Sagara-vaṃśa-prasavaḥ — The Birth of Sagara’s Sons and the Bhāgīratha Lineage

Verse 1

शौनक उवाच । सगरस्यात्मजा वीराः कथं जाता महाबलाः । विक्रांताः षष्टिसाहस्रा विधना केन वा वद

Tinanong ni Śaunaka: “Paano isinilang ang matatapang na anak ni Sagara—yaong animnapung libong mandirigmang makapangyarihan at magigiting? Sa anong kautusan ng tadhana at banal na pag-aayos ito naganap? Isalaysay mo sa akin.”

Verse 2

सूत उवाच । द्वे पत्न्यो सगरस्यास्तां तपसा दग्धकिल्विषे । और्वस्तयोर्वरं प्रादात्तोषितो मुनिसत्तमः

Sinabi ni Sūta: Ang haring si Sagara ay may dalawang asawa, na ang mga kasalanan ay napaso at napawi ng matinding pag-aayuno at tapa. Nalugod sa kanila ang pinakadakilang muni na si Aurva at ipinagkaloob sa kanilang dalawa ang isang biyaya.

Verse 3

षष्टिपुत्रसहस्राणि एका वव्रे तरस्विनाम् । एकं वंशकरं त्वेका यथेष्टं वरशालिनी

Ang isa ay humiling ng animnapung libong masisiglang anak na lalaki; ang isa naman ay humiling ng iisang anak na magpapatuloy ng angkan. Kaya ang ginang na pinagkalooban ng biyaya ay pumili ng mga pagpapalang ninanais niya, ayon sa kanyang loob.

Verse 4

तत्रैवागत्य तां लब्ध्वा पुत्राञ्शूरान्बहूंस्तदा । सा चैव सुषुवे तुम्बं बीजपूर्वं पृथक्कृतम्

Pagbalik niya roon at muling nakamit siya, saka niya isinilang ang maraming anak na lalaking bayani. Sa takdang panahon, siya rin ay nagsilang ng isang bungang upo (tumba), na ang mga binhi ay naihiwalay na noon pa man.

Verse 5

ते सर्वे हि स्वधात्रीभिर्ववृधुश्च यथाक्रमम् । घृतपूर्णेषु कुम्भेषु कुमाराः प्रीतिवर्द्धनाः

Tunay nga, ang lahat ng batang iyon ay lumaki ayon sa wastong pagkakasunod sa pag-aaruga ng kani-kanilang mga yaya; pinalaki sa mga banga na punô ng ghee (ghṛta), ang mga batang prinsipe ay naging sanhi ng lalong dumaraming galak.

Verse 6

कपिलाग्निप्रदग्धानां तेषां तत्र महात्मनाम् । एकः पंचजनो नाम पुत्रो राजा बभूव ह

Sa mga dakilang kaluluwang iyon na nasunog ng apoy ni Kapila doon, iisa lamang ang anak na lalaki—na ang pangalan ay Pañcajana—na naging hari.

Verse 7

ततः पंचजनस्यासीदंशुमान्नाम वीर्यवान् । दिलीपस्तनयस्तस्य पुत्रो यस्य भगीरथः

Pagkaraan, mula kay Pañcajana ay isinilang ang magiting na Aṁśumān. Ang kanyang anak ay si Dilīpa, at ang anak ni Dilīpa ay si Bhagīratha—tanyag sa banal na angkan na inaalala sa mga Purāṇa.

Verse 8

यस्तु गंगा सरिच्छ्रेष्ठामवातारयतः प्रभु । समुद्रमानयच्चेमां दुहितृत्वमकल्पयत्

Ang Panginoong iyon—na nagpaibaba kay Gaṅgā, ang pinakadakila sa mga ilog; na naghatid sa kanya hanggang sa karagatan; at nagtatag sa kanya bilang sariling anak na babae—ay dapat sambahin bilang kataas-taasang panginoon.

Verse 9

भगीरथसुतो राजा श्रुतसेनः इति श्रुतः । नाभागस्तु सुतस्तस्य पुत्रः परमधार्मिकः

Ang anak ni Bhagīratha ay ang haring tanyag sa pangalang Śrutasena. Ang kanyang anak na si Nābhāga ay isang prinsipe na lubhang matuwid at maka-dharma.

Verse 10

अंबरीषस्तु नाभागिस्सिंधुद्वीपस्ततोऽभवत् । अयुताजित्तु दायादस्सिंधुद्वीपस्य वीर्यवान्

Mula kay Nabhaga ay isinilang si Ambarisha; at mula sa kanya ay lumitaw si Sindhudvipa. Pagkaraan, isinilang si Ayutajit, ang matapang na tagapagmana, bilang kahalili ni Sindhudvipa.

Verse 11

आयुताजित्सुतस्त्वासीदृतुपर्णो महायशाः । दिव्याक्षहृदयज्ञोऽसौ राजा नलसखोऽभवत्

Ang maringal na Haring Ṛtuparṇa, anak ni Āyutājit, ay bantog sa kanyang kaluwalhatian. Siya’y dalubhasa na nakaaalam sa pinakadiwa ng banal na agham ng sugal sa dice, at naging matalik na kaibigan ni Haring Nala.

Verse 12

ऋतुपर्णसुतस्त्वासीदनुपर्णो महाद्युतिः । तस्य कल्माषपादो वै नाम्ना मित्रसहस्तथा

Isinilang si Anuparṇa, ang lubhang maningning na anak ni Ṛtuparṇa. Ang kanyang anak ay si Kalmāṣapāda, na kilala rin sa pangalang Mitrasaha.

Verse 13

कल्माषपादस्य सुतस्सर्वकर्मेति विश्रुतः । अनरण्यस्तु पुत्रोऽभूद्विश्रुतस्सर्वशर्मणः

Si Kalmāṣapāda ay may anak na tanyag sa pangalang Sarvakarma. At si Sarvaśarman, na bantog din, ay nagkaroon ng anak na nagngangalang Anaraṇya.

Verse 15

येन स्वर्गादिहागत्य मुहूर्तं प्राप्य जीवितम् । त्रयोऽपि संचिता लोका बुद्ध्या सत्येन चानघ

O walang bahid-kasalanan, sa pamamagitan niya—na bumaba mula sa langit at nagkamit ng buhay kahit isang saglit—maaaring, sa matalinong pag-unawa at sa katotohanan, matipon ang bunga ng tatlong daigdig.

Verse 16

दीर्घबाहुस्सुतस्तस्य रघुस्तस्याभवत्सुतः । अजस्तस्य तु पुत्रोऽभूत्तस्माद्दशरथोऽभवत्

Mula sa kanya ay isinilang si Dīrghabāhu; ang kanyang anak ay si Raghu. Ang anak ni Raghu ay si Aja, at mula kay Aja ay isinilang si Daśaratha.

Verse 17

रामो दशरथाज्जज्ञे धर्मात्मा यो महायशाः । स विष्ण्वंशो महाशैवः पौलस्त्यो येन घातितः

Si Rama—may pusong matuwid at dakilang tanyag—ay isinilang kay Dasaratha. Bagaman mula sa angkan ni Vishnu, siya’y dakilang deboto ni Shiva; sa kanya napatay ang Paulastya (Ravana, mula sa lahi ni Pulastya).

Verse 18

तच्चरितं च बहुधा पुराणेषु प्रवर्णितम् । रामायणे प्रसिद्धं हि नातः प्रोक्तं तु विस्तरात्

Ang banal na salaysay na iyon ay inilarawan sa maraming paraan sa mga Purana. Kilala rin ito sa Ramayana; kaya’t dito’y hindi na isasalaysay nang mahaba at detalyado.

Verse 19

रामस्य तनयो जज्ञे कुश इत्यपि विश्रुतः । अतिथिस्तु कुशाज्जज्ञे निषधस्तस्य चात्मजः

Mula kay Rama ay isinilang ang anak na lalaking bantog na si Kusha. Mula kay Kusha ay isinilang si Atithi, at si Nishadha ang kanyang anak.

Verse 20

निषधस्य नलः पुत्रो नभाः पुत्रो नलस्य तु । नभसः पुंडरीकश्च क्षेमधन्वा ततस्मृतः

Si Nishadha ay may anak na si Nala; si Nala naman ay may anak na si Nabha. Mula kay Nabha ay isinilang si Pundarika, at pagkaraan ay si Kshemadhanva—gaya ng naaalala sa salinlahi.

Verse 21

क्षेमधन्वसुतस्त्वासीद्देवानीकः प्रतापवान् । आसीदहीनगुर्नाम देवानीकात्मजः प्रभुः

Si Devānīka, ang matapang at makapangyarihan, ay anak ni Kṣemadhanvan. At ang anak ni Devānīka ay ang marangal na panginoong nagngangalang Ahīnagu.

Verse 22

अहीनगोस्तु दायादस्सहस्वान्नाम वीर्यवान् । वीरसेनात्मजस्तस्य यश्चैक्ष्वाकुकुलोद्भवः

Mula kay Ahīnaga ay nagkaroon ng karapat-dapat na tagapagmana—si Sahasvān, masigla at magiting. Siya ay anak ni Vīrasena at isinilang sa maringal na angkan ni Ikṣvāku.

Verse 23

वीरसेनस्य दायादः पारियात्रो बभूव ह । ततो बलाख्यस्तनयस्स्थलस्तस्मादभूत्सुतः

Ang tagapagmana ni Vīrasena ay si Pāriyātra nga. Mula sa kanya ay isinilang ang anak na si Bala; at mula kay Bala ay isinilang ang anak na si Sthala.

Verse 24

अर्कांशसंभवस्तस्मात्पुत्रो यक्षः प्रतापवान् । तत्सुतस्त्वगुणस्त्वासीत्तस्माद्विधृतिरात्मजः

Mula sa kanya ay isinilang si Yakṣa, isang anak na nagmula sa bahagi ni Arka (ang Diyos-Araw), makapangyarihan sa ningning. Ang anak ni Yakṣa ay si Aguna; at mula kay Aguna ay isinilang si Vidhṛti bilang supling.

Verse 25

हिरण्यनाभस्तत्पुत्रो योगाचार्य्यो बभूव ह । स शिष्यो जैमिनिमुनेर्ह्यात्मविद्याविशारदः

Ang anak ni Hiraṇyanābha ay tunay na naging dakilang guro ng Yoga. Siya’y alagad ng pantas na si Jaimini at lubhang bihasa sa kaalaman ng Sarili (ātma-vidyā).

Verse 26

कौशिल्यो याज्ञवल्क्योथ योगमध्यात्म्यसंज्ञकम् । यतोऽध्यगान्नृपवराद्धृदयग्रंथिभेदनम्

Pagkaraan, natutuhan ni Kauśilya Yājñavalkya mula sa dakilang haring iyon ang yoga na tinatawag na landas ng panloob na espiritu—na siyang pumuputol sa buhol ng puso.

Verse 27

तत्सुतो पुष्पनामा हि ध्रुवसंज्ञस्तदात्मजः । अग्निवर्णस्सुतस्तस्य शीघ्रनामा सुतस्ततः

Ang kanyang anak ay tunay na pinangalanang Puṣpanāma; at ang anak nito ay tinawag na Dhruvasaṃjña. Ang anak ni Dhruvasaṃjña ay si Agnivarṇa, at mula sa kanya ay isinilang ang anak na si Śīghranāma.

Verse 28

मरुन्नामा सुतस्तस्य योगसिद्धो बभूव ह । असावास्तेऽद्यापि प्रभुः कलापग्रामसंज्ञके

Ang kaniyang anak na nagngangalang Maru ay tunay na nagkamit ng ganap na siddhi sa yoga. Ang marangal na muni na iyon ay nananahan pa rin hanggang ngayon sa pook na tinatawag na Kalāpa-grāma.

Verse 29

तद्वासिभिश्च मुनिभिः कलेरंते स एव हि । पुनर्भावयिता नष्टं सूर्यवंशं विशेषतः

At siya nga—kasama ng mga muning naninirahan doon—ay kikilos sa pagwawakas ng Panahong Kali. Lalo na, kaniyang ibabangon at muling itatatag ang Dinastiyang Araw (Sūryavaṃśa) na nagiba na.

Verse 30

पृथुश्रुतश्च तत्पुत्रस्संधिस्तस्य सुतः स्मृतः । अमर्षणस्सुतस्तस्य मरुत्वांस्तत्सुतोऽभवत्

Si Pṛthuśruta ang kaniyang anak; si Saṃdhi ay inaalala bilang anak ni Pṛthuśruta. Mula kay Saṃdhi ay isinilang si Amarṣaṇa, at mula kay Amarṣaṇa ay isinilang si Marutvān.

Verse 31

विश्वसाह्वस्सुतस्तस्य तत्सुतोऽ भूत्प्रसेनजित् । तक्षकस्तस्य तनयस्तत्सुतो हि बृहद्बलः

Si Viśvasāhva ang kanyang anak; at ang anak ni Viśvasāhva ay si Prasenajit. Ang anak ni Prasenajit ay si Takṣaka, at ang anak ni Takṣaka ay tunay na si Bṛhadbala.

Verse 32

एत इक्ष्वाकुवंशीया अतीताः संप्रकीर्तिताः । शृणु तानागतान्भूतांस्तद्वंश्यान्धर्मवित्तमान्

Kaya nito, ang mga hari ng angkan ni Ikṣvāku noong nakaraan ay naisaad nang wasto. Ngayon, pakinggan mo ang mga darating—yaong isisilang sa gayunding dinastiya—mga nakakabatid ng dharma.

Verse 33

बृहद्बलस्य तनयो भविता हि बृहद्रणः । बृहद्रणसुतस्तस्योरुक्रियो हि भविष्यति

Mula kay Bṛhadbala ay tunay na isisilang ang isang anak na lalaki na si Bṛhadraṇa; at ang anak ni Bṛhadraṇa naman ay tatawaging Urukriya.

Verse 34

वत्सवृद्धस्सुतस्तस्य प्रतिव्योमसुतस्ततः । भानुस्तत्तनयो भावी दिवाको वाहिनीपतिः

Mula sa kanya ay isinilang si Vatsavṛddha; at mula kay Vatsavṛddha, sa takdang panahon, isinilang si Prativyoma. Ang kanyang anak ay si Bhānu, na itinadhanang maging si Divāka, panginoon ng hukbong makalangit.

Verse 35

सहदेवस्सुतस्तस्य महावीरो भवि ष्यति । तत्सुतो बृहदश्वो हि भानुमांस्तत्सुतो बली

Mula sa kanya isisilang ang anak na si Sahadeva, at siya’y magiging dakilang bayani. Ang anak ni Sahadeva ay si Bṛhadaśva; ang anak ni Bṛhadaśva ay si Bhānumān; at ang anak ni Bhānumān ay si Balī.

Verse 36

सुतो भानुमतो भावी प्रतीकाश्वश्च वीर्यवान् । सुप्रतीकस्सुतस्तस्य भविष्यति नृपोत्तमः

Sa hinaharap, magkakaroon si Bhānumat ng isang anak na lalaki na nagngangalang Pratīkāśva, isang mandirigmang may dakilang tapang at lakas. Ang kanyang anak na si Supratīka ay magiging isang napakahusay na hari sa mga tao.

Verse 37

मरुदेवस्सुतस्तस्य सुनक्षत्रो भविष्यति । तत्सुतः पुष्करस्तस्यांतरिक्षस्तत्सुतो द्विजाः

O mga pantas na dalawang-ulit na isinilang, ang anak ni Marudeva ay magiging si Sunakṣatra; ang kanyang anak ay si Puṣkara, at ang anak ni Puṣkara ay si Antarikṣa.

Verse 38

सुतपास्तत्सुतो वीरो मित्रचित्तस्य चात्मजः । बृहद्भाजस्सुतस्तस्य बर्हिनामा तदात्मजः

Mula sa kanya ay isinilang ang matapang na Sutapā. Ang anak ni Sutapā ay ang bayaning si Mitracitta. Ang anak ni Mitracitta ay si Bṛhadbhājas, at ang anak ni Bṛhadbhājas ay si Barhināmā.

Verse 39

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां वैवस्वतवंशोद्भवराजवर्णनं नामैकोनचत्वारिंशोऽध्यायः

Sa ganito, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa ikalimang aklat na tinatawag na Umāsaṃhitā, nagtatapos ang ika-39 na kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng mga haring isinilang sa angkan ni Vaivasvata.”

Verse 40

शुद्धोदस्तनयस्तस्य लांगलस्तु तदात्मजः । तस्य प्रसेनजित्पुत्रस्तत्सुतः शूद्रकाह्वयः

Ang kanyang anak ay si Śuddhodas; at ang anak ni Śuddhodas ay si Lāṅgala. Ang anak ni Lāṅgala ay si Prasenajit, at ang anak ni Prasenajit ay kilala sa pangalang Śūdraka.

Verse 41

रुणको भविता तस्य सुरथस्तत्सुतः स्मृतः । सुमित्रस्तत्सुतो भावी वंशनिष्ठांत एव हि

Mula sa kanya ay isisilang si Ruṇaka; ang anak niya ay inaalala bilang Suratha. Ang anak ni Suratha ay magiging Sumitra—at tunay nga, sa kanya nagwawakas ang angkan.

Verse 42

सुमित्रांतोन्वयोऽयं वै इक्ष्वाकूणां भविष्यति । राज्ञां वैचित्रवीर्य्याणां धर्म्मिष्ठानां सुकर्म्मणाम्

Ang angkang ito—na nagtatapos kay Sumitrā—ay tunay na mapapabilang sa dinastiyang Ikṣvāku: mga haring may kahanga-hangang tapang, matatag sa dharma, at masigasig sa matuwid na gawa.

Verse 43

सुमित्रं प्राप्य राजानं तद्वंशश्शुभः कलौ । संस्थां प्राप्स्यति तद्ब्राह्मे वर्द्धिष्यति पुनः कृते

Pagdating sa Haring Sumitrā, ang mapalad na angkang maharlika ay maitatatag sa Panahong Kali; sa Panahong Brāhma ito’y magiging matibay, at sa Panahong Kṛta muli itong uunlad at lalago.

Verse 44

एतद्वैवस्वते वंशे राजानो भूरिदक्षिणाः । इक्ष्वाकुवंशप्रभवाः प्राधान्येन प्रकीर्तिताः

Sa angkang Vaivasvata na ito, ang mga haring bantog sa saganang handog at pagkakaloob (sa yajña at kawanggawa)—lalo na yaong isinilang sa dinastiyang Ikṣvāku—ay ipinahahayag na pinakapanguna.

Verse 45

पुण्येयं परमा सृष्टिरादित्यस्य विवस्वतः । श्राद्धदेवस्य देवस्य प्रजानां पुष्टिदस्य च

Ito ay isang paglikhang lubhang banal at dakila—paglikha ni Vivasvān, ang Āditya, ang Diyos na Araw; at gayundin ni Śrāddhadeva (Manu), ang banal na tagapag-alaga at tagapagtaguyod ng lahat ng nilalang.

Verse 46

पठञ्छृण्वन्निमां सृष्टिमादित्यस्य च मानवः । प्रजावानेति सायुज्यमिह भुक्त्वा सुखं परम्

Ang taong bumabasa o nakikinig sa salaysay na ito ng paglikha ng Diyos na Araw ay pagpapalain ng mga supling; at matapos tamasahin ang sukdulang ligaya sa mundong ito, sa huli’y makakamit ang sāyujya—ang pakikipag-isa at paglapit sa Banal.

Verse 114

अनरण्यसुतो राजा विद्वान्मुंडिद्रुहोऽभवत् । निषधस्तस्य तनयो रतिः खट्वाङ्ग इत्यपि

Mula kay Anaraṇya ay isinilang ang isang haring marunong na nagngangalang Muṇḍidruha. Ang kaniyang anak ay si Niṣadha, na tinatawag din na Rati, at (tinatawag din) na Khaṭvāṅga.