Adhyaya 11

Verse 1

अगस्तिरुवाच । शृणु सुश्रोणि सुभगे वैश्वानरसमुद्भवम् । पुण्यशीलसुशीलाभ्यां यथोक्तं शिवशर्मणे

Sinabi ni Agastya: Makinig ka, O may magandang balakang, mapalad na giliw, sa salaysay na isinilang mula kay Vaiśvānara, ang sagradong apoy. Ito’y isinalaysay kay Śivaśarman ng magkabiyak na marangal—Puṇyaśīla at Suśīlā—ayon sa tunay na nangyari.

Verse 2

अथ कालेन तद्योषिदंतर्वत्नी बभूव ह । विधिवद्विहिते तेन गर्भाधानाख्य कर्मणि

Pagkaraan ng ilang panahon, ang babaeng iyon ay nagdalang-tao, matapos niyang maisagawa nang wasto, ayon sa tuntunin, ang ritwal na tinatawag na Garbhādhāna.

Verse 3

ततः पुंसवनं तेन स्पंदनात्प्राग्विपश्चिता । गृह्योक्तविधिना सम्यक्कृतं पुंस्त्वविवृद्धये

Pagkaraan, bago pa man ang unang paggalaw ng sanggol sa sinapupunan, ipinagawa ng marunong ang ritwal na Puṃsavana ayon sa itinuro ng mga Gṛhya, upang mapatatag ang pag-aanak ng lalaki.

Verse 4

सीमन्तोथाष्टमे मासि गर्भरूपसमृद्धिकृत् । सुखप्रसव सिद्ध्यै च तेनाकारि क्रियाविदा

Pagkatapos, sa ikawalong buwan, isinagawa ng mga bihasa sa banal na gawi ang ritwal na Sīmanta, upang umunlad ang anyo ng sanggol sa sinapupunan at matamo ang magaan at matagumpay na panganganak.

Verse 5

अथातः सत्सुतारासु ताराधिप वराननः । केंद्रे गुरौ शुभे लग्ने सुग्रहेष्वयुगेषु च

Pagkaraan, nang manaig ang mapalad na mga bituing-lunar, at ang Buwan—panginoon ng mga tala, ang marikit ang mukha—ay nasa kanais-nais na anggulo kasama si Guru (Jupiter), may mapalad na lagna at mabubuting planeta sa mga di-pantay na bahagi, naging lubhang mapagpala ang sandali.

Verse 6

अरिष्टं दीपयन्दीप्त्या सर्वारिष्टविनाशकृत् । तनयो नाम तस्यां तु शुचिष्मत्यां बभूव ह

Nagniningning sa liwanag na pumupuksa sa lahat ng masamang palatandaan, isang anak na lalaki ang isinilang nga sa kanya—kay Śuciṣmatī—na ang sariling kislap ay sumisira sa bawat di-mabuting hudyat.

Verse 7

सद्यः समस्तसुखदो भूर्भुवःस्वर्निवासिनाम् । गंधवाहागन्धवाहादिग्वधूमुखवासनाः

Agad itong naging tagapagkaloob ng ganap na ligaya sa mga nananahan sa Bhūḥ, Bhuvaḥ, at Svaḥ; at umihip ang mababangong simoy, waring pabango mula sa mga mukha ng mga dalagang-diyosa ng mga direksiyon, na nagkalat ng samyo sa lahat ng dako.

Verse 8

इष्टगन्धप्रसूनौघैर्ववर्षुस्ते घनाघनाः । देवदुन्दुभयो नेदुः प्रसेदुः सर्वतोदिशः

Ang masisiksik na ulap ay nagpaulan ng bugso ng mga bulaklak na may minamahal na halimuyak; umalingawngaw ang mga banal na tambol ng mga deva, at ang lahat ng dako sa bawat panig ay naging payapa at mapagpala.

Verse 9

परितः सरितः स्वच्छा भूतानां मानसैः सह

Sa paligid, luminaw ang mga ilog; at kasabay nila, luminaw at tumahimik din ang mga isipan ng mga nilalang.

Verse 10

सत्त्वाः सत्त्वसमायुक्ता वसुधासीच्छुभा तदा । कल्याणी सर्वतो वाणी प्राणिनः प्रीणयंत्यभूत्

Napuspos ng kabutihan ang mga nilalang; ang lupa noon ay naging mapalad; at mula sa lahat ng dako ay umusbong ang mabuti at kaaya-ayang pananalita, na nagbigay-galak sa lahat ng may buhay.

Verse 11

तिलोत्तमोर्वशीरंभा प्रभा विद्युत्प्रभा शुभा । सुमंगला शुभालापा सुशीलाड्या वरांगनाः

Si Tilottamā, Urvaśī, Rambhā, Prabhā, Vidyutprabhā, Śubhā, Sumaṅgalā, Śubhālāpā, at Suśīlā—mga mararangal na dalagang makalangit na hitik sa biyaya—ay nagpakita sa pagdiriwang.

Verse 12

क्वणत्कंकण पात्राणि कृत्वा करतलं मुदा । मुक्तमुक्ताफलाढ्यानि यक्षकर्दमवंति च

Sa galak ay pinagtagpo nila ang mga palad; tumunog ang kanilang mga pulseras at mga sisidlan. Nagdala sila ng mga handog na hitik sa mga perlas at kumpol ng hiyas na perlas, pati ang Yakṣa-kardama, mga kayamanang mula sa mga Yakṣa.

Verse 13

वज्रवैदूर्य दीपानि हरिद्रा लेपनानि च । गारुत्मतैकरूपाणि शंखशुक्तिदधीनि च

May mga ilawang yari sa diyamante at vaidūrya (mata-ng-pusa), at mga pahid na luyang-dilaw; mga bagay na iisang kislap na tulad ni Garuḍa, gayundin ang mga kabibe (śaṅkha), talaba, at namuong gatas (dadhi) bilang mapalad na handog.

Verse 14

पद्मरागप्रवालाख्यरत्नकुंकुमवंति च । गोमेदपुष्परागेंद्र नीलसन्माल्यभांजि च

Sila’y pinalamutian ng mga mapalad na sangkap—pulang sindūr at mga pulbos na mula sa mga hiyas gaya ng padmarāga (rubí) at pravāla (korales); taglay din ang gomeda, pusparāga (topas), mga palamuting bughaw na nīla, at maningning na mga kuwintas ng bulaklak.

Verse 15

विद्याधर्यश्च किन्नर्यस्तथाऽमर्यः सहस्रशः । चामर व्यग्रहस्ताग्र मंगलद्रव्यपाणयः

Libu-libo ang dumating na mga Vidyādharī, mga Kinnarī, at mga dalagang makalangit; ang ilan ay abalang may hawak na mga pamaypay na buntot-yak (cāmara), at ang iba nama’y may dalang mga bagay na pangseremonyang mapalad sa kanilang mga kamay.

Verse 16

गंधर्वोरगयक्षाणां सुवासिन्यः शुभस्वराः । गायंत्यो ललितं गीतं तत्राजग्मुरनेकशः

Marami ring dumating na mga babaeng marikit ang bihis mula sa mga Gandharva, Nāga, at Yakṣa—matamis ang tinig at mapalad ang himig—na umaawit doon ng maririkit na awit.

Verse 17

मरीचिरत्रि पुलहः पुलस्त्यः क्रतुरंगिराः । वसिष्ठः कश्यपश्चाहं विभांडो मांडवीसुतः

Naroon sina Marīci, Atri, Pulaha, Pulastya, Kratu, at Aṅgiras; sina Vasiṣṭha at Kaśyapa—at ako rin—kasama si Vibhāṇḍa, ang anak ni Māṇḍavī; silang lahat ay naroon.

Verse 18

लोमशो लोमचरणो भरद्वाजोथ गौतमः । भृगुस्तु गालवो गर्गो जातूकर्ण्यः पराशरः

Naroon din sina Lomaśa at Lomacaraṇa, Bharadvāja at Gautama; gayundin sina Bhṛgu, Gālava, Garga, Jātūkarṇya, at Parāśara—pawang lahat ay nagtipon doon.

Verse 19

तत्र स्नात्वा विधानेन दृष्ट्वा विश्वेश्वरं विभुम् । त्रैलोक्यप्राणिसंत्राणकारिणं प्रणनाम ह

Pagkaligo roon ayon sa wastong ritwal, at matapos masilayan si Viśveśvara, ang Panginoong laganap sa lahat, tagapangalaga ng mga nilalang sa tatlong daigdig, siya’y yumukod na may debosyon.

Verse 20

जमदग्निश्च संवर्तो मतंगो भरतोंशुमान् । व्यासः कात्यायनः कुत्सः शौनकः सुश्रुतः शुकः

Naroon din sina Jamadagni at Saṃvarta, Mataṅga at Bharata na maningning; Vyāsa, Kātyāyana, Kutsa, Śaunaka, Suśruta, at Śuka—mga pantas na naroroon din.

Verse 21

ऋष्यशृंगोथ दुर्वासा रुचिर्नारदतुंबुरू । उत्तंको वामदेवश्च च्यवनोसितदेवलौ

Dumating din sina Ṛṣyaśṛṅga, saka si Durvāsas, Ruci, Nārada at Tumburu; Uttaṅka at Vāmadeva, at sina Cyavana, Asita, at Devala—pawang nagtipon doon.

Verse 22

शालंकायनहारी तौ विश्वामित्रोथभार्गवः । मृकंडः सह पुत्रेण दाल्भ्य उद्दालकस्तथा

Naroon sina Śālaṃkāyana at Hārī, Viśvāmitra at Bhārgava; si Mṛkaṇḍa kasama ang kanyang anak, at sina Dālbhya at Uddālaka rin—pawang nagtipon doon.

Verse 23

धौम्योपमन्युवत्साद्या मुनयो मुनिकन्यकाः । तच्छांत्यर्थं समाजग्मुर्धन्यं विश्वानराश्रमम्

Nagtipon ang mga ṛṣi—sina Dhaumya, Upamanyu, Vatsa at iba pa—kasama ang mga dalagang mula sa angkang-muni; upang maghatid ng pagpapayapa at pagpapala, sila’y dumating sa mapalad na āśrama ni Viśvānara.

Verse 24

ब्रह्मा बृहस्पतियुतो देवो गरुडवाहनः । नंदि भृंगि समायुक्तो गौर्या सह वृषध्वजः

Dumating si Brahmā na kasama si Bṛhaspati; dumating din ang Diyos na nakasakay kay Garuḍa. At ang Panginoong may watawat na Toro—si Śiva—kasama si Gaurī, at sina Nandin at Bhṛṅgin, ay dumalo sa dakilang banal na pagtitipon.

Verse 25

महेंद्रमुख्या गीर्वाणा नागाः पातालवासिनः । रत्नान्यादाय बहुशः ससरित्का महाब्धयः

Dumating ang mga deva na pinangungunahan ni Mahendra (Indra); dumating din ang mga Nāga na naninirahan sa Pātāla. Maging ang malalawak na karagatan ay dumating, kasama ang kanilang mga ilog, na may dalang sari-saring hiyas bilang handog, paulit-ulit.

Verse 26

स्थावरा जंगमं रूपं धृत्वा याताः सहस्रशः । महामहोत्सवे तस्मिन्बभूवाकालकौमुदी

Ang di-makagalaw ay nag-anyong nakagagalaw at dumating nang libo-libo. Sa dakila at maringal na pagdiriwang na iyon, waring sumilang ang liwanag ng buwan kahit hindi kapanahunan.

Verse 27

जातकर्म स्वयं चक्रे तस्य देवः पितामहः । श्रुतिं विचार्य तद्रूपां नाम्ना गृहपतिस्त्वयम्

Ang banal na Pitāmaha (Brahmā) mismo ang nagsagawa ng mga ritwal ng kapanganakan para sa kanya. Matapos pagnilayan ang Śruti na angkop sa anyong iyon, ipinahayag niya: “Ikaw ay tatawaging Gṛhapati.”

Verse 28

इति नाम ददौ तस्मै देयमेकादशेहनि । नामकर्मविधानेन तदर्थं श्रुतिमुच्चरन्

Kaya’t ipinagkaloob niya sa kanya ang pangalang iyon, na igagawad sa ikalabing-isang araw. Ayon sa wastong paraan ng seremonya ng pagpapangalan, binigkas niya ang Śruti na nagpapahayag ng kahulugan nito.

Verse 29

अयमग्निर्गृहपतिर्गार्हपत्यः प्रजाया वसुवित्तमः । अग्ने गृहपतेभिद्युम्नमभि सह आयच्छस्व

“Ang Agni na ito ang Gṛhapati—ang apoy na Gārhapatya—tagapagkaloob ng yaman at kasaganaan sa angkan. O Agni, O Panginoon ng tahanan, sama-sama mong dalhin at ipagkaloob sa amin ang maningning na karangalan.”

Verse 30

अग्ने गृहपते स्थित्या परामपि निदर्शयन् । चतुर्निगममंत्रोक्तैराशीर्भिरभिनंद्य च

O Agni, O Gṛhapati—sa iyong matatag na kaayusan, ipinakikita mo maging ang pinakamataas na kalagayan. At pinarangalan niya siya sa mga pagpapalang binigkas sa pamamagitan ng mga mantra ng apat na Veda.

Verse 31

कृत्वा बालोचितां रक्षां हरेण हरिणा सह । निर्ययौ हंसमारुह्य सर्वेषां प्रपितामहः

Matapos isagawa ang mga pag-iingat na nararapat sa sanggol, ang Prāpitāmaha—ang Dakilang Ninuno ng lahat, si Brahmā—ay lumisan, kasama sina Hari (Viṣṇu) at Hara (Śiva), na nakasakay sa kanyang sisne.

Verse 32

अहोरूपमहो तेजस्त्वहो सर्वांगलक्षणम् । अहो शुचिष्मतीभाग्यमाविरासीत्स्वयं हरः

“Ah, anong kagandahan! Ah, anong kaningningan! Ah, anong ganap na mapalad na mga tanda sa bawat sangkap! Ah, ang dalisay at maningning na kapalaran—si Hara (Śiva) mismo ang nagpakita sa sariling anyo!”

Verse 33

अथवा किमिदं चित्रं शर्वभक्तजनेष्वहो । आविर्भवेत्स्वयं रुद्रो यतोरुद्रास्तदर्चकाः

O ano pa ang kataka-taka rito sa mga deboto ni Śarva? Si Rudra mismo’y nagpapakita sa sariling anyo, sapagkat ang mga sumasamba sa Kanya ay wari’y mga Rudra dahil sa kanilang taimtim na bhakti.

Verse 34

इति स्तुवंतस्त्वन्योन्यं जग्मुः सर्वे यथागतम् । विश्वानरं समापृच्छ्य संप्रहृष्टतनूरुहाः

Sa gayon, habang pinupuri nila ang isa’t isa, silang lahat ay umalis na gaya ng kanilang pagdating; matapos magpaalam kay Viśvānara, ang kanilang mga katawan ay kinilabutan sa galak.

Verse 35

अतः पुत्रं समीहंते गृहस्थाश्रमवासिनः । पुत्रेण लोकाञ्जयति श्रुतिरेषा सनातनी

Kaya nga ang mga nananahan sa āśrama ng maybahay ay naghahangad ng anak na lalaki; sapagkat sa pamamagitan ng anak ay napagwawagian ang mga daigdig—ito ang walang hanggang aral ng Śruti.

Verse 36

अपुत्रस्य गृहं शून्यमपुत्रस्यार्जनं वृथा । अपुत्रस्यान्वयश्छिन्नो नापवित्रं ह्यपुत्रतः

Sa walang anak na lalaki, ang tahanan ay sinasabing hungkag; sa walang anak na lalaki, ang pag-iimpok ay walang saysay. Sa walang anak na lalaki, napuputol ang angkan—tunay, walang tagapagpadalisay na hihigit sa anak.

Verse 37

न पुत्रात्परमो लाभो न पुत्रात्परमं सुखम् । न पुत्रात्परमं मित्रं परत्रेह च कुत्रचित्

Walang pakinabang na hihigit sa anak na lalaki, walang ligayang hihigit sa anak na lalaki; walang kaibigang hihigit sa anak na lalaki—sa mundong ito man o sa kabilang daigdig, saanman.

Verse 38

औरसः क्षेत्रजः क्रीतो दत्तः प्राप्तः सुतासुतः । आपत्सुरक्षितश्चान्यः पुत्राः सप्तात्र कीर्तिताः

Dito ipinahahayag na may pitong uri ng anak: ang lehitimo (sa sariling asawa), ang kṣetraja, ang binili, ang ibinigay (inampong anak), ang natamo, ang anak ng anak na babae, at ang isa pa—yaong iningatan sa panahon ng kapahamakan.

Verse 39

एषामन्यतमः कार्यो गृहस्थेन विपश्चिता । पूर्वपूर्वः सुतः श्रेयान्हीनःस्यादुत्तरोत्तरः

Sa mga ito, ang marunong na maybahay ay dapat magtatag ng isa bilang anak. Ang naunang nabanggit na uri ay higit na mainam; ang kasunod-kasunod ay lalo namang mababa.

Verse 40

गणावूचतुः । निष्क्रमोथ चतुर्थेऽस्य मासि पित्राकृतो गृहात् । अन्नप्राशनमब्दार्धे चूडाब्दे चार्थवत्कृता

Sinabi ng mga Gaṇa: “Pagkaraan, sa ikaapat na buwan niya, isinagawa ng ama ang ritwal ng paglabas ng sanggol mula sa bahay. Sa kalahating taon, ginawa niya ang unang pagpapakain ng matigas na pagkain; at sa taon ng pag-aahit, maayos niyang isinagawa ang cūḍā-ritwal na may nararapat na mga handog.”

Verse 41

कर्णवेधं ततः कृत्वा श्रवणर्क्षे सकर्मवित् । ब्रह्मतेजोभिवृद्ध्यर्थं पंचमेऽब्दे व्रतं ददौ

Pagkatapos, ang bihasa sa mga ritwal ay nagsagawa ng seremonya ng pagbubutas ng tainga sa ilalim ng konstelasyong Śravaṇa. At sa ikalimang taon, ipinagkaloob niya ang isang panata upang lumago ang brahmanikong ningning (espirituwal na liwanag).

Verse 42

उपाकर्म ततः कृत्वा वेदानध्यापयत्सुधीः । त्र्यब्दं वेदान्सविधिनाऽध्यैष्ट सांगपदक्रमान्

Pagkaraan, matapos isagawa ang upākarma, sinimulan ng marunong ang pag-aaral ng mga Veda. Sa loob ng tatlong taon, pinag-aralan niya ang mga Veda ayon sa tuntunin—kasama ang mga pantulong na sangay, ang pagbigkas na salita-sa-salita, at ang sunud-sunod na pagbigkas.

Verse 43

विद्याजातं समस्तं च साक्षिमात्राद्गुरोर्मुखात् । विनयादिगुणानाविष्कुर्वञ्जग्राह शक्तिमान्

Ang buong karunungang dapat matamo ay tinanggap niya tuwiran mula sa bibig ng guru, na wari’y sa simpleng pagsaksi; at yamang may kakayahan, inangkin niya ito habang inihahayag ang mga birtud gaya ng kababaang-loob.

Verse 44

ततोथ नवमे वर्षे पित्रोः शुश्रूषणे रतम् । वैश्वानरं गृहपतिं दृष्ट्वा कामचरो मुनिः

Pagkaraan, sa ikasiyam na taon, nang makita ng muning malayang gumala ang batang si Gṛhapati Vaiśvānara na lubos na nakatuon sa paglilingkod sa kanyang mga magulang, siya’y napadako sa kanya.

Verse 45

विश्वानरोटजं प्राप्य देवर्षिर्नारदः सुधीः । पप्रच्छ कुशलं तत्र गृहीतार्घासनः क्रमात्

Nang marating ang ashram ni Vaiśvānara, ang marunong na devarshi na si Nārada—na nararapat na pinarangalan ng arghya at upuan—ay sunod-sunod na nagtanong tungkol sa kanyang kalagayan.

Verse 46

नारद उवाच । विश्वानर महाभाग शुचिष्मति शुभव्रते । कुरुते युवयोर्वाक्यमयं गृहपतिः शिशुः

Sinabi ni Nārada: “O mapalad na Vaiśvānara, O dalisay ang isip at may mapagpalang panata—ang batang si Gṛhapati ay tunay na tumutupad sa inyong mga salita at utos.”

Verse 47

नान्यत्तीर्थं न वा देवो न गुरुर्न च सत्किया । विहाय पित्रोर्वचनं नान्यो धर्मः सुतस्य हि

Para sa isang anak, walang ibang tīrtha, walang ibang diyos, walang ibang guru, at walang ibang banal na gawa—maliban sa tapat na pagsunod sa salita ng kanyang mga magulang; sapagkat ito ang kanyang pinakamataas na dharma.

Verse 48

न पित्रोरधिकं किंचित्त्रिलोक्यां तनयस्य हि । गर्भधारणपोषाभ्यां पितुर्माता गरीयसी

Sa tatlong daigdig, para sa anak ay walang hihigit pa sa kanyang mga magulang; at dahil sa pagdadala sa sinapupunan at pag-aaruga, ang ina ay higit na kagalang-galang kaysa ama.

Verse 49

अंभोभिरभिषिच्यस्वं जननीचरणच्युतैः । प्राप्नुयात्स्वर्धुनीशुद्ध कबंधाधिकशुद्धताम्

Kung maliligo ang tao sa tubig na dumaloy mula sa mga paa ng kanyang ina, makakamtan niya—O dalisay na tulad ng Gaṅgā—ang kadalisayang humihigit pa sa bantog na kadalisayan na nakukuha sa mga banal na paraan.

Verse 50

संन्यस्ताखिलकर्मापि पितुर्वंद्यो हिमस्करी । सर्ववंद्येन यतिना प्रसूर्वंद्या प्रयत्नतः

Kahit na tinalikuran na niya ang lahat ng gawain, ang ina ay nananatiling karapat-dapat sa paggalang ng ama; at sa masidhing pagsisikap, siya’y dapat ding igalang ng isang asceta—na pinararangalan ng lahat—sapagkat siya ang pinagmulan ng kapanganakan.

Verse 51

इदमेव तपोत्युग्रमिदमेवपरं व्रतम् । अयमेव परो धर्मो यत्पित्रोः परितोषणम्

Ito lamang ang mabagsik na tapas; ito lamang ang pinakamataas na panata; ito lamang ang pinakadakilang dharma—ang lubos na pagpapasaya at pagbigay-lugod sa mga magulang.

Verse 52

मन्येमान्यो नाधमस्य तथान्यस्य यथा युवाम् । सुखाकारैर्विनीतस्य शिशोर्गृहपतेरहम्

Wala akong itinuturing na higit na karapat-dapat, at wala ring hamak, gaya ninyong dalawa na tunay na huwaran; sapagkat sa mabubuting paraan ay marahan ninyong hinubog at pinalaki ang batang si Gṛhapati.

Verse 53

वैश्वानरसमभ्येहि ममोत्संगे निषीद भो । लक्षणानि परीक्षेहं पाणिं दर्शय दक्षिणम्

“O Vaiśvānara, lumapit ka at maupo sa aking kandungan. Susuriin ko ang iyong mapalad na mga tanda—ipakita mo sa akin ang iyong kanang palad.”

Verse 54

इत्युक्तो मुनिना बालः पित्रोराज्ञामवाप्य सः । प्रणम्य नारदं श्रीमान्भक्त्याप्रह्व उपाविशत्

Sa gayong wika ng pantas, ang marangal na bata’y humingi at nakamit ang pahintulot ng kanyang mga magulang. Pagkatapos, yumukod kay Nārada nang may debosyon at pagpapakumbaba, at siya’y naupo.

Verse 55

ततो दृष्ट्वास्य सर्वांगं तालुजिह्वाद्विजानपि । आनीय कुंकुमारक्तं सूत्रं च त्रिगुणीकृतम्

Pagkaraan, matapos siyasatin ang kanyang buong katawan—pati ngalangala, dila, at mga ngipin—dinala ng pantas ang isang sinulid na pinulang-kulay ng kunkuma (safron), at ginawa itong tatluhing hibla.

Verse 56

स्मृत्वा शिवौ गणाध्यक्षमूर्ध्वीभूतमुदङ्मुखम् । मुनिः परिममौ बालमापादतलमस्तकम्

Inalaala ang Śiva, panginoon ng mga gaṇa, ang pantas—habang ang bata’y nakatayong tuwid at nakaharap sa hilaga—ay sinukat siya mula sa talampakan hanggang sa tuktok ng ulo.

Verse 57

तिर्यगूर्ध्वं समो माने योष्टोत्तरशतांगुलः । स भवेत्पृथिवीपालो बालोऽयं ते यथा द्विज

Kung sa sukat ay pantay ang lapad at taas, at lumalampas sa sandaang aṅgula nang isang dangkal, kung gayon, O brāhmaṇa, ang batang ito mo’y magiging tagapangalaga ng daigdig—isang hari.

Verse 58

पंचसूक्ष्मः पंचदीर्घः सप्तरक्तः षडुन्नतः । त्रिपृथुर्लघुगंभीरो द्वात्रिंशल्लक्षणस्त्विति

May limang maseselang tanda, limang mahahabang tanda, pitong mapupulang tanda, at anim na nakaangat; tatlong malalapad; at bahagyang malalim ang anyo—kaya nga taglay niya ang tatlumpu’t dalawang mapalad na lakṣaṇa.

Verse 59

पंचदीर्घाणि शस्यानि यथादीर्घायुषोस्य वै । भुजौ नेत्रे हनुर्जानु नासाऽस्य तनयस्य ते

Upang maging mahaba ang buhay, pinupuri sa kanya ang limang mahahabang tanda: ang mga bisig, ang mga mata, ang panga, ang mga tuhod, at ang ilong ng anak mong ito.

Verse 60

ग्रीवाजंघा मेहनैश्च त्रिभिर्ह्रस्वोयमीडितः । स्वरेण सत्त्वनाभिभ्यां त्रिगंभीरः शिशुः शुभः

Pinupuri siya na may tatlong maiikling tanda—leeg, mga binti, at ari. At sa tatlong malalalim na katangian—tinig, lakas ng buhay, at pusod—ang mapalad na sanggol na ito ay ‘tatluhang malalim’.

Verse 61

त्वक्केशांगुलिदशनाः पर्वाण्यंगुलिजान्यपि । तथास्य पंचसूक्ष्माणि दिक्पालपदभाग्यथा

Ang kanyang balat, buhok, mga daliri, mga ngipin, at maging ang mga kasukasuan ng mga daliri ay pino at maselan; kaya taglay niya ang limang ‘banayad’ na tanda, na angkop sa kapalaran ng umaabot sa katayuang tagapagbantay ng mga dako.

Verse 62

वक्षः कुक्ष्यलकं स्कंध करं वक्त्रं षडुन्नतम् । तथाऽत्र दृश्यते बाले महदैश्वर्यभाग्यथा

Ang kanyang dibdib, tiyan, mga kulot ng buhok, mga balikat, mga kamay, at mukha ay anim na nakaangat na tanda; kaya sa batang ito’y nakikita ang mga palatandaang angkop sa malaking paghahari at kasaganaan.

Verse 63

पाण्योस्तले च नेत्रांते तालुजिह्वाधरौष्ठकम् । सप्तारुणं च सनखमस्मिन्राज्यसुखप्रदम्

Ang mga palad, ang mga sulok ng mga mata, ang ngalangala at dila, at ang ibabang labi—pati ang mga kuko—ay pitong bahaging may mapulang ningning; sa kanya’y nagkakaloob ito ng ginhawa at ligaya ng paghahari.

Verse 64

ललाटकटिवक्षोभिस्त्रिविस्तीर्णो यथाह्यसौ । सर्वतेजोतिरैश्वर्यं तथा प्राप्स्यति नान्यथा

Kung ang isang tao’y maayos ang hubog at malapad sa tatlong dako—noo, baywang, at dibdib—tiyak na matatamo niya ang makapangyarihang kasaganaan at maningning na karangalan; hindi ito magiging iba.

Verse 65

कमठीपृष्ठकठिनावकर्मकरणौ करौ । राज्यहेतू शिशोरस्य पादौ चाध्वनि कोमलौ

Kung ang mga kamay ng sanggol ay matibay at matigas na gaya ng likod ng pagong—angkop sa paggawa—nagiging sanhi iyon ng paghahari; at kung ang kanyang mga paa’y malambot para sa paglalakbay, itinadhana siyang lumakad sa malalawak na landas.

Verse 66

अच्छिन्ना तर्जनीं व्याप्य तथा रेखास्य दृश्यते । कनिष्ठा पृष्ठनिर्याता दीर्घायुष्यं यथार्पयेत्

Kung may nakikitang isang guhit na hindi napuputol na lumalampas sa hintuturo, at kung ang guhit sa kalingkingan ay umaabot patungo sa likod, sinasabing ipinagkakaloob nito ang mahabang buhay sa kanya.

Verse 67

पादौ सुमांसलौ रक्तौ समौ सूक्ष्मौ सुशौभनौ । समगुल्फौ स्वेदहीनौ स्निग्धावैश्वर्यसूचकौ

Ang mga paa na lamanin, mapula, pantay, pinong-tekstura at marikit—may magkasing-anyo ang mga bukung-bukong, walang labis na pagpapawis, at likás na makinis—ay mga palatandaang nagpapahiwatig ng kasaganaan at panginoong kapalaran.

Verse 68

स्वल्पाभिः कररेखाभिरारक्ताभिः सदासुखी । लिंगेन कृशह्रस्वेन राजराजो भविष्यति

Kung kakaunti at bahagyang mapula ang mga guhit sa palad, siya’y laging masaya; at kung payat at maikli ang lingga, siya’y magiging hari sa mga hari.

Verse 69

उत्कंटासनगुल्फास्फिग्नाभिरस्यापि वर्तुला । दक्षिणावर्तमरुणं महदैश्वर्यसूचिका

Maging ang kanyang puwitan, hita, bukung-bukong, at pusod ay bilugan; at ang mapulang, pakanan ang ikot na mapalad na tanda ay nagpapahiwatig ng dakilang paghahari at saganang kasaganaan.

Verse 70

धारैका मूत्रयत्यस्मिन्दक्षिणावर्तिनी यदि । गंधश्च मीनमधुनोर्यदि वीर्ये तदा नृपः

Kung ang pag-ihi niya’y lumalabas na iisang tuwid at tuloy-tuloy na agos na pakanan ang ikot, at kung ang semilya’y may halimuyak ng isda at pulot, siya’y magiging hari.

Verse 71

विस्तीर्णौ मांसलौ स्निग्धौ स्फिचावस्य सुखोचितौ । वामावर्तौ सुप्रलंबौ दोषौ दिग्रक्षणोचितौ

Kung ang kanyang puwitan ay malapad, malaman, at makinis—na angkop sa kaginhawahan—at kung ang kanyang bayag ay pakaliwa ang ikot at maayos ang pagkakababa, siya’y karapat-dapat magbantay sa mga dako, sa maharlikang pag-iingat at pamumuno.

Verse 72

श्रीवत्सवज्रचक्राब्ज मत्स्यकोदंडदंडभृत् । तथास्य करगा रेखा यथा स्यात्त्रिदिवस्पतिः

Kung ang mga guhit sa kanyang mga palad ay may mga tandang tulad ng Śrīvatsa, vajra, cakra, lotus, isda, busog, at tungkod, siya’y magiging tulad ng Panginoon ng tatlong daigdig.

Verse 73

द्वात्रिंशद्दशनश्चायं करकंबु शिरोधरः । कौंचदुंदुभिहंसाभ्र स्वरः सर्वेश्वराधिकः

May tatlumpu’t dalawa siyang ngipin; ang mga kamay ay gaya ng kabibe; maayos ang ulo at leeg; at ang tinig—tila tagak, tambol na dundubhi, sisne, at ulap—ay higit na marangal, karapat-dapat sa pagka-Panginoon ng lahat.

Verse 74

मधुपिंगलनेत्रोऽसौ नैनं श्रीस्त्यजति क्वचित् । पंचरेखललाटस्तु तथा सिंहोदरः शुभः

Ang kaniyang mga mata ay pulot-ginto; kailanma’y hindi siya iniiwan ng Lakṣmī, ang kasaganaan. Ang kaniyang noo’y may limang malinaw na guhit, at ang tiyan ay gaya ng sa leon—pawang mapalad.

Verse 75

ऊर्ध्वरेखांकितपदो निःश्वसन्पद्मगंधवान् । अच्छिद्रपाणिः सुनखो महालक्षणवानयम्

Ang kaniyang mga paa’y may mga guhit na paitaas; maging ang kaniyang hininga’y may samyo ng lotus. Walang dungis ang kaniyang mga palad, magaganda ang mga kuko, at siya’y may dakilang mga palatandaang mapalad.

Verse 76

किंतु सर्वगुणोपेतं सर्वलक्षणलक्षितम् । संपूर्णनिर्मलकलं पातयेद्विधुवद्विधिः

Ngunit kahit ang may taglay na lahat ng kabutihan at may lahat ng mapalad na palatandaan—ganap at dalisay sa bawat bahagi—ay maaari pa ring pabagsakin ng salungat na tadhana, gaya ng buwan na ibinababa ng itinakdang landas nito.

Verse 77

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन रक्षणीयस्त्वसौ शिशुः । गुणोपि दोषतां याति वक्रीभूते विधातरि

Kaya nga, sa lahat ng pagsisikap, dapat ingatan ang sanggol na iyon. Sapagkat maging ang kabutihan ay nagiging kapintasan kapag ang Tagapag-ayos ng tadhana ay naging salungat.

Verse 78

शंकेऽस्य द्वादशेवर्षे प्रत्यूहो विद्युदग्नितः । इत्युक्त्वा नारदो धीमान्स जगाम यथागतम्

“Pinaghihinalaan ko na sa kaniyang ikalabindalawang taon ay magkakaroon ng hadlang na mula sa kidlat at apoy.” Pagkasabi nito, ang marunong na si Nārada ay lumisan, gaya ng kaniyang pagdating.

Verse 79

विश्वानरः सपत्नीकस्तच्छ्रुत्वा नारदेरितम् । तदैव मन्यमानोभूद्वज्रपातं सुदारुणम्

Si Viśvānara, kasama ang kaniyang asawa, nang marinig ang sinabi ni Nārada, ay agad na inakala ang isang lubhang kakila-kilabot na pagbagsak ng kulog at kidlat.

Verse 80

हाहतोस्मीति वचसा हृदयं समताडयत् । मूर्च्छामवाप महतीं पुत्रशोकसमाकुलः

Sumigaw siya, “Ay, ako’y napahamak!”, at sa gayong pananalita’y tila hinampas ang sariling dibdib; at dahil sa dalamhati para sa anak, siya’y nabuwal sa matinding pagkahimatay.

Verse 81

शुचिष्मत्यपि दुःखार्ता रुरोदातीव दुःसहम् । आर्तस्वरेण हारावैरत्यंत व्याकुलेद्रिया

Maging si Śuciṣmatī, pinahihirapan ng pighati, ay umiyak nang di-matiis. Sa tinig na puno ng dalamhati, at ang mga pandama’y lubos na nayayanig, paulit-ulit siyang nanaghoy.

Verse 82

हाशिशो हागुणनिधे हा पितुर्वाक्यकारक । हा कुतो मंदभाग्याया जठरे मे समागतः

“Ay, aking anak! Ay, sisidlan ng mga kabutihan! Ay, ikaw na tumupad sa salita ng iyong ama! Ay—paano ka naparito sa sinapupunan ko, akong kapus-palad?”

Verse 83

त्वदेकपुत्रां हापुत्रकोऽत्र मां त्रायते पुरा । त्वदृते त्वद्गुणोर्म्याढ्ये पतितां शोकसागरे

“Ay, anak ko—sino ang magtatanggol sa akin dito, ako na ikaw lamang ang tanging supling? Kung wala ka, O puspos ng mga alon ng kabutihan, nalugmok ako sa dagat ng dalamhati.”

Verse 84

हा बाल हा विमल हा कमलायताक्ष हा लोकलोचनचकोर कुरंगलक्ष्मन् । हा तात तात नयनाब्ज मयूखमालिन्हा मातुरुत्सवसहस्रसुखैकहेतो

“Ay, munting anak; ay, dalisay; ay, matang gaya ng lotus! O ligaya ng tingin ng daigdig, O marikit na usang-bata! Ay, anak ko, anak ko—O ang mga matang-lotus mo’y may kuwintas ng sinag—O tanging sanhi ng libong pistang galak ng isang ina!”

Verse 85

हा पूर्णचंद्रमुख हा सुनखांगुलीक हा चाटुकारवचनामृतवीचिपूर । दुःखैः कियद्भिरहहां गमयात्वमाप्तः किं किं कृतं गृहपते न मया त्वदाप्त्यै

“Ay, mukhang ganap na buwan! Ay, may magagandang daliri at mga kuko! Ay, ang matatamis mong salitang mapang-aliw ay tila mga alon ng nektar! Sa gaano karaming pighati—ay!—ka naagaw? O panginoon ng aking tahanan, ano pa ba ang hindi ko ginawa upang makamtan ka at manatili ka sa akin?”

Verse 86

नोप्तो बलिर्न बत कासु च देवता सुतीर्थानि कानि न मयाध्युषितानि वत्स । के के मया न नियमौषधमंत्रयंत्राः संसाधितास्तव कृते सुकृतैकलभ्य

“Tunay, wala akong handog na hindi inialay; at sa aling mga diyos ako hindi nanalangin? Anong mga banal na tawiran ang hindi ko tinirhan, anak ko? Anu-anong panata, lunas, mantra, at mga kasangkapang ritwal ang hindi ko isinagawa para sa iyo—O ikaw na natatamo lamang sa naipong kabutihang-gawa!”

Verse 87

संसारसागरतरे हर दुःखभारं सारं मुखेंदुमभिदर्शय सौख्यसिंधो । पुन्नामतीव्रनरकार्णव वाडवाग्नेस्संजीवयस्व पितरं निजवाक्सुधोक्षैः

“O tagapagtawid sa dagat ng pag-iral sa sansinukob—alisin ang bigat ng pighati! O karagatan ng ligaya, ipamalas muli ang buwan ng iyong mukha, ang pinakadiwa ng buhay. O apoy sa kailaliman ng mabagsik na impiyernong-dagat na tinatawag na ‘Punnāma’, buhayin mo ang iyong ama sa mga ulang ng sarili mong salitang tila nektar!”

Verse 88

किंदेवता अहह जन्ममहोत्सवेऽस्य ज्ञात्वेति भाविमिलिता युगपत्समस्ताः । एकस्थ सर्वगुण शील कलाकलाप सौंदर्यलक्षणपरीक्षणपूर्णहर्षाः

“Anong diyos ito?”—sa pag-iisip na gayon, sabay-sabay na nagtipon ang lahat sa dakilang pagdiriwang ng kanyang kapanganakan, nag-uumapaw sa galak habang sinusuri sa iisang sanggol ang ganap na pag-iral ng bawat kabutihan, asal, sining, kagandahan, at mapalad na mga tanda.

Verse 89

शंभो महेश करुणाकर शूलपाणे मृत्युंजयस्त्वमिति वेदविदो वदंति । त्वद्दत्त बालतनये यदि कालकालः स्यादेवमत्र वद कस्य भवेन्न पातः

O Śambhu, Maheśa, karagatan ng habag, may hawak na trident—sinasabi ng mga nakaaalam ng Veda na ikaw ang Manlulupig sa Kamatayan. Kung sa anak na ibinigay mo, ang Kamatayan mismo ang naging kanyang kamatayan, sabihin mo: sino pa sa mundong ito ang hindi guguho?

Verse 90

हा हंतहंतभवता भव तापहारी कस्माद्विधेऽत्र विदधे बहुभिः प्रयत्नैः । बालो विशालगुणसिंधुमगाधमध्यं सद्रत्नसारमखिलं सविधं विधाय

Ay! Ay! O lumikha—ikaw na nag-aalis ng pagdurusa ng daigdig—bakit mo siya hinubog dito sa napakaraming pagsisikap: isang batang napakalawak na karagatan ng mga kabutihan, di-masukat ang lalim, ang pinakadiwa ng lahat ng mahahalagang hiyas—ganap sa bawat paraan?

Verse 91

हा कालबालकवती किमुतेन राज्ञी त्वत्कालतां न हृतवान्नसुताननेंदुः । बालेति कोमलमृणाल लतांगलीलं दंभोलिनिष्ठुरकठोरकुठारदंष्ट्रः

Ay—ginawang walang anak ng Panahon! Ano na nga ang reyna—hindi ba inagaw ng buwan ng mukha ng kanyang anak ang mismong buhay niya? “Isang bata!”—ngunit ang maselang laro ng katawang tulad ng malambot na tangkay ng lotus at baging ay tinamaan ng Panahon, na ang mga pangil ay gaya ng malupit na kulog, matigas na palakol, at walang-awang talim.

Verse 92

इत्थं विलप्य बहुशो नयनांबुधारासंपातजात तटिनी शतमुत्तरंगम् । सा तोकशोकजनितानल तापतप्ता प्रोच्छ्वस्यदीर्घविपुलोष्णमहो शुशोष

Sa gayong pagdaing nang paulit-ulit, ibinuhos niya ang mga agos ng luha na naging tila daan-daang ilog na may umaalon na mga alon. Sinunog ng init ng apoy na isinilang sa dalamhati para sa anak, huminga siya ng mahahaba, mabibigat, nag-aapoy na buntong-hininga—at, ay, unti-unting nalanta.

Verse 93

आकर्ण्य तत्करुणवत्परिदेवितानि तानि द्रुमा व्रततयः कुसुमाश्रुपातैः । प्रायो रुदंति पततां विरुतार्तरावैरालोल्यमौलिमसकृत्पवनच्छलेन

Nang marinig ang mga panaghoy na puspos ng habag, ang mga punò—na wari’y mga matatag na asceta—ay tila umiyak sa ulang-luhang bulaklak. Kadalasa’y dumadaing sila sa mga hibik na sugatan ng mga ibong nalalaglag, at ang kanilang mga tuktok ay paulit-ulit na umuugoy, na para bang sa dahilan ng hangin.

Verse 94

रुण्णं तया किल तथा बहुमुक्तकंठमार्तस्वरैः प्रतिरवच्छलतो यथोच्चैः । तद्दुःखतोनुरुरुदुर्गिरिकंदरास्याः सर्वा दिशः स्थगितपत्रिमृगागमा हि

Siya’y umiyak nang gayon na lamang, paulit-ulit na nasasakal ang lalamunan, at sumisigaw sa mga tinig na punô ng paghihirap, napakalakas na ang alingawngaw ay bumabalik nang paulit-ulit. Sa bigat ng dalamhati, ang mga bunganga ng yungib sa bundok ay tila nakikiiyak, at ang lahat ng dako’y napuno at napipi, sapagkat tumahimik ang mga ibon at mga hayop.

Verse 95

श्रुत्वार्तनादमिति विश्वनरोपि मोहं हित्वोत्थितः किमिति किंत्विति किंकिमेतत् । उच्चैर्वदन्गृहपतिः क्व समे बहिस्थः प्राणोंतरात्मनिलयः सकलेंद्रियेशः

Nang marinig ang sigaw ng pagdadalamhati, si Viśvanara man ay iniwan ang kanyang pagkahilo at biglang tumindig, sumisigaw, “Ano ito? Bakit ganito? Ano ang nangyari?” Malakas na wika ng panginoon ng tahanan: “Nasaan siya—nasa labas ba, sa patag na lupa?—yaong siyang mismong buhay, nananahan bilang Panloob na Sarili, at naghahari sa lahat ng pandama?”

Verse 96

अगस्त्य उवाच । ततो दृष्ट्वा स पितरौ बहुशोकसमावृतौ । स्मित्वोवाच ततो मातस्त्रासस्त्वीदृक्कुतो हि वाम्

Sinabi ni Agastya: Pagkaraan, nang makita niyang ang kanyang mga magulang ay nababalot ng matinding dalamhati, siya’y ngumiti at nagsabi, “Ina, bakit kayong dalawa’y may ganitong takot?”

Verse 97

न मांकृत वपुस्त्राणं भवच्चरणरेणुभिः । कालः कलयितुं शक्तो वराकी चंचलाल्पिका

Huwag ninyong gawing ‘iniingatan’ ang aking katawan sa pamamagitan ng alabok ng inyong mga paa. Hindi ako kayang sukatin ng Panahon—ang Panahon na kaawa-awa, pabagu-bago, at munting lakas.

Verse 98

प्रतिज्ञां शृणुतं तातौ यदि वां तनयो ह्यहम् । करिष्येहं तथा तेन विद्युन्मत्तस्त्रसिष्यति

Pakinggan ninyo ang aking panata, mahal kong mga magulang. Kung ako’y tunay ninyong anak, kikilos ako nang gayon na maging ang nagngangalit na tila kidlat ay mangangatog.

Verse 99

मृत्युंजयं समाराध्य सर्वज्ञं सर्वदं सताम् । कालकालं महाकालं कालकूटविषादिनम्

Sa tapat na pagsamba kay Mṛtyuñjaya—ang lubos na nakaaalam, ang tagapagkaloob ng lahat ng biyaya sa mga matuwid—kay Kālakāla, Mahākāla, na lumalamon maging sa lasong Kālakūṭa.

Verse 100

इति श्रुत्वा वचस्तस्य जरितौ द्विजदंपती । अकालामृतवर्षौघ शांततापौ तदोचतुः

Nang marinig ang kanyang mga salita, ang matandang mag-asawang Brāhmaṇa—na ang pagdurusa’y napawi na parang binuhusan ng di-panahong rumaragasang ulan ng amṛta—ay saka nagsalita.

Verse 110

अंधकं यस्त्रिशूलाग्रप्रोतं वर्षायुतं पुरा । त्रैलोक्यैश्वर्यसंमूढं शोषयामास भानुना

Siya na minsang tumuhog kay Andhaka sa dulo ng kanyang triśūla sa loob ng sampung libong taon, at pinatuyo sa init ng kanyang ningning ang yaong nalinlang ng paghahari sa tatlong daigdig—

Verse 120

आलोक्यालोक्य तल्लिंगं तुतोष हृदये बहु । परमानंदकंदाख्यं स्फुटमेतन्न संशयः

Sa paulit-ulit na pagtanaw sa Liṅga na iyon, labis ang tuwa sa kanyang puso. Maliwanag, walang alinlangan: ito ang tinatawag na ‘Paramānanda-kanda,’ ang ugat-bukol ng sukdulang kaligayahan.

Verse 130

विश्वेषां विश्वबीजानां कर्माख्यानां लयो यतः । अस्मिन्निर्वाणदे लिंगे विश्वलिंगमिदं ततः

Sapagkat sa Liṅgang ito—tagapagkaloob ng nirvāṇa—nagaganap ang pagkalusaw ng lahat ng binhi ng sansinukob at ng lahat ng salaysay ng karma; kaya ito’y tinatawag na “Viśva-liṅga,” ang Liṅga ng uniberso.

Verse 140

उवाच मधुरं धीरः कीरवन्मधुराक्षरम् । मघवन्वृत्रशत्रो त्वां जाने कुलिशपाणिनम्

Nagsalita nang matamis ang matatag, na ang mga pantig ay kasing-himig ng awit ng loro: “O Maghavan, mamamatay kay Vṛtra—nakikilala kita bilang si Indra, ang may tangan ng kulisá, ang kulog na sandata.”

Verse 150

परिज्ञाय महादेवं गुरुवाक्यत आगमात् । हर्ष बाष्पाकुलः सन्न कठो रोमांचकंचुकः

Nang makilala niya si Mahādeva sa mga salita ng guro at sa kapangyarihan ng banal na āgama, napuno siya ng luha ng galak; nanigas ang katawan sa pagkalugod, na wari’y nababalutan ng pangingilabot na balahibo.

Verse 160

ततः काशीं पुनः प्राप्य कल्पांते मोक्षमाप्नुयात् । वीरेश्वरस्य पूर्वेण गंगायाः पश्चिमे तटे

Pagkaraan, muling marating ang Kāśī, makakamtan ang mokṣa sa wakas ng kalpa—sa pook na nasa silangan ng Vīreśvara, sa kanlurang pampang ng Gaṅgā.

Verse 163

गणावूचतुः । इत्थमग्निस्वरूपं ते शिवशर्मन्प्रवर्णितम् । किमन्यच्छ्रोतुकामोसि कथयावस्तदीरय

Wika ng mga Gaṇa: “Ganyan inilarawan ang iyong anyong apoy, O Śivaśarman. Ano pa ang nais mong marinig? Sabihin mo sa amin—ipahayag nang malinaw.”