Ramayana — Bala Kanda, Sarga 24, Shloka 30

गङ्गा–सरयू-सङ्गमः, मलद–करूश-देशकथा, ताटकावनप्रवेशोपदेशः

The Confluence of Gaṅgā and Sarayū; the Tale of Malada–Karūśa; Counsel on Tātakā’s Forest

Devanagari script

स्वबाहुबलमाश्रित्य जहीमां दुष्टचारिणीम्।मन्नियोगादिमं देशं कुरु निष्कण्टकं पुन:।।1.24.30।।

Transliteration

sva-bāhu-balam āśritya jahīmāṃ duṣṭacāriṇīm |

man-niyogād imaṃ deśaṃ kuru niṣkaṇṭakaṃ punaḥ ||1.24.30||

Translation

"Gamit ang lakas ng iyong sariling mga bisig, paslangin mo ang masamang nilalang na ito. Sa aking utos, gawin mong ligtas at walang tinik muli ang lupaing ito."

Word by Word

• सा: she
• सा: कर्ता
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• इयम्: this (one)
• इयम्: समनाधिकरण (Apposition to सा)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेष-निर्देश (deictic)

• पन्थानम्: the path
• पन्थानम्: कर्म (Object of आवृत्य)
• Type: Noun
• Root: पथिन्/पन्थान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आवृत्य: having blocked
• आवृत्य: पूर्वकाल-क्रिया (Gerund; manner)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); 'having covered/blocked'

• वसति: dwells
• वसति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• अध्यर्धयोजने: at a distance of one-and-a-half yojanas
• अध्यर्धयोजने: अधिकरण (देशाधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: अध्यर्धयोजन = अध्यर्ध + योजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन; तत्पुरुष: 'one-and-a-half yojanas' as a measure; स्थानवाचक

• अतः: therefore
• अतः: सम्बन्ध (Reason)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थ (causal adverb)

• एव: indeed/just
• एव: सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (restrictive particle)

• न: not
• न: सम्बन्ध (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• गन्तव्यम्: should be traversed
• गन्तव्यम्: विधेय (Obligation predicate)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + तव्यत् (कृदन्त)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/obligation); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय: 'should be gone/should be traversed'

• ताटकायाः: of Tāṭakā
• ताटकायाः: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: ताटका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• वनम्: forest
• वनम्: कर्म (Object; destination)
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here as object of implied 'go' with गन्तव्यम्

• यतः: because/for which reason
• यतः: सम्बन्ध (Reason)
• Type: Indeclinable
• Root: यतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थ (causal relative adverb)

Characters & Entities

• Viśvāmitra
• Rāma
• Tāṭakā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Kṣatriya-dharma: using rightful strength to remove a persistent threat and restore safety for the community.

What is the narrative situation?

Viśvāmitra explicitly commands Rāma to eliminate Tāṭakā so the region becomes secure again.

Which character virtue is emphasized?

Courage in service of justice—strength is framed as a tool for protection, not aggression.