Sarga 24

Verse 1

तत: प्रभाते विमले कृताह्निकमरिन्दमौ।विश्वामित्रं पुरस्कृत्य नद्यास्तीरमुपागतौ।।1.24.1।।

Pagkaraan, sa maliwanag at dalisay na bukang-liwayway, matapos ganapin ng dalawang manlulupig ng kaaway ang kanilang mga ritwal sa umaga, at pinangungunahan ni Viśvāmitra, narating nila ang pampang ng ilog.

Verse 2

ते च सर्वे महात्मानो मुनयस्संश्रितव्रता:।उपस्थाप्य शुभां नावं विश्वामित्रमथाब्रुवन्।।1.24.2।।

Pagkaraan, ang lahat ng mga dakilang-makaluluwang muni, matatag sa kanilang mga panata, ay inihanda ang isang mapalad na bangka at nagsalita kay Viśvāmitra, na nagsasabi:

Verse 3

आरोहतु भवान्नावं राजपुत्रपुरस्कृत:।अरिष्टं गच्छ पन्थानं मा भूत्कालविपर्यय:।।1.24.3।।

“Kagalang-galang na ginoo, sa pangunguna ng mga prinsipe, mangyaring sumakay kayo sa bangka. Lumakad sa landas na ligtas sa kapahamakan; nawa’y huwag masayang ang oras.”

Verse 4

विश्वामित्रस्तथेत्युक्तवा तानृषीनभिपूज्य च।ततार सहितस्ताभ्यां सरितं सागरङ्गमाम्।।1.24.4।।

Si Viśvāmitra, matapos sabihing “Gayon nga,” ay pinarangalan ang mga pantas na iyon; at kasama ang dalawang prinsipe, tinawid niya ang ilog na dumadaloy patungo sa karagatan.

Verse 5

ततश्शुश्राव वै शब्दमतिसंरम्भवर्धितम्।मध्यमागम्य तोयस्य सह राम:कनीयसा।।1.24.5।।

Pagkatapos, nang marating nila ang gitna ng tubig, si Rāma—kasama ang kaniyang nakababatang kapatid—ay nakarinig ng isang dagundong na tunog, lalo pang tumitindi dahil sa marahas na agos ng ilog.

Verse 6

अथ रामस्सरिन्मध्ये पप्रच्छ मुनिपुङ्गवम्।वारिणो भिद्यमानस्य किमयं तुमुलो ध्वनि:।।1.24.6।।

Sa gitna ng ilog, tinanong ni Rama ang pinakadakilang pantas: "Ano ang maingay na tunog na ito, na tila nahahati ang tubig?"

Verse 7

राघवस्य वचश्श्रुत्वा कौतूहलसमन्वित:।कथयामास धर्मात्मा तस्य शब्दस्य निश्चयम्।।1.24.7।।

Nang marinig ang mga salita ni Rāghava, na hitik sa pananabik at pag-uusisa, ipinaliwanag ng dharmātmā (Viśvāmitra) sa kanya ang tunay na pinagmulan ng tunog na iyon.

Verse 8

कैलासपर्वते राम मनसा निर्मितं सर:।ब्रह्मणा नरशार्दूल तेनेदं मानसं सर:।।1.24.8।।

“O Rāma, tigre sa mga tao: sa Bundok Kailāsa, nilikha ni Brahmā sa kapangyarihan ng kanyang isipan ang isang lawa; kaya ang lawang ito’y tinatawag na Mānasā (Manasa) Lake.”

Verse 9

तस्मात्सुस्राव सरसस्सायोध्यामुपगूहते ।सर प्रवृत्ता सरयू: पुण्या ब्रह्मसरश्च्युता।।1.24.9।।

“Mula sa lawang iyon ay umagos ang isang ilog—ang banal na batis na yumayakap sa Ayodhyā. Sapagkat nagmumula ito sa lawa, tinatawag itong Sarayū, at ito’y sagrado, yamang sumisibol mula sa lawa ni Brahmā.”

Verse 10

तस्यायमतुलश्शब्दो जाह्नवीमभिवर्तते।वारिसङ्क्षोभजो राम प्रणामं नियत:कुरु।।1.24.10।।

Habang papalapit ang Jāhnavī (Gaṅgā), sumisiklab ang walang kapantay na ugong na yaon mula sa pag-uga at pagsasalpukan ng mga tubig. Rāma, sa payapang isip, ialay mo ang iyong mapitagang pagpupugay.

Verse 11

ताभ्यां तु तावुभौ कृत्वा प्रणाममतिधार्मिकौ।तीरं दक्षिणमासाद्य जग्मतुर्लघुविक्रमौ।।1.24.11।।

Yaong dalawa, na lubhang matuwid, matapos yumukod sa dalawang ilog, ay narating ang timog na pampang at nagpatuloy nang mabilis.

Verse 12

स वनं घोरसङ्काशं दृष्ट्वा नृपवरात्मज:।अविप्रहतमैक्ष्वाक: पप्रच्छ मुनिपुङ्गवम्।।1.24.12।।

Nang makita niya ang kagubatang kakila-kilabot at wari’y di pa natatapakan, ang prinsipe ng Ikṣvāku—anak ng pinakamainam na hari—ay nagtanong sa pinakadakilang muni.

Verse 13

अहो वनमिदं दुर्गं झिल्लिकागणनादितम्।भैरवैश्शपदै: पूर्णं शकुन्तैर्दारुणारुतै:।।1.24.13।।

“Aba! Ang gubat na ito’y tunay na mahirap tawirin—umaalingawngaw sa walang tigil na koro ng mga kuliglig, punô ng nakapanghihilakbot na mababangis na hayop, at ng mga ibong may mararahas na huni.”

Verse 14

नानाप्रकारैश्शकुनै र्वाश्यद्भिर्भैरवस्वनै:।सिंहव्याघ्रवराहैश्च वारणैश्चोपशोभितम्।।1.24.14।।

“Umaalingawngaw ito sa nakapanghihilakbot na huni ng sari-saring ibon, at pinaninirahan—kaya lalo pang mabagsik—ng mga leon, tigre, baboy-ramo, at mga elepante.”

Verse 15

धवाश्वकर्णककुभैर्बिल्वतिन्दुकपाटलै:। सङ्कीर्णं बदरीभिश्च किन्न्वेतद्दारुणं वनम्।।1.24.15।।

“Masinsin ito sa mga punong dhava, aśvakarṇa, kakubha, bilva, tinduka, at pāṭala; at siksik din sa badarī—ano nga ba ang kakila-kilabot na gubat na ito?”

Verse 16

तमुवाच महातेजा विश्वामित्रो महामुनि:।श्रूयतां वत्स काकुत्स्थ यस्यैतद्दारुणं वनम्।।1.24.16।।

At sinabi sa kanya ng dakilang maningning na si Viśvāmitra, ang dakilang muni: “Makinig ka, anak na mahal ng angkang Kakutstha; sasabihin ko kung kanino ang nakapanghihilakbot na gubat na ito.”

Verse 17

एतौ जनपदौ स्फीतौ पूर्वमास्तां नरोत्तम।मलदाश्च करूशाश्च देवनिर्माणनिर्मितौ।।1.24.17।।

“O pinakamainam sa mga tao, noong unang panahon ay may dalawang masaganang kaharian dito—ang Maladā at ang Karūśā—na nilikha ng mga tagapagtayong makalangit.”

Verse 18

पुरा वृत्रवधे राम मलेन समभिप्लुतम्।क्षुधा चैव सहस्राक्षं ब्रह्महत्या समाविशत्।।1.24.18।।

“Noong sinaunang panahon, O Rāma, matapos mapatay si Vṛtra, sinakmal ang libong-matang si Indra ng brahmahatyā—ang kasalanan ng pagpatay sa isang brāhmaṇa—at siya’y nalugmok din sa karumihan at gutom.”

Verse 19

तमिन्द्रं स्नापयन् देवा ऋषयश्च तपोधना:।कलशैस्स्नापयामासुर्मलं चास्य प्रमोचयन्।।1.24.19।।

Pinaliguan ng mga deva at ng mga rishi—na ang yaman ay tapas—si Indra gamit ang mga banga ng tubig, at sa gayon ay inalis ang kanyang karumihan sa katawan.

Verse 20

इह भूम्यां मलं दत्वा दत्वा कारूशमेव च।शरीरजं महेन्द्रस्य ततो हर्षं प्रपेदिरे।।1.24.20।।

Matapos iwan dito sa lupang ito ang karumihan ng katawan ni Mahendra, pati na rin ang kanyang gutom, ang mga diyos ay nagtamo ng malaking kagalakan.

Verse 21

निर्मलो निष्करूशश्च शुचिरिंन्द्रो यदाभवत्।ददौ देशस्य सुप्रीतो वरं प्रभुरनुत्तमम्।।1.24.21।।

Nang maging dalisay si Indra—malaya sa bahid at malaya sa gutom—ang makapangyarihang panginoon, na lubos na nasiyahan, ay nagkaloob sa rehiyong iyon ng walang kapantay na biyaya.

Verse 22

इमौ जनपदौ स्फीतौ ख्यातिं लोके गमिष्यत:।मलदाश्च करूशाश्च ममाङ्गमलधारिणौ।।1.24.22।।

Hayaan ang dalawang lalawigang ito, na nagdadala ng mga dumi mula sa aking sariling katawan, ay umunlad at magtamo ng katanyagan sa mundo bilang Malada at Karusha.

Verse 23

साधु साध्विति तं देवा: पाकशासनमब्रुवन्।देशस्य पूजां तां दृष्ट्वा कृतां शक्रेण धीमता।।1.24.23।।

Nang makita ang karangalang ipinagkaloob sa lupain ng matalinong si Sakra, sinabi ng mga diyos kay Pakasasana: Magaling! Magaling!

Verse 24

एतौ जनपदौ स्फीतौ दीर्घकालमरिन्दम।मलदाश्च करूशाश्च मुदितौ धनधान्यत:।।1.24.24।।

O tagapuksa ng mga kaaway, ang dalawang maunlad na lalawigang ito—Malada at Karusha—ay nanatiling masaya sa mahabang panahon, mayaman sa kayamanan at butil.

Verse 25

कस्यचित्त्वथ कालस्य यक्षी वै कामरूपिणी।बलं नागसहस्रस्य धारयन्ती तदा ह्यभूत्।।1.24.25।। ताटका नाम भद्रं ते भार्या सुन्दस्य धीमत:। 2मारीचो राक्षस: पुत्रो यस्याश्शक्रपराक्रम:।।1.24.26।।

Pagkaraan ng ilang panahon, may lumitaw na isang yakṣī na nagbabagong-anyo ayon sa nais, taglay ang lakas ng sanlibong elepante. Siya’y tinawag na Tāṭakā—nawa’y mapabuti ka—ang asawa ng marunong na Sunda, at ina ng rākṣasang si Mārīca, na ang tapang ay tulad ng kay Śakra.

Verse 26

कस्यचित्त्वथ कालस्य यक्षी वै कामरूपिणी।बलं नागसहस्रस्य धारयन्ती तदा ह्यभूत्।।1.24.25।। ताटका नाम भद्रं ते भार्या सुन्दस्य धीमत:। 2मारीचो राक्षस: पुत्रो यस्याश्शक्रपराक्रम:।।1.24.26।।

Pagkaraan ng ilang panahon, may lumitaw na isang yakṣī na nagbabagong-anyo ayon sa nais, taglay ang lakas ng sanlibong elepante. Siya’y tinawag na Tāṭakā—nawa’y mapabuti ka—ang asawa ng marunong na Sunda, at ina ng rākṣasang si Mārīca, na ang tapang ay tulad ng kay Śakra.

Verse 27

वृत्तबाहुर्महावीर्यो विपुलास्य तनुर्महान्।राक्षसो भैरवाकारो नित्यं त्रासयते प्रजा:।।1.24.27।।

May isang rākṣasa na bilugan at makapangyarihan ang mga bisig—dakila ang sigla, malapad ang mukha at napakalaki ng katawan—nakapangingilabot ang anyo, at walang tigil na nagpapahirap sa mga tao.

Verse 28

इमौ जनपदौ नित्यं विनाशयति राघव।मलदांश्च करूशांश्च ताटका दुष्टचारिणी।।1.24.28।।

"O Raghava, ang masamang Tataka na iyon ay patuloy na sumisira sa dalawang rehiyong ito—ang Malada at Karusa."

Verse 29

सेयं पन्थानमावृत्य वसत्यध्यर्धयोजने।अत एव न गन्तव्यं ताटकाया वनं यत:।।1.24.29।।

"Hinaharangan niya ang daan at nakatira may isa't kalahating yojana mula rito. Dahil dito, walang dumaraan, sapagkat ito ay gubat ni Tataka."

Verse 30

स्वबाहुबलमाश्रित्य जहीमां दुष्टचारिणीम्।मन्नियोगादिमं देशं कुरु निष्कण्टकं पुन:।।1.24.30।।

"Gamit ang lakas ng iyong sariling mga bisig, paslangin mo ang masamang nilalang na ito. Sa aking utos, gawin mong ligtas at walang tinik muli ang lupaing ito."

Verse 31

न हि कश्चिदिमं देशं शक्नोत्यागन्तुमीदृशम्।यक्षिण्या घोरया राम उत्सादितमसह्यया।।1.24.31।।

"O Rama, walang sinuman ang makapapasok sa lupaing ito sa ganitong kalagayan—na winasak ng nakasisindak at hindi matitiis na yakshini."

Verse 32

एतत्ते सर्वमाख्यातं यथैतद्दारुणं वनम्।यक्ष्या चोत्सादितं सर्वमद्यापि न निवर्तते।।1.24.32।।

Naipahayag ko na sa iyo ang lahat—kung paanong naging mabagsik ang gubat na ito, at kung paanong winasak ng yakṣī ang lahat; hanggang ngayo’y hindi pa rin siya umaalis.

Verse 33

"Gamit ang lakas ng iyong sariling mga bisig, paslangin mo ang masamang nilalang na ito. Sa aking utos, gawin mong ligtas at walang tinik muli ang lupaing ito."