Adhyaya 12

Verse 1

शिवशर्मोवाच । नैरृतादीन् क्रमाल्लोकानाख्यातं पुरुषोत्तमौ । पुरुषोत्तमपादाब्जपरागोद्धूसरालकौ

Wika ni Śivaśarman: “O pinakadakila sa mga nilalang, isinalaysay mo nang sunod-sunod ang mga daigdig mula sa kaharian ni Nairṛta; at ang iyong buhok ay wari’y nabudburan ng polen mula sa lotus na mga paa ng Kataas-taasang Purusha.”

Verse 2

गणावूचतुः । आकर्णय महाभाग संयमिन्याः पुरीं पराम् । दिक्पतेर्निरृतस्यासौ पुण्यापुण्यजनोषिता

Wika ng mga Gaṇa: “Makinig, O mapalad na dakila, tungkol sa kataas-taasang lungsod na Saṃyaminī—na kay Nirṛta, ang panginoon ng isang direksiyon—na tinitirhan ng kapwa matuwid at di-matuwid.”

Verse 3

राक्षसानिवसंत्यस्यामपरद्रोहिणः सदा । जातिमात्रेण रक्षांसि वृत्तैः पुण्यजना इमे

Sa lungsod na iyon nananahan ang mga Rākṣasa na kailanma’y hindi nananakit ng kapwa. Bagaman Rākṣasa sa kapanganakan lamang, sa kanilang asal sila’y tunay na mga taong matuwid.

Verse 4

स्मृत्युक्तश्रुतिवर्त्मानो जातवर्णावरेष्वपि । नाद्रियंतेऽन्नपानानामस्मृत्युक्तं कदाचन

Sinusunod nila ang landas na itinuro ng Smṛti at Śruti, kahit ipinanganak sa mababang uri; at kailanman ay hindi sila tumatanggap ng pagkain o inumin na hindi pinahihintulutan ng mga tuntunin ng tradisyon.

Verse 5

परदार परद्रव्य परद्रोहपराङ्मुखाः । जाताजातौ निकृष्टायामपिपुण्यानुसारिणः

Tinalikuran nila ang asawa ng iba, ang yaman ng iba, at ang pananakit sa kapwa. Kahit ipanganak sa pinakababa at hamak na kalagayan, sinusundan pa rin nila ang landas ng kabutihang-loob at kabanalan.

Verse 6

द्विजातिभक्त्युत्पन्नार्थैरात्मानं पोषयंति ये । सदा संकुचितांगाश्च द्विजसंभाषणादिषु

Yaong nagtataguyod sa sarili sa yaman na nagmumula sa debosyon sa mga dvija ay laging mapagpakumbaba at mahinahon ang kilos, lalo na sa pakikipag-usap at pakikisalamuha sa mga dvija.

Verse 7

आहूता वस्त्रवदना वदंति द्विजसंनिधौ । जयजीवभगोनाथ स्वामिन्निति हि वादिनः

Kapag tinawag, nagsasalita sila sa harap ng mga dvija na may mukhang natatakpan at mapagpakumbaba, at bumibigkas ng, “Jaya! O Panginoon ng buhay at kapalaran, O Guro,”—ganyan ang kanilang magalang na pananalita.

Verse 8

तीर्थस्नानपरानित्यं नित्यं देवपरायणाः । द्विजेषु नित्यं प्रणताः स्वनामाख्यानपूर्वकम्

Lagi silang nakatuon sa paliligo sa mga banal na pook-tawiran, laging nakasandig sa mga diyos; at palagi silang yumuyuko sa mga dvija, na unang binabanggit nang wasto ang sarili nilang pangalan.

Verse 9

दम दान दया क्षांति शौचेंद्रिय विनिग्रहाः । अस्तेय सत्याहिंसाश्च सर्वेषां धर्महेतवः

Pagpipigil sa sarili, pagkakawanggawa, habag, pagtitiis, kalinisan, at pagpipigil sa mga pandama—kasama ang di-pagnanakaw, katotohanan, at di-karahasan—ito ang mga sanhi na nagtataguyod ng dharma para sa lahat.

Verse 10

आवश्येषु सदोद्युक्ता ये जाता यत्रकुत्रचित् । सर्वभोगसमृद्धास्ते वसंत्यत्र पुरोत्तमे

Yaong laging masigasig sa mga kinakailangang tungkulin—saan man sila ipinanganak—ay nagkakamit ng kasaganaan ng lahat ng kaligayahan, at nananahan dito sa lungsod na lubhang dakila.

Verse 11

म्लेच्छा अपि सुतीर्थेषु ये मृतानात्मघातकाः । विहाय काशीं निर्वाण विश्राणांतेऽत्र भोगिनः

Kahit ang mga mleccha, kung mamatay sa mga dakilang tīrtha—kung hindi sila nagpakamatay—pagkaalis sa Kāśī, dito’y pagkakalooban ng mokṣa, matapos tamasahin ang bunga ng kanilang kabutihan.

Verse 12

अंधं तमो विशेयुस्ते ये चैवात्महनो जनाः । भुक्त्वा निरयसाहस्रं ते च स्युर्ग्रामसूकराः

Ngunit yaong mga taong pumapatay sa sarili ay lumulubog sa nakabubulag na dilim; matapos danasin ang libo-libong pagdurusa sa impiyerno, sila’y muling isinisilang bilang mga baboy sa nayon.

Verse 13

आत्मघातो न कर्तव्यस्तस्मात्क्वापि विपश्चिता । इहापि च परत्रापि न शुभान्यात्मघातिनाम्

Kaya’t ang marunong ay huwag kailanman gagawa ng pagwasak sa sarili, saanman; sapagkat sa mga nagpapakamatay ay walang kabutihang-palad—ni sa mundong ito ni sa susunod.

Verse 14

यथेष्टमरणं केचिदाहुस्तत्त्वावबोधकाः । प्रयागे सर्वतीर्थानां राज्ञिसर्वाभिलाषदे

May ilan, na nag-aangking batid ang katotohanan, ang nagsasabing may ‘kamatayang ayon sa nais’; at itinuturo nila ang Prayāga, ang hari ng lahat ng tīrtha, ang nagbibigay ng bawat minimithing kaganapan.

Verse 15

अंत्यजा अपि ये केचिद्दयाधर्मानुसारिणः । परोपकृतिनिष्ठास्ते वसंत्यत्र तु सत्तमाः

Kahit yaong mga ipinanganak sa pinakamababang kalagayan, kung sumusunod sa dharma ng habag at matatag sa pagtulong sa kapwa, ay nananahan dito bilang pinakamararangal sa mga mabubuti.

Verse 17

पल्लीपतिरभूदुग्रः पिंगाक्ष इति विश्रुतः । निर्विंध्यायास्तटे शूरः क्रूरकर्मपराङ्मुखः

May isang mabagsik na pinuno ng pamayanang-gubat, bantog sa pangalang Piṅgākṣa; sa pampang ng Nirvindhyā siya’y bayani, tumatalikod sa malulupit na gawa.

Verse 18

घातयेद्दूरसंस्थोपि यः पांथपरिपंथिनः । व्याघ्रादीन् दुष्टसत्त्वांश्च स हिनस्ति प्रयत्नतः

Kahit mula sa malayo, sinisikap niyang lipulin ang mga nananambang sa mga manlalakbay—mga tigre at iba pang masasamang nilalang—na may masusing pagsisikap upang ingatan ang daan.

Verse 19

जीवेन्मृगयु धर्मेण तत्रापि करुणापरः । न विश्वस्तान्पक्षिमृगान्न सुप्तान्न व्यवायिनः

Mamuhay nawa ang mangangaso sa kanyang hanapbuhay ayon sa dharma, at gayon ma’y manatiling nakatuon sa habag: huwag niyang patayin ang mga ibon at hayop na nagtitiwala, ni ang natutulog, ni ang nagkakasiping.

Verse 20

न तोयगृध्नून्न शिशून्नांतर्वर्त्नित्वलक्षणान् । स घातयति धर्मज्ञो जातिधर्मपराङ्मुखः

Bilang nakaaalam ng dharma, hindi niya pinapatay ang mga uhaw na uhaw sa tubig, ni ang mga musmos, ni ang may tanda ng pagdadalantao; tumatalikod siya sa gayong hamak na kalupitang nakagapos sa likas na pagkamabagsik.

Verse 21

श्रमातुरेभ्यः पांथेभ्यः स विश्रामं प्रयच्छति । हरेत्क्षुधा क्षुधार्तानामुपानद्दोऽनुपानहे

Sa mga manlalakbay na lupaypay sa pagod, ipinagkakaloob niya ang pamamahinga; inaalis niya ang gutom ng nagugutom—nagbibigay ng panyapak sa mga walang sapin.

Verse 22

मृगत्त्वचोतिमृदुला विवस्त्रेभ्यातिसर्जति । अनुव्रजति कांतारे प्रांतरे पथिकान्पथि

Nagkakaloob siya ng napakalalambot na balat ng usa sa mga walang kasuotan, at sinasamahan niya ang mga manlalakbay sa daan—sa pusod ng gubat at sa mga hanggahang ilang.

Verse 23

न जिघृक्षति तेभ्योर्थमभयं चेति यच्छति । आविंध्याटवि मे नाम ग्राह्यं दुष्टभयापहम्

Hindi siya naghahangad na kumuha ng yaman mula sa kanila; sa halip ay ipinagkakaloob niya ang kawalang-takot, na nagsasabi: “Ang aking pangalan ay Āviṃdhyāṭavī—alalahanin ito; nag-aalis ito ng takot sa masasama.”

Verse 24

नित्यं कार्पटिकान्सर्वान् स पुत्रेण प्रपश्यति । तेपि च प्रतितीर्थं हि तमाशीर्वादयं ति वै

Araw-araw, kasama ang kanyang anak, inaalagaan niya ang lahat ng dukha at abang nilalang; at sila naman, sa bawat banal na tawiran, tunay ngang nagpapala sa kanya.

Verse 25

इति तिष्ठति पिंगाक्षे साटवी नगरायिता । अध्वनीने ऽध्वगान्कोपि न रुणद्धि ससाध्वसः

Kaya nga, O Piṅgākṣa, ang gubat na yaon ay naging wari’y isang lungsod. Sa lansangang iyon, walang sinumang humahadlang sa mga naglalakbay, at wala ring nananatili sa takot.

Verse 27

लुब्धकस्तद्धने लुब्धः क्षुद्रस्तन्निधनोद्यतः । स रुरोध तमध्वानमग्रे गत्वाऽतिगूढवत्

Isang hamak na mangangaso, sakim sa yamang iyon at nagbabalak sa kanyang ikapapahamak, ang nauna at hinarangan ang daan, nag-aabang na tila lubhang nakatago.

Verse 28

तदा युप्यस्यशेषेण पिंगाक्षो मृगयां गतः । तस्मिन्नरण्ये तन्मार्गं निकषाध्युषितो निशि

Noon si Piṅgākṣa ay lumabas upang mangaso, taglay na lamang ang kaunting nalabi sa kaniyang baon at kagamitan. Sa gubat na yaon, ang landasing iyon ay binantayan at sinakop sa gabi ng nag-aabang nang mahigpit.

Verse 29

परप्राणद्रुहां पुंसां न सिद्ध्येयुर्मनोरथाः । विश्वं कुशलितेनैतद्विश्वेशपरिरक्षितम्

Sa mga taong pumapatay at sumasakit sa buhay ng kapwa, hindi natutupad ang kanilang mga nasa. Ang buong daigdig na ito ay pinananatili sa kagalingan at iniingatan ni Viśveśa, ang Panginoon ng Kāśī.

Verse 30

न चिंतयेदनिष्टानि तस्मात्कृष्टिः कदाचन । विधिदृष्टं यतो भावि कलुषंभावि केवलम्

Kaya’t huwag pagbulayan ang mga kasawian, sapagkat ang gayong pag-aalala’y di kailanman nagbubunga. Ang itinakda ng tadhana ay tiyak na mangyayari—marumi man o dalisay, ito’y magaganap.

Verse 31

तस्मादात्मसुखंप्रेप्सु रिष्टानिष्टं न चिंतयेत् । चिंतयेच्चेत्तदाचिंत्यो मोक्षोपायो न चेतरः

Kaya ang naghahangad ng kaligayahan ng Sarili ay huwag magbabad sa suwerte o malas. Kung mag-iisip man, ituon ang isip sa Di-maisip (ang Kataas-taasan); ito lamang ang daan sa kalayaan, at wala nang iba.

Verse 32

व्युष्टायामथयामिन्यामभूत्कोलाहलो महान् । घातयध्वं पातयध्वं नग्नयध्वं द्रुतं भटाः

Nang magbukang-liwayway at humupa ang gabi, sumiklab ang malaking kaguluhan: “Puksain sila! Itumba sila! Hubaran sila—bilisan, mga kawal!”

Verse 33

मा मारयध्वं त्रायध्वं भटाः कार्पटिका वयम् । अनायासं लुंठयध्वं नयध्वं च यदस्ति नः

Huwag ninyo kaming patayin—ingatan ninyo kami, O mga kawal! Kami’y maralitang pulubi. Walang hirap ninyong samsamin ang anumang amin, at dalhin ninyo kung ano man ang naroon.

Verse 34

वयं पांथा अनाथाः स्मो विश्वनाथपरायणाः । सनाथास्ते न दूरं सनाथतां पथिकोऽपरः

Kami’y mga manlalakbay na walang tagapagtanggol, subalit nakatuon kay Viśvanātha. Ang may kanlungan ay hindi nalalayo sa kaligtasan; at ang isa pang manlalakbay ay nagkakamit din ng pag-iingat.

Verse 35

वयं पिंगाक्षविश्वासादस्मिन्मार्गेऽकुतोभयाः । यातायातं सदा कुर्मः स च दूर इतो वनात्

Dahil sa aming pagtitiwala kay Piṅgākṣa, wala kaming takot sa landas na ito. Palagi kaming naglalakbay pabalik-balik, at siya’y hindi malayo sa gubat na ito.

Verse 36

इति श्रुत्वाऽथ पिंगाक्षो भटः कार्पटिकेरितम । दूरान्मा भैष्ट माभैष्ट ब्रुवन्निति समागतः

Nang marinig ni Piṅgākṣa na kawal ang pananalitang ito ng mga pulubi, siya’y dumating mula sa malayo, na nagsasabi, “Huwag kayong matakot, huwag kayong matakot.”

Verse 37

तत्कर्मसूत्रैराकृष्टो भिल्लःकार्पटिकप्रियः । तूर्णं तदायुष्यमिव तत्रोपस्थितवान् क्षणात्

Hinila ng mga sinulid ng sarili niyang karma, ang Bhilla—na mahilig manila ng mga pulubi—ay biglang lumitaw doon, mabilis sa isang kisap, na wari’y tinawag ng mismong takdang buhay niya.

Verse 38

कोयंकोयं दुराचारः पिंगाक्षे मयि जीवति । उल्लुलुंठयिषुः पांथान्प्राणलिंगसमान्मम

Sino ang masamang loob na ito na nagnanais magnakaw sa mga manlalakbay habang ako ay nabubuhay? Sila ay mahalaga sa akin tulad ng aking buhay at linga.

Verse 39

इति तद्वाक्यमाकर्ण्य ताराक्षस्तत्पितृव्यकः । धनलोभेन पिंगाक्षे पापं पापो व्यचिंतयत्

Nang marinig ang mga salitang iyon, si Tārākṣa—ang kanyang tiyuhin—na nilamon ng kasakiman sa yaman, O Piṅgākṣa, ay nagbalak ng isang kasalanan.

Verse 40

कुलधर्मं व्यपास्यैष वर्तते कुलपांसनः । चिरं चिंतितमद्यामुं घातयिष्याम्यसंशयम्

Isinasantabi ang dharma ng kanyang angkan, ang kahihiyang ito sa pamilya ay kumikilos ayon sa kanyang nais. Ngayon, walang duda, papatayin ko siya—isang bagay na matagal ko nang pinag-iisipan.

Verse 41

विचार्येति स दुष्टात्मा भृत्यानाज्ञापयत्क्रुधा । आदावेनं घातयंतु ततः कार्पटिकानिमान्

Matapos magpasya ng ganito, ang masamang-loob na lalaki ay galit na nag-utos sa kanyang mga alipin: 'Unahin ninyong patayin ang isang ito; pagkatapos ay patayin din ang mga pulubing ito.'

Verse 42

ततो ऽयुध्यन्दुराचारास्तेनैकेन च तेऽखिलाः । यथाकथंचित्ताननयत्स च स्वावसथांतिकम्

Pagkatapos, ang mga lalaking may masamang ugali ay nakipaglaban sa nag-iisang lalaki; gayunpaman, sa paanuman, dinala niya silang lahat malapit sa kanyang sariling tirahan.

Verse 43

आच्छिन्नं हि धनुर्वाणं छिन्नं सन्नहनं शरैः । असूदयिष्यमेतांस्तदभविष्यं यदीश्वरः

“Napunit ang aking busog at mga palaso; pinira-piraso ng kanilang mga palaso ang aking baluti. Napatay ko sana sila—kung hindi lamang ipinasiya ng Panginoon ang iba.”

Verse 44

अभिलप्यन्निति प्राणानत्याक्षीत्स परार्थतः । तेपि कार्पटिकाः प्राप्तास्तत्पल्लीं गतसाध्वसाः

Sa gayong pagsasalita, isinuko niya ang kanyang buhay alang-alang sa kapwa. Yaong mga pulubi rin ay nakarating sa nayon, at napawi ang kanilang pangamba.

Verse 45

या मतिस्त्वंतकाले स्याद्गतिस्तदनुरूपतः । दिगीशत्वमतः प्राप्तो निरृत्यां नैरृतेश्वरः

Kung ano ang pag-iisip sa sandali ng kamatayan, gayon ang patutunguhan. Kaya’t natamo niya ang pagka-panginoon ng isang dako—bilang pinuno ng Nairṛta na bahagi, sa nasasakupan ni Nirṛti.

Verse 46

इत्थमस्य स्वरूपं ते आवाभ्यां समुदीरितम् । एतस्योत्तरतो लोको वरुणस्यायमद्भुतः

Ganito namin sa inyo ipinaliwanag ang kanyang tunay na kalagayan. Sa hilaga nito naroon ang kamangha-manghang daigdig ni Varuṇa.

Verse 47

कूपवापीतडागानां कर्तारो निर्मलैर्धनैः । इह लोके महीयंते वारुणे वरुणप्रभाः

Yaong mga gumagawa ng mga balon, lawa, at imbakan ng tubig sa pamamagitan ng malinis at matuwid na yaman ay pinararangalan sa mundong ito, at sa kaharian ni Varuṇa ay nagniningning sa ningning ni Varuṇa.

Verse 48

निर्जले जलदातारः परसंतापहारिणः । अर्थिभ्यो ये प्रयच्छंति चित्रच्छत्रकमंडलून्

Yaong nagbibigay ng tubig sa pook na walang tubig, na nag-aalis ng pagdurusa ng kapwa, at nagkakaloob sa mga humihingi ng maririkit na payong at mga banga/kamandalu para sa manlalakbay—

Verse 49

पानीयशालिकाः कुर्युर्नानोपस्करसंयुताः । दद्युर्धर्मघटांश्चापि सुगंधोदकपूरितान्

Dapat silang magtayo ng mga pahingahang-inuman ng tubig, na may sari-saring kailangan; at maghandog din ng mga “banga ng dharma,” mga palayok na punô ng mabangong tubig, alang-alang sa kabanalan.

Verse 50

अश्वत्थसेकं ये कुर्युः पथि पादपरोपकाः । विश्रामशालाकर्तारः श्रांतसंतापनोदकाः

Yaong nagdidilig sa punong aśvattha sa tabi ng daan para sa kapakinabangan ng mga naglalakbay, yaong nagtatayo ng mga bulwagang pahingahan, at yaong nagbibigay ng tubig na nagpapawi ng pagod at init ng nanghihina—sila ang tunay na gumagawa ng kabutihan.

Verse 51

ग्रीष्मोष्प्रहंति मायूरपिच्छादि रचितान्यपि । चित्राणि तालवृंतानि वितरंति तपागमे

Kapag dumarating ang panahon ng matinding init, namamahagi sila ng makukulay na pamaypay na yari sa dahon ng palma—may ilan pang ginayakan ng balahibo ng pabo-real at iba pa—na pumapawi sa naglalagablab na tag-init.

Verse 52

रसवंति सुगंधीनि हिमवंति तपर्तुषु । विश्राणयंति वा तृप्ति पानकानि प्रयत्नतः

Sa panahon ng init, masikap nilang iniaalay ang mga inuming nakalulugod at nakabubusog—malinamnam, mabango, at pinalamig—na nagdudulot ng ginhawa at kasiyahan.

Verse 53

इक्षुक्षेत्राणि संकल्प्य ब्राह्मणेभ्यो ददत्यपि । तथा नानाप्रकारांश्च विकारानैक्षवान्बहून्

Itinatakda nila ang mga bukirin ng tubo bilang banal na handog at ibinibigay sa mga brāhmaṇa; gayundin, nagkakaloob sila ng maraming paghahanda mula sa tubo, sari-saring anyo.

Verse 54

गोरसानां प्रदातारस्तथा गोमहिषीप्रदाः । धारामंडपकर्तारश्छायामंडपकारिणः

Mga nagbibigay ng gatas at mga katas nito, mga nag-aalay ng baka at kalabaw, mga nagtatayo ng mga mandapa ng tubig, at mga gumagawa ng mga mandapa ng lilim—ang mga ganitong mapagkawanggawa ay pinupuri sa kanilang dharma.

Verse 55

देवालयेषु ये दद्युर्बहुधारागलंतिकाः । तीर्थे वा करहर्तारस्तीर्थमार्गावनेजका

Yaong sa mga templo ay nagkakaloob ng mga sisidlang nagbubuhos ng tubig sa maraming agos, at yaong sa mga tīrtha ay nag-aalis ng dumi at naglilinis ng mga landas ng paglalakbay—sila man ay pinararangalan bilang mga lingkod ng dharma.

Verse 56

अभयं ये प्रयच्छंति भयार्तोद्यत पाणयः । निर्भया वारुणे लोके ते वसंति लसंति च

Yaong nagkakaloob ng kawalang-takot—iniuunat ang kanilang mga kamay sa mga natatakot at nagdurusa—ay nananahan nang walang pangamba sa daigdig ni Varuṇa, at doon ay nagniningning sa karangalan.

Verse 57

विपाशयंति ये पुण्या दुर्वृतैः कंठपाशितान् । ते पाशपाणे लोकेस्मिन्निवसंत्यकुतोभयाः

Ang mga banal na taong nagpapaluwag sa tali sa leeg ng mga ginapos ng masasama ay nagiging malaya sa takot sa lahat ng dako; sila’y nananahan sa daigdig ng Tagapagdala ng Pāśa (Pāśapāṇi), walang pangamba.

Verse 58

नौकाद्युपायैर्न द्यादौ पांथान्ये तारयंत्यपि । तारयंत्यपि दुःखाब्धेस्तत्र नागरिका द्विज

O brāhmaṇa, ang mga mamamayan na naglilipat sa mga manlalakbay sa ilog at iba pa sa pamamagitan ng bangka at iba pang paraan—sila man ay tumutulong tumawid sa karagatan ng pagdurusa.

Verse 59

घट्टान्पुण्यतटिन्यादेर्बंधयंति शिलादिभिः । तोयार्थिसुखसिद्ध्यर्थं ये नरास्तेत्र भोगिनः

Yaong mga tao na, sa pamamagitan ng bato at iba pa, ay nagtatayo ng mga hagdang-paligo (ghāṭa) sa mga banal na ilog at iba pang sagradong tubig, upang maging maginhawa at magtagumpay ang mga naghahanap ng tubig—sila’y nagiging tagapagtamasa ng kasaganaan doon.

Verse 60

वितर्पयंति ये पुण्यास्तृषिताञ्शीतलैर्जलैः । तेऽत्र वै वारुणे लोके सुखसंततिभागिनः

Ang mga banal na taong nagpapawi ng uhaw ng nauuhaw sa malamig na tubig—sila nga ay nagiging kabahagi ng walang putol na kaligayahan sa daigdig ni Varuṇa.

Verse 61

जलाशयानां सर्वेषामयमेकतमः पतिः । प्रचेता यादसांनाथः साक्षी सर्वेषुकर्मसु

Sa lahat ng imbakan ng tubig, siya ang pinakadakilang panginoon—si Pracetā (Varuṇa), ang panginoon ng mga nilalang sa tubig, ang saksi sa lahat ng gawain.

Verse 62

अस्योत्पत्तिं शृणु पतेर्वरुणस्यमहात्मनः । आसीन्मुनिरमेयात्मा कर्दमस्य प्रजापतेः

Pakinggan mo ang pinagmulan ng dakilang panginoong si Varuṇa. May isang muni na di-masukat ang diwa, na isinilang mula kay Kardama Prajāpati.

Verse 63

शुचिष्मानिति विख्यातस्तनयो विनयोचितः । स्थैर्य माधुर्य धैर्याद्यैर्गुणैरुपचितोहितः

Isang anak na tanyag sa pangalang Śuciṣmān ang isinilang—marunong sa pagpapakumbaba at mabuting asal—pinagyaman ng mga birtud na gaya ng katatagan, kahinahunan, at katapangan, at laging nakahilig sa kapakinabangan.

Verse 64

अच्छोदे सरसि स्नातुं स गतो बालकैः सह । जलक्रीडनसंसक्तं शिशुमारो हरच्च तम्

Kasama ang mga batang lalaki, siya’y nagtungo upang maligo sa lawa ng Acchoda. Habang abala sa paglalaro sa tubig, isang śiśumāra—nilalang sa tubig na tila buwaya—ang dumakma sa kanya at siya’y tinangay.

Verse 65

ततस्तस्मिन्मुनिसुते हृतेऽत्याहितशंसिभिः । तैः समागत्य शिशुभिः कथितं तत्पितुः पुरः

Nang siya, ang anak ng muni, ay madagit—isang nakapanghihilakbot na kapahamakan—nagtipon ang mga batang iyon at ipinaalam ang pangyayari sa harap ng kanyang ama.

Verse 66

हरार्चनोपविष्टस्य समाधौ निश्चलात्मनः । श्रुतबालविपत्तेश्च चचाल न मनोहरात्

Nakaupo siya sa pagsamba kay Hara (Śiva), matatag sa samādhi at di-natitinag ang loob; kahit marinig ang kapahamakan ng bata, hindi umuga ang kanyang isipan mula sa kaakit-akit na Panginoon.

Verse 67

अधिकं शीलयामास स सर्वज्ञं त्रिलोचनम् । पश्यञ्शंभोः समीपे स भुवनानि चतुर्दश

Lalo pa niyang pinagyaman ang pagsamba sa lubos na nakaaalam, ang Tatlong-Mata. At sa piling ni Śambhu, nasilayan niya ang labing-apat na daigdig.

Verse 68

नाना भूतानि भूतानि ब्रह्मांडांतर्गतानि च । चंद्रसूर्यर्क्षताराश्च पर्वतान्सरितो द्रुमान्

Nasaksihan niya ang sari-saring nilalang—ang lahat ng mga nilalang sa loob ng kosmikong itlog—gayundin ang buwan, ang araw, ang mga konstelasyon at bituin, mga bundok, mga ilog, at mga punò.

Verse 69

समुद्रानंतरीयाणि ह्यरण्यानीस्सरांसि च । नाना देवनिकायांश्च बह्वीर्दिविषदां पुरीः

Namataan niya ang mga gubat at mga lawa na nasa pagitan ng malalawak na dagat, at ang maraming kapulungan ng mga nilalang na dibino, pati ang napakaraming makalangit na lungsod ng mga diyos.

Verse 70

वापीकूपतडागानि कुल्याः पुष्करिणीर्बहु । एकस्मिन्क्वापि सरसि जलक्रीडापरायणान्

Nakita niya ang mga balon, mga hakbang-balón, mga lawa, mga kanal, at maraming tangke ng lotus; at sa isang natatanging lawa, napansin niya ang mga nilalang na lubos na nalulubog sa masayang paglalaro sa tubig.

Verse 71

बहून्मुनिकुमारांश्च मज्जनोन्मज्जनादिभिः । करयंत्रविनिर्मुक्ततोयधाराभिषेचनैः

Nasaksihan niya ang maraming batang-muni, na paulit-ulit na sumisisid at umaahon, at binabasbasan ng mga agos ng tubig na pinakawalan mula sa mga kagamitang pinapaandar ng kamay.

Verse 72

करताडितपानीयशब्ददिङ्मुखनादिभिः । जलखेलनकैरित्थं संसक्तान्बहुबालकान्

Sa mga tunog ng tubig na hinahampas ng kanilang mga kamay—umaalingawngaw sa lahat ng dako—nasaksihan niya ang maraming bata na gayon ngang lubos na nahuhumaling sa mga laro sa tubig.

Verse 73

तेषां मध्ये ददर्शाथ समाधिस्थः स कर्दमः । स्वं शिशुं शिशुमारेण नीयमानं सुविह्वलम्

Nang magkagayon, si Kardama—bagaman nakalubog sa samādhi—ay nakita sa gitna nila ang sarili niyang sanggol na hinihila ng isang buwaya, lubhang balisa at nagdurusa.

Verse 74

कयाचिज्जलदेव्याथ तस्माच्चक्रूरयादसः । प्रसह्य नीत्वोदधये दृष्टवांस्तं समर्पितम्

At nakita rin niya na ang bata, sapilitang dinala ng malupit na nilalang sa tubig, ay iniabot sa karagatan ng isang diyosang-tubig.

Verse 75

निर्भर्त्स्य सरितांनाथं केनचिद्रुद्ररूपिणा । त्रिशूलपाणिनेत्युक्तं क्रोधताम्राननेनच

Pagkaraan, ang panginoon ng mga ilog ay mariing sinaway ng isang nag-anyong Rudra; at sa mukha niyang namumula sa galit ay sinabi: “O may hawak na trishula!”

Verse 76

कुतो जलानामधिप शिवभक्तस्य बालकः । प्रजापतेः कर्दमस्य महाभागस्य धीमतः

“Paano mapapahamak ang anak ng dakila at marunong na Prajāpati Kardama—na deboto ni Śiva—O panginoon ng mga tubig?”

Verse 77

अज्ञात्वा शिवसामर्थ्यं भवताचिरमासितः । भयत्रस्तेन तद्वाक्यश्रवणात्तमुदन्वता

“Hindi mo nalalaman ang kapangyarihan ni Śiva, kaya matagal kang kumilos nang ganyan.” Nang marinig ang mga salitang iyon, ang karagatan ay tinamaan ng takot at nayanig.

Verse 78

बालं रत्नैरलंकृत्य बद्ध्वा तं शिशुमारकम् । समर्पितं समानीय शंभुपादाब्जसंनिधौ

Pinalamutian nila ng mga hiyas ang bata, at iginapos ang buwayang iyon; saka nila siya ibinalik at iniharap sa piling ng mga talampakang-loto ni Śambhu (Śiva).

Verse 79

नत्वा विज्ञापयत्तं च नापराध्याम्यहं विभो । अनाथनाथविश्वेश भक्तापत्तिविनाशन

Pagyukod, nagsumamo siya: “O Panginoon, wala akong nagawang kasalanan. O Viśveśa, kanlungan ng mga walang-kanlungan, tagapaglipol ng kapahamakan ng iyong mga deboto!”

Verse 80

भक्तकल्पतरो शंभोऽनेनायं दुष्टयादसा । अनायिन मया नाथ भवद्भक्तजनार्भकः

“O Śambhu, punong nagbibigay-katuparan ng hangarin ng mga deboto! Dinala ng masamang nilalang-dagat na ito ang batang ito—musmos at walang sala, anak ng iyong deboto—O Panginoon.”

Verse 81

गणेन तेन विज्ञाय शंभोरथ मनोगतम् । पाशेन बद्ध्वा तद्यादः शिशुहस्ते समर्पितम्

Nang maunawaan ng gaṇa na iyon ang nasa loob ng kalooban ni Śambhu, iginapos niya sa lubid na panghuli ang nilalang-tubig at inilagay iyon sa mga kamay ng bata.

Verse 82

गृहाणेमं स्वतनयं पार्षदे शंकराज्ञया । याहि स्वभवनं वत्स ब्रुवतीति स कर्दमः

“O tagapaglingkod, sa utos ni Śaṅkara, tanggapin mo itong sarili mong anak. Umuwi ka na, mahal kong bata”—gayon nagsalita si Kardama.

Verse 83

समाधिसमये सर्वमिति शृण्वन्नुदारधीः । उन्मील्य नयने यावत्प्रणिधानं विसृज्य च

Sa sandali ng samādhi, nang marinig ang mga salitang iyon, ang marangal ang diwa ay idinilat ang mga mata at bahagyang binitiwan ang mahigpit na pagtuon.

Verse 84

संपश्यते शिशुं तावत्पुरतः समवैक्षत । गृहीतशिशुमारं च पार्श्वेऽलंकृतकर्णिकम्

Pagdaka’y nakita niya ang bata sa harap; at sa tabi nito ang nahuling nilalang na gaya ng buwaya, na may pinalamuting palamuting-tainga.

Verse 85

तोयार्द्रकाकपक्षाग्रं कषायनयनांचलम् । किंचिद्विरूक्षं त्वक्क्षोभं संभ्रमापन्नमानसम्

Basâ ang dulo ng buhok niya na parang pakpak ng uwak; nangingitim ang sulok ng mga mata; bahagyang gusot ang anyo, nanginginig ang balat, at ang isip ay nayayanig sa takot.

Verse 86

कृतप्रणाममालिंग्य जिघ्रंस्तन्मुखपंकजम् । पुनर्जातमिवामंस्त पश्यंश्चापि मुहुर्मुहुः

Matapos magbigay-galang ang bata, niyakap niya ito at inamoy ang mukha nitong tulad-lotus; inakala niyang wari’y muling isinilang, at paulit-ulit niya itong tinitigan.

Verse 87

शतानिपंचवर्षाणि प्रणिधानस्थितस्य हि । कर्दमस्य व्यतीतानि शंभुमर्चयतस्तदा

Kay Kardama, na nananatili sa di-natitinag na pagninilay, limang daang taon ang lumipas habang noon ay sumasamba siya kay Śambhu.

Verse 88

कर्दमोपि च तत्कालमज्ञासीत्क्षणसंगतम् । यतो न प्रभवेत्कालो महाकालस्य संनिधौ

At ni Kardama’y di man lamang namalayan ang panahong yaon—wari’y isang kisapmata lamang—sapagkat ang Panahon ay walang kapangyarihan sa harap ni Mahākāla.

Verse 89

ततस्तं तनयः पृष्ट्वा पितरं प्रणिपत्य च । जगाम तूर्णं तपसे श्रीमद्वाराणसीं पुरीम्

Pagkaraan, ang anak ay nagtanong sa ama, at matapos magpatirapa sa kanya, ay nagmadaling tumungo upang magsagawa ng tapasya sa maringal na lungsod ng Vārāṇasī.

Verse 90

तत्र तप्त्वा तपो घोरं लिंगं संस्थाप्य शांभवम् । पंचवर्षसहस्राणि स्थितः पाषाणनिश्चलः

Doon ay nagsagawa siya ng mabagsik na tapasya; at matapos itatag ang liṅga ni Śambhu, nanatili siya sa loob ng limang libong taon—di gumagalaw na parang bato.

Verse 91

आविरासीन्महादेवस्तुष्टस्तत्तपसा ततः । उवाच कार्दमे ब्रूहि कं ददामि वरोत्तमम्

Pagkaraan, si Mahādeva ay nagpakita, nalugod sa gayong tapasya, at sinabi kay Kārdama: “Magsalita—anong pinakamataas na biyaya ang ipagkakaloob ko sa iyo?”

Verse 92

कार्दमिरुवाच । यदि नाथ प्रसन्नोसि भक्तानामनुकंपक । सर्वासामाधिपत्यं मे देह्यपां यादसामपि

Sinabi ni Kārdama: “Kung ikaw ay nalulugod, O Panginoon, mahabagin sa mga deboto, ipagkaloob mo sa akin ang paghahari sa lahat ng tubig, at maging sa mga nilalang na nananahan dito.”

Verse 93

इति श्रुत्वा महेशानः सर्वचिंतितदः प्रभुः । अभ्यषिंचत तं तत्र वारुणे परमे पदे

Pagkarinig nito, si Maheśāna—ang Panginoong nagbibigay ng lahat ng ninanais—ay doon niya siyang pinahiran at itinalaga sa kataas-taasang kalagayang Varuṇa.

Verse 94

रत्नानामब्धिजातानामब्धीनां सरितामपि । सरसां पल्वलानां च वाप्यंबु स्रोतसा पुनः

Sa mga hiyas na isinilang sa karagatan, sa mga dagat at mga ilog din; sa mga lawa, mga latian, mga imbakan ng tubig, at muli sa mga dumadaloy na batis—

Verse 95

जलाशयानां सर्वेषां प्रतीच्याश्चापि वैदिशः । अधीश्वरः पाशपाणिर्भव सर्वामरप्रियः

“Maging panginoon ng lahat ng imbakan ng tubig; at maging tagapangalaga rin ng kanlurang dako—may hawak na lubid na pamatali, minamahal ng lahat ng mga diyos.”

Verse 96

ददामि वरमन्यं च सर्वेषां हितकारकम् । त्वयैतत्स्थापितं लिंगं तव नाम्ना भविष्यति

“Ipinagkakaloob ko pa ang isa pang biyaya, na kapaki-pakinabang sa lahat: ang liṅga na itinindig mo ay makikilala sa iyong pangalan.”

Verse 97

वरुणेशमिति ख्यातं वाराणस्यां सुसिद्धिदम् । मणिकर्णेश लिंगस्य नैरृत्यां दिशि संस्थितम्

Sa Vārāṇasī ito’y magiging tanyag bilang “Varuṇeśa,” na nagbibigay ng dakilang kaganapan. Ito’y nasa timog-kanlurang dako ng Maṇikarṇeśa liṅga.

Verse 98

आराधितं सदा पुंसां सर्वजाड्यविनाशकृत् । वरुणेशस्य ये भक्ता न तेषामब्भयं क्वचित्

Laging sinasamba ng mga tao, winawasak nito ang lahat ng katamlayan at kabagalan. Ang mga deboto ni Varuṇeśa ay hindi kailanman natatakot sa tubig.

Verse 99

न संतापभयं तेषां नापायमरणं क्वचित् । जलोदरभयं नैव न भयं वै तृषः क्वचित्

Sa kanila’y walang takot sa nag-aapoy na pagdurusa, ni sa biglaang kamatayan kailanman. Wala ring takot sa pamamanas (dropsy), at hindi rin natatakot sa uhaw.

Verse 100

नीरसान्यन्नपानानि वरुणेश्वर संस्मृतेः । सरसानि भविष्यंति नात्र कार्या विचारणा

Sa pag-alaala kay Varuṇeśvara, maging ang walang-lasang pagkain at inumin ay nagiging malinamnam; dito’y walang dapat pag-alinlangan.

Verse 102

इदं वरुणलोकस्य स्वरूपं ते निरूपितम् । यच्छ्रुत्वा न नरः क्वापि दुरपायैः प्रबाध्यते

Ganito ang anyo ng daigdig ni Varuṇa na ipinaliwanag sa iyo. Kapag ito’y napakinggan, ang tao’y hindi saanman dinadapuan ng mabibigat na kapahamakan.

Verse 205

कदाचित्तत्पितृव्येण समीप ग्रामवासिना । श्रुतः कार्पटिकानां हि सार्थः सार्थो महास्वनः

Minsan, narinig ng kaniyang tiyuhing ama na nakatira sa kalapit na nayon ang malakas na ingay ng isang malaking karaban—isang buong pangkat ng mga kārpaṭika, mga pulubing manlalakbay.