हिरण्यनेत्रस्य तपः — Hiraṇyanetra’s Austerity and the Boon

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । ततो हिरण्याक्षसुतः कदाचित्संश्रावितो नर्मयुतैर्मदांधैः । तैर्भ्रातृभिस्संप्रयुतो विहारे किमंध राज्येन तवाद्य कार्यम्

Sinabi ni Sanatkumāra: Pagkaraan, minsan, ang anak ni Hiraṇyākṣa, habang nagsasaya kasama ng kanyang mga kapatid na lasing at mahilig mangutya, ay naparinig sa kanilang mga salita: “O bulag, ano ang silbi sa iyo ng kaharian ngayon?”

Verse 2

हिरण्यनेत्रस्तु बभूव मूढः कलिप्रियं नेत्रविहीनमेव । यो लब्धवांस्त्वां विकृतं विरूपं घोरैस्तपोभिर्गिरिशं प्रसाद्य

Nabulag sa pagkalito si Hiraṇyanetra at nakamtan lamang ang isang nilalang na walang paningin, na mahilig sa alitan. Matapos palugdan si Girīśa (Panginoong Śiva) sa pamamagitan ng nakapanghihilakbot na pag-aayuno at pagninilay, tinanggap niya ikaw sa anyong baluktot at pangit ang hubog.

Verse 3

स त्वं न भागी खलु राज्यकस्य किमन्यजातोऽपि लभेत राज्यम् । विचार्यतां तद्भवतैव नूनं वयं तु तद्भागिन एव सत्यम्

Tunay na wala kang karapat-dapat na bahagi sa kahariang ito—paano makakamtan ng isinilang sa ibang angkan ang paghahari? Ikaw na mismo ang magmuni-muni niyan. Kami naman, sa katotohanan, ang siyang tunay na tagapagmana ng bahaging iyon.

Verse 4

सनत्कुमार उवाच । तेषां तु वाक्यानि निशम्य तानि विचार्य बुद्ध्या स्वयमेव दीनः । ताञ्छांतयित्वा विविधैर्वचोभिर्गतस्त्वरण्यं निशि निर्जनं तु

Wika ni Sanatkumāra: Nang marinig niya ang kanilang mga salita at pagnilayan ito sa sariling pag-unawa, siya’y napuno ng dalamhati sa kalooban. Matapos silang payapain sa iba’t ibang salitang pampalubag-loob, siya’y nagtungo sa gabi sa isang gubat na liblib at walang tao.

Verse 5

वर्षायुतं तत्र तपश्चचार जजाप जाप्यं विधृतैकपादः । आहारहीनो नियमोर्द्ध्वबाहुः कर्त्तुं न शक्यं हि सुरा सुरैर्यत्

Doon ay nagsagawa siya ng matinding tapas sa loob ng sampung libong taon, at inusal ang mantrang nararapat ulit-ulitin. Nakatindig sa iisang paa, walang pagkain, mahigpit sa mga panata at nakataas ang mga bisig—tinahak niya ang disiplina na tunay na di magagawa maging ng mga deva at mga asura.

Verse 6

प्रजाल्य वह्निं स्म जुहोति गात्रमांसं सरक्तं खलु वर्षमात्रम् । तीक्ष्णेन शस्त्रेण निकृत्य देहात्समंत्रकं प्रत्यहमेव हुत्वा

Matapos pag-alabin ang apoy, tunay ngang inialay niya rito, sa loob ng isang buong taon, ang laman ng kanyang sariling mga biyas kasama ang dugo. Sa pamamagitan ng isang matalas na sandata, hiniwa niya ito mula sa kanyang katawan at nag-alay araw-araw, kasabay ng mga mantra.

Verse 7

स्नाय्वस्थिशेषं कुणपं तदासौ क्षयं गतं शोणितमेव सर्वम् । यदास्य मांसानि न संति देहं प्रक्षेप्तुकामस्तु हुताशनाय

Pagkatapos ang bangkay na iyon ay naging wala kundi mga litid at buto; ang lahat ng kanyang dugo ay naubos na. Nang wala nang lamang natira sa kanyang katawan, ninais niyang ihagis ang katawan sa apoy ng sakripisyo.

Verse 8

ततः स दृष्टस्त्रिदशालयैर्जनैः सुविस्मितैर्भीतियुतैस्समस्तैः । अथामरैश्शीघ्रतरं प्रसादितो बभूव धाता नुतिभिर्नुतो हि

Pagkatapos nito, nang ang Lumikha (Dhātā, Brahmā) ay nakita ng mga naninirahan sa langit—ang mga diyos at mga nilalang sa langit—silang lahat ay namangha at natakot nang husto, ang mga imortal ay mabilis na naghangad na payapain siya; at si Brahmā ay naging mapagbiyaya, na pinupuri ng mga himno ng mapagpitagang pagbati.

Verse 9

निवारयित्वाथ पितामहस्तं ह्युवाच तं चाद्यवरं वृणीष्व । यस्याप्तिकामस्तव सर्वलोके सुदुर्लभं दानव तं गृहाण

Matapos pigilan si Pitāmaha (Brahmā), sinabi niya sa kanya: "Ngayon ay pumili ka ng isang pangunahing biyaya—kunin mo ang nais mong makamit sa lahat ng daigdig, O Dānava, kahit na ito ay napakahirap makuha."

Verse 10

स पद्मयोनेस्तु वचो निशम्य प्रोवाच दीनः प्रणतस्तु दैत्यः । यैर्निष्ठुरैर्मे प्रहृतं तु राज्यं प्रह्रादमुख्या मम संतु भृत्याः

Nang marinig ang mga salita ni Padmayoni (Brahmā), ang Daitya—na kahabag-habag at yumuyukod sa pagsuko—ay nagsalita: "Hayaan ang mga malulupit na iyon na kumuha ng aking kaharian—si Prahlāda at ang iba pa—ay maging aking mga tagapaglingkod."

Verse 11

अंधस्य दिव्यं हि तथास्तु चक्षुरिन्द्रादयो मे करदा भवंतु । मृत्युस्तु माभून्मम देवदैत्यगंधर्वयक्षोरगमानुषेभ्यः

Para sa bulag, nawa’y tunay na sumibol ang banal na paningin. Nawa’y si Indra at ang iba pang mga deva ay maging mga nag-aalay ng buwis sa akin. At nawa’y huwag dumating sa akin ang kamatayan mula sa mga deva, mga daitya, Gandharva, Yakṣa, mga nilalang na tulad-ahas, o mga tao.

Verse 12

नारायणाद्वा दितिजेन्द्रशत्रोस्सर्वाज्जनात्सर्वमयाच्च शर्वात् । श्रुत्वा वचस्तस्य सुदारुणं तत्सुशंकितः पद्मभवस्तमाह

Nang marinig ang lubhang mabagsik na mga salitang iyon—tungkol kay Nārāyaṇa, ang pumatay sa hari ng mga Daitya, at tungkol kay Sarva, ang sumasaklaw-sa-lahat na Śarva (Śiva)—si Padmabhava (Brahmā) ay labis na nabahala at nagsalita sa kanya.

Verse 13

ब्रह्मोवाच । दैत्येन्द्र सर्वं भविता तदेतद्विनाशहेतुं च गृहाण किंचित् । यस्मान्न जातो न जनिष्यते वा यो न प्रविष्टो मुखमंतकस्य

Wika ni Brahmā: “O panginoon ng mga Dānava, ang lahat ng ito’y tunay na mangyayari gaya ng nasabi. Ngunit unawain mo rin ang isang sanhi ng kapahamakan: Siya na hindi isinilang at hindi rin isisilang, at kailanma’y hindi pumasok sa bibig ni Antaka (Kamatayan)—ang Kataas-taasang Panginoon na yaon ay hindi maaabot ng kamatayan; sa pagsalungat sa Kanya nagmumula ang pagkalugmok.”

Verse 14

अत्यन्तदीर्घं खलु जीवितं तु भवादृशास्सत्पुरुषास्त्यजंतु । एतद्वचस्सानुनयं निशम्य पितामहात्प्राह पुनस्तस्य दैत्यः

“Ang buhay ay tunay na napakahaba—nawa’y talikdan ito ng mga mararangal na tulad mo.” Nang marinig ang mga salitang iyon na may anyong panghihikayat, muling sumagot ang Daitya sa Pitāmaha (Brahmā).

Verse 15

अंधक उवाच । कालत्रये याश्च भवंति नार्यः श्रेष्ठाश्च मध्याश्च तथा कनिष्ठाः । तासां च मध्ये खलु रत्नभूता ममापि नित्यं जननीव काचित्

Sinabi ni Andhaka: “Sa mga babae na umiiral sa tatlong panahon—nakaraan, kasalukuyan, at darating—maging sila man ay pinakadakila, panggitna, o pinakabata, may isang babaeng tunay na tila hiyas sa gitna nila, na sa akin ay laging gaya ng isang ina.”

Verse 16

कायेन वाचा मनसाप्यगम्या नारी नृलोकस्य च दुर्लभाय । तां कामयानस्य ममास्तु नाशो दैत्येन्द्रभावाद्भगवान्स्वयंभूः

Ang babaeng yaon—mahirap maabot sa katawan, sa salita, o kahit sa isip, at lubhang bihira sa daigdig ng tao. Kung ako, dahil sa pagnanasa sa kanya, ay mapapahamak, nawa’y ang Panginoong Svayambhū, ang Kusang-Isinilang, ang maghatid ng aking kapahamakan, kahit pa sa pamamagitan ng aking pagiging panginoon ng mga Daitya.

Verse 17

वाक्यं तदाकर्ण्य स पद्मयोनिः सुविस्मितश्शंकरपादपद्ममम् । सस्मार संप्राप्य निर्देशमाशु शंभोस्तु तं प्राह ततोंधकं वै

Pagkarinig sa mga salitang iyon, si Padmayoni (Brahmā) ay lubhang namangha at may paggalang na inalaala ang mga paang-loto ni Śaṅkara. Nang mabilis niyang matanggap ang tagubilin ni Śambhu, saka niya kinausap si Andhaka.

Verse 18

ब्रह्मोवाच । यत्कांक्षसे दैत्यवरास्तु ते वै सर्वं भवत्येव वचस्सकामम् । उत्तिष्ठ दैत्येन्द्र लभस्व कामं सदैव वीरैस्तु कुरुष्व युद्धम्

Wika ni Brahmā: “O pinakamainam sa mga Daitya, anuman ang iyong minimithi ay tunay na mangyayari—hindi magiging walang saysay ang aking salita. Bumangon ka, O panginoon ng mga Daitya; kamtin mo ang iyong ninanais, at laging makipagdigma kasama ng iyong mga bayani.”

Verse 19

श्रुत्वा तदेतद्वचनं मुनीश विधातुराशु प्रणिपत्य भक्त्या । लोकेश्वरं हाटकनेत्रपुत्रः स्नाय्वस्थिशेषस्तु तमाह देवम्

O pinakamainam sa mga pantas, nang marinig ang mga salitang ito ni Brahmā, ang Panginoon ng paglikha, ang anak ni Hāṭakanetra—na gilit at buto na lamang—ay agad na nagpatirapa nang may debosyon, at saka nagsalita sa Deva na iyon, ang Panginoon ng mga daigdig.

Verse 20

अंधक उवाच । कथं विभो वैरिबलं प्रविश्य ह्यनेन देहेन करोमि युद्धम् । स्नाय्वस्थिशेषं कुरु मांसपुष्टं करेण पुण्ये न च मां स्पृशाद्य

Sabi ni Andhaka: “O Makapangyarihang Panginoon, paano ako makapapasok sa hukbo ng kaaway at makikipagdigma sa katawang ito? Gawin Mo itong matatag at may laman, hindi yaong litid at buto na lamang. Sa Iyong mapalad na kamay, ibalik Mo ako—at huwag Mo na akong hipuin muli nang ganito.”

Verse 21

सनत्कुमार उवाच । श्रुत्वा वचस्तस्य स पद्मयोनिः करेण संस्पृश्य च तच्छरीरम् । गतस्सुरेन्द्रैस्सहितः स्वधाम संपूज्यमानो मुनिसिद्धसंघैः

Wika ni Sanatkumāra: Nang marinig niya ang mga salita nito, hinipo ni Padmayoni (Brahmā) ang katawan na iyon sa pamamagitan ng kanyang kamay. Pagkaraan, kasama si Indra at ang iba pang mga diyos, siya’y umuwi sa sariling tahanan, na iginagalang at sinasamba ng mga pangkat ng mga muni at mga siddha.

Verse 22

संस्पृष्टमात्रस्स च दैत्यराजस्संपूर्णदेहो बलवान्बभूव । संजातनेत्रस्सुभगो बभूव हृष्टस्स्वमेव नगरं विवेश

Pagkaantig pa lamang sa kanya, ang hari ng mga Daitya ay naging ganap ang katawan at napakalakas. Naibalik ang kanyang mga mata; siya’y naging marikit at mapalad. Sa labis na galak, siya mismo’y pumasok sa sarili niyang lungsod.

Verse 23

उत्सृज्य राज्यं सकलं च तस्मै प्रह्लादमुख्यास्त्वथ दानवेन्द्राः । तमागतं लब्धवरं च मत्वा भृत्या बभूवुर्वश गास्तु तस्य

Pagkaraan, ang mga panginoon sa hanay ng mga Dānava—si Prahlāda at ang iba pa—ay isinuko sa kanya ang buong kaharian. Sa pag-aakalang siya’y nagbalik na may kaloob na biyaya, sila’y naging mga lingkod niya, lubos na napasailalim sa kanyang kapangyarihan.

Verse 24

ततोन्धकः स्वर्गमगाद्विजेतुं सेनाभियुक्तस्सहभृत्यवर्गः । विजित्य लेखान्प्रधने समस्तान्करप्रदं वज्रधरं चकार

Pagkaraan, si Andhaka ay naglakbay upang sakupin ang Svarga, sumusulong kasama ang kanyang hukbo at mga kasamahan. Matapos daigin ang lahat ng mga Deva sa labanan, pinilit niya si Vajradhara (Indra), ang may hawak ng vajra, na maging tagapagbigay-tributo at magbayad ng buwis sa kanya.

Verse 25

नागान्सुपर्णान्वरराक्षसांश्च गंधर्वयक्षानपि मानुषांस्तु । गिरीन्द्रवृक्षान्समरेषु सर्वांश्चतुष्पदः सिंहमुखान्विजिग्ये

Sa mga labanan, ang nilalang na apat ang paa at may mukhang leon ay nagwagi sa lahat—mga Nāga, mga Suparṇa, makapangyarihang Rākṣasa, mga Gandharva at Yakṣa, pati mga mandirigmang tao; maging ang mga panginoon ng kabundukan at ang mga punò ay napasuko.

Verse 26

त्रैलोक्यमेतद्धि चराचरं वै वशं चकारात्मनि संनियोज्य । स कूलानि सुदर्शनानि नारीसहस्राणि बहूनि गत्वा

Tunay nga, matapos niyang ipailalim sa sariling kapangyarihan ang buong tatlong daigdig—ang gumagalaw at di-gumagalaw—at ipasok ito sa kanyang sarili, kanyang pinasuko ang lahat. Pagkaraan, nagtungo siya sa maraming maririkit na pampang ng ilog at gumalaw sa gitna ng libu-libong kababaihan.

Verse 27

रसातले चैव तथा धरायां त्रिविष्टपे याः प्रमदाः सुरूपाः । ताभिर्युतोऽन्येषु सपर्वतेषु रराम रम्येषु नदीतटेषु

Kasama ang mga dalagang ubod ng ganda—na matatagpuan sa Rasātala, sa lupa, at sa Triviṣṭapa (langit)—siya’y naglaro at nagdiwang sa iba pang kaaya-ayang lupain na may mga bundok, at nagpakasaya sa mga kaakit-akit na pampang ng ilog.

Verse 28

क्रीडायमानस्स तु मध्यवर्ती तासां प्रहर्षादथ दानवेन्द्रः । तत्पीतशिष्टानि पिबन्प्रवृत्त्यै दिव्यानि पेयानि सुमानुषाणि

Habang naglalaro sa gitna nila, ang panginoon ng mga Dānava—nalulugod sa kanilang kasiyahan—ay sunud-sunod na uminom ng mga banal na inumin na naiwan matapos silang uminom, mga inuming karapat-dapat kahit sa pinakamainam sa mga tao.

Verse 29

अन्यानि दिव्यानि तु यद्रसानि फलानि मूलानि सुगंधवंति । संप्राप्य यानानि सुवाहनानि मयेन सृष्टानि गृहोत्तमानि

“Mayroon pa ring iba pang makalangit na mga bunga at ugat, hitik sa pambihirang lasa at mabangong samyo. At nang makamtan ang mahuhusay na sasakyan na may mararangal na sasakyaning-mount, naroon din ang pinakadakilang mga tahanan—nilalang ni Maya.”

Verse 30

पुष्पार्घधूपान्नविलेपनैश्च सुशोभितान्यद्भुतदर्शनैश्च । संक्रीडमानस्य गतानि तस्य वर्षायुतानीह तथांधकस्य

Pinapaganda ng mga handog na bulaklak, tubig-arghya, insenso, pagkain, at mga bagong pabangong pahid, at pinagniningning ng mga kababalaghang tanawin—sa gayong paglalaro, para kay Andhaka, lumipas dito ang di-mabilang na sampu-sampung libong taon.

Verse 31

जानाति किंचिन्न शुभं परत्र यदात्मनस्सौख्यकरं भवेद्धि । सदान्धको दैत्यवरस्स मूढो मदांधबुद्धिः कृतदुष्टसंगः

Hindi niya nauunawaan kung alin ang tunay na mapalad para sa kabilang-buhay—yaong talagang magdudulot ng kaligayahan sa sarili. Si Andhaka, ang pangunahing asura, ay laging naliligaw: ang isip ay nabulag ng pagmamataas, at ang pakikisama’y nakaugat sa masasama.

Verse 32

ततः प्रमत्तस्तु सुतान्प्रधानान्कुतर्कवादैरभिभूय सर्वान् । चचार दैत्यैस्सहितो महात्मा विनाशयन्वैदिकसर्वधर्मान्

Pagkaraan, nang siya’y nalito at nalinlang, dinaig niya ang lahat ng pangunahing mga anak sa pamamagitan ng mapanlinlang na pangangatwiran. Kasama ang mga Daitya, ang makapangyarihang iyon ay naglibot, upang wasakin ang lahat ng banal na tungkulin at disiplina na nakaugat sa Veda.

Verse 33

वेदान्द्विजान्वित्त मदाभिभूतो न मन्यते स्माप्यमरान्गुरूंश्च । रेमे तथा दैवगतो हतायुः स्वस्यैरहोभिर्गमयन्वयश्च

Dahil nilasing ng kayamanan, hindi na niya iginalang ang Veda, ang mga dwija, ang mga diyos, ni maging ang matatanda at mga guro. Kaya, hinila ng tadhana at habang nauubos ang kanyang buhay, nagpakasasa lamang siya sa aliw, pinalilipas ang mga araw at sinasayang ang kabataan.

Verse 34

ततः कदाचिद्गतवान्ससैन्यो बहुप्रयाता पृथिवीतलेऽस्मिन् । अनेकसंख्या अपि वर्षकोट्यः प्रहर्षितो मंदरपर्वतं तु

Pagkaraan, minsan ay umalis siya kasama ang kanyang hukbo at naglakbay nang malayo sa ibabaw ng daigdig na ito. Bagaman lumipas na ang di-mabilang na mga koro ng taon, nanatili siyang masaya at nagtungo sa Bundok Mandara.

Verse 35

स्वर्णोपमां तत्र निरीक्ष्य शोभां बभ्राम सैन्यैस्सह मानमत्तः । क्रीडार्थमासाद्य च तं गिरीन्द्रं मतिं स वासाय चकार मोहात्

Doon, nang masdan niya ang ningning na parang ginto, naglibot siya kasama ang hukbo, lasing sa pagmamataas. Nang marating ang dakilang bundok na iyon para lamang sa paglalaro, dahil sa pagkalito ng isip ay napagpasyahan niyang gawin itong kanyang tahanan.

Verse 36

शुभं दृढं तत्र पुरं स कृत्वा मुदास्थितो दैत्यपतिः प्रभावात् । निवेशयामास पुनः क्रमेण अत्यद्भुतं मन्दरशैलसानौ

Matapos magtayo roon ng isang matibay at mapalad na kuta-lungsod, ang panginoon ng mga Dānava ay tumindig na nagagalak sa sariling kapangyarihan; at pagkaraan, unti-unti niyang itinindig ang isang lubhang kagila-gilalas na lungsod sa dalisdis ng Bundok Mandara.

Verse 37

दुर्योधनो वैधसहस्तिसंज्ञौ तन्मंत्रिणौ दानवसत्तमस्य । ते वै कदाचिद्गिरिसुस्थले हि नारीं सुरूपां ददृशुस्त्रयोऽपि

Si Duryodhana, kasama sina Vaidhasa at Hasti—mga ministro ng pinakadakila sa mga Dānava—noong minsan, habang nananatili sa isang pook sa bundok, silang tatlo ay nakakita ng isang babaeng may kagandahang pambihira.

Verse 38

ते शीघ्रगा दैत्यवरास्तु हर्षाद्द्रुतं महादैत्यपतिं समेत्य । ऊचुर्यथादृष्टमतीव प्रीत्या तथान्धकं वीरवरं हि सर्वे

Pagkaraan, ang mga pangunahing Daitya na mabilis kumilos, sa galak ay agad lumapit sa dakilang panginoon ng mga asura. Silang lahat, na lubhang nagalak, ay nagsalaysay kay Andhaka na bayaning pinuno, ayon sa mismong kanilang nakita.

Verse 39

मंत्रिणः ऊचुः । गुहांतरे ध्याननिमीलिताक्षो दैत्येन्द्र कश्चिन्मुनिरत्र दृष्टः । रूदान्वितश्चन्द्रकलार्द्धचूडः कटिस्थले बद्धगजेन्द्रकृत्तिः

Wika ng mga ministro: “O panginoon ng mga Daitya, sa loob ng isang yungib ay nakita namin ang isang muni na nakapikit sa pagninilay. Kasama niya si Rudra—may kalahating buwan sa tuktok ng ulo, at sa baywang ay nakabigkis ang balat ng haring elepante.”

Verse 40

नागेन्द्रभोगावृतसर्वगात्रः कपालमालाभरणो जटालः । स शूलहस्तश्शरतूणधारी महाधनुष्मान्विवृताक्षसूत्रः

Ang buo niyang katawan ay nababalutan ng mga likaw ng haring ahas; siya’y may palamuting kuwintas ng mga bungo at may buhok na jata. Hawak niya ang trisula, may dalang sisidlan ng mga palaso at isang makapangyarihang busog; lantad na nakikita ang mala ng rudrākṣa sa kanya.

Verse 41

खड्गी त्रिशूली लकुटी कपर्दी चतुर्भुजो गौरतराकृतिर्हि । भस्मानुलिप्तो विलसत्सुतेजास्तपस्विवर्योऽद्भुतसर्ववेशः

Siya ay lumitaw na may hawak na espada, trisula, at batuta, may buhok na nakapulupot, may apat na kamay, at may anyong nagniningning at maputi. Pinahiran ng sagradong abo, nagniningning sa dakilang espirituwal na kaningningan, siya ang pinakamataas sa mga asetiko—kamangha-mangha, nag-aanyong anumang nais niya.

Verse 42

तस्याविदूरे पुरुषश्च दृष्टस्स वानरो घोरमुखःकरालः । सर्वायुधो रूक्षकरश्च रक्षन्स्थितो जरद्गोवृषभश्च शुक्लः

Hindi kalayuan sa kanya, isang lalaki ang nakita—mukhang unggoy, may nakakatakot at kakila-kilabot na mukha. May hawak na lahat ng uri ng sandata, magaspang ang kamay at nakatayo bilang bantay, siya ay parang isang matandang toro sa gitna ng mga baka, at siya ay maputi ang kutis.

Verse 43

तस्योपविष्टस्य तपस्विनोपि सुचारुरूपा तरुणी मनोज्ञा । नारी शुभा पार्श्वगता हि तस्य दृष्टा च काचिद्भुवि रत्नभूता

Habang ang asetiko ay nakaupo sa meditasyon, nakita niya sa kanyang tabi ang isang mapalad na babae—bata, kalugud-lugod, at may pambihirang kagandahan—na lumitaw sa lupa na parang isang hiyas na nagpakita.

Verse 44

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे अंधकगाणपत्यलाभोपाख्याने दूतसंवादो नाम चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः

Dito nagtatapos ang ika-apatnapu't apat na kabanata, na tinatawag na 'Ang Pakikipag-usap sa Mensahero,' sa sagradong Shiva Mahapurana—sa loob ng Ikalawang (Rudra) Samhita, sa Ikalimang seksyon, ang Yuddha-khanda—sa salaysay ng pagtatamo ni Andhaka ng ranggong Ganapatya.

Verse 45

मान्या महेशस्य च दिव्यनारी भार्य्या मुनेः पुण्यवतः प्रिया सा । योग्या हि द्रष्टुं भवतश्च सम्यगानाय्य दैत्येन्द्र सुरत्नभोक्तः

Siya’y marapat parangalan—isang banal na babaeng makalangit—ang minamahal na asawa ng banal na muni na puspos ng kabutihan, at iginagalang maging ni Maheśa (Śiva) mismo. Siya’y tunay na karapat-dapat na makakita sa iyo nang wasto. Kaya, O panginoon ng mga Daitya, tagapagtamasa ng hiyas at ligaya, dalhin mo siya rito.

Verse 46

सनत्कुमार उवाच । श्रुत्वेति तेषां वचनानि तानि कामातुरो घूर्णितसर्वगात्रः । विसर्जयामास मुनैस्सकाशं दुर्योधनादीन्सहसा स दैत्यः

Wika ni Sanatkumāra: Nang marinig niya ang kanilang mga salita, ang daitya—pinahihirapan ng pagnanasa at nanginginig ang buong katawan—ay biglang pinaalis si Duryodhana at ang iba pa mula sa harap ng mga muni.

Verse 47

आसाद्य ते तं मुनिमप्रमेयं बृहद्व्रतं मंत्रिवरा हि तस्य । सुराजनीतिप्रवणा मुनीश प्रणम्य तं दैत्यनिदेशमाहुः

Nang marating nila ang di-masukat na muni na may dakilang panata, ang mga pangunahing ministro—sanay sa wastong pamamahala—ay yumukod sa kanya, O panginoon ng mga muni, at inihayag ang utos ng haring Daitya.

Verse 48

मंत्रिण ऊचुः । हिरण्यनेत्रस्य सुतो महात्मा दैत्याधिराजोऽन्धकनामधेयः । त्रैलोक्यनाथो भवकृन्निदेशादिहोपविष्टोऽद्य विहारशाली

Sinabi ng mga ministro: “Ang dakilang anak ni Hiraṇyanetra—si Andhaka ang pangalan, ang pinakamataas na hari ng mga Daitya—sa utos ni Bhava (Panginoong Śiva) ay naging panginoon ng tatlong daigdig, at ngayo’y nakaupo rito sa bulwagang aliwan sa ginhawang panghari.”

Verse 49

तन्मंत्रिणो वै वयमंगवीरास्तवोपकंठं च समागताः स्मः । तत्प्रेषितास्त्वां यदुवाच तद्वै शृणुष्व संदत्तमनास्तपस्विन्

Tunay na kami ang kanyang mga ministro at mga mandirigma ng Aṅga, at lumapit kami sa iyo. Inutusan niya kami, kaya inihahatid namin ang kanyang sinabi—makinig ka nang may matatag at payapang isip, O mapag-asetang banal.

Verse 50

त्वं कस्य पुत्रोऽसि किमर्थमत्र सुखोपविष्टो मुनिवर्य धीमन् । कस्येयमीदृक्तरुणी सुरूपा देया शुभा दैत्यपतेर्मुनीन्द्र

O pinakamainam sa mga muni, o marunong—kaninong anak ka, at bakit ka nakaupo rito nang payapa? At ang dalagang ito na napakaganda at kaaya-aya—kanino siya? O panginoon sa mga pantas, siya’y nararapat ihandog bilang mapalad na kaloob sa panginoon ng mga Daitya.

Verse 51

क्वेदं शरीरं तव भस्मदिग्धं कपालमालाभरणं विरूपम् । तूणीरसत्कार्मुकबाणखड्गभुशुंडिशूलाशनितोमराणि

“Anong uri ng katawan ang iyo—pinahiran ng banal na abo, nakapanghihilakbot, at pinalamutian ng kuwintas na mga bungo? At ano naman ang mga ito: mga sisidlan ng palaso, magagandang busog, mga palaso, mga espada, mga pamalo, trishula, vajra (kidlat), at mga sibat?”

Verse 52

क्व जाह्नवी पुण्यतमा जटाग्रे क्वायं शशी वा कुणपास्थिखण्डम् । विषानलो दीर्घमुखः क्व सर्पः क्व संगमः पीनपयोधरायाः

“Nasaan ang pinakabanal na Jāhnavī (Gaṅgā) sa tuktok ng iyong mga buhol na buhok? Nasaan ang buwang ito—o piraso lamang ba ng buto ng bangkay? Nasaan ang apoy ng lason, nasaan ang ahas na mahaba ang mukha? At paano magkakaroon ng pag-iisa sa babaeng may dibdib na hitik at umuumbok?”

Verse 53

जरद्गवारोहणमप्रशस्तं क्षमावतस्तस्य न दर्शनं च । संध्याप्रणामः क्वचिदेष धर्मः क्व भोजनं लोकविरुद्धमेतत्

“Ang pagsakay sa matandang toro ay di kapuri-puri; ni hindi nararapat man lamang tingnan ang taong nag-aangking matiisin at banal nang ganyan. Nasaan ang pagyuko sa sandhyā sa oras ng dapithapon? At ano itong pagkain na salungat sa kaugalian ng daigdig? Lahat ng ito’y laban sa kinikilalang asal.”

Verse 54

प्रयच्छ नारीं सम सान्त्वपूर्वं स्त्रिया तपः किं कुरुषे विमूढ । अयुक्तमेतत्त्वयि नानुरूपं यस्मादहं रत्नपतिस्त्रिलोके

“Ibalik mo ang babae, nang marahan at may mga salitang pampalubag-loob. O nalilinlang—anong tapas (pagpapakasakit-espirituwal) ang ibig mong gawin sa asawa ng iba? Ito’y di nararapat at di bagay sa iyo, sapagkat ako si Ratnapati, bantog sa tatlong daigdig.”

Verse 55

विमुंच शस्त्राणि मयाद्य चोक्तः कुरुष्व पश्चात्तव एव शुद्धम् । उल्लंघ्य मच्छासनमप्रधृष्यं विमोक्ष्यसे सर्वमिदं शरीरम्

Iwanan mo ang iyong mga sandata, gaya ng iniuutos ko sa iyo ngayon. Pagkatapos ay gawin mo ang tunay na naglilinis sa iyo. Kung mangangahas kang labagin ang aking hindi matitinag na utos, aalisan ka ng buong katawang ito.

Verse 56

मत्वांधकं दुष्टमतिं प्रधानो महेश्वरो लौकिकभावशीलः । प्रोवाच दैत्यं स्मितपूर्वमेवमाकर्ण्य सर्वं त्वथ दूतवाक्यम्

Sa pag-unawa na si Andhaka ay may masamang hangarin, ang pinakamataas na Panginoong Maheśvara—na para sa kapakanan ng makamundong pakikitungo ay gumagamit ng makataong paraan—matapos marinig nang buo ang mga salita ng mensahero, ay nagsalita sa demonyo, una nang may banayad na ngiti.

Verse 57

शिव उवाच । यद्यस्मि रुद्रस्तव किं मया स्यात्किमर्थमेवं वदसीति मिथ्या । शृणु प्रभावं मम दैत्यनाथ न्याय्यं न वक्तुं वचनं त्वयैवम्

Sinabi ni Shiva: “Kung tunay ngang ako ang iyong Rudra, ano pa ang kailangan kong gawin? Bakit ka nagsasalita ng ganito—nang may kasinungalingan? O panginoon ng mga Daitya, pakinggan mo ang aking kamahalan. Hindi nararapat sa iyo na magsalita ng mga ganitong salita.”

Verse 58

नाहं क्वचित्स्वं पितरं स्मरामि गुहांतरे घोरमनन्यचीर्णम् । एतद्व्रतं पशुपातं चरामि न मातरं त्वज्ञतमो विरूपः

“Hindi ko kailanman naaalala ang sarili kong ama—na nanirahan nang mag-isa sa isang nakakatakot na kuweba. Sinusunod ko ang mismong panata na Pāśupata; hindi ko rin naaalala ang aking ina. Ako ay lubos na mangmang at may kapansanan.”

Verse 59

अमूलमेतन्मयि तु प्रसिद्धं सुदुस्त्यजं सर्वमिदं ममास्ति । भार्या ममेयं तरुणी सुरूपा सर्वंसहा सर्वगतस्य सिद्धिः

“Ang pagkapit na ito ay tunay na walang batayan, gayunpaman sa akin ito ay naging matatag; at ang lahat ng ito ay lubhang mahirap iwanan, dahil itinuturing ko itong 'akin'. Ang bata at magandang babaeng ito ay aking asawa—nagtitiis sa lahat ng bagay; at siya ang mismong kaganapan ng isa na gumagalaw sa lahat ng dako.”

Verse 60

एतर्हि यद्यद्रुचितं तवास्ति गृहाण तद्वै खलु राक्षस त्वम् । एतावदुक्त्वा विरराम शंभुस्तपस्विवेषः पुरतस्तु तेषाम्

'Ngayon, anuman ang iyong ninanais—kunin mo iyon, O Rakshasa.' Pagkatapos sabihin ang mga ito, si Shambhu—na suot ang anyo ng isang asetiko—ay nanahimik sa harap nila.

Verse 61

सनत्कुमार उवाच । गंभीरमेतद्वचनं निशम्य ते दानवास्तं प्रणिपत्य मूर्ध्ना । जग्मुस्ततो दैत्यवरस्य सूनुं त्रैलोक्यनाशाय कृतप्रतिज्ञम्

Wika ni Sanatkumāra: Nang marinig ang mabibigat na salita, ang mga Dānava ay yumukod at nagpatirapa, idinampi ang ulo. Pagkaraan, sila’y nagtungo sa anak ng pinakadakilang Daitya, na nanata na wasakin ang tatlong daigdig.

Verse 62

बभाषिरे दैत्यपतिं प्रमत्तं प्रणम्य राजानमदीनसत्त्वाः । ते तत्र सर्वे जयशब्दपूर्वं रुद्रेण यत्तत्स्मितपूर्वमुक्तम्

Pagkaraan, ang mga matitibay ang loob ay yumukod sa hari—ang lasing sa pagmamataas na panginoon ng mga Daitya—at nagsalita. Doon, silang lahat ay unang sumigaw ng “Tagumpay!”, at saka inulit nang tapat ang mga salitang winika ni Rudra noon, na pinangunahan ng Kanyang banayad na ngiti.

Verse 63

मंत्रिण उचुः । निशाचरश्चंचलशौर्यधैर्यः क्व दानवः कृपणस्सत्त्वहीनः । क्रूरः कृतघ्नश्च सदैव पापी क्व दानवः सूर्यसुताद्बिभेति

Sinabi ng mga ministro: “Nasaan ang demonyong gumagala sa gabi, pabagu-bago ang tapang at tibay—nasaan ang abang Dānava na salat sa kabutihan? Malupit, walang utang-na-loob, at laging makasalanan—paano matatakot ang gayong Dānava sa anak ng Araw?”

Verse 64

राजत्वमुक्तोऽखिलदैत्यनाथस्तपस्विना तन्मुनिना विहस्य । मत्वा स्वबुद्ध्या तृणवत्त्रिलोकं महौजसा वीरवरेण नूनम्

Nang mapalaya sa pagkamahari, ang panginoon ng lahat ng Daitya—bagaman pinagtawanan ng mahigpit na ermitanyong iyon—tunay ngang dahil sa sariling pagmamataas ay itinuring ang tatlong daigdig na parang dayami, sapagkat siya’y piling mandirigmang hitik sa ningning at lakas.

Verse 65

क्वाहं च शस्त्राणि च दारुणानि मृत्योश्च संत्रासकरं क्व युद्ध । क्व वीरको वानरवक्त्रतुल्यो निशाचरो जरसा जर्जरांगः

Ano ako, at ano ang mga sandatang nakapanghihilakbot na ito? Ano ang digmaang ito na nagbibigay-sindak maging sa Kamatayan? At ano si Vīraka—nilalang na gumagala sa gabi, mukhang unggoy, ang mga sangkap ay wasak at lupaypay sa katandaan?

Verse 66

क्वायं स्वरूपः क्व च मंदभाग्यो बलं त्वदीयं क्व च वीरुधो वा । शक्तोऽपि चेत्त्वं प्रयतस्व युद्धं कर्तुं तदा ह्येहि कुरुष्व किंचित्

Ano ang dakilang anyo mong ito, at ano ang kapalaran mong salat? Nasaan ang lakas mo, gayong para kang baging na gumagapang? Kung tunay kang may kapangyarihan, magsikap kang makipagdigma; halika ngayon—gumawa ka man lamang ng kaunti.

Verse 67

वज्राशनेस्तुल्यमिहास्ति शस्त्रं भवादृशां नाशकरं च घोरम् । क्व ते शरीरं मृदुपद्मतुल्यं विचार्य चैवं कुरु रोचते यत्

Narito ang sandatang tulad ng kulog-vajra ni Indra—kakila-kilabot at kayang puksain ang mga mandirigmang gaya mo. Ngunit nasaan ang katawan mong marupok at malambot na parang murang lotus? Pag-isipan mo ito, at saka gawin lamang ang tunay na nararapat sa iyo.

Verse 68

मंत्रिण ऊचुः । इत्येवमादीनि वचांसि भद्रं तपस्विनोक्तानि च दानवेश । युक्तं न ते तेन सहात्र युद्धं त्वामाह राजन्स्मयमान एव

Sinabi ng mga ministro: “O mapalad, O panginoon ng mga Dānava—ganyan ang mga mapagpalang salitang winika ng asceta. O Hari, habang nakangiti siyang nagsasalita, sinabi niyang hindi nararapat na makipagdigma ka sa kanya rito.”

Verse 69

विवस्तुशून्यैर्बहुभिः प्रलापैरस्माभिरुक्तैर्यदि बुध्यसे त्वम् । तपोभियुक्तेन तपस्विना वै स्मर्तासि पश्चान्मुनिवाक्यमेतत्

Kung mauunawaan mo sa pamamagitan ng marami naming salitang hungkag at walang saysay, sa bandang huli—kapag nadisiplina ka ng tapasya bilang tunay na asceta—tiyak na maaalala mo ang aral na ito ng muni.

Verse 70

सनत्कुमार उवाच । ततस्स तेषां वचनं निशम्य जज्वाल रोषेण स मंदबुद्धिः । आज्यावसिक्तस्त्विव कृष्णवर्त्मा सत्यं हितं तत्कुटिलं सुतीक्ष्णम्

Wika ni Sanatkumāra: Nang marinig niya ang kanilang mga salita, ang hangal na iyon ay nag-alab sa poot—gaya ng maitim na apoy na may usok na sumusunod, na pinakain ng ghee. At ang katotohanang kanilang sinabi, bagaman para sa ikabubuti, ay tumimo sa kanya na wari’y baluktot at ubod ng talim.

Verse 71

गृहीतखड्गो वरदानमत्तः प्रचंडवातानुकृतिं च कुर्वन् । गंतुं च तत्र स्मरबाणविद्धस्समुद्यतोऽभूद्विप रीतदेवः

Hawak ang kanyang tabak, lasing sa biyayang natanggap, at ginagaya ang bagsik ng marahas na hangin, si Viparītadeva—na tinamaan ng mga palaso ni Kāma—ay tumindig, handang tumungo roon, sa larangan ng digmaan.