
Sa Adhyaya 51, hiniling ng mga rishi kay Sūta, ang dakilang tagapagsalaysay ng Purāṇa, na ihayag pa ang isang salaysay na nakasentro kay Īśa—lalo na ang walang kapantay na kriyāyoga ni Jagadambā Umā na itinuro noon ni Sanatkumāra kay Vyāsa. Itinuring ito ni Sūta bilang “pinakamataas na lihim na mahigpit na iniingatan,” at inilahad sa anyong aral na pag-uusap: nakiusap si Vyāsa kay Sanatkumāra na ipaliwanag ang kahulugan (lakṣaṇa), paraan, at bunga (phala) ng kriyāyoga ni Umā, pati kung ano ang lalo pang प्रिय—pinakamamahal ng Kataas-taasang Ina. Ipinangkat ni Sanatkumāra ang tatlong landas: jñānayoga, kriyāyoga, at bhaktiyoga—na pawang nagbibigay ng mokṣa kapag naunawaan nang wasto. Ang jñānayoga ay panloob na pag-uugnay ng isip sa ātman; ang kriyāyoga ay pag-uugnay ng isip sa panlabas na sandigan (bahyārtha), sa pamamagitan ng disiplinadong gawa at mga ritwal; at ang bhakti ay paglinang ng damdaming pagkakaisa (aikya-bhāvanā) ng deboto at ng Diyosa. Itinatag ng kabanata ang ugnayang sanhi: ang karma ay nagbubunga ng bhakti, ang bhakti ay nagbubunga ng jñāna, at ang jñāna ay humahantong sa mukti, kaya ang kriyā ang praktikal na saligan na nagpapahinog sa kaalamang nagpapalaya.
Verse 1
मुनय ऊचुः । व्यासशिष्य महाभाग सूत पौराणिकोत्तम । अपरं श्रोतुमिच्छामः किमप्याख्यानमीशितुः
Sinabi ng mga pantas: “O mapalad na Sūta, alagad ni Vyāsa, pinakadakila sa mga nakaaalam ng Purāṇa—ninais naming makarinig pa ng isa pang banal na salaysay tungkol sa Panginoon (Īśa).”
Verse 2
उमाया जगदम्बायाः क्रियायोगमनुत्तमम् । प्रोक्तं सनत्कुमारेण व्यासाय च महात्मने
Itinuro ni Sanatkumāra ang walang kapantay na landas ng Kriyā-yoga na nauukol kay Umā—Ina ng sansinukob—at ipinasa niya ito sa dakilang-maykaluluwang rishi na si Vyāsa.
Verse 3
सूत उवाच । धन्या यूयं महात्मानो देवीभक्तिदृढव्रताः । पराशक्तेः परं गुप्तं रहस्यं शृणुतादरात्
Wika ni Sūta: “Mapalad kayo, mga mararangal na may dakilang diwa, matatag sa panatang debosyon sa Devī. Pakinggan ninyo nang may paggalang ang lubhang lihim na hiwaga tungkol sa Kataas-taasang Śakti.”
Verse 4
व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ ब्रह्मपुत्र महामते । उमायाश्श्रोतुमिच्छामि क्रियायोगं महाद्भुतम्
Sinabi ni Vyāsa: “O Sanatkumāra—ang nakaaalam ng lahat, marangal na anak ni Brahmā, dakilang rishi—ninais kong marinig ang kamangha-manghang Kriyā-yoga ni Umā.”
Verse 5
कीदृक्च लक्षणं तस्य किं कृते च फलं भवेत् । प्रियं यच्च पराम्बायास्तदशेषं वदस्व मे
“Ano ang mga katangian nito, at anong bunga ang lilitaw kapag ito’y isinagawa? At anumang minamahal ng Kataas-taasang Ina (Pārvatī), sabihin mo sa akin ang lahat nang ganap.”
Verse 6
सनत्कुमार उवाच । द्वैपायन यदेतत्त्वं रहस्यं परिपृच्छसि । तच्छृणुष्व महाबुद्धे सर्वं मे वर्णयिष्यतः
Wika ni Sanatkumāra: O Dvaipāyana, ang lihim na katotohanang iyong itinatanong—makinig ka, O dakilang may isip. Ipaliwanag ko sa iyo ang lahat nang ganap.
Verse 7
ज्ञानयोगः क्रियायोगो भक्तियोगस्तथैव च । त्रयो मार्गास्समाख्याताः श्रीमातुर्मुक्तिमुक्तिदा
Ang Yoga ng Kaalaman, ang Yoga ng Banal na Gawa, at ang Yoga ng Debosyon—ang tatlong landas na ito ay ipinahayag; sa biyaya ng Śrī Ina Umā, ipinagkakaloob nila ang moksha at ang kalayaang siyang mismong paglaya.
Verse 8
ज्ञानयोगस्तु संयोगश्चित्तस्यैवात्मना तु यः । यस्तु बाह्यार्थसंयोगः क्रियायोगः स उच्यते
Ang Jñāna-yoga ay ang pag-iisang kung saan ang isip (citta) ay iniuugnay sa Sarili (Ātman). Ngunit ang pag-uugnay sa mga bagay na panlabas ay tinatawag na Kriyā-yoga, ang yoga ng pagkilos at ritwal.
Verse 9
भक्तियोगो मतो देव्या आत्मनश्चैक्यभावनम् । त्रयाणामपि योगानां क्रियायोगस्स उच्यते
Itinuturo ng Diyosa na ang Bhakti-yoga ay ang pagninilay sa pagkakaisa ng sariling-ako at ng Kataas-taasang Sarili (Paramātman). At ito rin ay tinatawag na Kriyā-yoga, sapagkat pinagbubuklod nito ang tatlong yoga sa iisang maayos na pagsasanay.
Verse 10
कर्मणा जायते भक्तिर्भक्त्या ज्ञानं प्रजायते । ज्ञानात्प्रजायते मुक्तिरिति शास्त्रेषु निश्चयः
Mula sa matuwid na gawa ay sumisibol ang debosyon; mula sa debosyon ay sumisibol ang tunay na kaalaman; at mula sa kaalaman ay sumisibol ang moksha—ito ang tiyak na pasya na itinuturo ng mga śāstra.
Verse 11
प्रधानं कारणं योगो विमुक्तेर्मुनिसत्तम । क्रियायोगस्तु योगस्य परमन्ध्येयसाधनम्
O pinakamainam sa mga pantas, ang Yoga ang pangunahing sanhi ng kalayaan. At sa mga disiplina ng Yoga, ang Kriyā-yoga ang pinakadakilang paraan upang maabot ang pinakamataas na layon ng pagninilay—si Śiva, ang Panginoong lampas sa pagkagapos.
Verse 12
मायान्तु प्रकृतिं विद्यान्मायावि ब्रह्म शाश्वतम् । अभिन्नं तद्वपुर्ज्ञात्वा मुच्यते भवबन्धनात्
Kilalanin ang Māyā bilang Prakṛti, at kilalanin ang walang-hanggang Brahman bilang maytaglay ng Māyā. Kapag natanto na ang Kanyang mismong pagkatao ay hindi naiiba sa kapangyarihang iyon, napapalaya ang tao sa gapos ng saṃsāra.
Verse 13
यस्तु देव्यालयं कुर्यात्पाषाणन्दारवन्तथा । मृन्मयं वाथ कालेय तस्य पुण्यफलं शृणु । अहन्यहनियोगेन जयतो यन्महाफलम्
Sinumang magpagawa ng templo para sa Diyosa—maging bato, kahoy, o luwad—pakinggan ang bunga ng kanyang kabutihan. Sa araw-araw na walang putol na pag-uugnay sa banal na gawain, nakakamit niya ang tagumpay at dakilang gantimpalang espirituwal.
Verse 14
प्राप्नोति तत्फलन्देव्या यः कारयति मन्दिरम् । सहस्रकुलमागामि व्यतीतं च सहस्रकम् । तारयति धर्मात्मा श्रीमातुर्धाम कारयन्
Sinumang magpagawa ng templo para sa Diyosa ay tumatamo ng mismong bungang ipinangako niya. Sa pagtatatag ng banal na tahanan ng Banal na Ina, inililigtas ng matuwid na kaluluwang iyon ang sanlibong lahing darating at gayundin ang sanlibong lahing lumipas (mga ninuno).
Verse 15
कोटिजन्मकृतं पापं स्वल्पं वा यदि वा बहु । श्रीमातुर्मन्दिरारम्भक्षणादेव प्रणश्यति
Ang kasalanang naipon sa milyun-milyong kapanganakan—maliit man o malaki—ay naglalaho sa mismong sandaling simulan ang pagtatayo ng templo ng Mapalad na Ina (Umā).
Verse 16
नदीषु च यथा गंगा शोणः सर्वनदेषु च । क्षमायां च यथा पृथ्वी गांभीर्ये च यथोदधिः
Kung paanong ang Gaṅgā ang nangunguna sa mga ilog, at ang Śoṇa ang natatangi sa mga batis; kung paanong ang Daigdig ang huwaran ng pagtitiis, at ang karagatan ang huwaran ng lalim—gayundin, ang deboto ni Śiva ay dapat linangin ang mga dakilang katangiang ito sa landas.
Verse 17
ग्रहाणां च समस्तानां यथा सूर्यो विशिष्यते । तथा सर्वेषु देवेषु श्रीपराम्बा विशिष्यते
Kung paanong ang Araw ang nangingibabaw sa lahat ng planeta, gayundin sa lahat ng mga diyos, ang Śrī Parāmbā—ang Kataas-taasang Ina—ang pinakadakila.
Verse 18
सर्वदेवेषु सा मुख्या यस्तस्याः कारयेद्गृहम् । प्रतिष्ठां समवाप्नोति स च जन्म निजन्मनि
Sa lahat ng mga diyos, Siya ang pinakadakila. Ang sinumang magpagawa ng isang banal na templo bilang tahanan Niya ay magkakamit ng marangal na dangal; at sa bawat muling pagsilang, patuloy niyang matatamo ang gayong paggalang.
Verse 19
वाराणस्यां कुरुक्षेत्रे प्रयागे पुष्करे तथा । गंगासमुद्रतीरे च नैमिषेऽमरकण्टके
Sa Vārāṇasī, sa Kurukṣetra, sa Prayāga, at gayundin sa Puṣkara; sa pampang na pinagtatagpuan ng Gaṅgā at ng dagat; at sa Naimiṣa at Amarakāṇṭaka—ang mga ito’y mga banal na pook na lubhang nakapagpapadalisay.
Verse 20
श्रीपर्वते महापुण्ये गोकर्णे ज्ञानपर्वते । मथुरायामयोध्यायां द्वारावत्यां तथैव च
Sa Śrīparvata na lubhang banal; sa Gokarṇa, bundok ng sagradong kaalaman; gayundin sa Mathurā, Ayodhyā, at Dvāravatī—doon dapat hanapin at sambahin ang nagpapabanal na presensya ng Panginoon, si Śiva.
Verse 21
इत्यादि पुण्यदेशेषु यत्र कुत्र स्थलेऽपि वा । कारयन्मातुरावासं मुक्तो भवति बन्धनात्
Kaya nga, sa mga banal na lupain—o kahit sa alinmang lugar—ang sinumang magpagawa ng tahanan para sa Ina (Devī) ay napapalaya mula sa pagkagapos.
Verse 22
इष्टकानां तु विन्यासो यावद्वर्षाणि तिष्ठति । तावद्वर्षसहस्राणि मणिद्वीपे महीयते
Hangga’t nananatili sa ayos ang pagkakalatag ng mga binasbasang ladrilyo sa loob ng ilang taon, sa gayong bilang din—sa libu-libong taon—siya’y pinararangalan sa Maṇidvīpa.
Verse 23
प्रतिमाः कारयेद्यस्तु सर्वलक्षणलक्षिताः । स उमायाः परं लोकं निर्भयो व्रजति धुवम्
Sinumang magpagawa ng mga banal na larawan (pratimā) na ganap sa lahat ng mapalad na tanda at tuntuning kanoniko, ang debotong iyon—walang pangamba—ay tiyak na makararating sa kataas-taasang daigdig ni Umā.
Verse 24
देवीमूर्तिं प्रतिष्ठाप्य शुभर्तुं ग्रहतारके । कृतकृत्यो भवेन्मर्त्यो योगमायाप्रसादतः
Kapag maayos na naitindig at naipinirmi ang anyo ng Diyosa sa mapalad na panahon, sa ilalim ng mabubuting impluwensiya ng mga planeta at bituin, ang mortal ay nagiging ganap at natutupad—sa biyaya ni Yogamāyā.
Verse 25
ये भविष्यन्ति येऽतीता आकल्पात्पुरुषाः कुले । तांस्तांस्तारयते देव्या मूर्तिं संस्थाप्य शोभनाम्
Lahat ng tao sa angkan—yaong isisilang pa at yaong pumanaw na mula pa sa panahong walang pasimula—ay isa-isa ring inililigtas at ipinapatawid ng Diyosa kapag naitatatag nang wasto ang Kanyang maringal na anyo (larawan).
Verse 26
त्रिलोकीस्थापनात्पुण्यं यद्भवेन्मुनिपुंगव । तत्कोटिगुणितं पुण्यं श्रीदेवीस्थापनाद्भवेत्
O pinakadakila sa mga muni, anumang kabutihang dulot ng pagtatatag ng tatlong daigdig—ang kabutihang iyon ay nagiging sampung milyong ulit sa pagtatatag (pag-iinstal) kay Śrī Devī.
Verse 27
मध्ये देवीं स्थापयित्वा पञ्चायतनदेवताः । चतुर्द्दिक्षु स्थापयेद्यस्तस्य पुण्यं न गण्यते
Ang sinumang mag-iinstal sa Diyosa sa gitna at saka maglalagay ng mga diyos ng pañcāyatana sa apat na panig—ang kanyang kabutihan ay di masukat at di mabilang.
Verse 28
विष्णोर्नाम्नां कोटिजपाद्ग्रहणेचन्द्रसूर्ययोः । यत्फलं लभ्यते तस्माच्छतकोटिगुणोत्तरम्
Anumang kabutihang nakukuha sa pagbigkas ng isang crore na mga pangalan ni Viṣṇu sa oras ng eklipse ng Buwan o Araw—ang pagsasagawang ito sa tradisyon ni Śiva ay nagbubunga ng isang daang crore na ulit na higit pa.
Verse 29
शिवनाम्नो जपादेव तस्मात्कोटि गुणोत्तरम् । श्रीदेवीनामजापात्तु ततः कोटिगुणोत्तरम्
Sa japa ng Banal na Pangalan ni Śiva lamang, ang bunga ay higit pa roon nang isang krore; at sa japa ng mapalad na Pangalan ng Devī, ito’y muli pang higit nang isang krore kaysa roon.
Verse 30
देव्याः प्रासादकरणात्पुण्यन्तु समवाप्यते । स्थापिता येन सा देवी जगन्माता त्रयीमयी
Sa pagtatayo ng isang templong-palasyong handog sa Diyosa, tiyak na nakakamit ang dakilang punya. Sapagkat Siya—ang Diyosang itinatatag doon—ang Ina ng mga daigdig, ang mismong anyo ng Tatlong Veda.
Verse 31
न तस्य दुर्लभं किंचिच्छ्रीमातुः करुणावशात् । वर्द्धते पुत्रपौत्राद्या नश्यत्यखिलकश्मलम्
Dahil sa habag ng mapalad na Banal na Ina, wala nang anumang mahirap makamtan para sa kanya. Uunlad ang lahi ng mga anak at apo, at mawawasak nang lubos ang lahat ng karumihan at kasalanan.
Verse 32
मनसा ये चिकीर्षंति मूर्तिस्थापनमुत्तमम् । तेत्युमायाः परं लोकं प्रयान्ति मुनिदुर्लभम्
Yaong kahit sa isipan lamang ay taos-pusong nagnanais gawin ang dakilang gawa ng pagtatatag ng banal na mūrti, sila’y makararating sa kataas-taasang daigdig ni Umā—isang kalagayang mahirap maabot kahit ng mga pantas.
Verse 33
क्रियमाणन्तु यः प्रेक्ष्य चेतसा ह्यनुचिन्तयेत् । कारयिष्याम्यहं यर्हि संपन्मे संभविष्यति
Ngunit sinumang makakita ng isang gawaing isinasagawa at magnilay sa loob ng puso: “Kapag dumating sa akin ang kasaganaan, ipagagawa ko rin ito,” ang gayong panloob na panata ang nagiging binhi ng katuparan sa hinaharap.
Verse 34
एवन्तस्य कुलं सद्यो याति स्वर्गं न संशयः । महामायाप्रभावेण दुर्लभं किं जगत्त्रये
Tunay, ang buong angkan ng gayong tao ay agad na umaabot sa langit—walang pag-aalinlangan. Sa kapangyarihan ni Mahāmāyā, ano pa ba ang mahirap makamtan sa tatlong daigdig?
Verse 35
श्रीपराम्बाजगद्योनिं केवलं ये समाश्रिताः । ते मनुष्या न मन्तव्यास्साक्षाद्देवीगणाश्च ते
Ang mga tanging kumakanlong kay Śrī Parāmbā—ang sinapupunan at pinagmulan ng sansinukob—ay hindi dapat ituring na karaniwang tao; sa katotohanan, sila mismo ang mga pangkat ng Diyosa.
Verse 36
ये व्रजन्तः स्वपन्तश्च तिष्ठन्तो वाप्यहर्निशम् । उमेति द्व्यक्षरं नाम ब्रुवते ते शिवागणाः
Yaong mga naglalakad, natutulog, o nakatayo—araw at gabi—na bumibigkas ng dalawang pantig na pangalan na “Umā”, sila ay tunay na kabilang sa mga Śiva-gaṇa, mga tagasunod ni Śiva.
Verse 37
नित्ये नैमित्तिके देवीं ये यजन्ति परां शिवाम् । पुष्पैर्धूपैस्तथादीपैस्ते प्रयास्यन्त्युमालयम्
Ang mga sumasamba sa Kataas-taasang Diyosa—Śivā (Umā)—sa pamamagitan ng araw-araw at paminsan-minsang ritwal, na may handog na bulaklak, insenso, at ilawan, ay makararating sa tahanan ni Umā.
Verse 38
ये देवीमण्डपं नित्यं गोमयेन मृदाथवा । उपलिंपन्ति मार्जन्ति ते प्रयास्यन्त्युमालयम्
Yaong araw-araw na pinapahiran at nililinis ang mandapa ng Diyosa gamit ang dumi ng baka o lupa, ang mga debotong iyon ay makararating sa tahanan ni Umā.
Verse 39
यैर्देव्या मन्दिरं रम्यं निर्मापि तमनुत्तमम् । तत्कुलीनाञ्जनान्माता ह्याशिषः संप्रयच्छति
Yaong mga nagtayo ng isang marikit at walang kapantay na templo para sa Diyosa—sa mga isinilang sa kanilang angkan, ang Banal na Ina ay tunay na nagkakaloob ng mga pagpapala.
Verse 40
मदीयाः शतवर्षाणि जीवन्तु प्रेमभाग्जनाः । नापदामयनानीत्थं श्रीमाता वक्त्यहर्निशम्
“Nawa’y yaong mga Akin—mga taong puspos ng pag-ibig at debosyon—ay mabuhay nang sandaang taon. Kaya’t araw at gabi, wika ni Śrīmātā, ang Mapalad na Ina: ‘Huwag nawa silang dalhan ng kapahamakan o karamdaman.’”
Verse 41
येन मूर्तिर्म्महादेब्या उमायाः कारिता शुभा । नरायुतन्तत्कुलजं मणिद्वीपे महीयते
Ang sinumang nagpagawa ng mapalad na anyo ng Dakilang Diyosa Umā—ang kanyang angkan ay magiging lubhang tanyag at pinararangalan sa Maṇidvīpa sa loob ng sampu-sampung libong salinlahi.
Verse 42
स्थापयित्वा महामायामूर्तिं सम्यक्प्रपूज्य च । यंयं प्रार्थयते कामं तंतं प्राप्नोति साधकः
Matapos itatag ang anyo-murti ni Mahāmāyā at sambahin Siya nang wasto, anumang minimithing layon na idalangin ng sādhaka—iyon mismo ang kanyang matatamo.
Verse 43
यः स्नापयति श्रीमातुः स्थापितां मूर्तिमुत्तमाम् । घृतेन मधुनाक्तेन तत्फलं गणयेत्तु कः
Sino ang makapagsusukat ng bunga ng gawang iyon—kapag ang isang tao’y nagsasagawa ng abhiṣeka sa kataas-taasang imahen ni Śrī Mātā na naitatag nang wasto, at pinapahiran ng ghee at pulot?
Verse 44
चन्दनागुरुकर्पूर मांसीमुस्तादियुग्जलैः । एकवर्णगवां क्षीरैः स्नापयेत्परमेश्वरीम्
Sa tubig na hinaluan ng pabango ng sandalwood, agaru, kampor, at mga mababangong halamang gaya ng māṃsī at mustā, at gayundin sa gatas ng mga bakang iisang kulay, nararapat paliguan si Parameśvarī, ang Kataas-taasang Diyosa.
Verse 45
धूपेनाष्टादशांगेन दद्यादाहुतिमुत्तमाम् । नीराजनं चरेद्देव्या स्साज्यकर्पूरवर्तिभिः
Sa insensong inihanda mula sa labingwalong banal na sangkap, ialay ang pinakamainam na oblation. Pagkaraan, isagawa ang nīrājana (ārati) para sa Diyosa, gamit ang mitsa na yari sa ghee at kampor.
Verse 46
कृष्णाष्टम्यां नवम्यां वामायां वा पंचदिक्तिथौ । पूजयेज्जगतां धात्रीं गंधपुष्पैर्विशेषतः
Sa ikawalong araw ng madilim na kalahati (Kṛṣṇāṣṭamī), sa ikasiyam na araw, o sa tithing Vāmā—maging sa mga mapalad na tithi ng limang dako—dapat sambahin ang Ina na Tagapagtaguyod ng mga daigdig, lalo na sa pamamagitan ng mababangong sangkap at mga bulaklak.
Verse 47
संपठञ्जननीसूक्तं श्रीसूक्तमथ वा पठन् । देवीसूक्तमथो वापि मूकमन्त्रमथापि वा
Sa pagbigkas ng Jananī Sūkta, o ng Śrī Sūkta; o kaya’y ng Devī Sūkta; o maging sa pag-usal ng tinatawag na “mūka-mantra” (tahimik na mantra)—sa ganitong mapitagang japa at pag-awit ng mga himno, nagiging ganap ang pagsamba sa Ina.
Verse 48
विष्णुक्रान्तां च तुलसीं वर्जयित्वाखिलं सुमम् । देवीप्रीतिकरं ज्ञेयं कमलन्तु विशेषतः
Maliban sa viṣṇukrāntā at tulasī, ang lahat ng bulaklak ay dapat maunawaang nakalulugod sa Diyosa; at sa mga ito, ang lotus ang lalo Niyang minamahal sa pagsamba.
Verse 49
अर्पयेत्स्वर्णपुष्पं यो देव्यै राजतमेव वा । स याति परमं धाम सिद्धकोटि भिरन्वितम्
Ang sinumang maghandog sa Diyosa ng bulaklak na ginto—o kahit bulaklak na pilak—ay makaaabot sa kataas-taasang tahanan, kasama ang di-mabilang na mga siddha.
Verse 50
पूजनान्ते सदा कार्यं दासैरेनः क्षमापनम् । प्रसीद परमेशानि जगदानन्ददायिनि
Sa pagtatapos ng pagsamba, ang deboto ay dapat laging magsagawa ng pagsisisi at paghingi ng tawad sa anumang pagkukulang. O Parameśānī, Kataas-taasang Ginang, mahabag Ka; O tagapagkaloob ng ligaya sa daigdig, masiyahan Ka.
Verse 51
इति श्रीशिव महापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां क्रियायोगनिरूपणं नामैकपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
Sa gayon, sa maluwalhating Śiva Mahāpurāṇa—sa ikalimang aklat, ang Umāsaṃhitā—nagtatapos ang ikalimampu’t isang kabanata na pinamagatang “Paglalahad ng Kriyāyoga.”
Verse 52
इत्थं ध्यात्वा महेशानीं भक्ताभीष्टफलप्रदाम् । नानाफलानि पक्वानि नैवेद्यत्वे प्रकल्पयेत्
Sa gayon, matapos magnilay kay Maheśānī (Umā), ang nagbibigay sa mga deboto ng bungang minimithi nila, nararapat na maghanda ng sari-saring hinog na prutas bilang naivedya, handog na pagkain sa pagsamba.
Verse 53
नैवेद्यं भक्षयेद्यस्तु शंभुशक्तेः परात्मनः । स निर्भूयाखिलं पङ्कं निर्मलो मानवो भवेत्
Ang sinumang kumain ng naivedya, ang banal na handog na pagkain para sa Kataas-taasang Sarili—si Śambhu kasama ang Kanyang Śakti—ay sinusunog ang lahat ng putik ng karumihan; siya’y nagiging dalisay at walang bahid.
Verse 54
चैत्रशुक्लतृतीयायां यो भवानीव्रतं चरेत् । भववन्धननिर्मुक्तः प्राप्नुयात्परमं पदम्
Ang sinumang magsagawa ng Bhavānī-vrata sa ikatlong araw (tṛtīyā) ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Caitra ay mapapalaya sa gapos ng saṃsāra at makakamtan ang kataas-taasang kalagayan sa biyaya nina Bhavānī at Śiva.
Verse 55
अस्यामेव तृतीयायां कुर्याद्दोलोत्सवं बुधः । पूजयेज्जगतां धात्रीमुमां शंकरसंयुताम्
Sa mismong ikatlong tithi na ito, ang marunong na deboto ay dapat magsagawa ng dolotsava, ang pistang pag-ugoy, at sambahin si Umā—Ina at Tagapagtaguyod ng mga daigdig—na laging kaisa ni Śaṅkara.
Verse 56
कुसुमैः कुंकुमैर्वस्त्रैः कर्पूरागुरुचन्दनैः । धूपैर्द्दीपैस्सनैवेद्यैः स्रग्गन्धैरपरैरपि
Sa pamamagitan ng mga bulaklak, kumkuma, mga kasuotan, kampor, agaru at sandalwood; kasama ang insenso, mga ilawan, at naivedya (handog na pagkain); at pati mga kuwintas ng bulaklak, pabango at iba pang samyo—dapat sambahin (si Śiva) nang may debosyon.
Verse 57
आन्दोलयेत्ततो देवीं महामायां महेश्वरीम् । श्रीगौरीं शिवसंयुक्तां सर्वकल्याणकारिणीम्
Pagkatapos, marahang iugoy ang Diyosa—si Mahāmāyā, ang Mahēśvarī—si Śrī Gaurī na laging kaisa ni Śiva, ang nagkakaloob ng lahat ng pagpapala at kabutihang mapalad.
Verse 58
प्रत्यब्दं कुरुते योस्यां बतमान्दोलनं तथा । नियमेन शिवा तस्मै सर्वमिष्टं प्रयच्छति
Sinumang taon-taon na nagsasagawa para sa Kanya ng itinakdang ritwal ng pag-ugoy (seremonyal na pag-ugoy sa Diyosa) nang may mahigpit na pagtalima—si Śivā (Pārvatī), nalulugod sa debosyong may disiplina, ay nagkakaloob sa deboto ng lahat ng ninanais at mapalad.
Verse 59
माधवस्य सिते पक्षे तृतीया याऽक्षयाभिधा । तस्यां यो जगदम्बाया व्रतं कुर्यादतन्द्रितः
Sa maliwanag na kalahati ng buwan ng Mādhava (Vaiśākha), sa ikatlong araw na tinatawag na Akṣayā—sinumang sa araw na iyon ay masikap, hindi nagpapabaya, at tumutupad ng banal na panata (vrata) para kay Jagadambā, ang Ina ng Sanlibutan (Umā)…
Verse 60
मल्लिकामालतीचंपाजपाबन्धूकपंकजैः । कुसुमैः पूजयेद्गौरीं शंकरेण समन्विताम्
Sa mga bulaklak na gaya ng sampagita, mālatī, campā, japā (hibiscus), bandhūka, at lotus, sambahin ang Diyosa Gaurī—na laging kaisa ni Śaṅkara.
Verse 61
कोटिजन्मकृतं पापं मनोवाक्कायसम्भवम् । निर्धूय चतुरो वर्गानक्षयानिह सोऽश्नुते
Pag napawi ang mga kasalanang naipon sa sampu-sampung milyong kapanganakan—mga kasalanang mula sa isip, salita, at katawan—makakamtan niya rito ang apat na layunin ng tao nang di-nasisira at di-nauubos.
Verse 62
ज्येष्ठे शुक्लतृतीयायां व्रतं कृत्वा महेश्वरीम् । योऽर्चयेत्परमप्रीत्या तस्यासाध्यं न किंचन
Sinumang sa tṛtīyā (ikatlong araw) ng maliwanag na kalahati ng buwan sa buwang Jyeṣṭha, magsagawa ng panatang-vrata at sumamba kay Mahēśvarī (Diyosang Pārvatī) nang sukdulang debosyon—para sa kanya, walang bagay na di maisasakatuparan.
Verse 63
आषाढशुक्लपक्षीयतृतीयायां रथोत्सवम । देव्याः प्रियतमं कुर्याद्यथावित्तानुसारतः
Sa tṛtīyā (ikatlong araw) ng maliwanag na kalahati ng buwan sa buwang Āṣāḍha, ipagdiwang ang rathotsava—pista ng karwahe—bilang handog na pinakamamahal ng Diyosa, ayon sa kaya ng bawat isa.
Verse 64
रथं पृथ्वीं विजानीयाद्रथांगे चन्द्रभास्करौ । वेदानश्वान्विजानीयात्सारथिं पद्मसं भवम्
Unawain na ang Daigdig ang karwahe; ang Buwan at ang Araw ang mga gulong nito. Ang mga Veda ang mga kabayo, at ang tagapagmaneho ay si Padma-saṃbhava (Brahmā), ang Isinilang sa Lotus.
Verse 65
नानामणिगणाकीर्णं पुष्पमालाविराजितम् । एवं रथं कल्पयित्वा तस्मिन्त्संस्थापयेच्छिवाम्
Pagkatapos likhain ang karwaheng ganito—punô ng mga kumpol ng sari-saring hiyas at pinalamutian ng mga kuwintas ng bulaklak—saka iluklok si Śivā (ang Diyosa, si Umā) sa ibabaw nito.
Verse 66
लोकसंरक्षणार्थाय लोकं द्रष्टुं पराम्बिका । रथमध्ये संस्थितेति भावयेन्मतिमान्नरः
Dapat pagnilayan ng marunong na tao ang ganito: “Para sa pag-iingat ng mga daigdig, ang Kataas-taasang Ina (Parāmbikā) ay nanahan sa gitna ng karwahe upang masdan ang sanlibutan.”
Verse 67
रथे प्रचलिते मन्दं जयशब्दमुदीरयेत् । पाहि देवि जनानस्मान्प्रपन्नान्दीनवत्सले
Kapag ang karwahe ay nagsimulang umusad nang marahan, marahang bigkasin ang sigaw ng tagumpay: “Iligtas mo kami, O Diyosa—kaming mga taong sumilong sa Iyo, O Inang mahabagin sa mga nagdurusa.”
Verse 68
इति वाक्यैस्तोषयेच्च नानावादित्रनिस्वनैः । सीमान्ते तु रथं नीत्वा तत्र संपूजये द्रथे
Sa gayong mga salita, at sa umaalingawngaw na tunog ng sari-saring tugtugin, dapat pasayahin ang pinararangalan na diyos o iginagalang na tao. Pagkaraan, dalhin ang karwahe sa hangganan (ng nayon o lungsod) at doon isagawa ang ganap na pagsamba habang Siya’y nakaluklok sa karwahe.
Verse 69
नानास्तोत्रैस्ततः स्तुत्वाप्यानयेत्तां स्ववेश्मनि । प्रणिपातशतं कृत्वा प्रार्थयेज्जगदम्बिकाम्
Pagkaraan, matapos purihin Siya sa maraming himno, dalhin Siya sa sariling tahanan. Pagkatapos magsagawa ng sandaang pagpapatirapa, manalangin kay Jagadambikā, ang Ina ng sansinukob.
Verse 70
एवं यः कुरुते विद्वान्पूजाव्रतरथोत्सवम् । इह भुक्त्वाखिलान्भोगान्सोन्ते देवीपदं व्रजेत्
Kaya nga, ang marunong na deboto na tapat na nagsasagawa ng pagsamba, ng banal na panata, at ng pagdiriwang ng prusisyon ng karwahe, ay nagtatamasa ng lahat ng karapat-dapat na ligaya sa mundong ito; at sa wakas ng buhay, sa biyaya nina Śiva at Umā, nararating niya ang kalagayang banal—ang kaharian ng Diyosa.
Verse 71
शुक्लायान्तु तृतीयायामेवं श्रावणभाद्रयोः । यो व्रतं कुरुतेऽम्बायाः पूजनं च यथाविधि
Ngunit sa maliwanag na kalahati ng buwan, sa ikatlong araw ng buwan—gaya sa mga buwang Śrāvaṇa at Bhādrapada—sinumang magsagawa ng panata para kay Ambā at sumamba sa Kanya ayon sa itinakdang ritwal, ay tatamo ng ipinangakong bunga ng pagsunod na iyon.
Verse 72
मोदते पुत्रपौत्राद्यैर्धनाद्यैरिह सन्ततम् । सोऽन्ते गच्छेदुमालोकं सर्वलोकोपरि स्थितम्
Dito sa daigdig, ang taong iyon ay laging nagagalak sa mga anak, apo, at iba pa, gayundin sa yaman at iba pang kasaganaan; at sa wakas ng buhay, siya’y napaparoon sa daigdig ni Umā, na nakahihigit sa lahat ng mga daigdig.
Verse 73
आश्विने धवले पक्षे नवरात्रव्रतं चरेत् । यत्कृते सकलाः कामास्सिद्ध्यन्त्येव न संशयः
Sa maliwanag na kalahati ng buwang Āśvina, dapat isagawa ang panatang Navarātra; sa paggawa nito, ang lahat ng ninanais ay tiyak na matutupad—walang pag-aalinlangan.
Verse 74
नवरात्रव्रतस्यास्य प्रभावं वक्तुमीश्वरः । चतुरास्यो न पंचास्यो न षडास्यो न कोऽपरः
Ang kapangyarihan ng panatang Navarātra na ito ay hindi kayang ilarawan nang ganap kahit ng Panginoon; ni ang Apat-ang-Mukha (Brahmā), ni ang Limang-mukha, ni ang Anim-na-mukha, ni sinuman pa.
Verse 75
नवरात्रव्रतं कृत्वा भूपालो विरथात्मजः । हृतं राज्यं निजं लेभे सुरथो मुनिसत्तमाः
O pinakadakilang mga muni! Si Suratha, ang hari na anak ni Viratha, matapos isagawa ang panatang Navarātra, ay muling nabawi ang sariling kahariang naagaw sa kanya.
Verse 76
ध्रुवसंधिसुतो धीमानयोध्याधिपतिर्नृपः । सुदर्शनो हृतं राज्यं प्रापदस्य प्रभावतः
Si Sudarśana, ang marunong na anak ni Dhruvasaṃdhi at haring namumuno sa Ayodhyā, ay nabawi ang naagaw na kaharian sa bisa ng banal na pagsasagawang ito lamang.
Verse 77
व्रतराजमिमं कृत्वा समाराध्य महेश्वरीम् । संसारबन्धनान्मुक्तः समाधिर्मुक्तिभागभूत्
Sa pagsasagawa ng “hari ng mga panata” na ito at sa wastong pagsamba kay Maheshvarī, ang tao’y napapalaya sa mga gapos ng saṃsāra; at ang kanyang samādhi, sa biyaya ni Śiva, ay nahihinog bilang tunay na bahagi ng mukti.
Verse 78
तृतीयायां च पञ्चम्यां सप्तम्याम ष्टमीतिथौ । नवम्यां वा चतुर्दश्यां यो देवी पूजयेन्नरः
Ang sinumang lalaki na sumasamba sa Diyosa sa ikatlo, ikalima, ikapito, o ikawalong tithi—o sa ikasiyam o ika-labing-apat—ay gumagawa ng dakilang kabutihan sa debosyon kay Devī.
Verse 79
आश्विनस्य सिते पक्षे व्रतं कृत्वा विधानतः । तस्य सर्वं मनोभीष्टं पूरयत्यनिशं शिवा
Kung sa maliwanag na kalahati ng buwan ng Āśvina ay isinasagawa ang panata ayon sa itinakdang tuntunin, si Śivā—ang Mapalad na Ina—ay patuloy na tumutupad sa lahat ng minimithi ng puso ng taong iyon.
Verse 80
यः कार्त्तिकस्य मार्गस्य पौषस्य तपसस्तथा । तपस्यस्य सिते पक्षे तृतीयायां व्रतं चरेत्
Sinumang magsagawa ng panatang-ritwal sa ikatlong araw ng buwan (tṛtīyā) sa maliwanag na kalahati ng buwan ng Phālguna (Tapasya), at gayundin sa Kārttika, Mārgaśīrṣa, Pauṣa, at Māgha, ay nagsasagawa ng nagpapadalisay na disiplina ng Śaiva na umaakay sa deboto tungo sa biyaya ni Panginoong Śiva.
Verse 81
लोहितैः करवीराद्यैः पुष्पैर्धूपैस्सुगन्धितैः । पूजयेन्मङ्गलान्देवीं स सर्वं मंगलं लभेत्
Sa mga pulang bulaklak—gaya ng karavīra at iba pa—at sa mababangong insenso, sambahin ang mapalad na Diyosa Maṅgalā (Umā). Ang debotong iyon ay magkakamit ng lahat ng uri ng pagpapala at kagalingan.
Verse 82
सौभाग्याय सदा स्त्रीभिः कार्य्यमेतन्महाव्रतम् । विद्याधनसुताप्त्यर्थं विधेयं पुरुषैरपि
Para sa walang kupas na magandang kapalaran, ang mga babae ay dapat laging magsagawa ng dakilang panatang ito. Ang mga lalaki man ay dapat ding tumupad nito upang magkamit ng karunungan, yaman, at mabubuting supling.
Verse 83
उमामहेश्वरादीनि व्रतान्यन्यानि यान्यपि । देवीप्रियाणि कार्याणि स्वभक्त्यैवं मुमुक्षुभिः
Ang mga naghahangad ng paglaya ay dapat, sa sariling matatag na debosyon, magsagawa rin ng mga panatang nagsisimula sa panatang Uma–Maheśvara at iba pang gayong panata, at gawin ang mga gawaing minamahal ng Diyosa.
Verse 84
संहितेयं महापुण्या शिवभक्तिविवर्द्धिनी । नानाख्यानसमायुक्ता भुक्तिमुक्तिप्रदा शिवा
Ang Saṃhitā na ito ay lubhang mapagpala at nagpapalago ng debosyon kay Panginoong Śiva. Hitik sa maraming banal na salaysay, ito’y mapalad at nagkakaloob kapwa ng ginhawang makamundo at ng paglaya.
Verse 85
य एनां शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वा समाहितः । पठेद्वा पाठयेद्वापि स याति परमां गतिम्
Sinumang makinig nito nang may debosyon, o sa isip na nakatuon ay magpakinggan sa iba; sinumang bumigkas o magpabigkas man—siya’y makararatíng sa kataasang kalagayan (pinakamataas na paglaya na kaloob ni Śiva).
Verse 86
यस्य गेहे स्थिता चेयं लिखिता ललिताक्षरैः । संपूजिता च विधिवत्सर्वान्कामान्स आप्नुयात्
Sa tahanan ng sinumang nag-iingat ng banal na kasulatang ito—na nakasulat sa magagandang titik—at sinasamba ayon sa wastong ritwal, siya’y magkakamit ng lahat ng ninanais.
Verse 87
भूतप्रेतपिशाचादिदुष्टेभ्यो न भयं क्वचित । पुत्रपौत्रादिसम्पत्तिं लभत्येव न संशयः
Hindi siya kailanman matatakot sa masasamang nilalang gaya ng bhūta, preta, at piśāca; at tiyak na magkakamit siya ng kasaganaan sa anyo ng mga anak, apo, at iba pa—walang pag-aalinlangan.
Verse 88
तस्मादियं महापुण्या रम्योमासंहिता सदा । श्रोतव्या पठितव्या च शिवभक्तिमभीप्सुभिः
Kaya nga, ang Umā-saṃhitā na ito—laging mapalad, kaaya-aya, at nagkakaloob ng dakilang kabutihan—ay dapat laging pakinggan at bigkasin ng mga naghahangad ng debosyon kay Panginoong Śiva.
The chapter argues for an integrated soteriology: rather than treating karma, bhakti, and jñāna as rival paths, it presents them as sequentially and causally linked—ritual/action (karma/kriyā) stabilizes devotion, devotion ripens into knowledge, and knowledge culminates in liberation.
The ‘rahasya’ is that outward ritual engagement is reclassified as yoga: external objects and rites are not mere preliminaries but deliberate cognitive-ritual supports that shape consciousness. By defining kriyāyoga as the mind’s union with disciplined externals, the text legitimizes embodied practice as a direct instrument for inner transformation.
Gaurī/Umā is highlighted as Jagadambā and Parāśakti, the supreme devotional and yogic focus of the teaching. The chapter frames what is ‘priya’ to the Supreme Mother and treats devotion to the Goddess as a valid and potent route that yields jñāna and mokṣa.