
Ang adhyaya na ito ay isang diyalogo: tinatanong ni Sanatkumāra ang pinagmulan ni Nandīśvara at kung paano niya natamo ang kalagayang bahagi ni Śiva (Mahādeva-aṃśaja). Sumagot si Nandīśvara sa pamamagitan ng salaysay na may ugnayang lahi at teolohiya, na nakasentro sa pantas na si Śilāda. Dahil sa pagnanais ng supling, nagsagawa si Śilāda ng mahaba at disiplinadong tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay). Itinatanghal ng kabanata ang tapas bilang wastong daan sa pakikipagtagpo sa banal, ngunit ipinapakita rin ang antas ng mga biyaya: kahit si Indra (Śakra) ay nalugod at nag-alok ng vara, ang hiling ay nakatuon sa kaligtasan—isang pambihirang anak na ayonija (hindi isinilang sa sinapupunan) at mṛtyu-hīna (walang kamatayan). Sa gayon, iniuugnay ang teolohiya ng gaṇa—si Nandikeśa bilang pinakamalapit na tagapaglingkod/pagpapakita ni Śiva—sa sanhi-at-bungang Purāṇiko: layon → austeridad → tugon ng diyos → natatanging kapanganakan. Sa mas malalim na diwa, itinuturo na ang paglapit kay Śiva ay hindi lamang sa lugar (Kailāsa/Śivaloka) kundi sa mismong pag-iral, na nakakamtan sa katatagan, kalinisan ng hangarin, at pagtuon ng paghingi ng biyaya sa kawalang-kamatayan at paglilingkod sa Banal.
Verse 1
अथ नन्दीश्वरावतारमाह । सनत्कुमार उवाच । भवान्कथमनुप्राप्तो महादेवांशजः शिवम् । श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं वक्तुमर्हसि मे प्रभो
Ngayon (ang teksto) ay nagsasalaysay ng pagbaba o paglalangit-lupa ni Nandīśvara. Wika ni Sanatkumāra: “O Panginoon, paano Ka dumating—bilang bahaging nagmula kay Mahādeva—at paano Ka naging banal na tagapaglingkod ni Śiva? Nais kong marinig ang lahat; ipahayag Mo sa akin nang buo, O Prabhu.”
Verse 2
नन्दीश्वर उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ सावधानतया शृणु । यथाहं च शिवं प्राप्तो महादेवांशजो मुने
Wika ni Nandīśvara: “O Sanatkumāra na ganap na nakaaalam, makinig nang buong pag-iingat. O pantas, isasalaysay ko kung paano ako—na isinilang bilang bahagi ni Mahādeva—ay nakaabot kay Śiva.”
Verse 3
प्रजाकामः शिलादोऽभूदुक्तः पितृभिरादरात् । तदुद्धर्तुमना भक्त्या समुद्धारमभीप्सुभिः
Nagnanais ng supling, si Śilāda ay magalang na sumunod sa payo ng mga Pitṛ (mga banal na ninuno). Taglay ang hangaring iangat sila, hinangad niya ang ganap na paglaya para sa kanila sa pamamagitan ng taimtim na bhakti.
Verse 4
अधोदृष्टिः सुधर्मात्मा शिलादो नाम वीर्यवान् । तस्यासीन्मुनिकैर्वृत्तिः शिवलोके च सोगमत्
May isang lalaking nagngangalang Śilāda, marangal at matuwid ang kalooban, bantog sa lakas at sigla. Ang mga muni ang nagkaloob sa kanya ng ikabubuhay, at sa huli’y nakarating siya sa daigdig ni Śiva.
Verse 5
शक्रमुद्दिश्य स मुनिस्तपस्तेपे सुदुः सहम् । निश्चलात्मा शिलादाख्यो बहुकालं दृढव्रतः
Itinuon ng pantas ang kanyang pag-aayuno at tapas kay Śakra (Indra), at nagsagawa ng napakahirap na pagkamapagtimpi. Si Śilāda, matatag ang isip at matibay sa panata, ay nagpatuloy nang mahabang panahon nang hindi natitinag.
Verse 6
इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां नन्दिकेशावतारवर्णनं नाम षष्ठोऽध्यायः
Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa Ikatlong Aklat—ang Śatarudra Saṃhitā—nagtatapos ang ikaanim na kabanata na pinamagatang “Paglalarawan sa Pagpapakita ni Nandikeśa.”
Verse 7
शिलादमाह सुप्रीत्या शक्रस्तुष्टोऽस्मि तेऽनघ । तेन त्वं मुनिशार्दूल वरयस्व वरानिति
Sa pusong may pag-ibig, sinabi ni Śakra (Indra) kay Śilāda: “O walang kasalanan, ako’y nalulugod sa iyo. Kaya, O tigre sa mga pantas, piliin mo ang mga biyayang ninanais mo.”
Verse 8
ततः प्रणम्य देवेशं स्तुत्वा स्तुतिभिरादरात् । शिलादो मुनिशार्दूलस्तमाह सुकृताञ्जलिः
Pagkaraan nito, yumukod siya sa Panginoon ng mga diyos at nagpuri sa Kanya sa mga himnong may paggalang. Si Śilāda, ang dakilang muni at pinakadakila sa mga asceta, ay nagsalita sa Kanya nang magkadikit ang mga palad sa debosyon.
Verse 9
शिलाद उवाच । शतक्रतो सुरेशान सन्तुष्टो यदि मे प्रभो । अयोनिजं मुत्युहीनं पुत्रमिच्छामि सुव्रतम्
Wika ni Śilāda: “O Śatakratu, O Panginoon ng mga diyos—kung ikaw ay nalulugod sa akin, O Guro, ninanais ko ang isang anak na may dalisay na panata: hindi isinilang sa sinapupunan at malaya sa kamatayan.”
Verse 10
शक्र उवाच । पुत्रं दास्यामि पुत्रार्थिन्योनिजं मृत्युसंयुतम् । अन्यथा ते न दास्यामि मृत्युहीना न सन्ति वै
Sumagot si Śakra (Indra): “Ipagkakaloob ko sa iyo ang isang anak—isinilang sa babaeng naghahangad ng anak—ngunit siya’y kaugnay ng kamatayan (may kamatayan). Kung hindi ganoon, hindi ko siya maibibigay, sapagkat tunay na walang nilalang na ganap na walang kamatayan.”
Verse 11
न दास्यामि सुतं तेऽहं मृत्युहीनमयोनिजम् । हरिर्विधिश्च भगवान्किमुतान्यो महामुने
Hindi ko ipagkakaloob sa iyo ang isang anak na walang kamatayan at hindi isinilang sa sinapupunan. Maging si Bhagavān Hari at si Bhagavān Vidhi (Brahmā) ay hindi rin lampas dito—lalo na ang iba pa, O dakilang muni.
Verse 12
तावपि त्रिपुरार्यंगसम्भावौ मरणान्वितौ । तयोरप्यायुषा मानं कथितं निगमे पृथक्
Maging ang dalawang iyon—si Tripura at si Āryaṃga—bagaman marangal ang pinagmulan, ay nakagapos pa rin sa kamatayan. At para sa bawat isa, ang sukat ng kanilang haba ng buhay ay hiwalay na ipinahayag sa mga Nigama (pahayag na Veda).
Verse 13
तस्मादयोनिजे पुत्रे मृत्युहीने प्रयत्नतः । परित्यजाशां विप्रेन्द्र गृहाणात्मक्षमं सुतम्
Kaya nga, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, magsikap kang makamtan ang anak na hindi isinilang sa sinapupunan, yaong malaya sa kamatayan. Iwaksi ang pag-asang makamundo at tanggapin ang anak na karapat-dapat sa Sarili (Ātman), na makapagtuturo sa iyo tungo sa mokṣa.
Verse 14
किन्तु देवेश्वरो रुद्रः प्रसीदति महेश्वरः । सुदुर्लभो मृत्युहीनस्तव पुत्रो ह्ययोनिजः
Ngunit si Rudra—Panginoon ng mga diyos, si Mahēśvara—ay nagpakita ng biyaya. Kaya tunay na ipagkakaloob sa iyo ang isang anak: lubhang bihira, malaya sa kamatayan, at hindi isinilang sa alinmang sinapupunan.
Verse 15
अहं च विष्णुर्भगवान्द्रुहिणश्च महामुने । अयोनिजं मृत्युहीनं पुत्रं दातुं न शक्नुमः
O dakilang muni, ni ako, ni ang mapagpalang Panginoong Viṣṇu, ni si Druhiṇa (Brahmā) ay hindi makapagkakaloob ng anak na hindi isinilang sa sinapupunan at malaya sa kamatayan. Ang gayong biyaya ay lampas sa amin; tanging ang Kataas-taasang Śiva, ang Pati na lampas sa pagsilang at pagkabulok, ang makapagbibigay ng higit sa nilikhang kalikasan.
Verse 16
आराधय महादेवं तत्पुत्रविनिकाम्यया । सर्वेश्वरो महाशक्तः स ते पुत्रं प्रदास्यति
Sambahin mo si Mahādeva nang may taimtim na pagnanais para sa anak na iyon. Siya ang Panginoon ng lahat at lubhang makapangyarihan; ipagkakaloob Niya sa iyo ang isang anak na lalaki.
Verse 17
नन्दीश्वर उवाच । एवं व्याहृत्य विप्रेन्द्रमनुगृह्य च तं घृणी । देवैर्वृतः सुरेशानस्स्वलोकं समगान्मुने
Wika ni Nandīśvara: “Pagkasabi nito, ang mahabaging Panginoon ng mga deva ay nagkaloob ng biyaya sa pinakadakilang brāhmaṇa. Pagkaraan, napalilibutan ng mga deva, ang Kataas-taasang Panginoon ng mga sura ay nagtungo sa Kanyang sariling kaharian, O pantas.”
Verse 18
गते तस्मिंश्च वरदे सहस्राक्षे शिलाशनः । आराधयन्महादेवं तपसातोषयद्भवम्
Nang makaalis na ang mapagkaloob ng biyaya na may sanlibong mata, ang pantas na nakaupo sa bato ay nagpatuloy sa pagsamba kay Mahādeva; sa pamamagitan ng kanyang matinding tapa, pinalugod niya si Bhava (Panginoong Śiva).
Verse 19
अथ तस्यैवमनिशन्तत्परस्य द्विजस्त वै । दिव्यम्वर्षसहस्रं तु गतं क्षणमिवाद्भुतम्
Pagkaraan, para sa Brahmanang yaon—na walang patid na nagmumuni-muni nang may iisang-tutok na debosyon—lumipas ang isang libong banal na taon, kagila-gilalas, na wari’y isang saglit lamang.
Verse 20
वल्मीकेन वृतांगश्च लक्षकोटगणैर्मुनिः । सूचीमुखैश्चान्यै रक्तभुग्भिश्च सर्वतः
Nabalot ng punso ng anay ang katawan ng pantas, at sa lahat ng panig ay napalibutan siya ng di-mabilang na kawan—mga insektong may bibig na tila karayom at iba pang nilalang na sumisipsip ng dugo.
Verse 21
निर्मांसरुधिर त्वग्वै बिले तस्मिन्नवस्थितः । अस्थिशेषोभवत्पश्चाच्छिलादो मुनिसत्तमः
Nanatili sa loob ng yungib na iyon, ang dakilang muni na si Śilāda ay nawalan ng laman, dugo, at balat; pagkaraan, tanging mga labi ng buto na lamang ang natira sa kanya.
Verse 22
तुष्टः प्रभुस्तदा तस्मै दर्शयामास स्वां तनुम् । दिव्यां दिव्यगुणैर्युक्तामलभ्यां वामबुद्धिभिः
Noon, nalugod ang Panginoon at ipinamalas sa kanya ang Kanyang sariling anyo—banal at makalangit, puspos ng mga katangiang dibino, at di-maabot ng mga may baluktot na pag-unawa.
Verse 23
दिव्यवर्षसहस्रेण तप्यमानाय शूलधृक् । सर्वदेवाधिपस्तस्मै वरदोस्मीत्यभाषत
Nang matapos siyang magsagawa ng matinding tapasya sa loob ng isang libong banal na taon, ang Mayhawak ng Trisula—si Śiva, Panginoon ng lahat ng mga deva—ay nagsalita sa kanya: “Ako ang tagapagkaloob ng biyaya sa iyo.”
Verse 24
महासमाधिसंलीनस्स शिलादो महामुनिः । नाशृणोत्तद्गिरं शम्भोर्भक्त्यधीनरतस्य वै
Nalubog sa dakilang samādhi, ang dakilang pantas na si Śilāda ay hindi nakarinig sa tinig ni Śambhu; sapagkat ang kanyang isip ay lubos na nakatuon at napapailalim sa debosyon.
Verse 25
यदा स्पृष्टो मुनिस्तेन करेण त्रिपुरारिणा । तदैव मुनिशार्दूल उत्ससर्ज तपःक्रमम्
Nang mahawakan ang pantas ng kamay ni Tripurāri (Śiva, ang tagapagwasak ng Tripura), sa mismong sandaling iyon ang “tigre sa mga pantas” ay tumigil at iniwan ang landas ng kanyang tapasya.
Verse 26
अथोन्मील्य मुनिर्नेत्रे सोमं शंभुं विलोकयन् । द्रुतं प्रणम्य स मुदा पादयोर्न्यपतन्मुने
Pagkaraan, idinilat ng pantas ang mga mata ng muni at minasdan si Soma—si Śambhu mismo. Agad siyang yumukod nang may galak at nagpatirapa sa paanan ng Panginoon sa mapitagang pagsuko.
Verse 27
हर्षगद्गदया वाचा नतस्कंधः कृताञ्जलिः । प्रसन्नात्मा शिलादस्स तुष्टाव परमेश्वरम्
Sa tinig na nabubulol dahil sa galak, nakayuko ang mga balikat at magkadikit ang mga palad sa añjali, ang payapang-si Śilāda ay nagpuri kay Parameśvara—kay Śiva, ang Kataas-taasang Panginoon.
Verse 28
ततः प्रसन्नो भगवान्देवदेवस्त्रिलोचनः । वरदोऽस्मीति तम्प्राह शिलादं मुनिपुंगवम्
Pagkaraan, ang Mapalad na Panginoon—Diyos ng mga diyos, ang Tatlong-Mata—nalugod at nagsabi kay Śilāda, ang pinakadakila sa mga pantas: “Ako ang tagapagkaloob ng biyaya sa iyo.”
Verse 29
तपसानेन किं कार्यं भवते हि महा मते । ददामि पुत्रं सर्वज्ञं सर्वशास्त्रार्थपारगम्
“O dakilang may isip, ano pa ang kailangan mo sa pag-aayuno at pagtitika na ito? Ipagkakaloob ko sa iyo ang isang anak—lubos na nakaaalam at ganap na bihasa sa tunay na diwa ng lahat ng śāstra.”
Verse 30
ततः प्रणम्य देवेशं तच्छ्रुत्वा च शिलाशनः । हर्षगद्गदया वाचोवाच सोमविभूषणम्
Pagkatapos, yumukod si Śilāśana sa Panginoon ng mga diyos; at nang marinig ang mga salitang iyon, siya—na nabubulol sa galak—ay nagsalita sa Panginoong may palamuti ng Buwan (Śiva).
Verse 31
शिलाद उवाच । महेश यदि तुष्टोऽसि यदि वा वरदश्च मे । इच्छामि त्वत्समं पुत्रं मृत्युहीनमयोनिजम्
Wika ni Śilāda: “O Maheśa, kung Ikaw ay nalulugod—kung Ikaw nga ay tagapagkaloob ng biyaya sa akin—ninais ko ang isang anak na kapantay Mo: walang kamatayan at hindi isinilang mula sa sinapupunan.”
Verse 32
नंदीश्वर उवाच । एवमुक्तस्ततो देवस्त्र्यम्बकस्तेन शङ्करः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा शिलादं मुनिसत्तमम्
Sabi ni Nandīśvara: Nang masambit iyon sa Kanya, ang Panginoon—si Tryambaka, si Śaṅkara—ay sumagot kay Śilāda, ang pinakadakila sa mga pantas, na may payapang loob at pusong mapagpala.
Verse 33
शिव उवाच । पूर्वमाराधितो विप्र ब्रह्मणाहं तपोधन । तपसा चावतारार्थं मुनिभिश्च सुरोत्तमैः
Sinabi ni Śiva: “O brāhmaṇa, O kayamanang bunga ng tapas—noon pa man ay sinamba na Ako ni Brahmā; at sinamba rin Ako ng mga pinakadakilang deva at mga muni sa pamamagitan ng tapas, alang-alang sa layon ng Aking pagbaba at pagpapakita (avatāra).”
Verse 34
तव पुत्रो भविष्यामि नन्दी नाम्ना त्वयोनिजः । पिता भविष्यसि मम पितुर्वै जगतां मुने
“Ako’y magiging anak mo—sa pangalang Nandī—na isisilang na hindi mula sa sinapupunan. At ikaw, O muni, ay magiging ama Ko, tunay nga, na gaya ng ama ng mga daigdig.”
Verse 35
नन्दीश्वर उवाच । एवमुक्त्वा मुनिं प्रेक्ष्य प्रणिपत्यास्थितं घृणी । सोमस्तूर्णं तमादिश्य तत्रैवान्तर्दधे हरः
Wika ni Nandīśvara: Pagkasabi nito, si Hari (Śiva), na likas na mahabagin, ay tumingin sa muni na nakatayo roon matapos yumukod sa pagpupugay. Pagkaraan, agad siyang tinagubilinan ni Soma, at doon din mismo naglaho sa paningin ang Panginoon.
Verse 36
गते तस्मिन्महादेवे स शिलादो महामुनिः । स्वमाश्रयमुपागम्य ऋषिभ्योऽकथयत्ततः
Nang makaalis na ang Mahādeva, ang dakilang muni na si Śilāda ay nagbalik sa sarili niyang āśrama, at saka isinalaysay ang pangyayari sa mga ṛṣi na nagkatipon.
Verse 37
कियता चैव कालेन तदासौ जनकः स मे । यज्ञांगणं चकर्षाशु यज्ञार्थं यज्ञवित्तमः
Pagkaraan ng ilang panahon, ang aking ama—pinakadalubhasa sa kaalaman at mga paraan ng yajña—ay agad na inihanda ang pook ng paghahandog upang ganapin ang yajña.
Verse 38
ततः क्षणादहं शंभोस्तनुजस्तस्य चाज्ञया । स जातः पूर्व्वमेवाहं युगान्ताग्निसमप्रभः
Pagkatapos, sa isang kisapmata, sa utos ni Śambhu, ako’y naging kaniyang anak. Tunay, ako’y naipamalas na noon pa—nagniningning na gaya ng apoy na sumisiklab sa wakas ng isang yuga.
Verse 39
अवर्षंस्तदा पुष्करावर्तकाद्या जगुः खेचराः किन्नराः सिद्धसाध्या । शिलादात्मजत्वं गते मय्यृषीन्द्रास्समन्ताच्च वृष्टिं व्यधुः कौसुमीं ते
Noon, ang ulap na Puṣkarāvarta at iba pang ulap ay nagpaulan, samantalang ang mga Khecara, Kinnara, Siddha, at Sādhya ay umawit ng mga himno sa kalangitan. At nang ako’y maging anak ni Śilāda, ang mga dakilang rishi sa paligid ay nagpaulan ng mga bulaklak.
Verse 40
अथ ब्रह्मादयो देवा देवपल्यश्च सर्वशः । तत्राजग्मुश्च सुप्रीत्या हरिश्चैव शिवोऽम्बिका
Pagkatapos, si Brahmā at ang iba pang mga deva, kasama ang lahat ng mga asawa ng mga deva, ay dumating doon na may dakilang kagalakan; at dumating din si Hari (Viṣṇu)—kasama ang Panginoong Śiva at si Ambikā (Pārvatī).
Verse 41
तदोत्सवो महानासीन्ननृतुश्चाप्सरोगणाः । आदृत्य मां तथा लिंगं तुष्टुवुर्हर्षिताश्च ते
Ang pagdiriwang na iyon ay naging tunay na maringal; nagsayaw ang mga pangkat ng Apsarā. Sa paggalang, pinarangalan nila ako at ang Liṅga, at sa galak ay nag-alay sila ng mga papuri.
Verse 42
सुप्रशस्य शिलादं तं स्तुत्वा च सुस्तवैः शिवौ । सर्वे जग्मुश्च धामानि शिवावप्यखिलेश्वरौ
Matapos lubos na purihin si Śilāda at awitan siya ng mahuhusay na himno, umalis din sina Śiva at Devī—ang dalawang Panginoon ng lahat. Pagkaraan, ang lahat ng naroon ay nagbalik sa kani-kanilang tahanan.
Verse 43
शिलादोऽपि च मां दृष्ट्वा कालसूर्य्यानलप्रभम् । त्र्यक्षं चतुर्भुजं बालं जटामुकुटधारिणम्
Si Śilāda man din, nang masilayan ako—nagniningning na wari’y ang Panahon mismo, gaya ng araw at naglalagablab na apoy—ay nakita akong isang batang may tatlong mata at apat na bisig, na may koronang gawa sa nakapulupot na jaṭā.
Verse 44
त्रिशूलाद्यायुधं दीप्तं सर्वथा रुद्ररूपिणम् । महानन्दभरः प्रीत्या प्रणम्यं प्रणनाम च
Nang masdan niya ang nagliliwanag na mga sandata—pasimuno ang tridenteng trisula—na kumikislap bilang mismong anyo ni Rudra sa lahat ng paraan, napuspos siya ng dakilang ānanda; yumukod siya nang may mapagmahal na bhakti at muling nagpatirapa sa paggalang.
Verse 45
शिलाद उवाच । त्वयाहं नन्दितो यस्मान्नन्दी नाम्ना सुरेश्वर । तस्मात्त्वां देवमानन्दं नमामि जगदीश्वरम्
Wika ni Śilāda: “O Panginoon ng mga diyos, sapagkat sa Iyo ako napuspos ng kagalakan—kaya (siya’y) tinawag na ‘Nandī’. Dahil dito, sumasamba ako sa Iyo, O banal na Ānanda, Panginoon ng sansinukob.”
Verse 46
नन्दीश्वर उवाच । मया सह पिता हृष्टः सुप्रणम्य महेश्वरम् । उटजं स्वं जगामाशु निधिं लब्ध्वेव निर्धनः
Wika ni Nandīśvara: “Kasama ko, ang aking ama—punô ng galak—ay yumukod nang malalim kay Maheśvara, at agad na nagbalik sa sarili niyang kubo ng pagninilay, na wari’y dukhang biglang nakasumpong ng kayamanan.”
Verse 47
मानुष्यमास्थितं दृष्ट्वा पिता मे लोकपूजितः । विललापातिदुःखार्त्तः स्वजनैश्च समावृतः
Nang makita niyang ako’y nalagay sa kalagayang pantao, ang aking ama—na pinararangalan ng daigdig—ay tumangis sa matinding dalamhati, at napalilibutan ng sarili niyang mga kamag-anak.
Verse 49
जातकर्मादिकान्येव सर्वाण्यपि चकार मे । शालंकायनपुत्रो वै शिलादः पुत्रवत्सलः
Si Śilāda—anak ni Śālaṃkāyana at lubhang mapagmahal sa anak—ay nagsagawa para sa akin ng lahat ng ritwal, mula sa jātakarma (seremonya ng kapanganakan) at pati ng iba pang mga samskāra.
Verse 50
वेदानध्यापयामास सांगोपांगानशेषतः । शास्त्राण्यन्यान्यपि तथा पञ्चवर्षे पिता च माम्
Nang ako’y limang taong gulang, ipinaturong lubos ng aking ama ang mga Veda—kasama ang mga angga at mga kaakibat na disiplina—na walang iniwan; gayundin, itinuro rin niya sa akin ang iba pang mga śāstra.
Verse 51
सम्पूर्णे सप्तमे वर्षे मित्रावरुणसंज्ञकौ । मुनी तस्याश्रमं प्राप्तौ द्रष्टुं मां चाज्ञया विभोः
Nang ganap na ang ikapitong taon, dumating sa kanyang ashram ang dalawang pantas na kilala bilang Mitra at Varuṇa—sa utos ng Makapangyarihang Panginoon—upang makita ang taong iyon at upang makita rin ako.
Verse 52
सत्कृतौ मुनिना तेन सूपविष्टो महामुनी । ऊचतुश्च महात्मानौ मां निरीक्ष्य मुहुर्मुहुः
Dahil pinarangalan siya ng pantas na iyon, ang dakilang muni ay pinaupo nang may paggalang. Pagkaraan, ang dalawang marangal na dakilang kaluluwa, paulit-ulit na tumingin sa akin at nagsalita.
Verse 53
मित्रावरुणावूचतुः । तात नंदीस्तवाल्पायुः सर्वशास्त्रार्थपारगः । न दृष्टमेव चापश्यं ह्यायुर्वर्षादतः परम्
Wika nina Mitra at Varuṇa: “Mahal na anak, maikli ang buhay ni Nandī, bagaman siya’y dalubhasang nakatawid sa malayong pampang ng kahulugan ng lahat ng śāstra. Tunay, hindi namin nakikitang lalampas ang kanyang buhay sa isang taon mula ngayon.”
Verse 54
विप्रयोरित्युक्तवतोः शिलादः पुत्रवत्सलः । तमालिङ्ग्य च दुःखार्त्तो रुरोदातीव विस्वरम्
Nang masabi iyon ng dalawang brāhmaṇa, si Śilāda—na laging mapagmahal sa anak—ay niyakap siya; at sa tindi ng dalamhati, siya’y humagulgol nang malakas na wari’y naputol ang tinig.
Verse 55
मृतवत्पतितं दृष्ट्वा पितरं च पितामहम् । प्रत्यवोचत्प्रसन्नात्मा स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम्
Nang makita niyang nakabulagta na parang patay ang kanyang ama at lolo, siya—na naging payapa ang loob sa pag-alaala sa mga paang-loto ni Panginoong Śiva—ay sumagot.
Verse 56
केन त्वं तात दुःखेन वेपमानश्च रोदिषि । दुःखं ते कुत उत्पन्नं ज्ञातुमिच्छामि तत्त्वतः
“Anak ko, bakit ka nanginginig at umiiyak sa dalamhati? Saan nagmula ang pagdadalamhating ito sa iyo? Nais kong malaman ang katotohanan nito nang ganap.”
Verse 57
पितोवाच । तवाल्पमृत्युदुःखेन दुःखितोऽतीव पुत्रक । को मे दुःखं हरतु वै शरणं प्रयामि हि
Sinabi ng ama: “Mahal kong anak, labis akong nababagabag dahil sa iyong pagdurusa at sa pangamba ng maagang kamatayan. Sino ang tunay na makapag-aalis ng aking dalamhati? Tunay, ako’y naghahanap ng kanlungan.”
Verse 58
पुत्र उवाच । देवो वा दानवो वापि यमः कालोथ वापि हि । ऋध्येयुर्यद्यपि ह्येते मामन्येपि जनास्तथा
Wika ng anak: “Maging deva man o asura, maging si Yama o ang mismong Kala (Panahon)—kahit sila’y umunlad—gayundin ang ibang tao’y maaaring umunlad sa pagsalungat sa akin.”
Verse 59
अथापि चाल्पमृत्युर्मे न भविष्यति मां तुदः । सत्यं ब्रवीमि जनकं शपथन्ते करोम्यहम्
“Gayunman, para sa akin ay hindi magkakaroon ng kamatayang wala sa panahon na makasasakit at magpapahirap sa akin. Katotohanan ang aking sinasabi—O ama—sa iyo ko itinatatag ang taimtim na panatang ito.”
Verse 60
पितोवाच । किं तपः किं परिज्ञानं को योगश्च प्रभुश्च ते । येन त्वं दारुणं दुःखं वञ्चयिष्यसि पुत्र मे
Sinabi ng ama: “Anong tapas (pagpapakasakit/ascetismo) ang sa iyo? Anong parijñāna—tunay na pagkakilala at pagsasakatuparan—ang taglay mo? Ano ang iyong yoga, at sino ang iyong Panginoon at tagapagtanggol? Sa anong paraan, anak ko, malalampasan at maiiwasan mo ang kakila-kilabot na dalamhating ito?”
Verse 61
पुत्र उवाच । न तात तपसा मृत्युं वंचयिष्ये न विद्यया । महादेवस्य भजनान्मृत्युं जेष्यामि नान्यथा
Wika ng anak: “Ama, hindi ko dadayain ang kamatayan sa pamamagitan ng matinding pag-aayuno o ng karunungan lamang. Sa tapat na pagsamba kay Mahādeva ko lamang malalampasan ang kamatayan—wala nang ibang paraan.”
Verse 62
नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वाहं पितुः पादौ प्रणम्य शिरसा मुने । प्रदक्षिणीकृत्य च तमगच्छं वनमुत्तमम्
Sinabi ni Nandīśvara: “Pagkasabi ko nito, o pantas, yumukod ako at sumamba sa mga paa ng aking ama. Pagkaraan ay umikot ako sa kanya bilang paggalang (pradakṣiṇā), at nagtungo sa yaong pinakadakilang gubat.”
It presents the origin-account of Nandikeśvara through Śilāda’s austerities and the ensuing boon-granting episode with Indra, arguing implicitly that extraordinary divine attendants (gaṇas) arise through Śiva-centered tapas and grace, not merely through ordinary biological lineage.
Key terms function symbolically: 'tapas' encodes yogic concentration and ethical heat; 'ayonija' signals a supra-physical mode of manifestation (purity beyond karmic heredity); 'mṛtyu-hīna' points to participation in Śiva’s death-transcending nature; and 'Śivaloka' denotes not only a realm but a state of alignment with Śiva-tattva.
The chapter highlights Nandikeśvara/Nandīśvara as a Mahādeva-aṃśa (emanational presence of Śiva) and foregrounds Śiva as the ultimate telos of austerity and devotion; Gaurī is not prominent in the sampled passage, with the theological focus remaining on Śiva’s attendant-manifestation paradigm.