Adhyaya 7

Verse 1

दितिरुवाच । सत्यमुक्तं त्वया नाथ सर्वमेव न संशयः । भर्तृस्नेहं परित्यज्य गता सापत्न्यजं द्विज

Sinabi ni Diti: “Tunay ang iyong sinabi, O panginoon; sa lahat ng ito’y walang pag-aalinlangan. Tinalikdan niya ang pag-ibig sa asawa at nagtungo sa anak na isinilang sa kapwa-asawa, O dalawang-ulit na isinilang.”

Verse 2

अभिमानेन दुःखेन मानभंगेन सत्तम । महादुःखेन संतप्ता करिष्ये प्राणमोचनम्

O pinakamabuting tao, pinahihirapan ako ng dalamhating mula sa pagmamataas at sa pagkabasag ng aking dangal; sa tindi ng pighati, wawakasan ko ang aking buhay.

Verse 3

कश्यप उवाच । श्रूयतामभिधास्यामि यथा शांतिर्भविष्यति । न कः कस्य भवेत्पुत्रो न माता न पिता शुभे

Sinabi ni Kaśyapa: “Makinig; ipaliliwanag ko kung paano darating ang kapayapaan. O mapalad, walang sinuman ang tunay na pag-aari ng iba bilang ‘anak’; sa sukdulan, wala ring ‘ina’ ni ‘ama.’”

Verse 4

न भ्राता बांधवः कस्य न च स्वजनबांधवाः । एवं संसारसंबंधो मायामोहसमन्वितः

Kanino ba tunay na kapatid ang kapatid na nananatili? Ni ang mga kamag-anak at sariling mga tao ay hindi rin pangmatagalang bigkis. Ganyan ang ugnayan sa saṃsāra—nababalot ng māyā at pagkalito.

Verse 5

स्वयमेव पिता देवि स्वयं माताथ बांधवाः । स्वयं स्वजनवर्गश्च स्वयं धर्मः सनातनः

O Diyosa, ang tao mismo ang nagiging sariling ama; siya rin ang nagiging sariling ina at mga kaanak. Siya rin ang nagiging sariling lipon ng kamag-anak, at siya rin ang nagiging sariling walang hanggang Dharma.

Verse 6

आचारेण नरो देवि सुखित्वमुपजायते । अनाचारेण पापेन नाशं याति तथा ध्रुवम्

O Diyosa, sa wastong asal nagkakamit ang tao ng kaligayahan; ngunit sa makasalanang masamang gawi, tiyak na napapahamak at nauuwi sa pagkawasak.

Verse 7

क्रूरयोनिं प्रयात्येवं नरो देवि न संशयः । कर्मणा सत्यहीनेन महापापेन मोहतः

O Diyosa, walang alinlangan: sa ganitong paraan ang tao’y muling isinisilang sa malupit na sinapupunan, dahil sa pagkalito, sa pamamagitan ng malaking kasalanan—mga gawang salat sa katotohanan.

Verse 8

रिपुत्वे वर्त्तते मर्त्यः प्राणिनां नित्यसंस्थितः । रिपवस्तस्य वर्तन्ते यत्र तत्र न संशयः

Ang mortal na laging namamalagi sa mga nilalang na may pusong kaaway ay tiyak na magkakaroon ng mga kaaway saanman—walang alinlangan dito.

Verse 9

मैत्रेण वर्तते मर्त्यो यदा लोके प्रिये शुभे । तदा तस्य भवंत्येव मित्राः सर्वत्र भामिनि

O minamahal na mapalad na ginang, kapag ang mortal ay namumuhay sa daigdig nang may pagkakaibigan, kung gayon, O maningning na isa, tiyak na may mga kaibigang lilitaw para sa kanya sa lahat ng dako.

Verse 10

कृषिकारो यदा देवि छन्नं बीजं सुसंस्थितम् । यादृशं तु भवत्येव तादृशं फलमश्नुते

O Diyosa, kapag ang magsasaka’y maingat na tinatakpan at maayos na inilalagak ang binhi, tunay ngang aanihin niya ang bungang ganap na kaayon ng naihasik.

Verse 11

तथा तव च पुत्रैश्च साधुभिः स्पर्धितं सह । कर्मणस्तस्य तत्प्राप्तं फलं भुंक्ष्व सुसंस्थितम्

Gayundin, ikaw—kasama ng iyong mga anak at ng mga banal—ay nakipagpaligsahan. Kaya, matatag na nakatindig, tanggapin at lasapin ang bungang ngayo’y dumating sa iyo bilang bunga ng gawang iyon.

Verse 12

तव पुत्रा महाभागे तपः शांति विवर्जिताः । तेन पापेन ते सर्वे पतिता वै महत्पदात्

O mapalad na ginang, ang iyong mga anak ay salat sa tapasya at kapayapaang-loob; dahil sa kasalanang iyon, silang lahat ay tunay na nahulog mula sa dakilang kalagayan.

Verse 13

एवं ज्ञात्वा शमं गच्छ मुंच दुःखं सुखं तथा । कस्य पुत्राश्च मित्राणि कस्य स्वजन बांधवाः

Sa pagkaalam nito, lumakad ka sa kapayapaang-loob; bitawan mo ang dalamhati at gayundin ang ligaya. Kanino ba ang mga anak at mga kaibigan, at kanino ang sariling angkan at mga kamag-anak?

Verse 14

आत्मकर्मानुसारेण सुखं जीवंति जंतवः । परार्थे चिंतनं देवि तत्त्वज्ञानेन पंडिताः

Ang mga nilalang ay namumuhay nang may ginhawa ayon sa sariling karma. Datapwat, O Diyosa, ang marurunong—sa tunay na kaalaman sa katotohanan—inihahandog ang pagninilay sa ikabubuti ng iba.

Verse 15

न कुर्वंति महात्मानो व्यर्थमेव न संशयः । पंचभूतात्मकं कायं केवलं संधिजर्जरम्

Ang mga dakilang kaluluwa ay hindi gumagawa ng walang saysay—walang alinlangan dito—sapagkat ang katawan ay binubuo ng limang elemento at tanging balangkas na unti-unting nauupos sa mga kasukasuan.

Verse 16

आत्ममित्रं कृतं तेन सर्वं देवि सुखाशया । आत्मा नाम महापुण्यः सर्वगः सर्वदर्शकः

O Diyosa, sa pag-asang makamtan ang ginhawa, ginawa niyang kaibigan ang sariling Sarili sa lahat ng paraan. Ang Sarili ay tunay na dakilang kabanalan—nasa lahat ng dako at nakakakita ng lahat.

Verse 17

सर्वसिद्धिस्तु सर्वात्मा सात्विकः सर्वसिद्धिदः । एवं सर्वमयो देवि भ्रमत्येको निरञ्जनः

Siya ang ganap na katuparan ng lahat ng siddhi, ang Sarili ng lahat, dalisay sa sattva, at tagapagkaloob ng bawat kasakdalan. Kaya, O Diyosa, bagaman Siya’y lumalaganap sa lahat bilang lahat, ang Nag-iisang Walang-Dungis ay wari’y gumagala.

Verse 18

भ्रमता निर्जने येन मूर्तिमंतो द्विजोत्तमाः । चत्वारो दर्शिताः पुण्या मूर्तिमंतो महौजसः

Habang Siya’y gumagala sa isang liblib na pook, apat na lubhang banal na mga brahmin—nagniningning at may anyo—ang ipinakita sa Kanya: makapangyarihan sa liwanag at hayag sa katawan.

Verse 19

पंचमः श्वसनश्चैव पूर्वाणां मित्रमेव च । अथो आत्मा समायातो ज्ञानसाहाय्यमेव वा

Ang ikalima ay ang Hininga (Prāṇa) mismo, tunay na kaibigan ng mga nauna. O kaya naman, ang Sarili ang dumating—tunay ngang bilang saklolo sa kaalaman.

Verse 20

स तान्दृष्ट्वा महात्मा वै ज्ञानमात्मा समब्रवीत् । ज्ञान पश्य अमी पंच मंत्रयंतः परस्परम्

Nang makita sila, ang dakilang-loob ay nagsalita sa Jñāna at wika: “O Jñāna, masdan—ang limang ito’y nagsasanggunian sa isa’t isa.”

Verse 21

एतान्गत्वाब्रवीहि त्वं यूयं क इति पृच्छ ह । ज्ञानं वाक्यं परं श्रुत्वा सार्थं तस्य महात्मनः

Lumapit ka sa kanila at magsalita; itanong mo, ‘Sino kayo?’ Nang marinig ang kataas-taasang pananalitang puspos ng karunungan mula sa dakilang-loob na iyon, (malalaman) ang tunay nilang layon.

Verse 22

तदाहात्मानमाराध्यमेतैः किं ते प्रयोजनम् । तत्त्वतो ब्रूहि मे देव सदा शुद्धोसि सर्वदा

Pagkatapos ay sinabi niya: “Sa mga ito, ano ang layon mo sa pagsamba sa sarili mong Sarili? Ihayag mo sa akin ang katotohanan, O Panginoon—sapagkat ikaw ay laging dalisay, magpakailanman.”

Verse 23

आत्मोवाच । एते पंच महाभागा रूपवंतो मनस्विनः । गत्वा संदर्शयाम्येनानाभाष्ये ज्ञान श्रूयताम्

Ang Sarili ay nagsabi: “Ang limang ito ay tunay na mapalad—marikit at matatag ang isip. Ako’y yayaon at ipapakita ko sila sa iyo, at kakausapin ko sila. Pakinggan nawa ang aral na ito.”

Verse 24

भव्यानेतान्प्रवक्ष्यामि पंचमीं गतिमागतान् । दूतत्वं गच्छ भो ज्ञान कुशलो दूतकर्मणि

“Ngayon ay ilalarawan ko ang mga mararangal na ito na nakaabot sa ikalimang kalagayan. Humayo ka, O Jñāna, at gampanan ang tungkulin ng sugo—sanay ka sa gawain ng sugo.”

Verse 25

ज्ञानमुवाच । त्वमात्मञ्छृणु मे वाक्यं सत्यं सत्यं वदाम्यहम् । एतेषां संगतिस्तात कार्या नैव त्वया कदा

Si Jñāna ay nagsabi: “O mahal na Sarili, pakinggan mo ang aking salita; katotohanan ito—katotohanan nga ang sinasabi ko. Huwag kang makipag-ugnay sa kanila kailanman, sa anumang panahon.”

Verse 26

पंचानामपि शुद्धात्मन्न कार्यं शुभमिच्छता । भवतः संगतिं मोह इच्छत्येष महामते

O dalisay na kaluluwa, sa naghahangad ng kabutihang mapalad, hindi dapat hanapin ang pakikisama kahit sa limang ito. Ngunit ang nalilinlang na ito ay nagnanais ng iyong pakikisama, O dakilang pantas na may malawak na pag-iisip.

Verse 27

आत्मोवाच । एतेषां संगतिं ज्ञान कस्माद्वारयते भवान् । तन्मे त्वं कारणं ब्रूहि याथातथ्येन पंडित

Wika ng Sarili: “O pantas, bakit mo, bagaman may kaalaman, hinahadlangan ang pakikisama sa mga taong ito? Ipaalam mo sa akin ang dahilan—tapat at ayon sa tunay na kalagayan, O marunong.”

Verse 28

ज्ञानमुवाच । एतेषां संगमात्रात्तु महद्दुःखं भविष्यति । दुःखमूला हि पंचैव शोकसंतापकारकाः

Wika ni Jñāna: “Sa simpleng pakikisama lamang sa kanila, lilitaw ang malaking pagdurusa. Tunay, may limang yaon na siyang ugat ng pagdurusa, na nagbubunga ng dalamhati at paghapdi.”

Verse 29

एवमस्तु महाप्राज्ञ करिष्ये वचनं तव । ज्ञानमाभाष्य स ह्यात्मा ध्यानेन सह संगतः

“Gayon nga, O dakilang pantas; susundin ko ang iyong salita.” Matapos magsalita tungkol sa tunay na kaalaman, ang Sarili sa loob ay napag-isa sa pagninilay (dhyāna).

Verse 30

कश्यप उवाच । ततः पंचैव ते तत्राद्राक्षुरात्मानमेव तम् । बुद्धिमूचुः समाहूय संगच्छात्मानमेव हि

Wika ni Kaśyapa: Pagkaraan, nakita roon ng limang yaon na walang iba kundi ang kanilang sariling Sarili. Tinipon nila ang kanilang buddhi at nagsabi: “Makipag-isa ka sa Sarili lamang.”

Verse 31

दूतत्वं कुरु कल्याणि अस्माकमात्मना सह । पंचतत्त्वा महात्मानो विश्वस्यधारकाः शुभाः

“O mapalad na isa, gampanan mo ang tungkulin ng aming sugo, kasama ng aming sariling mga Sarili. Yaong mga dakilang kaluluwa—binubuo ng limang elemento—ay mapagpala at siyang nagtatangan sa sansinukob.”

Verse 32

भवतो मैत्रमिच्छंति इत्याभाष्य महामतिम् । गत्वा बुद्धे त्वया कार्यं कर्तव्यं न इतो व्रज

Paglapit sa marunong, sinabi niya: “Nais nilang makipagkaibigan sa iyo. Kaya pumaroon ka na may wastong pag-unawa; gawin ang dapat gawin—huwag kang umalis dito.”

Verse 33

एवमस्तु महाभागा करिष्ये कार्यमुत्तमम् । एवमाभाषितं तेषां गत्वाऽहात्मानमेव तम्

“Mangyari nawa, O mga mararangal; aking tutuparin ang dakilang gawain.” Pagkasabi nito sa kanila, siya mismo’y nagtungo roon—sa mismong taong iyon.

Verse 34

अहं बुद्धिर्महाभाग भवंतं समुपागता । दूतत्वे महतां पार्श्वात्तेषां त्वं वचनं शृणु

Ako si Buddhi, O mapalad na dakila, ay lumapit sa iyo. Bilang sugo mula sa panig ng mga dakilang nilalang, pakinggan mo ang kanilang pahayag.

Verse 35

भवन्मैत्रीं समिच्छंति अक्षयां पंच आत्मकाः । कुरु मैत्रीं महाप्राज्ञ जहि ध्यानं सुदूरतः

Ang limang sangkap ay nagnanais ng iyong di-nagmamaliw na pakikipagkaibigan. O lubhang marunong, itaguyod ang pagkakaibigan—iwaksi ang pagninilay at ilayo ito nang malayo.

Verse 36

ध्यानमुवाच । न कर्तव्यं त्वया चात्मन्नैतेषां वै समागमम् । एषां संसर्गमात्रेण महुद्दुःखं भविष्यति

Nagsalita si Dhyāna: “O minamahal, hindi mo dapat makisalamuha sa kanila. Sa simpleng pagdikit lamang sa kanila, lilitaw ang matinding pagdurusa.”

Verse 37

मया ज्ञानेन हीनस्त्वं कथं कर्म करिष्यति । एवमेव न कर्तव्यं तेषां चैव समागमम्

Kung wala sa iyo ang kaalamang ibinigay ko, paano ka makagagawa ng wastong gawa? Kaya, sa ganitong paraan, huwag kang makipag-ugnayan sa kanila kailanman.

Verse 38

गर्भवासं नयिष्यंति भवंतं नान्यथा विभो । ज्ञानेनैव मया हीनो अज्ञानं यास्यसि ध्रुवम्

Tiyak na dadalhin ka nila sa paninirahan sa sinapupunan—wala nang ibang daan, O makapangyarihan. Kapag inalis ko sa iyo ang kaalaman, tiyak na mahuhulog ka sa kamangmangan.

Verse 39

एवमुक्त्वा तमात्मानं विरराम महामतिम् । ततस्तामागतां बुद्धिमात्मा प्रोवाच निश्चितः

Pagkasabi nito sa sariling Sarili, ang lubhang marunong ay tumahimik. Pagkaraan, sa matibay na pasiya, nagsalita ang Sarili sa umusbong na pag-unawa.

Verse 40

ज्ञानध्यानौ महात्मानौ मंत्रिणौ मम शोभनौ । तत्र यानं न मे युक्तं तद्बुद्धे किं करोम्यहम्

Ang Kaalaman at Pagmumuni—mga dakilang kaluluwa, aking mariringal na tagapayo—ay naroon; hindi nararapat na ako’y pumaroon. O marunong, ano nga ba ang dapat kong gawin?

Verse 41

एवं श्रुत्वा ततो बुद्धिस्तेषां पार्श्वे यशस्विनी । समाचष्ट समग्रं तत्कथनं ज्ञानध्यानयोः

Nang marinig ito, ang marangal at tanyag na Buddhi, na nakatayo sa tabi nila, ay ipinaliwanag nang buo ang aral hinggil sa kaalamang espirituwal at pagninilay.

Verse 42

ततस्ते पंचकाः सर्वे आत्मानं प्रतिजग्मिरे । मैत्रीमेव प्रतीच्छामो भवतो नित्यमेव हि

Pagkaraan, ang limang iyon ay nagbalik sa kani-kanilang kinalalagyan. Tunay, ang hinahanap lamang namin ay ang iyong pagkakaibigan—magpakailanman.

Verse 43

यस्माच्छुद्धोसि लोकेश तस्मात्त्वां समुपागताः । स्वयमेव विचार्यैव उत्तरं नः प्रदीयताम्

Sapagkat ikaw ay dalisay, O Panginoon ng mga daigdig, lumapit kami sa iyo. Pag-isipan mo ito sa iyong sarili, at ipagkaloob mo sa amin ang iyong tugon.

Verse 44

आत्मोवाच । यूयं पंचैव संप्राप्ता मम मैत्रं समिच्छथ । स्वीयं गुणं प्रभावं च कथयंतु ममाग्रतः

Ang Sarili ay nagsalita: “Kayong lima ay tunay na dumating, na nagnanais ng aking pagkakaibigan. Ihayag ninyo sa harap ko ang inyong sariling mga kabutihan at natatanging kapangyarihan.”

Verse 45

भूमिरुवाच । सर्वकार्यस्य संस्थानं चर्ममांससमन्वितम् । अस्थिमूलदृढत्वं मे नखलोमसमन्वितम्

Si Bhūmi ay nagsalita: “Ang aking anyo, na pinagmumulan ng lahat ng gawain, ay nababalutan ng balat at laman; ang aking katatagan ay nakaugat sa buto, at ako’y pinagkalooban ng mga kuko at buhok.”

Verse 46

प्रभावो हि महाप्राज्ञ कायमध्ये ममैव हि । नासिकागमनो गंधस्स मे भृत्यो महामनाः

O dakilang pantas, ang aking bisa ay tunay na nananahan sa loob mismo ng katawan. Ang samyo na dumarating sa ilong—siya ang aking lingkod, marangal ang loob at tapat.

Verse 47

आकाश उवाच । अहमाकाशकः प्राप्तो मम काये प्रभावकम् । श्रूयतामभिधास्यामि परब्रह्मस्वरूपिणम्

Sinabi ni Ākāśa: Ako, ang sangkap ng Kalawakan, ay dumating—ipinapamalas ang aking kapangyarihan sa aking sariling katawan. Makinig; ilalarawan ko ang Yaong ang likas na anyo ay ang Kataas-taasang Brahman.

Verse 48

बाह्यांतरावकाशश्च शून्यस्थाने वसाम्यहम् । तत्रामात्यौ तु कर्णौ मे श्रवणार्थं प्रतिष्ठितौ

Ako’y nananahan sa walang-lamang puwang na nasa labas at nasa loob. Doon, ang aking dalawang tainga ay nakatindig na parang mga tagapaglingkod, itinalaga para sa gawain ng pakikinig.

Verse 49

वायुरुवाच । पंचरूपेण तिष्ठामि करोम्येवं शुभाशुभम् । चर्मकायेस्थितोमात्यः स्पर्शं संश्रयते गुणम्

Sinabi ni Vāyu: Ako’y nananatili sa limang anyo, at sa gayon ay nagbubunga ng mabuti at masama. Naninirahan sa katawan ng balat, ang pandama ng haplos ay sumasandig sa kanyang katangian.

Verse 50

तेज उवाच । काये संस्थः सदा नित्यं पाकयोगं करोम्यहम् । सबाह्याभ्यंतरं सर्वं द्रव्याद्रव्यं प्रदर्शये

Sinabi ni Tejas: Laging nananahan sa loob ng katawan, patuloy kong isinasagawa ang pagbabagong-anyo ng pagtunaw. Ipinakikita ko ang lahat—panlabas at panloob—maging ito man ay bagay o yaong hindi bagay.

Verse 51

शुक्रं मज्जा तथा लाला एवं त्वक्संधिसंस्थितम् । रुधिरं प्रेषयाम्येव कायमध्ये स्थितोस्म्यहम्

Ang semilya, ang utak-buto, at ang laway—gayundin ang nananahan sa balat at mga kasukasuan—ay aking ipinadadaloy bilang dugo; ako nga’y naninirahan sa gitna ng katawan.

Verse 52

तत्र नेत्रावमात्यौ मे द्रव्यलब्धिप्रसाधकौ । एवं मयात्मव्यापारस्तवाग्रे कथितः परः

Doon, ang aking dalawang mata ay parang mga ministro na nagsasakatuparan ng pagkamal ng yaman. Kaya, sa harap mo, ipinahayag ko ang aking sariling pinakamataas na landas ng gawa at pagkilos.

Verse 53

जलमुवाचः । सुतोषयाम्यहं नित्यममृतेन कलेवरम् । एवं मे तत्र व्यापारः कायपत्तनके प्रिये

Sinabi ni Jala: “Lagi kong pinananatili at pinasusustento ang katawan sa pamamagitan ng amṛta. Ganyan, minamahal, ang aking tungkulin doon—sa lungsod na tinatawag na Kāyapattana.”

Verse 54

अमात्यं रसनां विद्धि रसास्वादकरीं पराम् । नासिकोवाच । सुगंधेन परां पुष्टिं कायस्यापि करोम्यहम्

Kilalanin ang dila bilang punong ministro—pinakamataas sa pagpapalasap ng mga lasa. Sinabi ng Ilong: “Sa pamamagitan ng samyo, ipinagkakaloob ko ang dakilang sustansiya maging sa katawan.”

Verse 55

दुर्गंधं तु परित्यज्य काये गंधं प्रदर्शये । बुद्धियुक्ता महाभाग तस्याभावेन भाविता

Tinalikuran ang mabahong amoy, ipahahayag ko ang samyo sa katawan. O marangal na may wastong pag-unawa, siya’y nabago dahil sa kawalan mismo ng yaong baho.

Verse 56

स्वामिकार्याय कायेस्मिन्नहं तिष्ठामि निश्चला । गंधं मम गुणं विद्धि द्विविधं यत्प्रवर्तितम्

Para sa gawain ng aking Panginoon, nananatili akong matatag sa loob ng katawang ito. Alamin na ang samyo ang aking katangiang likas, na kumikilos sa dalawang paraan.

Verse 57

श्रवणावूचतुः । कार्याकार्यादिकं शब्दं लोकैरुक्तं शुभाशुभम् । शृणुयावः स्वकायस्थौ सत्यासत्ये प्रियाप्रिये

Sinabi ni Śravaṇa: “Naririnig namin, habang nananatili sa loob ng aming sariling katawan, ang mga salitang binibigkas ng mga tao tungkol sa dapat at di-dapat gawin—sa mapalad at di-mapalad—sa katotohanan at kasinungalingan, at sa kaaya-aya at di-kaaya-aya.”

Verse 58

शब्दो हि मे गुणः प्रोक्तो मम व्यापारमेव हि । योजयामि न संदेहो यदा बुद्धिः प्रपूरयेत्

Ang tunog ay ipinahayag na aking katangian, at tunay na siya ring aking gawain. Kapag ang buddhi (talino) ay ganap na napupuno at nakikibahagi, aking pinakikilos ito—walang alinlangan dito.

Verse 59

त्वगुवाच । पंचरूपात्मको वायुः शरीरेस्मिन्व्यवस्थितः

Sinabi ng Balat: Ang vāyu, ang hiningang-buhay na may limang anyo, ay nakatatag sa loob ng katawang ito.

Verse 60

सबाह्याभ्यंतरे चेष्टां तेषां जानामि तत्त्वतः । शीतोष्णमातपं वर्षं वायोः स्फुरणमेव च

Tunay na nalalaman ko ang kanilang mga kilos, sa labas at sa loob: lamig at init, sikat ng araw at ulan, at maging ang pag-uga ng hangin.

Verse 61

सर्वं जानामि संस्पर्शं संगश्लेषादिकं नृणाम् । स्पर्श एव गुणो मह्यमेतत्सत्यं वदाम्यहम्

Ganap kong nalalaman ang lahat ng anyo ng paghipo ng tao—pagdikit, pagyakap, at iba pa. Para sa akin, ang paghipo lamang ang tunay na katangian; ito ang katotohanang aking ipinahahayag.

Verse 62

एवं हि ते समाख्यातो मया व्यापार एव हि । नेत्रे ऊचतुः । संसारे यानि रूपाणि भव्याभव्यानि सत्तम

Kaya nga, ipinaliwanag ko sa inyo ang aming tungkuling ito. Wika ng dalawang mata: “O pinakamainam sa mga nilalang, sa sanlibutang ito, anumang anyo ang naririto—mapalad man o di-mapalad…”

Verse 63

यदा प्रेरयते बुद्धिस्तदा पश्याव नान्यथा । वसावः कायमध्ये वै रूपं गुणमिहावयोः

Kapag inuudyukan ng buddhi ang aming pagkilos, saka lamang kami nakakakita—hindi kailanman kung iba. Tunay, sa loob ng katawan, sa daigdig na ito, ang anyo at mga katangian ay nauukol sa amin bilang mga nilalang na may katawan.

Verse 64

एवं व्यापारसंबंधः कायमध्ये महामते । जिह्वोवाच । बुद्धियुक्ता अहं तात रसभेदान्विचारये

Ganyan ang ugnayan ng mga gawain sa loob ng katawan, O dakilang may isip. Wika ng dila: “Taglay ang buddhi, mahal kong anak, sisiyasatin ko ang iba’t ibang uri ng lasa.”

Verse 65

क्षारमम्लादिकं सर्वं नीरसं स्वादु चिंतये । व्यापारेण अनेनापि नित्ययुक्ता वसाम्यहम्

Ang lahat—maalat, maasim, at iba pa—yaong walang lasa, aking ninanamnam sa pagninilay bilang matamis. Sa gawaing ito rin, namumuhay akong laging disiplinado at nakayuko sa pagpipigil.

Verse 66

इन्द्रियाणां हि सर्वेषां बुद्धिरेषा प्रणायकः । एवं पंच समायातानींद्रियाणि प्रिये शृणु

Tunay, sa lahat ng mga pandama, ang buddhi ang pinuno at tagapamatnubay. Kaya pakinggan mo, minamahal, ang tungkol sa limang pandamang sabay-sabay na lumitaw.

Verse 67

स्वीयानि यानि कर्माणि कथयंति पुनः पुनः । अथ बुद्धिः समायाता तमुवाच महामतिम्

Habang muli’t muli nilang isinasalaysay ang sariling mga gawa, lumapit si Buddhi (Talino) at nagsalita sa dakilang may malawak na isip.

Verse 68

मद्विहीनो यदा कायस्तदा नश्यति नान्यथा । तस्मात्त्वं मां समास्थाय वर्त्तयस्व महामते

Kapag ang katawan ay wala ako, ito’y napapahamak—wala nang ibang paraan. Kaya, O dakilang may isip, manalig ka sa akin at ipagpatuloy ang iyong landas at tungkulin.

Verse 69

अथ कर्म समायातमात्मानमिदमब्रवीत् । अहं कर्म महाप्राज्ञ तव पार्श्वं समागतम्

Pagkaraan, dumating si Karma at nagsalita tungkol sa sarili: “Ako si Karma, O lubhang marunong; lumapit ako sa iyong tabi.”

Verse 70

त्वां प्रेषयाम्यहं तेन पथा येनेह गच्छसि । एवमाकर्ण्य तत्सर्वमात्मा प्रोवाच तान्प्रति

“Ipinadadala kita sa landas na yaon ding dinaanan mo rito.” Nang marinig ang lahat ng iyon, nagsalita ang Sarili (ang panloob na tagapamahala) sa kanila.

Verse 71

यूयं पंचात्मकैर्युक्ताः सर्वसाधारणाः किल । कस्मान्मैत्रं समिच्छंति तत्र पंचात्मकं प्रति

Kayo’y tunay na may limang sangkap at pangkalahatan sa lahat. Bakit nga sila naghahangad ng pakikipagkaibigan doon—sa yaong may limang anyo ring diwa?

Verse 72

ब्रुवंतु कारणं सर्वे ममाग्रे सर्वमेव तत् । पंचात्मका ऊचुः । अस्मत्संगप्रसंगेन पिंडमेव प्रजायते

“Magsalita kayong lahat sa harap ko ng sanhi ng lahat ng ito.” Sumagot ang limang-anyo: “Sa pagkakataon ng aming pagsasanib, isang bukol lamang—ang binhing-masa—ang nalilikha.”

Verse 73

तस्मिन्पिंडे महाबुद्धे भवान्वसति सुव्रतः । तिष्ठामो हि वयं सर्वे प्रसादात्तव तत्र हि

O dakilang may talino, sa loob ng bukol na yaon ay nananahan ka, ikaw na may banal na panata. Tunay, kaming lahat ay nananatili roon dahil lamang sa iyong biyaya.

Verse 74

एतस्मात्कारणान्मैत्रमिच्छामस्तव नित्यशः । आत्मोवाच । एवमस्तु महाभागा भवतां प्रियमेव च

“Dahil sa kadahilanang ito, lagi naming ninanais ang pakikipagkaibigan sa iyo.” Sumagot ang Sarili: “Mangyari nawa; O mapapalad, matupad nawa ang minamahal ninyo.”

Verse 75

करिष्ये नात्र संदेहो मैत्रं हि प्रीतिकारणात् । वार्यमाणो महाभागो ज्ञानेनापि महात्मना

“Gagawin ko ito—walang pag-aalinlangan. Sapagkat ang pagkakaibigan ay sumisibol sa pag-ibig.” Kahit pinipigil at pinapayuhan ng dakilang kaluluwang bantog sa karunungan, nanatiling gayon ang pasya ng mapalad na lalaki.

Verse 76

ध्यानेन च महात्मासौ तेषां संगतिमागतः । स तैः प्रमोहितस्तत्र रागद्वेषादिभिस्तदा

At sa pamamagitan ng pagninilay, ang dakilang kaluluwang yaon ay napasa-kanilang samahan; ngunit doon, sa sandaling iyon, siya’y nilinlang nila sa pamamagitan ng pagkapit, pag-ayaw, at iba pa.

Verse 77

पंचतत्त्वसमायुक्तः कायित्वं गतवान्प्रभुः । यदा गर्भं समायातो विष्ठामूत्रसमाकुले

Taglay ang limang sangkap, ang Panginoon ay tumanggap ng katawang-anyo. Nang Siya’y pumasok sa sinapupunan—puspos ng dumi at ihi—

Verse 78

दुर्गंधे पिच्छिलावर्ते पतितस्तैः स संयुतः । अंगेन व्याकुलीभूतः पंचात्मकानुवाच सः

Nahulog Siya sa mabahong, madulas na pag-ikot at napulupot sa mga iyon; nabagabag ang buong katawan, at saka Niya kinausap ang mga nilalang na limang-sangkap.

Verse 79

भोभोः पंचात्मकाः सर्वे शृणुध्वं वचनं मम । भवतां संप्रसंगेन महादुःखेन मोहितः

O kayong lahat na limang-sangkap, dinggin ninyo ang aking salita. Sa pakikisama sa inyo, nalito ako sa matinding dalamhati.

Verse 80

तत्रास्मिन्पिच्छिले घोरे पतितो हि महाभये । पंचात्मका ऊचुः । तावत्संस्थीयतां राजन्यावद्गर्भः प्रपूरयेत्

Doon, sa madulas at kakila-kilabot na pook, Siya’y nahulog sa malaking panganib. Ang mga limang-sangkap ay nagsabi: “O hari, manatili ka muna rito hanggang mapuno ang sinapupunan (hanggang ganap ang pagdadalantao).”

Verse 81

पश्चान्निर्गमनं ते वै भविष्यति न संशयः । अस्माकं हि भवान्स्वामी कायदेशे व्यवस्थितः

Pagkaraan, tunay na ikaw ay lalabas—walang pag-aalinlangan. Sapagkat ikaw ang aming Panginoon, na nananatili rito sa dako ng Kāya (katawan).

Verse 82

राज्यमेवं प्रकर्तव्यं सुखभोक्ता भविष्यति । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा आत्मा दुःखेन पीडितः

“Ganito dapat pamahalaan ang kaharian; sa gayon ay matatamasa ang ligaya.” Nang marinig niya ang kanilang mga salita, ang kanyang kalooban ay pinighati ng dalamhati.

Verse 83

गंतुमिच्छन्नसौ तस्मात्पलायनपरोभवत्

Nagnanais siyang umalis mula roon, siya’y naging lubos na nakatuon sa pagtakas.