मेनायाः क्रोध-विलापः — Menā’s Lament and Reproach (to the Sage)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । संज्ञां लब्धा ततस्सा च मेना शैलप्रिया सती । विललापातिसंक्षुब्धा तिरस्कारमथाकरोत्

Wika ni Brahmā: Pagkaraan, si Menā, ang banal at mapagmahal sa kabundukan, ay muling nagkamalay. Labis ang kanyang pagkayanig; siya’y nanaghoy at saka naghayag ng kanyang pagsumbat.

Verse 2

तत्र तावत्स्वपुत्रांश्च निनिन्द खलिता मुहुः । प्रथमं सा ततः पुत्री कथयामास दुर्वचः

Doon, dahil sa matinding pagkabalisa, paulit-ulit niyang sinisi ang sarili niyang mga anak na lalaki. Pagkaraan, una sa lahat, ang anak na babae ay nagsalita ng mga salitang mabagsik at di-nararapat.

Verse 3

मेनोवाच । मुने पुरा त्वया प्रोक्तं वरिष्यति शिवा शिवम् । पश्चाद्धिमवतः कृत्यं पूजार्थं विनिवेशितम्

Wika ni Menā: “O pantas, noon ay ipinahayag mo na si Śivā (Pārvatī) ay pipili kay Śiva bilang kanyang Panginoon. Pagkaraan, ang tungkulin ni Himavat—ang pag-aayos ng lahat ng kailangan para sa pagsamba—ay naisakatuparan nang nararapat.”

Verse 4

ततो दृष्टं फलं सत्यं विपरीतमनर्थकम् । मुनेऽधमाहं दुर्बुद्धे सर्वथा वञ्चिता त्वया

Pagkatapos, nakita ko ang tunay na bunga—tunay ngang kabaligtaran at lubos na mapaminsala. O pantas! Ako, isang abang babae, ay ganap na nalinlang mo, o taong may masamang isip.

Verse 5

पुनस्तया तपस्तप्तं दुष्करं मुनिभिश्च यत् । तस्य लब्धं फलं ह्येतत्पश्यतां दुःखदायकम्

Muli niyang isinagawa ang mahigpit na pag-aayuno at pagninilay (tapas), na napakahirap kahit sa mga pantas na muni. Ngunit ang bungang natamo niya roon ay naging sanhi ng dalamhati sa mga nakasaksi.

Verse 6

किं करोमि क्व गच्छामि को मे दुःखं व्यपोहताम् । कुलादिकं विनष्टं मे विहितं जीवितं मम

“Ano ang gagawin ko? Saan ako tutungo? Sino ang mag-aalis ng aking pighati? Ang aking angkan at lahat ng kaugnay nito ay naglaho; maging ang aking buhay ngayon ay tila kapalarang itinakda para sa pagdurusa.”

Verse 7

क्व गता ऋषयो दिव्याः श्मश्रूणि त्रोटयाम्यहम् । तपस्विनी च या पत्नी सा धूर्ता स्वयमागता

“Saan napunta ang mga banal na ṛṣi? Sa pagkabalisa, pupunitin ko ang aking balbas! At ang asawang tunay na mapag-tapa—ang tuso niyang iyon—ay dumating dito nang kusa!”

Verse 8

केषाञ्चैवापराधेन सर्वं नष्टं ममाधुना । इत्युक्त्वा वीक्ष्य च सुतामुवाच वचनं कटु

“Dahil sa kasalanan ng ilang tao, ang lahat ng akin ay ngayo’y naglaho.” Pagkasabi nito, tiningnan niya ang kanyang anak na babae at nagsalita ng mabibigat na salita.

Verse 9

किं कृतं ते सुते दुष्टे कर्म दुःखकरं मम । हेम दत्त्वा त्वयानीतः काचो वै दुष्टया स्वयम्

“O masamang anak na babae, anong masakit na gawa ang ginawa mo sa akin? Nagbigay ka ng ginto, ngunit salamin lamang ang ibinalik mo—tunay ngang ikaw mismo, sa baluktot na loob, ang gumawa nito.”

Verse 10

हित्वा तु चन्दनं भूयो लेपितः कर्दमस्त्वया । हंसमुड्डीय काको वै गृहीतो हस्तपञ्जरे

“Iniwan mo ang pahid na sandalwood, at muli mong pinahiran ang sarili ng putik. Lumipad kang aagawin ang sisne, ngunit uwak lamang ang nahuli sa kulungan ng iyong mga kamay.”

Verse 11

हित्वा ब्रह्मजलं दूरे पीतं कूपोदकं त्वया । सूर्यं हित्वा तु खद्योतो गृहीतो यत्नतस्त्वया

“Itinaboy mo palayo ang malawak na tubig na parang karagatan (ng mataas na katotohanan), at pinili mong uminom ng tubig-balón. Iniwan mo ang Araw, at buong pagsisikap mong hinawakan ang alitaptap.”

Verse 12

तण्डुलांश्च तथा हित्वा कृतं वै तुषभक्षणम् । प्रक्षिप्याज्यं तथा तैलं कारण्डं भुक्तमादरात्

Tinalikuran maging ang mga butil ng bigas, at tunay na kumain siya ng ipa (darâ). Hinaluan ng ghee at langis, at may paggalang niyang kinain ang magaspang na pagkain na iyon nang maingat.

Verse 13

सिंहसेवां तथा मुक्त्वा शृगालस्सेवितस्त्वया । ब्रह्मविद्यां तथा मुक्त्वा कुगाथा च श्रुता त्वया

Tinalikuran mo ang paglilingkod sa leon, at sa halip ay pinaglingkuran mo ang asong-gubat. Tinalikuran mo ang banal na Brahmavidyā, at nakinig ka sa mga salaysay na hamak at walang kabuluhan.

Verse 14

गृहे यज्ञविभूतिं हि दूरीकृत्य सुमंगलाम् । गृहीतश्च चिताभस्म त्वया पुत्रि ह्यमंगलम्

Itinaboy mo palayo sa tahanan ang mapalad na banal na abo ng yajña; ngunit ikaw, anak kong babae, ay kumuha ng abo mula sa pira—tunay ngang di-mapalad iyon.

Verse 15

सर्वान् देववरांस्त्यक्त्वा विष्ण्वादीन्परमेश्वरान् । कृतं त्वया कुबुद्ध्या वै शिवार्थं तप ईदृशम्

Tinalikuran mo ang lahat ng dakilang mga diyos—si Vishnu at iba pang kataas-taasang bathala—at sa maling pag-unawa ay nagsagawa ka ng ganitong matinding tapa para kay Shiva.

Verse 16

धिक्त्वा च तव बुद्धिश्च धिग्रूपं चरितं तव । धिक् चोपदेशकर्त्तारं धिक्सख्यावपि ते तथा

Kahihiyan sa iyo—at kahihiyan sa iyong pag-unawa! Kahihiyan sa iyong anyo at sa iyong asal. Kahihiyan din sa nagbigay sa iyo ng gayong payo, at kahihiyan maging sa iyong pakikipagkaibigan.

Verse 17

आवां च धिक्तथा पुत्री यौ ते जन्मप्रवर्तकौ । धिक्ते नारद बुद्धिञ्च सप्तर्षींश्च सुबुद्धिदान्

“Kahihiyan sa amin—at gayundin sa aming anak na babae—na naging kasangkapan sa pagsisimula ng iyong kapanganakan. At kahihiyan din sa iyong payo, O Nārada, at sa Pitong Rishi (Saptarṣi), bagaman sila’y mga tagapagkaloob ng mabuting pag-unawa.”

Verse 18

धिक्कुलं धिक्क्रियादाक्ष्यं सर्वं धिग्यत्कृतं त्वया । गृहन्तु धुक्षितं त्वेतन्मरणं तु ममैव हि

Kapintasan ang lahing ito! Kapintasan ang husay sa mga ritwal—kapintasan ang lahat ng ginawa mo. Hayaang lamunin ng apoy na sinindihan ang katawang ito; sapagkat ang kamatayan, tunay nga, ay akin lamang na yakapin.

Verse 19

पार्वतानामयं राजा नायातु निकटे मम । सप्तर्षयस्स्वयं नैव दर्शयन्तु मुखम्मम

“Huwag hayaang lumapit sa akin ang haring iyon ng mga bundok; at huwag ding hayaang ipakita sa akin ng Pitong Rishi (Saptarṣi) ang kanilang mga mukha.”

Verse 20

साधितं किञ्च सर्वैस्तु मिलित्वा घातितं कुलम् । वन्ध्याहं न कथं जाता गर्भो न गलितः कथम्

“Sa kung anong paraan, kayong lahat ay nagkaisa at natupad ang pakay, at ibinagsak ang aking angkan. Ngunit bakit hindi pa ako naging baog? At bakit hindi pa nalalaglag ang dinadala?”

Verse 21

अथो न वा मृता चाहं पुत्रिका न मृता कथम् । रक्षसाद्य कथं नो वा भक्षिता गगने पुनः

“O kaya—hindi pa ba ako patay? Kung hindi pa ako patay, bakit hindi pa patay ang aking anak na babae? O bakit hindi pa kami nilamon ng rākṣasa at mga katulad nila—muli, sa himpapawid?”

Verse 22

छेदयामि शिरस्तेऽद्य किं करोमि कलेवरैः । त्यक्त्वा त्वां च कुतो यायां हाहा मे जीवितं हतम्

“Pupugutan kita ng ulo ngayon. Ano ang mapapala ko sa katawang ito? At matapos kang iwan, saan pa ako pupunta? Sa aba ko—ang mismong buhay ko ay nawasak na!”

Verse 23

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा पतिता सा च मेना भूमौ विमूर्छिता । व्याकुला शोकरोषाद्यैर्न गता भर्तृसन्निधौ

Sinabi ni Brahmā: Matapos sabihin ito, natumba si Menā sa lupa at nahimatay. Dahil sa pighati, galit, at iba pa, hindi siya pumunta sa harap ng kanyang asawa.

Verse 24

हाहाकारो महानासीत्त स्मिन्काले मुनीश्वर । सर्वे समागतास्तत्र क्रमात्तत्सन्निधौ सुराः

O pinakamahusay sa mga pantas, sa oras na iyon ay may malakas na hiyawan na bumangon. Pagkatapos ang lahat ng mga diyos, isa-isa, ay nagtipon doon at pumasok sa presensyang iyon.

Verse 25

पुरा देवमुने चाहमागतस्तु स्वयं तदा । मां दृष्ट्वा त्वं वचस्ता वै प्रावोच ऋषिसत्तम

Noong una, O banal na muni, ako mismo ang dumating doon sa panahong yaon. Nang makita mo ako, tunay ngang kinausap mo ako sa mga salita, O pinakadakila sa mga rishi.

Verse 26

नारद उवाच । यथार्थं सुंदरं रूपं ना ज्ञातं ते शिवस्य वै । लीलयेदं धृतं रूपं न यथार्थं शिवेन च

Sinabi ni Nārada: “Tunay, hindi mo pa nakikilala ang tunay at sukdulang marikit na anyo ni Śiva. Ang anyong ito’y isinuot ni Śiva bilang līlā, banal na paglalaro; hindi ito ang Kanyang pinakahuling katotohanan.”

Verse 27

तस्मात्क्रोधं परित्यज्य स्वस्था भव पतिव्रते । कार्य्यं कुरु हठं त्यक्त्वा शिवां देहि शिवाय च

Kaya nga, talikuran ang galit at manatiling panatag, O asawang tapat. Gawin ang dapat gawin, isuko ang matigas na pagpilit; at ihandog din kay Śiva ang “Śivā”—ang mapalad na kaloob, ang pinagpalang handog.

Verse 28

ब्रह्मोवाच । तदाकर्ण्य वचस्ते सा मेना त्वां वाक्यमब्रवीत् । उत्तिष्ठेतो गच्छ दूरं दुष्टाधमवरो भवान्

Wika ni Brahmā: Nang marinig ang iyong mga salita, sinabi sa iyo ni Menā: “Tumindig ka at lumayo. Ikaw ay hamak—masama at kasuklam-suklam.”

Verse 29

इत्युक्ते तु तया देव इन्द्राद्याः सकलाः क्रमात् । समागत्य च दिक्पाला वचनं चेदमब्रुवन्

Nang masabi niya iyon, dumating nang sunod-sunod ang lahat ng mga deva—si Indra at ang iba pa; nagtipon din ang mga Tagapagbantay ng mga Panig at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 30

देवा ऊचुः । हे मेने पितृकन्ये हि शृण्वस्मद्वचनम्मुदा । अयं वै परमः साक्षाच्छिवः परसुखावहः

Sinabi ng mga Deva: “O Menā, anak na babae ng mga Pitṛ, pakinggan mo nang may galak ang aming mga salita. Ito nga ang Kataas-taasan—si Shiva mismo na tuwirang nahahayag—na nagkakaloob ng sukdulang kaligayahan.”

Verse 31

कृपया च भवत्पुत्र्यास्तपो दृष्ट्वातिदुस्सहम् । दर्शनं दत्तवाञ्छम्भुर्वरं सद्भक्तवत्सलः

Sa habag, nang makita ang napakahirap na pag-aayuno at pagtitika na ginawa ng iyong anak na babae, si Śambhu—na laging mapagmahal sa mga tunay na deboto—ay nagkaloob sa kanya ng banal na darśana at nagbigay ng isang biyaya.

Verse 32

ब्रह्मोवाच । अथोवाच सुरान्मेना विलप्याति मुहुर्मुहुः । न देया तु मया कन्या गिरिशायोग्ररूपिणे

Sinabi ni Brahmā: Pagkaraan nito, si Menā, ang ina ng mga diyos, ay paulit-ulit na nagsalita habang tumatangis: “Hindi ko dapat ibigay ang aking anak na babae kay Girīśa sa Kanyang mabagsik at nakapanghihilakbot na anyo.”

Verse 33

किमर्थन्तु भवन्तश्च सर्वे देवाः प्रपञ्चिताः । रूपमस्याः परन्नाम व्यर्थीकर्तुं समुद्यतः

Sa anong layunin nga ba kayong lahat na mga diyos ay nagparito rito na may gayong pagpapakitang-gilas at kaguluhan—nagnanais ba kayong gawing walang saysay ang kataas-taasang, lampas-sa-lahat na kagandahan at tunay na pangalan (kaluwalhatian) ng Mahal na Diyosa?

Verse 34

इत्युक्ते च तया तत्र ऋषयस्सप्त एव हि । ऊचुस्ते वच आगत्य वसिष्ठाद्या मुनीश्वर

Nang masabi niya iyon doon, ang pitong Ṛṣi—ang mga dakilang muni na pinangungunahan ni Vasiṣṭha—ay lumapit at nagsalita ng kanilang mga salita.

Verse 35

सप्तर्षयः ऊचुः । कार्य्यं साधयितुम्प्राप्ताः पितृकन्ये गिरिप्रिये । विरुद्धं चात्र उक्तार्थे कथम्मन्यामहे वयम्

Wika ng Pitong Ṛṣi: “O minamahal na anak na babae ng iyong ama, o sinta ng Bundok! Naparito kami upang gampanan ang aming tungkulin; ngunit ang iyong sinabi ay tila salungat sa mismong layunin nito. Paano namin ito mauunawaan?”

Verse 36

ब्रह्मोवाच । अयं वै परमो लाभो दर्शनं शंकरस्य यत् । दानपात्रं स ते भूत्वागतस्तव च मंदिरम्

Wika ni Brahmā: “Tunay, ito ang pinakamataas na pakinabang—ang makamtan ang darśana ni Śaṅkara. Bilang karapat-dapat na tumanggap ng iyong kawanggawa, siya ngayon ay dumating din sa iyong templo.”

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा तैस्ततो मेना मुनिवाक्यं मृषाकरोत् । प्रत्युवाच च रुष्टा सा तानृषीञ्ज्ञानदुर्बला

Sinabi ni Brahmā: Nang masabi nila iyon, itinuring ni Menā na kasinungalingan ang mga salita ng mga ṛṣi. Pagkaraan, dahil sa galit at sa kakulangan ng wastong pag-unawa, sumagot siya sa mga ṛṣi na iyon.

Verse 38

मेनोवाच । शस्त्राद्यैर्घातयिष्येहं न हास्ये शंकरायताम् । दूरं गच्छत सर्वे हि नागन्तव्यं मदन्तिके

Sinabi ni Mena: "Dito ay sasaktan kita ng mga sandata at iba pa; hindi ko hahayaang makapunta ka kay Shankara. Lumayo kayo—kayong lahat! Huwag kayong lalapit sa akin."

Verse 39

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा विररामाशु सा विलप्यातिविह्वला । हाहाकारो महानासीत्तत्र तद्वृत्ततो मुने

Sinabi ni Brahma: Matapos sabihin ito, mabilis siyang natahimik; dahil sa matinding pighati, siya ay nanaghoy. O pantas, dahil sa pangyayaring iyon, isang malakas na sigaw ng pagdurusa ang bumangon doon.

Verse 40

ततो हिमालयस्तत्राजगामातिसमाकुलः । ताञ्च बोधयितुं प्रीत्या प्राह तत्त्वञ्च दर्शयन्

Pagkatapos ay dumating doon si Himalaya, na lubhang nababagabag. Sa pagnanais na gisingin ang kanyang pag-unawa nang may pagmamahal, kinausap niya ito—kasabay nito ay itinuro ang tunay na prinsipyo (tattva) sa likod ng sitwasyon.

Verse 41

हिमालय उवाच । शृणु मेने वचो मेऽद्य विकलाऽसि कथम्प्रिये । के के समागता गेहं कथं चैतान्विनिन्दसि

Sinabi ni Himalaya: "Makinig ka ngayon sa aking mga salita, O minamahal na Mena. Bakit ka lubhang nababagabag? Sino-sino ang mga dumating sa ating bahay, at bakit mo sila pinupulaan?"

Verse 42

शंकरं त्वं च जानासि रूपं दृष्ट्वासि विह्वला । विकटं तस्य शंभोस्तु नानारूपाभिधस्य हि

Tunay ngang kilala mo si Śaṅkara; subalit nang makita mo ang anyong iyon ay napasindak ka. Sapagkat yaong Śambhu—na kilala sa maraming pangalan at nagpapakita sa maraming anyo—ay may anyong kamangha-mangha at kakila-kilabot.

Verse 43

स शंकरो मया ज्ञातस्सर्वेषां प्रतिपालकः । पूज्यानां पूज्य एवासौ कर्तानुग्रहनिग्रहान्

Nabatid ko na si Śaṅkara ang tagapangalaga ng lahat. Siya lamang ang karapat-dapat sambahin kahit sa gitna ng mga karapat sambahin, at Siya ang gumagawa ng kapwa biyaya at pagpigil (pagdidisiplina) sa mga nilalang.

Verse 44

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वती खण्डे मेनाप्रबोधवर्णनो नाम चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः

Sa gayon nagtatapos ang ika-apatnapu’t apat na kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Pagkagising (Pagtuturo) ni Menā,” sa Pārvatī Khaṇḍa, ang ikatlong bahagi ng ikalawang bahagi—Rudra Saṃhitā—ng kagalang-galang na Śrī Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 45

यद्वै द्वारगतश्शंभुः पुरा विकटरूपधृक् । नानालीलाञ्च कृतवाञ्चेतयामि च तामिमाम्

Inaalaala ko ang gawang iyon: noong unang panahon, dumating si Śambhu sa may pintuan na may anyong nakapanghihilakbot, at nagsagawa ng maraming banal na lila—upang tabingan at saka ihayag ang Kanyang biyaya sa deboto.

Verse 46

तन्माहात्म्यं परं दृष्ट्वा कन्यां दातुं त्वया मया । अंगीकृतं तदा देवि तत्प्रमाणं कुरु प्रिये

Nang masdan ang kataas-taasang kadakilaan na iyon, O Diyosa, noon ay tinanggap ko—kasama mo—na ang dalaga ay dapat ipagkaloob sa pag-aasawa. O minamahal, ngayon ay pagtibayin mo ang pasyang iyon bilang ganap at may kapangyarihang pasiya.

Verse 47

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा सोऽद्रिनाथो हि विरराम ततो मुने । तदाकर्ण्य शिवामाता मेनोवाच हिमालयम्

Sinabi ni Brahmā: Pagkasabi niya nang gayon, O pantas, ang Panginoon ng bundok (Himālaya) ay tumahimik. Nang marinig ang mga salitang iyon, ang ina ni Śivā na si Menā ay nagsalita kay Himālaya.

Verse 48

मेनोवाच । मद्वचः श्रूयतां नाथ तथा कर्तुं त्वमर्हसि । गृहीत्वा तनुजां चैनां बद्ध्वा कण्ठे तु पार्वतीम्

Sinabi ni Menā: “O Panginoon, pakinggan mo ang aking mga salita, at nararapat kang kumilos ayon dito. Kunin mo ang anak kong ito, at isabit si Pārvatī sa iyong leeg na parang kuwintas ng bulaklak (tanggapin siya bilang kabiyak).”

Verse 49

अधः पातय निःशंकं दास्ये तां न हराय हि । तथैनामथवा नाथ गत्वा वै सागरे सुताम्

“Ibagsak mo siya sa ibaba nang walang pag-aalinlangan; sapagkat hindi ko siya ibibigay kay Hara (Śiva). O kung hindi man, O panginoon, pumunta ka sa dagat at ipagkaloob siya bilang anak na babae ng karagatan.”

Verse 50

निमज्जय दयां त्यक्त्वा ततोऽद्रीश सुखी भव । यदि दास्यसि पुत्री त्वं रुद्राय विकटात्मने । तर्हि त्यक्ष्याम्यहं स्वामिन्निश्चयेन कलेवरम्

“Isantabi ang habag at ilubog (ako) sa dalamhati; pagkatapos, O Panginoon ng bundok, maging masaya ka. Kung ibibigay mo ang iyong anak na babae kay Rudra—na may kakila-kilabot na likas—kung gayon, O aking asawa, tiyak na iiwan ko ang katawang ito.”

Verse 51

ब्रह्मोवाच । इत्युक्ते च तदा तत्र वचने मेनया हठान् । उवाच वचनं रम्यं पार्वती स्वयमागता

Wika ni Brahmā: Nang magsalita si Menā roon nang may matigas na pagpupumilit, si Pārvatī mismo ang lumapit at nagsambit ng banayad at kaaya-ayang mga salita.

Verse 52

पार्वत्युवाच । मातस्ते विपरीता हि बुद्धिर्जाताऽशुभावहा । धर्मावलम्बनात्त्वं हि कथन्धर्मं जहासि वै

Sinabi ni Pārvatī: Ina, ang iyong pag-unawa ay tunay na lumihis at nagbubunga ng di-mabuting palatandaan. Yamang kumakapit ka sa dharma, paano mo tunay na maiiwan ang dharma?

Verse 53

अयं रुद्रोऽपरस्साक्षात्सर्वप्रभव ईश्वरः । शम्भुस्सुरूपस्सुखदस्सर्वश्रुतिषु वर्णितः

Ang Rudra na ito ay tunay na Siya mismong Kataas-taasan—ang Īśvara, pinagmumulan ng lahat. Siya si Śambhu, may anyong ganap at mapalad, tagapagkaloob ng kaligayahan, at pinupuri sa lahat ng Śruti (mga Veda).

Verse 54

महेशश्शंकरश्चायं सर्वदेवप्रभुस्स्वराट् । नानारूपाभिधो मातर्हरिब्रह्मादिसेवितः

O Ina, ang Panginoong ito ay si Maheśa—si Śaṅkara mismo—ang malayang hari at panginoon ng lahat ng mga diyos. Kilala Siya sa maraming anyo at maraming pangalan, at sinasamba maging nina Hari (Viṣṇu), Brahmā, at ng iba pang mga diyos.

Verse 55

अधिष्ठानं च सर्वेषां कर्ता हर्ता च स प्रभुः । निर्विकारी त्रिदेवेशो ह्यविनाशी सनातनः

Siya ang salalayan ng lahat; ang Panginoong iyon ang gumagawa at Siya rin ang bumabawi. Di-nagbabago, Panginoon ng tatlong diyos, Siya’y di-nasisira at walang hanggan.

Verse 56

यदर्थे देवतास्सर्वा आयाता किंकरीकृताः । द्वारि ते सोत्सवाश्चाद्य किमतोऽन्यत्परं सुखम्

Dahil sa iyo, dumating ang lahat ng mga diyos at naging mga tagapaglingkod; ngayon ay nakatayo sila sa mismong pintuan mo, nagdiriwang sa banal na kasayahan. Anong ligaya pa ang hihigit dito?

Verse 57

उत्तिष्ठातः प्रयत्नेन जीवितं सफलं कुरु । देहि मां त्वं शिवायास्मै स्वाश्रमं कुरु सार्थकम्

Bumangon ka at magsikap; gawing mabunga ang iyong buhay. Ihandog mo ako sa Panginoong Śiva, at sa gayon ay gawing ganap at makahulugan ang iyong āśrama (tungkulin ng sambahayan).

Verse 58

देहि मां परमेशाय शंकराय जनन्यहो । स्वीकुरु त्वमिमं मातर्विनयम्मे ब्रवीमि ते

“O Ina! Ipagkaloob mo ako kay Parameśa, kay Śaṅkara. Tanggapin mo ang hiling na ito, O Ina; buong pagpapakumbaba kong inihaharap sa iyo ang aking pagsusumamo.”

Verse 59

चेन्न दास्यसि तस्मै मां न वृणेऽन्यमहं वरम् । भागं लभेत्कथं सैंहं शृगालः परवंचकः

“Kung hindi mo ako ibibigay sa Kanya, wala na akong pipiliing ibang biyaya. Paano makakamtan ng mapanlinlang na asong-gubat ang bahagi ng leon?”

Verse 60

मनसा वचसा मातः कर्मणा च हरस्त्वयम् । मया वृतो वृतश्चैव यदिच्छसि तथा कुरु

“O Ina, sa isip, sa salita, at sa gawa, tunay na napasaiyo si Hara (Śiva). Pinili kita, at pinili mo rin ako—kaya ngayon, gawin mo ang nais mo.”

Verse 61

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य शिवावाक्यं मेना शैलेश्वरप्रिया । सुविलप्य महाक्रुद्धा गृहीत्वा तत्कलेवरम्

Sinabi ni Brahma: Nang marinig ang mga salitang ito ni Shiva, si Mena—ang minamahal ng panginoon ng mga bundok—ay labis na nanaghoy. Pagkatapos, sa matinding galit, kinuha niya ang katawang iyon.

Verse 62

मुष्टिभिः कूर्परैश्चैव दन्तान्धर्षयती च सा । ताडयामास तां पुत्रीं विह्वलातिरुषान्विता

Sa pamamagitan ng kanyang mga kamao at siko, at pagngangalit ng kanyang mga ngipin sa poot, hinampas niya ang anak na iyon—na nalulunod at binihag ng matinding galit.

Verse 63

ये तत्र ऋषयस्तात त्वदाद्याश्चापरे मुने । तद्धस्तात्ताम्परिच्छिद्य नित्युर्दूरतरं ततः

“Mahal ko, ang mga Ṛṣi na naroon—mula sa iyo at sa iba pa, O muni—pagkatapos kunin siya mula sa kamay niya at ilagay sa kanilang pag-iingat, ay umurong at lumayo nang malayo mula roon.”

Verse 64

तान्वै तथा विधान्दृष्ट्वा भर्त्सयित्वा पुनः पुनः । उवाच श्रावयन्ती सा दुर्वचो निखिलान्पुनः

Nang makita niyang kumikilos sila sa gayong di-wastong paraan, paulit-ulit niya silang pinagalitan; at upang marinig ng lahat, muli niyang binigkas ang lahat ng mabibigat na salitang iyon.

Verse 65

मेनोवाच । किं मेना हि करिष्येऽहं दुष्टां ग्रहवतीं शिवाम् । दास्याम्यस्यै गरन्तीव्रं कूपे क्षेप्स्यामि वा ध्रुवम्

Sinabi ni Mena: “Ano nga ba ang gagawin ko sa Śivā na ito, na masama ang loob at tila sinasakmal ng masamang impluwensiya? Bibigyan ko siya ng matinding lason, o tiyak na ihahagis ko siya sa balon.”

Verse 66

छेत्स्यामि कालीमथवा शस्त्रास्त्रैर्भूरिखण्डशः । निमज्जयिष्ये वा सिन्धौ स्वसुताम्पार्वतीं खलु

“Alinman, hihiwain ko si Kālī sa maraming piraso sa pamamagitan ng mga sandata; o tunay ngang ilulunod ko sa karagatan ang sarili kong anak na si Pārvatī.”

Verse 67

अथवा स्वशरीरं हि त्यक्ष्याम्याश्वन्यथा ध्रुवम् । न दास्ये शम्भवे कन्यां दुर्गां विकटरूपिणे

“Kung hindi, agad kong iiwan ang katawang ito—tiyak iyon. Hindi ko ibibigay kay Śambhu ang aking anak na si Durgā, ang kakila-kilabot at kahanga-hangang anyo.”

Verse 68

वरोऽयं कीदृशो भीमोऽनया लब्धश्च दुष्टया । कारितश्चोपहासो मे गिरेश्चापि कुलस्य हि

“Anong uri ng kakila-kilabot na biyaya ito na nakuha ng masamang babaeng iyon? Ginawa niya akong katatawanan—pati si Girīśa (Śiva) rin—at winasak pa ang dangal ng buong angkan namin.”

Verse 69

न माता न पिता भ्राता न बन्धुर्गोत्रजोऽपि हि । नो सुरूपं न चातुर्य्यं न गुहं वास्य किंचन

Wala siyang ina, wala siyang ama, wala siyang kapatid na lalaki, ni kamag-anak man sa angkan. Wala rin siyang kagandahang-anyo, wala siyang katalinuhan, at wala ni anumang nakatagong kahusayan sa kanya.

Verse 70

न वस्त्रं नाप्यलङ्कारास्सहायाः केऽपि तस्य न । वाहनं न शुभं ह्यस्य न वयो न धनन्तथा

Wala siyang kasuotan, ni anumang palamuti; wala rin siyang sinumang kasama. Wala siyang mapalad na sasakyan; wala ring kabataan, at wala ring kayamanan.

Verse 71

न पावित्र्यं न विद्या च कीदृशः काय आर्तिदः । किं विलोक्य मया पुत्री देयास्मै स्यात्सुमंगला

“Wala sa kanya ang kadalisayan ni ang karunungan. Anong uri ng katawan mayroon ang nagpapahirap na ito? Anong kabutihan ang nakita ko upang ibigay ko sa kanya ang aking anak na babae, upang siya’y maging tunay na mapalad at mapagpala?”

Verse 72

ब्रह्मोवाच । इत्यादि सुविलप्याथ बहुशो मेनका तदा । रुरोदोच्चैर्मुने सा हि दुःखशोकपरिप्लुता

Sinabi ni Brahmā: Pagkaraang managhoy nang gayon nang paulit-ulit, noon si Menakā—nilamon ng dalamhati at pighati—ay umiyak nang malakas, O pantas.

Verse 73

अथाहन्द्रुतमागत्याकथयम्मेनकां च ताम् । शिवतत्त्वं च परमं कुज्ञानहरमुत्तमम्

Pagkaraan ay sinabi niya, “Pumarito ka agad at sabihin din kay Menakā—iturong sa kanya ang pinakamataas na Śiva-tattva, ang dakilang katotohanang nag-aalis ng maling kaalaman at pagkaligaw.”

Verse 74

ब्रह्मोवाच । श्रोतव्यम्प्रीतितो मेने मदीयं वचनं शुभम् । यस्य श्रवणतः प्रीत्या कुबुद्धिस्ते विनश्यति

Sinabi ni Brahmā: “Menā, pakinggan mo nang may debosyon ang aking mapalad na mga salita. Ang sinumang makarinig nito nang may mapagmahal na pananampalataya, mawawasak ang maling pag-unawa at salat na paghatol.”

Verse 75

शङ्करो जगतः कर्ता भर्ता हर्ता तथैव च । न त्वं जानासि तद्रूपं कथन्दुःखं समीहसे

Si Śaṅkara ang Lumikha, Tagapagtaguyod, at Tagapagwasak ng sansinukob. Kung hindi mo tunay na nalalaman ang Kanyang tunay na anyo, paano mo kusang hahanapin ang dalamhati?

Verse 76

अनेकरूपनामा च नाना लीलाकरः प्रभुः । सर्वस्वामी स्वतन्त्रश्च मायाधीशोऽविकल्पकः

Siya ang Panginoon na may maraming anyo at maraming pangalan, na nagsasagawa ng sari-saring banal na līlā. Siya ang Soberano ng lahat, laging malaya at nagsasarili, ang naghahari sa Māyā, at ang Iisa na lampas sa lahat ng pagkakaiba at mapagpigil na pagpipilian.

Verse 77

इति विज्ञाय मेने त्वं शिवान्देहि शिवाय वै । कुहठन्त्यज कुज्ञानं सर्वकार्यविनाशनम्

Nang maunawaan ito, nagpasya siya: “Ikaw ay si Śivā—ialay mo ang iyong sarili kay Śiva, tunay nga. Talikdan ang baluktot na katigasan ng ulo at itapon ang maling kaalaman, sapagkat winawasak nito ang bawat marangal na gawain.”

Verse 78

ब्रह्मोवाच । इत्युक्ता सा मया मेना विलपन्ती मुहुर्मुहुः । लज्जां किंचिच्छनैस्त्यक्त्वा मुने मां वाक्यमब्रवीत्

Wika ni Brahmā: Nang masabi ko iyon, si Menā ay patuloy na nanaghoy nang paulit-ulit. Pagkaraan, unti-unti niyang inalis ang kanyang pagkamahiyain, O pantas, at sinabi niya sa akin ang mga salitang ito.

Verse 79

मेनोवाच । किमर्थन्तु भवान्ब्रह्मन्रूपमस्य महावरम् । व्यर्थीकरोति किमियं हन्यतां न स्वयं शिवा

Sabi ni Menā: “O Brahman, bakit mo ginagawang walang saysay ang dakila at napakahusay na anyo at biyayang iyon? Bakit kailangang patayin ang isang ito—bakit hindi siya patayin ni Śivā mismo?”

Verse 80

न वक्तव्यं च भवता शिवाय प्रतिदीयताम् । न दास्येऽहं शिवायैनां स्वसुताम्प्राणवल्लभाम्

“At huwag mo ring sabihin, ‘Ihandog siya kay Śiva.’ Hindi ko ibibigay kay Śiva ang aking sariling anak na babae, na minamahal ko na parang aking buhay.”

Verse 81

ब्रह्मोवाच । इत्युक्ते तु तदा सिद्धाः सनकाद्या महामुने । समागत्य महाप्रीत्या वचनं हीदमब्रुवन्

Wika ni Brahmā: “Nang masabi iyon, O dakilang pantas, ang mga ganap—si Sanaka at ang iba pa—ay lumapit. Puspos ng dakilang galak, sinabi nila ang mga salitang ito.”

Verse 82

सिद्धा ऊचुः । अयम्वै परमस्साक्षाच्छिवः परसुखावहः । कृपया च भवत्पुत्र्यै दर्शनन्दत्तवान्प्रभुः

Sinabi ng mga Siddha: “Ito nga ang Kataas-taasan—si Śiva mismo na hayag sa aming harapan—ang nagkakaloob ng sukdulang kaligayahan. Sa habag, ipinagkaloob ng Panginoon ang banal na darśana sa iyong anak na babae.”

Verse 83

ब्रह्मोवाच । अथोवाच तु तान्मेना विलप्य च मुहुर्मुहुः । न देया तु मया सम्यग्गिरिशायोग्ररूपिणे

Sinabi ni Brahmā: Pagkaraan, si Menā, na paulit-ulit na nananangis, ay nagsalita sa kanila: “Tunay, hindi ko nararapat ibigay (ang aking anak na babae) kay Girīśa na may kakila-kilabot na anyo.”

Verse 84

किमर्थन्तु भवन्तश्च सर्वे सिद्धाः प्रपञ्चिनः । रूपमस्याः परं नाम व्यर्थीकर्त्तुं समुद्यताः

“Sa anong dahilan kayong lahat—bagaman mga siddha na ganap at bihasa sa mga gawi ng daigdig—ay nagsisikap gawing walang saysay ang kanyang kataasang anyo at ang kanyang pinakadakilang pangalan?”

Verse 85

इत्युक्ते च तया तत्र मुनेऽहं चकितोऽभवम् । सर्वे विस्मयमापन्ना देवसिद्धर्षिमानवाः

Nang sabihin niya iyon doon, O muni, ako’y napamangha at nagulat; at ang lahat—mga deva, mga siddha, mga rishi, at mga tao—ay napasailalim sa pagtataka.

Verse 86

एतस्मिन्समये तस्या हठं श्रुत्वा दृढं महत् । द्रुतं शिवप्रियो विष्णुस्समागत्याऽब्रवीदिदम्

Noong sandaling iyon, nang marinig ang dakila at matatag niyang panata, si Viṣṇu—na laging minamahal ni Panginoong Śiva—ay agad na dumating at nagsalita ng ganito.

Verse 87

विष्णुरुवाच । पितॄणां च प्रिया पुत्री मानसी गुणसंयुता । पत्नी हिमवतस्साक्षाद्ब्रह्मणः कुलमुत्तमम्

Wika ni Viṣṇu: “Siya ang minamahal na anak na babae ng mga Pitṛ, isinilang sa isipan at puspos ng mga kabutihan; tunay na siya ang kabiyak ni Himavān. Siya’y mula sa pinakadakilang angkan ni Brahmā.”

Verse 88

सहायास्तादृशा लोके धन्या ह्यसि वदामि किम् । धर्मस्याधारभूतासि कथं धर्मं जहासि हि

Ang katulong na gaya mo ay bihira sa mundong ito—tunay na pinagpala ka; ano pa ang masasabi ko? Ikaw mismo ang sandigan ng dharma—paano mo magagawang talikuran ang dharma?

Verse 89

देवैश्च ऋषिभिश्चैव ब्रह्मणा वा मया तथा । विरुद्धं कथ्यते किं नु त्वयैव सुविचार्यताम्

Maging ng mga diyos, ng mga rishi, ni Brahmā, o maging ako—ano nga ba ang sinasabi rito na salungat sa katotohanan at wastong kaayusan? Ikaw mismo ang dapat magnilay-nilay nang maingat.

Verse 90

शिवत्वं न च जानासि निर्गुणस्य गुणस्स हि । विरूपस्स सुरूपो हि सर्वसेव्यस्सतां गतिः

Hindi mo pa tunay na nauunawaan ang kalagayang “pagka-Śiva”. Bagama’t Siya’y nirguṇa (lampas sa lahat ng katangian), Siya rin ang saligan ng lahat ng katangian. Bagama’t sa mata ng daigdig Siya’y tila walang anyo o kakaiba, sa Kanyang diwa Siya ang sukdulang kagandahan. Siya’y sinasamba ng lahat, at Siya ang kanlungan at huling hantungan ng mga matuwid.

Verse 91

तेनैव निर्मिता देवी मूलप्रकृतिरीश्वरी । तत्पार्श्वे च तदा तेन निर्मितः पुरुषोत्तमः

Sa Kanya lamang nilikha ang Diyosa—si Īśvarī, ang Mūla‑Prakṛti, ang pinakapangunang Ugat‑Kalikasan; at pagkaraan, sa Kanyang tabi, ipinamalas Niya ang Puruṣottama, ang Kataas-taasang Persona.

Verse 92

ताभ्यां चाहं तथा ब्रह्मा ततश्च गुणरूपतः । अवतीर्य स्वयं रुद्रो लोकानां हितकारकः

Mula sa dalawang yaon ay sumibol ako at si Brahmā; at pagkaraan, si Rudra mismo ay bumaba, taglay ang anyong binubuo ng mga guṇa, upang maghatid ng kapakanan sa mga daigdig.

Verse 93

ततो वेदास्तथा देवा यत्किंचिद्दृश्यते जगत् । स्थावरं जंगमं चैव तत्सर्वं शकरादभूत्

Mula sa Kanya sumibol ang mga Veda at ang mga diyos; tunay, anumang nakikita bilang sanlibutan—maging di-gumagalaw at gumagalaw—lahat ay nagmula kay Śaṅkara.

Verse 94

तद्रूपम्वर्णितं केन ज्ञायते केन वा पुनः । मया च ब्रह्मणा यस्य ह्यतो लब्धश्च नैव हि

Sino ang makapaglalarawan nang tunay sa anyong iyon, at sino rin ang ganap na makaaalam nito? Maging ako—si Brahmā—ay hindi kailanman nakaabot sa lubos na pagkaunawa sa Kanyang katotohanan.

Verse 95

आब्रह्मस्तम्बपर्यंतं यत्किञ्चिद्दृश्यते जगत् । तत्सर्वं च शिवं विद्धि नात्र कार्या विचारणा

Mula kay Brahmā hanggang sa isang hibla ng damo, anumang nakikita bilang sansinukob na ito—alamin na ang lahat ay si Śiva lamang; dito’y wala nang dapat pagtalunan pa.

Verse 96

स एवेदृक्सुरूपेणावतीर्णो निजलीलया । शिवातपः प्रभावाद्धि तव द्वारि समागतः

Siya mismo, sa gayong marikit na anyo, ay bumaba sa pamamagitan ng Kanyang banal na lila; tunay nga, sa kapangyarihan ng pag-aayuno at pagtitika para kay Śiva, Siya’y dumating sa mismong pintuan mo.

Verse 97

तस्मात्त्वं हिमवत्पत्नि दुःखं मुञ्च शिवम्भज । भविष्यति महानन्दः क्लेशो यास्यति संक्षयम्

Kaya nga, O kabiyak ni Himavān, iwaksi ang dalamhati at manangan kay Śiva sa tapat na pagsamba. Tiyak na sisilang ang dakilang kaligayahan, at ang iyong mga pagdurusa’y mauubos nang lubos.

Verse 98

ब्रह्मोवाच एवम्प्रबोधितायास्तु मेनकाया अभून्मुने । तस्यास्तु कोमलं किंचिन्मनो विष्णुप्रबोधितम्

Sinabi ni Brahmā: “O pantas, nang maturuan nang gayon si Menakā ay naging handang tumanggap; at ang kanyang malambot na puso—na napalambot sa kalooban—ay sa ilang sukat ay nagising sa payo ni Viṣṇu.”

Verse 99

परं हठं न तत्याज कन्यान्दातुं हराय न । स्वीचकार तदा मेना शिवमायाविमोहि ता

Ngunit hindi niya binitiwan ang kanyang matigas na pasya na huwag ibigay ang dalaga kay Hara (Śiva). Pagkaraan, si Menā—na nalito sa banal na Māyā ni Śiva—ay nagbigay ng pagsang-ayon.

Verse 100

उवाच च हरिं मेना किञ्चिद्बुद्ध्वा गिरिप्रिया । श्रुत्वा विष्णुवचो रम्यं गिरिजाजननी हि सा

Pagkaraan, si Menā—minamahal ng Bundok (Himālaya) at ina ni Girijā—matapos maunawaan nang bahagya ang bagay, ay nagsalita kay Hari, pagkaraang marinig ang kaaya-ayang mga salita ni Viṣṇu.

Verse 101

यदि रम्यतनुस्स स्यात्तदा देया मया सुता । नान्यथा कोटिशो यत्नैर्वच्मि सत्यन्दृढं वचः

“Kung tunay ngang taglay niya ang anyong marikit at karapat-dapat, ibibigay ko ang aking anak na babae sa pag-aasawa. Kung hindi—kahit magsikap pa nang sampu-sampung milyong ulit—hindi mangyayari. Ito’y sinasabi ko bilang matibay na katotohanan, isang panatang di matitinag.”

Verse 102

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा वचनं मेना तूष्णीमास दृढव्रता । शिवेच्छाप्रेरिता धन्या तथा याखिलमोहिनी

Wika ni Brahmā: Pagkasabi ng mga salitang iyon, si Menā—ang babaeng matatag sa kanyang panata—ay nanahimik. Tunay na pinagpala siya, sapagkat inudyukan ng kalooban ni Śiva; at nanatili siyang may kakayahang umakit at magpahilo sa lahat.