon, naitaboy ang malalaking pangkat ng kapahamakan mula sa sarili niyang mga tao, saka siya pumasok sa banal na kṣetra ng Kāśī.

Verse 72

आगत्य दृष्ट्वा मणिकर्णिकायामुदग्वहां स्वर्गतरंगिणीं सः । संक्षीणपुण्येतरपुण्यकर्मणां नृणां गणैः स्थाणुगणैरिवावृताम्

Pagdating niya roon, nasilayan niya sa Maṇikarṇikā ang ilog na nagdadala ng langit, na tila may mga alon ng kalangitan; napaliligiran ito ng mga pulutong ng tao na naubos na ang halong kabutihan at kasalanan—na wari’y mga pangkat ng mga tagapaglingkod ni Śiva na nagtitipon sa paligid.

Verse 73

सचैलमाप्लुत्य जलेऽमलेऽमलेऽविलंबमालंबित शुद्धबुद्धिः । संतर्प्य देर्वीषमनुष्यदिव्यपितॄन्पितॄन्स्वान्सहि कर्मकांडवित्

Walang pag-aatubili, naligo siya sa dalisay at walang dungis na tubig, kahit nakasuot pa ng damit; luminis ang kanyang isip. Yaong bihasa sa mga tungkuling ritwal ay naghandog ng tarpaṇa upang bigyang-kasiyahan ang mga deva, mga ṛṣi, mga tao, ang mga banal na ninuno, at ang sarili niyang mga ninuno.

Verse 74

विधाय च द्राक्स हि पंचतीर्थिकां विश्वेशमाराध्य ततो यथास्वम् । पुनःपुनर्वीक्ष्यपुरीं पुरारेरिदं मयालोकिनवेति विस्मितः

At matapos nang madali ang pagtalima sa pañca-tīrtha, sinamba niya si Viśveśvara ayon sa itinakda; muli’t muli niyang minasdan ang lungsod ng Kaaway ni Tripura (Śiva), namangha, na wari’y nagsasabi: “Tunay ko bang nasilayan ito?”

Verse 75

न स्वः पुरी सा त्वनया पुरासमं समंजसापि प्रतिसाम्यमावहेत । प्रबंधभेदाद्व्यतिरिक्तपुस्तकप्रतिर्यथा सल्लिपिभेदभंगतः

Ang makalangit na lungsod ay hindi, kahit sa makatuwirang paghahambing, makapapantay sa sinaunang lungsod na ito; sapagkat gaya ng sipi ng ibang aklat na di makakatulad sa orihinal dahil sa kaibhan ng pagkakabuo—at kahit ang pinong sulat ay nagkakaiba—gayon din dito.

Verse 76

पयोपि यत्रत्यमचिंत्यवैभवं दिविस्थिता साधुसुधाप्यतोमुधा । तथा प्रसूतेस्तु पयोधरे पयो न पीयते पीतमिदं यदि क्वचित्

Maging ang ‘gatas’ na naroon ay may di-maisip na karilagan; kaya ang nektar na nasa langit ay tila walang halaga kung ihahambing. Gaya rin nito, ang gatas sa dibdib ng nagpapasusong ina ay hindi na iniinom kapag natikman na ang ganito—kung sakaling matikman man.

Verse 77

अनामयाश्चिंतनया न येशितुर्जनामनाग्यत्र विना पिनाकिना । न कर्मसत्कर्मकृतोपि कुर्वतेऽनुकुर्वते शर्वगणांश्च सर्वतः

Doon, kung wala ang Tagapagdala ng Pināka (Śiva), hindi nakakamit ng mga tao ang pagkamay-ari, kahit sa payapa at dalisay na pagninilay. Kahit ang nakagawa ng mabubuting gawa ay hindi kumikilos bilang hiwalay na tagaganap; sa lahat ng dako, kumikilos sila ayon sa mga pangkat ni Śarva (Śiva).

Verse 78

न वर्ण्यते कैः किल काशिकेयं जंतोः स्थितस्यात्र यतोंतकाले । पचेलिमैः प्राक्कृतपुण्यभारैरोंकारमोंकारयतींदुमौलिः

Sino nga ba ang makapaglalarawan sa kadakilaan ng Kāśī para sa nilalang na nananatili rito sa oras ng kamatayan? Sapagkat, sa hinog na bigat ng mga kabutihang naipon sa mga dating buhay, pinauusal ng Panginoong may Buwan sa tuktok (Śiva) ang banal na Oṃkāra.

Verse 79

संसारिचिंतामणिरत्र यस्मात्तं तारकं सज्जनकर्णिकायाम् । शिवोभिधत्ते सहसांऽतकाले तद्गीयतेसौ मणि कर्णिकेति

Sapagkat dito, sa Sajjana-karṇikā, biglang binibigkas ni Śiva ang Tāraka—ang hiyas na tumutupad ng hangarin para sa mga nakagapos sa saṃsāra—sa oras ng kamatayan; kaya ang pook na yaon ay pinupuri sa pangalang “Maṇikarṇikā.”

Verse 80

मुक्तिलक्ष्मी महापीठ मणिस्तच्चरणाब्जयोः । कर्णिकेयं ततः प्राहुर्यां जना मणिकर्णिकाम्

Sa Kaniyang mga paang-loto naroon ang dakilang upuan ng Kalayaan—si Muktilakṣmī; naroon din ang hiyas (maṇi). Kaya sinasabi ng mga tao na yaong pook ay “karṇikā,” ang palamuting-tainga, at kaya tinatawag nila itong Maṇikarṇikā.

Verse 81

जरायुजांडजोद्भिज्जाः स्वेदजाह्यत्र वासिनः । न समा मोक्षभाजस्ते त्रिदशैर्मुक्तिदुर्दशैः

Ang mga naninirahan dito—maging sinapupunan, itlog, usbong, o pawis ang pinagmulan—ay pawang may bahagi sa mokṣa; hindi sila maihahambing kahit sa mga diyos, sapagkat ang mga diyos ay nakakamtan lamang ang kalayaan sa sukdulang hirap.

Verse 82

मम जन्म वृथाजातं दुर्वृत्तस्य जडात्मनः । नाद्ययावन्मयै क्षिष्ट काशिका मुक्तिकाशिका

“Walang saysay ang aking pagsilang—ako’y masamang asal at mapurol ang diwa—hangga’t hindi pa ako nakararating sa Kāśikā, sa Kāśī na nagkakaloob ng kalayaan.”

Verse 83

पुनःपुनश्च तत्क्षेत्रमतिथीकृत्यनेत्रयोः । विचित्रं च पवित्रं च तृप्तिं नाधिजगाम ह

Muli’t muli, ginawang panauhin ng kaniyang mga mata ang banal na kṣetra—tinitingnan nang paulit-ulit; bagaman ito’y kahanga-hanga at nagpapadalisay, hindi pa rin niya natamo ang ganap na kasiyahan.

Verse 84

सप्तानां च पुरीणां हि धुरी णामवयाम्यहम् । वाराणसीं सुनिर्वाणविश्राणनविचक्षणाम्

Sa pitong banal na lungsod, ipinahahayag kong ang Vārāṇasī ang pinakadakila—dalubhasa sa pagkakaloob ng sukdulang Nirvāṇa, ang ganap na paglaya.

Verse 85

तथापि न चतस्रोन्या मया दृग्गोचरीकृताः । तासां प्रभावं विज्ञायाप्यागमिष्याम्य हं पुनः

Gayunman, ang iba pang apat na (banal na lungsod) ay hindi pa napasailalim sa aking paningin. Kapag naunawaan ko rin ang kanilang kapangyarihan, muli akong paroroon.

Verse 86

तीर्थयात्रां प्रतिदिनं कुर्वन्नूनं सवत्सरम् । न प्राप सर्वतीर्थानि तीर्थं काश्यां तिलेतिले

Kahit araw-araw magsagawa ng paglalakbay sa mga tīrtha sa loob ng isang buong taon, hindi pa rin mararating ang lahat; sapagkat sa Kāśī, may tīrtha sa bawat munting butil, sa bawat kapiraso.

Verse 87

अगस्तिरुवाच । जानन्न पि गुणान्देवि क्षेत्रस्यास्य परान्द्विजः । नाना प्रमाणैः प्रवणो निरगात्स तथाप्यहो

Sinabi ni Agastya: “O Diyosa, bagaman batid ng yaong dalawang-beses-isinilang ang sukdulang kagalingan ng banal na pook na ito, at bagaman nahilig siya sa maraming patunay at kapamahalaan, gayunman—ay, sa aba—umalis siya.”

Verse 88

किं कुर्वंति हि शास्त्राणि सप्रमाणानि सुंदरि । महामायां भवित्री तां को निवारयितुं क्षमः

Ano nga ba ang magagawa ng mga śāstra, kahit may mga patunay, O marikit? Kapag ang Mahāmāyā ay magpapakita, sino ang may kakayahang pigilan siya?

Verse 89

कः समुच्चलितं चेतस्तोयंवा संप्रतीपयेत् । प्रोच्चथानस्थितमपि स्वभावोयच्चलस्तयोः

Sino ang makapagpapatahimik sa isip na umalimbukay—gaya ng tubig, di mapatitigil? Kahit nasa sisidlan, likas nilang pagkabalisa’y nananatili.

Verse 90

शिवशर्मा व्रजन्सोथ देशाद्देशांतरं क्रमात् । महाकाल पुरीं प्राप कलिकालविवर्जिताम्

Pagkaraan, si Śivaśarmā, naglalakbay nang paisa-isang hakbang mula sa lupain tungo sa lupain, ay dumating sa lungsod ni Mahākāla—banal na tahanang di nadungisan ng Panahon ni Kali.

Verse 91

कल्पेकल्पेखिलंविश्वं कालयेद्यः स्वलीलया । तं कालं कलयित्वा यो महाकालो भवत्किल

Siya na sa bawat kalpa’y pinapawi ang buong sansinukob sa Kanyang banal na paglalaro—na napagtagumpayan ang Panahon—siya nga ang tinatawag na Mahākāla, ang Dakilang Panahon.

Verse 92

पापादवंती सा विश्वमवंतीति निगद्यते । युगेयुगेन्यनाम्नी सा कलावुज्जयिनीति च

Sapagkat iniingatan niya ang daigdig laban sa kasalanan, siya’y tinatawag na Avantī. Sa bawat yugto’y iba ang kanyang pangalan; at sa Panahon ni Kali, siya rin ay kilala bilang Ujjayinī.

Verse 93

विपन्नो यत्र वै जंतुः प्राप्यापि शवतां स्फुटम् । न पूतिगंधमाप्नो ति समुच्छ्रयति न क्वचित्

Sa pook na yaon, kahit mamatay ang nilalang at maging bangkay nang malinaw, hindi ito nagkakaroon ng mabahong amoy, ni nabubulok at namamaga saanman.

Verse 94

यमदूता न यस्यां हि प्रविशंति कदाचन । परःकोटीनि लिंगानि तस्यां संति पदेपदे

Sa lungsod na yaon, kailanma’y hindi napapasok ng mga sugo ni Yama; at sa bawat hakbang doon ay naroroon ang di-mabilang na mga liṅga, lampas sa sukat.

Verse 95

हाटकेशो महाकालस्तारके शस्तथैव च । एकलिंगं त्रिधा भूत्वा त्रिलोकीं व्याप्य संस्थितम्

Si Hāṭakeśa, si Mahākāla, at gayundin si Tārakeśa—ang iisang Liṅga ay naging tatlo at nananatiling nakatatag, lumalaganap sa tatlong daigdig.

Verse 96

ज्योतिः सिद्धवटे ज्योतिस्ते पश्यंतीह ये द्विजाः । अथवाश्रीमहाकालद्रष्टारः पुण्यराशयः

Ang banal na Liwanag ay nasa Siddhavaṭa; yaong mga dvija na nakakakita ng Liwanag na iyon dito—oo, yaong nagkakamit ng darśana ng kagalang-galang na Mahākāla—nagiging bunton ng kabutihang-loob.

Verse 97

महाकालस्य तल्लिंगं यैर्दृष्टं कष्टिभिः क्वचित । न स्पृष्टास्ते महापापैर्न दृष्टास्ते यमोद्भटैः

Yaong mga, sa matinding paghihirap, na minsan ay nakakita ng Liṅga ni Mahākāla—hindi sila nahahaplos ng malalaking kasalanan, ni nakikita ng mababangis na tauhan ni Yama.

Verse 98

महाकालपताकाग्रैः स्पृष्टपृष्ठास्तुरंगमाः । अरुणस्य कशाघातं क्षणं विश्रमयंति खे

Ang mga kabayong ang likod ay nahahaplos ng dulo ng mga watawat ni Mahākāla, sa himpapawid ay nagpapahinga kahit saglit mula sa hagupit ng latigo ni Aruṇa.

Verse 99

महाकालमहाकालमहाकालेतिसंततम् । स्मरतःस्मरतो नित्यं स्मरकर्तृस्मरांतकौ

Walang patid na inuusal, “Mahākāla, Mahākāla, Mahākāla,” at araw-araw Siyang inaalala nang paulit-ulit—naaalala niya kapwa ang Lumikha ni Kāma at ang Pumuksa kay Kāma.

Verse 100

एवमाराध्य भूतेशं महाकालं ततो द्विजः । जगाम नगरीं कांतीं कांतां त्रिभुवनादपि

Sa gayon ay sinamba niya si Bhūteśa—si Mahākāla; pagkaraan, ang brāhmaṇa ay nagtungo sa maningning na lungsod, kaibig-ibig na higit pa sa kagandahan ng tatlong daigdig.

Verse 110

युगेयुगे द्वारवत्या रत्नानि परितो मुषन् । अब्धीरत्नाकरोद्यापि लोकेषु परिगीयते

Panahon sa panahon, nilimas niya ang mga hiyas sa paligid ng Dvāravatī; kaya hanggang ngayon ay inaawit siya sa mga daigdig bilang “ang karagatan—minahan ng mga hiyas.”

Verse 120

चिंतार्णवे निमग्नोभूत्त्यक्ताशो जीविते धने । सांयात्रिक इवागाधे भिन्नपोतो महार्णवे

Lumubog siya sa dagat ng pangamba, tinalikdan ang pag-asa sa buhay at sa yaman—gaya ng mangangalakal na manlalayag na nabasag ang barko sa malalim at malawak na karagatan.

Verse 130

एवं चिंतयतस्तस्य पीडासीदतिदारुणा । कोटि वृश्चिकदष्टस्य यावस्था तामवाप सः

Habang siya’y nag-iisip nang gayon, sinakmal siya ng napakasindak na pighati; napasa kanya ang kalagayan ng taong tinuklaw ng sampung milyong alakdan.

Verse 135

तद्विमानमथारुह्य पीतवासाश्चतुर्भुजः । अलंचक्रे नभोवर्त्म स द्विजो दिव्यभूषणः

Pag-akyat niya sa makalangit na vimāna, ang brāhmaṇa—nakadamit ng dilaw, may apat na bisig, at pinalamutian ng banal na hiyas—ay tumahak sa landas ng kalangitan.