Shloka 55

Umāyāḥ Kriyāyoga-Rahasya

The Esoteric Teaching on Umā’s Kriyāyoga

Devanagari script

अस्यामेव तृतीयायां कुर्याद्दोलोत्सवं बुधः । पूजयेज्जगतां धात्रीमुमां शंकरसंयुताम्

Transliteration

asyāmeva tṛtīyāyāṃ kuryāddolotsavaṃ budhaḥ | pūjayejjagatāṃ dhātrīmumāṃ śaṃkarasaṃyutām

Translation

Sa mismong ikatlong tithi na ito, ang marunong na deboto ay dapat magsagawa ng dolotsava, ang pistang pag-ugoy, at sambahin si Umā—Ina at Tagapagtaguyod ng mga daigdig—na laging kaisa ni Śaṅkara.

Word by Word

• अस्याम्: on this (tithi)
• अस्याम्: अधिकरण (अधिकरणम्/Locative)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• एव: indeed, precisely
• एव: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक-निपात (particle of emphasis)

• तृतीयायाम्: on the third (lunar day)
• तृतीयायाम्: अधिकरण (अधिकरणम्/Locative)
• Type: Noun
• Root: तृतीया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तिथिवाचक

• कुर्यात्: should perform
• कुर्यात्: विधेय-क्रिया (Predicate verb)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• दोलोत्सवम्: the swing-festival
• दोलोत्सवम्: कर्म (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: दोल + उत्सव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (determinative) ‘दोलायाः उत्सवः’; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• बुधः: a wise person
• बुधः: कर्ता (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: विधेय-क्रिया (Predicate verb)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• जगताम्: of the worlds
• जगताम्: सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• धात्रीम्: the sustainer (mother)
• धात्रीम्: कर्म (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: धात्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘पूजयेत्’ इत्यस्य कर्म

• उमाम्: Umā
• उमाम्: कर्म (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: उमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; धात्रीम् इत्यस्य समानाधिकरण (apposition)

• शंकरसंयुताम्: joined with Śaṅkara
• शंकरसंयुताम्: कर्म (कर्म/Object)
• Type: Adjective
• Root: शंकर + संयुत (कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष-समास ‘शंकरैण संयुता’; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of umām)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Characters & Entities

• Uma
• Shankara
• Shiva
• Parvati

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches tithi-based devotion where the devotee honors Umā as Jagaddhātrī (cosmic sustainer) inseparable from Śiva, affirming the Shaiva Siddhanta insight that Śiva (Pati) and Śakti operate as one in grace and liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse emphasizes Saguna worship—revering Śiva together with Umā—supporting the Purāṇic mode of devotion where the Liṅga and the divine couple are worshiped as accessible forms through which the transcendent Lord bestows anugraha (grace).

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

It prescribes Dolotsava on the third lunar day: ceremonially placing the deity on a swing, offering flowers, incense, lamps, and mantras (e.g., pañcākṣarī “oṃ namaḥ śivāya”), focusing the mind on Umā-Śaṅkara’s united presence.