दुर्गोपवीत-रचना तथा शिवामलङ्कारोत्सवः | The Making of the Durgopavīta and Pārvatī’s Auspicious Adornment Festival

Verse 1

ब्रह्मोवाच । ततः शैलवरः सोपि प्रीत्या दुर्गोपवीतकम् । कारयामास सोत्साहं वेदमन्त्रैश्शिवस्य च

Wika ni Brahmā: Pagkaraan nito, ang pinakadakilang bundok ay, sa pag-ibig na may galak, masiglang nagpagawa ng seremonya ng banal na sinulid (upanayana) para kay Durgā, na sinabayan ng mga mantra ng Veda at ng mga mantra ni Śiva.

Verse 2

अथ विष्ण्वादयो देवा मुनयस्सकुतू हलम् । हिमाचलप्रार्थनया विवेशान्तर्गृहं गिरेः

Pagkaraan, si Viṣṇu at ang iba pang mga deva, kasama ang mga muni at pantas—punô ng masidhing pag-uusisa—sa taos-pusong pakiusap ni Himācala, ay pumasok sa panloob na tahanan ng Hari ng Bundok.

Verse 3

श्रुत्याचारं भवाचारं विधाय च यथार्थतः । शिवामलंकृतां चक्रुश्शिवदत्तविभूषणैः

Matapos isagawa nang wasto ang mga itinakdang pagtalima ayon sa Veda at sa nararapat na kaugalian ng daigdig, pinalamutian nila si Śivā (Pārvatī) nang angkop, sa mga alahas na ipinagkaloob ni Panginoong Śiva.

Verse 4

प्रथमं स्नापयित्वा तां भूषयित्वाथ सर्वशः । नीराजिता सखीभिश्च विप्रपत्नीभिरेव च

Una, pinaliguan nila siya at saka pinalamutian sa lahat ng paraan. Pagkaraan, ang kanyang mga kaibigang babae at ang mga asawa ng mga brāhmaṇa ay nagsagawa ng mapalad na ārati para sa kanya.

Verse 5

अहताम्बरयुग्मेन शोभिता वरवर्णिनी । विरराज महाशैलदुहिता शङ्करप्रिया

Nabihisan ng isang pares ng kasuotang dalisay at walang dungis, ang marilag na ginang ay nagningning—siya, anak na babae ng Dakilang Bundok, ang minamahal ni Śaṅkara (Śiva).

Verse 6

कंचुकी परमा दिव्या नानारत्नान्विताद्भुता । विधृता च तया देव्या विलसन्त्याधिकं मुने

O pantas, ang kataas-taasang kancukī—banal at kahanga-hanga, pinalamutian ng sari-saring hiyas—ay isinuot ng Diyosa; at habang siya’y nagliliwanag, lalo pa itong naging maringal.

Verse 7

सा बभार तथा हारं दिव्यरत्नसमन्वितम् । वलयानि महार्हाणि शुद्धचामीकराणि च

Pagkaraan, isinuot niya ang kuwintas na may mga makinang na batong-hiyas na makalangit, at isinuot din ang mahahalagang pulseras na yari sa dalisay na ginto.

Verse 8

स्थिता तत्रैव सुभगा ध्यायन्ती मनसा शिवम् । शुशुभेति महाशैलकन्यका त्रिजगत्प्रसूः

Nanatili siya roon, ang mapalad na dalaga—anak ng dakilang bundok at nakatakdang maging Ina ng tatlong daigdig—na nagmumuni-muni kay Panginoong Śiva sa kanyang isipan; kaya’t siya’y nagningning sa natatanging liwanag.

Verse 9

तदोत्सवो महानासीदुभयत्र मुदा वहः । दानं बभूव विविधं ब्राह्मणेभ्यो विवर्णितम्

Ang pagdiriwang na iyon ay naging lubhang maringal, at sa magkabilang panig ay umaagos ang ligaya. Pagkaraan, namahagi sila ng sari-saring kaloob sa mga brāhmaṇa, ayon sa itinakda at inilarawan ng banal na kaugalian.

Verse 10

अन्येषां द्रव्यदानं च बभूव विविधम्महत् । गीतवाद्यविनोदश्च तत्रोत्सवपुरस्सरम्

Doon, marami pang iba ang naghandog ng saganang at sari-saring kaloob na yaman; at naganap din ang ligaya ng awit at tugtugin, na pinangungunahan ng dakilang pagdiriwang ang buong pagtitipon.

Verse 11

अथ विष्णुरहं धाता शक्राद्या अमरास्तथा । मुनयश्च महाप्रीत्या निखिलास्सोत्सवा मुदा

Pagkaraan, si Viṣṇu, ako (si Brahmā) ang Lumikha, si Indra at ang iba pang mga diyos, at ang mga muni rin—lahat, puspos ng dakilang pagmamahal, ay nagalak at nagdiwang nang may tuwa.

Verse 12

सुप्रणम्य शिवां भक्त्या स्मृत्वा शिवपदाम्बुजम् । सम्प्राप्य हिमगिर्य्याज्ञां स्वं स्वं स्थाने समाश्रिताः

Sa debosyon, sila’y yumukod nang malalim kay Śivā (Pārvatī), at inalaala ang mga paa-lotong ni Panginoong Śiva; matapos tanggapin ang utos ni Himagiri, ang bawat isa’y umurong sa kani-kaniyang nararapat na dako.

Verse 13

एतस्मिन्नन्तरे तत्र ज्योतिःशास्त्र विशारदः । हिमवन्तं गिरीन्द्रं तं गर्गो वाक्यमभाषत

Noon ding sandali, si Garga—dalubhasa sa agham ng mga bituin—ay nagsalita kay Himavān, ang hari ng mga bundok, at nagwika sa kanya.

Verse 14

गर्ग उवाच । हिमाचल धराधीश स्वामिन् कालीपतिः प्रभो । पाणिग्रहार्थं शंभुं चानय त्वं निजमंदिरम्

Wika ni Garga: “O Himācala, panginoon ng mga bundok, o maringal na pinuno—ikaw na itinakdang asawa ni Kālī—dalhin mo si Śambhu sa iyong palasyo upang ganapin ang ritwal ng paghawak sa kamay (kasal).”

Verse 15

ब्रह्मोवाच । अथ तं समयं ज्ञात्वा कन्यादानोचितं गिरिः । निवेदितं च गर्गेण मुसुदेऽतीव चेतसि

Wika ni Brahmā: Nang maunawaan niyang dumating na ang angkop na panahon upang ipagkaloob ang dalaga sa pag-aasawa, si Haring Giri—na lubhang yumanig ang kalooban—ay tumanggap din ng balitang inihatid ng pantas na si Garga.

Verse 16

महीधरान्द्विजांश्चैव परानपि तदा गिरिः । प्रेषयामास सुप्रीत्या शिवानयनकाम्यया

Pagkaraan, ang Hari ng mga Bundok (Himālaya) ay masayang nagsugo ng mga dakilang bundok, ng mga brāhmaṇa na dalawang-ulit na isinilang, at ng iba pang mararangal—dahil sa mapagmahal na pananabik na maihatid si Panginoong Śiva bilang kasintahang lalaki sa kanyang harapan.

Verse 17

ते पर्वता द्विजाश्चैव सर्वमंगलपाणयः । संजग्मुस्सोत्सवाः प्रीत्या यत्र देवो महेश्वरः

Ang mga bundok na iyon at ang mga pantas na dvija (dalawang ulit na isinilang) ay naglakbay din, tangan ang lahat ng mapalad na handog, at lumakad nang masaya sa pagdiriwang na may pag-ibig, patungo sa kinaroroonan ng Panginoong Maheśvara (Śiva).

Verse 18

तदा वादित्रघोषेण ब्रह्मघोषेण भूयसा । महोत्साहोऽभवत्तत्र गीतनृत्यान्वितेन हि

Pagkaraan, sa gitna ng umuugong na tugtugin ng mga instrumento at mas malakas pang pag-awit ng mga himnong Veda, sumiklab doon ang dakilang sigla ng kagalakan—na may kasamang pag-awit at pagsayaw.

Verse 19

श्रुत्वा वादित्रनिर्घोषं सर्वे शंकरसेवकाः । उत्थितास्त्वैकपद्येन सदेवर्षिगणा मुदा

Nang marinig ang umuugong na ingay ng mga instrumento, ang lahat ng mga tagapaglingkod na deboto ni Śaṅkara—kasama ang mga pangkat ng mga muni at mga banal na rishi—ay sabay-sabay na tumindig sa iisang galaw, puspos ng galak.

Verse 20

परस्परं समूचुस्ते हर्षनिर्भरमानसाः । अत्रागच्छंति गिरयश्शिवानयनकाम्यया

Umaapaw sa galak ang kanilang mga puso, nag-usap-usap sila: “Naririto na ang mga bundok, sapagkat nagnanais silang masilayan si Panginoong Śiva.”

Verse 21

पाणिग्रहणकालो हि नूनं सद्यस्समागतः । महद्भाग्यं हि सर्वेषां संप्राप्तमहि मन्महे

Tunay nga, dumating na ngayon ang oras ng paghawak-kamay (ritwal ng kasal). Itinuturing naming dumating ang dakilang pagpapala sa lahat, sapagkat natamo ang mapalad na sandaling ito.

Verse 22

धन्या वयं विशेषेण विवाहं शिवयोर्ध्रुवम् । द्रक्ष्यामः परमप्रीत्या जगतां मंगलालयम्

Mapalad kami, lalo na nga; tunay na masisilayan namin nang may sukdulang galak ang kasal nina Śiva at (Pārvatī), ang tahanan at bukal ng pagpapala para sa lahat ng daigdig.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । एवं यावदभूत्तेषां संवादस्तत्र चादरात् । तावत्सर्वे समायाताः पर्वतेंद्रस्य मंत्रिणः

Wika ni Brahmā: Habang nagpapatuloy roon ang kanilang pag-uusap na may paggalang, sa sandaling iyon ay sabay-sabay na dumating ang lahat ng mga ministro ng Panginoon ng mga bundok.

Verse 24

ते गत्वा प्रार्थयांचक्रुश्शिव विष्ण्वादिकानपि । कन्यादानोचितः कालो वर्तते गम्यतामिति

Pagdating nila, nakiusap sila maging kay Śiva, kay Viṣṇu, at sa iba pang mga banal: “Dumating na ang angkop na oras para sa pag-aalay ng dalaga sa kasal; kaya’t mangyaring magtungo sa seremonya.”

Verse 25

ते तच्छ्रुत्वा सुरास्सर्वे मुने विष्ण्वादयोऽखिलाः । मुमुदुश्चेतसातीव जयेत्यूचुर्गिरिं द्रुतम्

O pantas, nang marinig iyon ng lahat ng mga diyos—si Viṣṇu at ang iba pa—napuspos ng matinding galak ang kanilang puso. Sumigaw sila ng “Tagumpay!” at dali-daling nagsalita sa Bundok (Himālaya).

Verse 26

शिवोऽपि मुमुदेऽतीव कालीप्रापणलालसः । गुप्तं चकार तच्चिह्नं मनस्येवाद्भुताकृतिः

Si Śiva man ay nagalak nang labis, sabik na makamtan si Kāli; at ang Panginoong may kahanga-hangang anyo ay lihim na itinago ang tandang iyon, na wari’y sa loob mismo ng Kanyang isipan.

Verse 27

अथ स्नानं कृतन्तेन मङ्गलद्रव्यसंयुतम् । शूलिना सुप्रसन्नेन लोकानुग्रहकारिणा

Pagkaraan, ang lubhang mapagpala at lubos na nalulugod na Panginoong Śiva—ang may hawak ng Trisula, na laging nagkakaloob ng biyaya sa mga daigdig—ay nagsagawa ng banal na pagpapaligo, kalakip ang mga mapalad na sangkap ng ritwal.

Verse 28

स्नातस्सुवाससा युक्तस्सर्वैस्तैः परिवारितः । आरोपितो वृषस्कन्धे लोकपालैस्सुसेवितः

Pagkatapos maligo, siya’y nabihisan ng maringal na kasuotan at napalibutan ng lahat. Ang mga Lokapāla ay magalang na naglingkod at saka siya iniluklok sa likod ng Toro, si Vṛṣa, ang banal na sasakyan ng Panginoong Śiva.

Verse 29

पुरस्कृत्य प्रभुं सर्वे जग्मुर्हिमगिरेर्गृहम् । वाद्यानि वादयन्तश्च कृतवन्तः कुतूहलम्

Inilagay nila ang Panginoon sa unahan at silang lahat ay nagtungo sa tahanan ni Himālaya; habang pinatutunog ang mga instrumentong pangmusika, nilikha nila ang isang himig ng masiglang pagdiriwang at pagkamangha.

Verse 30

हिमागप्रेषिता विप्रास्तथा ते पर्वतोत्तमाः । शम्भोरग्रचरा ह्यासन्कुतूहलसमन्विताः

O mga brāhmaṇa, sa pag-uutos ni Himālaya, ang mga pinakadakila sa mga bundok ay nagpauna sa harap ni Śambhu, puspos ng masidhing pananabik at pag-uusisa.

Verse 31

बभौ छत्रेण महता ध्रियमाणो हि मूर्द्धनि । चामरैर्वीज्यमानोऽसौ सविता नो महेश्वरः

Nagniningning ang aming Panginoong Maheśvara na tila araw—ang Kanyang ulo’y nasa ilalim ng dakilang payong-hari ng hari, at Siya’y pinapaypayan ng mga cāmara, maningning sa maharlikang karangalan.

Verse 32

अहं विष्णुस्तथा चेन्द्रो लोकपाला स्तथैव च । अग्रगाः स्मातिशोभन्ते श्रिया परमया श्रिताः

“Ako, si Viṣṇu at si Indra, gayundin ang mga tagapangalaga ng mga daigdig, ay nasa unahang hanay at nagliliwanag—inaalalayan at pinalalamutian ng kataas-taasang karilagan (śrī) na aming sinasandigan.”

Verse 33

ततश्शङ्खाश्च भेर्य्यश्च पटहानकगोमुखाः । पुनः पुनरवाद्यन्त वादित्राणि महोत्सवे

Pagkaraan, ang mga kabibe (śaṅkha) at mga tambol na bherī, kasama ang paṭaha, maliliit na tambol na tila pandereta, at ang sungay na gomukha, ay pinatunog nang paulit-ulit sa dakilang pagdiriwang.

Verse 34

तथैव गायकास्सर्वे जगुः परममङ्गलम् । नर्तक्यो ननृतुस्सर्वा नानातालसमन्विताः

Gayundin, ang lahat ng mang-aawit ay umawit ng mga himnong lubhang mapalad; at ang lahat ng mananayaw na babae ay sumayaw na kaayon ng sari-saring ritmo at tāla.

Verse 35

एभिस्समेतो जगदेकबन्धुर्ययौ तदानीं परमेशवर्चसा । सुसेव्यमानस्सकलैस्सुरेश्वरैर्विकीर्यमाणः कुसुमैश्च हर्षितैः

Kasama nila, ang Nag-iisang Kaibigan ng buong daigdig ay lumakad noon, nagniningning sa karilagan ng Kataas-taasang Panginoon (Parameśvara). Siya’y magalang na inaalalayan ng lahat ng mga panginoon ng mga deva, at masayang binubuhusan ng nagkakalat na mga bulaklak.

Verse 36

सम्पूजितस्तदा शम्भुः प्रविष्टो यज्ञमण्डपम् । संस्तूयमानो बह्वीभिः स्तुतिभिः परमेश्वरः

Pagkaraan, si Śambhu—na naparangalan sa ganap na pagsamba—ay pumasok sa bulwagan ng paghahandog (yajña-maṇḍapa). Ang Kataas-taasang Panginoon (Parameśvara) ay pinupuri sa maraming himno.

Verse 37

वृषादुत्तारयामासुर्महेशम्पर्वतोत्तमाः । निन्युर्गृहान्तरम्प्रीत्या महोत्सवपुरस्सरम्

Pagkaraan, ang mga pinakadakila sa mga bundok ay tumulong kay Maheśa na bumaba mula sa banal na toro; at sa masuyong galak ay inakay Siya sa mga silid sa loob, na pinangungunahan ng isang dakilang pagdiriwang.

Verse 38

हिमालयोऽपि सम्प्राप्तं सदेवगणमीश्वरम् । प्रणम्य विधिवद्भक्त्या नीराजनमथाकरोत्

Lumapit din si Himālaya sa Panginoon na dumating kasama ang mga pangkat ng mga diyos; at yumukod siya ayon sa wastong paraan. Pagkaraan, sa debosyon at paggalang ayon sa ritwal, isinagawa niya ang nīrājana (ārati) para kay Īśvara.

Verse 39

सर्वान्सुरान्मुनीनन्यान्प्रणम्य समहोत्सवः । सम्मानमकरोत्तेषां प्रशंसन्स्वविधिम्मुदा

Pagyukod niya sa lahat ng mga diyos at sa iba pang mga muni, siya—puspos ng galak ng dakilang pagdiriwang—ay nagbigay-galang sa kanilang lahat, at masayang pinuri ang kaayusan ng sarili niyang ritwal at pagtalima.

Verse 40

सोऽगस्साच्युतमीशानं सुपाद्यार्घ्यपुरस्सरम् । सदेवमुख्यवर्गं च निनाय स्वालयान्तरम्

Pagkaraan nito, si Agastya, matapos ialay nang wasto ang maringal na ritwal ng pagtanggap—nagsisimula sa tubig na panghugas ng paa at arghya—ay pinangunahan si Īśāna (Panginoong Śiva), kasama si Acyuta (Viṣṇu) at ang pangunahing pangkat ng mga diyos, papasok sa pinakaloob ng kanyang tahanan.

Verse 41

प्राङ्गणे स्थापयामास रत्नसिंहासनेषु तान् । सर्वान्विष्णु च मामीशं विशिष्टांश्च विशेषतः

Sa looban ng bakuran, pinaupo niya sila sa mga trono na may hiyas; inilagay ang lahat doon, at lalo na, O Panginoon, pinaupo niya si Viṣṇu at ako rin nang may natatanging paggalang sa gitna ng mga dakila.

Verse 42

सखीभिर्मेनया प्रीत्या ब्राह्मणस्त्रीभिरेव च । अन्याभिश्च पुरन्धीभिश्चक्रे नीराजनम्मुदा

Sa pag-ibig, kasama ang kanyang mga kaibigan at si Menā, gayundin ang mga asawa ng mga brāhmaṇa at iba pang mararangal na babae, masaya niyang isinagawa ang mapalad na nīrājana—ang ārati.

Verse 43

पुरोधसा कृत्यविदा शंकराय महात्मने । मधुपर्कादिकं यद्यत्कृत्यं तत्तत्कृतं मुदा

Pagkatapos, ang pari ng angkan, bihasa sa mga ritwal, ay masayang nagsagawa para sa dakilang-loob na Śaṅkara ng lahat ng nararapat na tungkuling seremonyal—simula sa pag-aalay ng madhuparka at iba pang gawaing marangal na pagtanggap.

Verse 44

मया स नोदितस्तत्र पुरोधाः कृतवांस्तदा । सुमंगलं च यत्कर्म प्रस्तावसदृशम्मुने

O pantas, noon ay hinimok ko siya roon, at ang pari ng angkan ay masayang nagsagawa ng mapalad na ritwal, tinupad ang banal na gawain nang tumpak ayon sa hinihingi ng pagkakataon.

Verse 45

अन्तर्वेद्यां महाप्रीत्या सम्प्रविश्य हिमाद्रिणा । यत्र सा पार्वती कन्या सर्वाभरणभूषिता

Sa dakilang kagalakan, pumasok si Himālaya sa panloob na bakuran ng paghahandog, kung saan naroon ang dalagang Pārvatī, na napapalamutian ng lahat ng uri ng alahas.

Verse 46

वेदिकोपरि तन्वंगी संस्थिता सुविराजिता । तत्र नीतो मद्दादेवो विष्णुना च मया सह

Ang Diyosa na may payat at marikit na katawan ay nakaupo sa ibabaw ng dambana, nagniningning sa dakilang karilagan. Pagkaraan, kasama ako, inakay ni Panginoong Viṣṇu ang banal na Panginoon—si Śiva—patungo roon.

Verse 47

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे शिव हिमगिरिगृहाभ्यन्तरगमनोत्सववर्णनं नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang Aklat, ang Rudra Saṃhitā; sa Ikatlong bahagi, ang Pārvatī-khaṇḍa—nagtatapos ang ika-47 kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Pista ng Pagpasok ni Śiva sa Loob na Palasyo ni Himagiri.”

Verse 48

तत्रोपविष्टो गर्गश्च यत्रास्ति घटिकालयम् । यावच्छेषा घटी तावत्कृतम्प्रणवभाषणम्

Doon, umupo ang pantas na si Garga sa pook na kinaroroonan ng orasan ng tubig. Hangga’t may natitirang isang ghaṭī, ipinagpatuloy niya ang pagbigkas ng Praṇava (Om).

Verse 49

पुण्याहम्प्रवदन्गर्गस्समाध्रेऽञ्जलिम्मुदा । पार्व्वत्यक्षतपूर्णं च ववृषे च शिवोपरि

Sa pagbigkas ng “pūṇyāha,” ang mapalad na pagbabasbas, si Garga ay masayang nag-alay ng paggalang na magkadikit ang mga palad, at inihasik sa ibabaw ni Panginoong Śiva ang akṣata—buong bigas na pinuno at pinabanal ni Pārvatī.

Verse 50

तया सम्पूजितो रुद्रो दध्यक्षतकुशाम्बुभिः । परमोदाढ्यया तत्र पार्वत्या रुचिरास्यया

Doon, si Rudra ay marapat na sinamba ng makinang-angkin na si Pārvatī, na may alay na gatas-asim, mga butil ng bigas na buo, damong kuśa, at banal na tubig; siya’y lubhang matatag at taimtim sa kanyang panata.

Verse 51

विलोकयन्ती तं शम्भुं यस्यार्थे परमन्तपः । कृतम्पुरा महाप्रीत्या विरराज शिवाति सा

Tinitigan niya si Śambhu—na alang-alang sa Kanya ay minsang nagsagawa ng sukdulang tapas ang lubhang mapagtiis—at sa dakilang galak siya’y nagningning, tunay na naging “Śivā,” ang mapalad na kabiyak ni Śiva.

Verse 52

मया मुने तदोक्तस्तु गर्गादिमुनिभिश्च सः । समानर्च शिवां शम्भुर्लौकिकाचारसंरतः

O pantas, ito nga ang sinabi ko, at pinagtibay rin ng mga muni gaya ni Garga. Pagkaraan, si Śambhu, na tapat sa wastong asal sa daigdig, ay sumamba kay Śivā nang may nararapat na paggalang.

Verse 53

एवं परस्परं तौ वै पार्व्वतीपरमेश्वरौ । अर्चयन्तौ तदानीञ्च शुशुभाते जगन्मयौ

Kaya nga noon, sina Pārvatī at Parameśvara ay naghandog ng pagsamba sa isa’t isa nang may paggalang; at sila’y nagningning sa karilagan, sapagkat sila ang mismong anyo ng sansinukob.

Verse 54

त्रैलोक्यलक्ष्म्या संवीतौ निरीक्षन्तौ परस्परम् । तदा नीराजितौ लक्ष्म्यादिभिस्स्त्रीभिर्विशेषतः

Binalutan ng ningning ng kasaganaan ng tatlong daigdig, nagtitigan ang dalawa. Pagkaraan, sa natatanging paraan, si Lakṣmī at iba pang mga dalagang makalangit ay nagsagawa ng ārati bilang parangal.

Verse 55

तथा परा वै द्विजयोषितश्च नीराजयामासुरथो पुरस्त्रियः । शिवाञ्च शम्भुञ्च विलोकयन्त्योऽवापुर्म्मुदन्तास्सकला महोत्सवम्

Gayundin, ang mga babae ng mga dvija at ang mga babae ng lungsod ay nagsagawa ng ārati sa harapan. Sa pagtanaw kay Śivā at Śambhu, silang lahat ay nagalak at natamo ang ganap na kaganapan ng dakilang pagdiriwang.