Mārkaṇḍeya-varṇanam (The Description of Mārkaṇḍeya)

Verse 1

नारद उवाच । ब्रह्मन्कथं स भगवान्मृकण्डोः पुत्रतां गतः । किं चकार च तद् ब्रूहि हरिर्भार्गववंशजः ॥ १ ॥

Sinabi ni Nārada: O Brahmana, paano nagkatawang-tao ang pinagpalang Panginoon bilang anak ni Mṛkaṇḍu? At ano ang ginawa ni Hari, na mula sa angkan ni Bhṛgu? Ipagpaliwanag mo sa akin.

Verse 2

श्रूयते च पुराणेषु मार्कण्डेयो महामुनिः । अपश्यद्वैष्णवीं मायां चिरञ्जीव्यस्य संप्लवे ॥ २ ॥

Naririnig din sa mga Purāṇa na ang dakilang muni na si Mārkaṇḍeya ay nakakita ng Vaiṣṇavī māyā, ang banal na hiwaga ni Viṣṇu, sa panahon ng kosmikong delubyo na dumating sa yaong mahabang-buhay.

Verse 3

सनक उवाच । शृणु नारद वक्ष्यामि कथामेतां सनातनीम् । विष्णुभक्तिसमायुक्तां मार्कण्डेयमुनिं प्रति ॥ ३ ॥

Sinabi ni Sanaka: Makinig ka, O Nārada; isasalaysay ko sa iyo ang walang-hanggang kuwentong ito—puspos ng bhakti kay Viṣṇu—na may kaugnayan sa muni na si Mārkaṇḍeya.

Verse 4

तपसोऽन्ते मृकण्डुस्तु भार्यामुद्वाह्य सत्तमः । गार्हस्थ्यमकरोद्धृष्टः शान्तो दान्तः कृतार्थकः ॥ ४ ॥

Sa pagtatapos ng kanyang mga pag-aayuno at pagninilay, ang dakilang rishi na si Mṛkaṇḍu ay nag-asawa at pumasok sa yugto ng buhay-grihastha—matatag at may tiwala—mapayapa, may pagpipigil-sa-sarili, at ganap ang layunin.

Verse 5

तस्य भार्या शुचिर्दक्षा नित्यं पतिपरायणा । मनसा वचसा चापि देहेन च पतिव्रता ॥ ५ ॥

Ang kanyang asawa ay dalisay at mahusay, laging nakatuon sa paglilingkod sa asawa; sa isip, salita, at katawan, tinupad niya ang panatang pativratā—katapatan sa kanyang panginoong-asawa.

Verse 6

काले दधार सा गर्भं हरितेजॐशसंभवम् । सुषुवे दशमासान्ते पुत्रं तेजस्विनं परम् ॥ ६ ॥

Sa takdang panahon, siya’y nagdalang-tao, mula sa isang bahagi ng ningning ni Hari; at sa pagtatapos ng sampung buwan, isinilang niya ang isang anak na lalaking lubhang maningning.

Verse 7

स ऋषिः परमप्रीतो दृष्ट्वा पुत्रं सुलक्षणम् । जातकं कारयामास मङ्गलं विधिपूर्वकम् ॥ ७ ॥

Ang rishi ay labis na nagalak nang makita ang anak na may mga palatandaang mapalad; kaya ipinagawa niya ang mga ritwal ng kapanganakan at mga seremonyang pang-mabuting-palad, ayon sa itinakdang pamamaraan.

Verse 8

स बालो ववृधे तत्र शुक्लपक्ष इवोडुपः । ततस्तु पञ्चमे वर्षे उपनीय मुदान्वितः ॥ ८ ॥

Lumaki roon ang bata, gaya ng buwan na lumalago sa maliwanag na kalahati ng buwan. Pagdating ng ikalimang taon, masayang isinagawa sa kanya ang upanayana, ang pagtanggap ng banal na sinulid.

Verse 9

शिक्षां चकार विप्रेन्द्र वैदिकीं धर्मसंहिताम् । नमस्कार्या द्विजाः पुत्र सदा दृष्ट्वा विधानतः ॥ ९ ॥

O pinakadakila sa mga Brahmin, kanyang binuo ang Vaidikong Śikṣā, isang maayos na kalipunan ng dharma. Anak ko, kapag nakita ang mga dvija (dalawang ulit na isinilang), laging magbigay ng magalang na pagpupugay ayon sa wastong tuntunin.

Verse 10

त्रिकालं सूर्यमभ्यर्च्य सलिलाञ्जलिदानतः । वैदिकं कर्म कर्तव्यं वेदाध्ययनपूर्वकम् ॥ १० ॥

Pagkatapos sambahin ang Araw sa tatlong sandali ng araw at maghandog ng tubig sa añjali, dapat isagawa ang mga ritong Vaidiko—na pinangungunahan ng pag-aaral ng Veda.

Verse 11

ब्रह्मचर्येण तपसा पूजनीयो हरिः सदा । निषिद्धं वर्जनीयं स्याद् दुष्टसंभाषणादिकम् ॥ ११ ॥

Sa pamamagitan ng brahmacarya at tapas, laging sambahin si Hari; at ang anumang ipinagbabawal ay dapat iwasan—lalo na ang masamang pananalita at mga katulad nito.

Verse 12

साधुभिः सह वस्तव्यं विष्णुभक्तिपरैः सदा । न द्वेषः कस्यचित्कार्यः सर्वेषां हितमाचरेत् ॥ १२ ॥

Laging manahan kasama ng mga sādhu na nakatuon sa bhakti kay Viṣṇu. Huwag magtanim ng poot kaninuman; sa halip, isagawa ang makabubuti para sa lahat ng nilalang.

Verse 13

इज्याध्ययनदानानि सदा कार्याणि ते सुत । एवं पित्रा समादिष्टो मार्कण्डेयो मुनीश्वरः ॥ १३ ॥

“Anak ko, laging gawin ang pagsamba, pag-aaral ng Veda, at pagbibigay-dāna.” Sa gayong tagubilin ng kanyang ama, ang dakilang muni na si Mārkaṇḍeya, panginoon sa mga asceta, ay sumunod.

Verse 14

चचार धर्मं सततं सदा संचिन्तयन्हरिम् । मार्कण्डेयो महाभागो दयावान्धर्मवत्सलः ॥ १४ ॥

Ang lubhang mapalad na pantas na si Mārkaṇḍeya ay laging lumalakad sa landas ng Dharma, palagi at walang humpay na nagmumuni kay Hari; siya’y mahabagin at tapat na umiibig sa katuwiran.

Verse 15

आत्मवान्सत्यसन्धश्च मार्तण्डसदृशप्रभः । वशी शान्तो महाज्ञानी सर्वतत्त्वार्थकोविदः ॥ १५ ॥

Siya’y may ganap na pagpipigil sa sarili at tapat sa panata; nagniningning na tulad ng Araw; disiplinado, mapagpigil, matahimik—isang dakilang pantas na ganap na bihasa sa kahulugan ng lahat ng tattva.

Verse 16

तपश्चचार परममच्युतप्रीतिकारणम् । आराधितो जगन्नाथो मार्कण्डेयेन धीमता ॥ १६ ॥

Isinagawa ng marunong na si Mārkaṇḍeya ang pinakadakilang tapasya upang makamtan ang biyaya ni Acyuta; kaya si Jagannātha, Panginoon ng sansinukob, ay kanyang sinamba nang taimtim.

Verse 17

पुराणसंहितां कर्त्तुं दत्तवान्वरमच्युतः । मार्कण्डेयो मुनिस्तस्मान्नारायण इति स्मृतः ॥ १७ ॥

Ipinagkaloob ni Acyuta ang biyayang makapagtipon at makabuo ng kalipunang Purāṇa. Kaya ang muni na si Mārkaṇḍeya ay inaalala bilang “Nārāyaṇa.”

Verse 18

चिरजीवी महाभक्तो देवदेवस्य चक्रिणः । जगत्येकार्णवीभूते स्वप्रभावं जनार्द्दनः ॥ १८ ॥

Ang mahabang-buhay na dakilang deboto ng Diyos ng mga diyos, ang Panginoong may hawak na Sudarśana-cakra—nang ang buong daigdig ay maging iisang karagatan—ay nasilayan ang likás na kapangyarihan ni Janārdana (Viṣṇu).

Verse 19

तस्य दर्शयितुं विप्रास्तं न संहृतवान्हरिः । मृकण्डुतनयो धीमान्विष्णुभक्तिसमन्वितः ॥ १९ ॥

O mga brāhmaṇa, hindi siya inalis ni Hari sa sanlibutan, upang maihayag siya bilang halimbawa. Siya ang marunong na anak ni Mṛkaṇḍu, puspos ng debosyon (bhakti) kay Viṣṇu.

Verse 20

तस्मिञ्जले महाघोरे स्थितवाञ्छीर्णपत्रवत् । मार्कण्डेयः स्थितस्तावद्यावच्छेते हरिः स्वयम् ॥ २० ॥

Sa pinakakakilabot na lawak ng tubig na iyon, nanatili si Mārkaṇḍeya—gaya ng tuyong dahong palutang-lutang—hangga’t si Hari mismo ay nakahimlay sa yogic na pamamahinga.

Verse 21

तस्य प्रमाणं वक्ष्यामि कालस्य वदतः शृणु । दशभिः पञ्चभिश्चैव निमैषैः परिकीर्तिता ॥ २१ ॥

Makinig habang nagsasalita ako: ipahahayag ko ang sukat ng panahon. Ipinahayag na ito’y binubuo ng labinlimang nimeṣa.

Verse 22

काष्ठा तत्त्रिंशतो ज्ञेया कला पद्मजनन्दन । तत्त्रिंशतो क्षणो ज्ञेयस्तैः षड्भिर्घटिका स्मृता ॥ २२ ॥

O minamahal na anak ni Padmajā (Brahmā), alamin: ang tatlumpung kāṣṭhā ay isang kalā; ang tatlumpung kalā ay isang kṣaṇa; at ang anim na kṣaṇa ay itinuturing na isang ghaṭikā ayon sa kaugalian.

Verse 23

तद्द्वयेन मुहूर्त्तं स्याद्दिनं तत्त्रिंशताभवेत् । त्रिंशद्दिनैर्भवेन्मासः पक्षद्वितयसंयुतः ॥ २३ ॥

Sa dalawang ulit ng yunit na iyon nabubuo ang isang muhūrta; tatlumpung muhūrta ang isang araw. Sa tatlumpung araw nabubuo ang isang buwan, na binubuo ng dalawang pakṣa (dalawang kalahating-buwan).

Verse 24

ऋतुर्मासद्वयेन स्यात्तत्त्रयेणायनं स्मृतम् । तद्द्वयेन भवेदब्दः स देवानां दिनं भवेत् ॥ २४ ॥

Dalawang buwan ang bumubuo ng isang panahon (ṛtu); ang tatlong gayong panahon ay tinatawag na ayana, ang kalahating taon. Dalawang ayana ang nagiging isang taon (abda), at ang taong iyon ay isang araw para sa mga deva.

Verse 25

उत्तरं दिवसं प्राहू रात्रिर्वै दक्षिणायनम् । मानुषेणैव मासेन पितॄणां दिनमुच्यते ॥ २५ ॥

Ipinahahayag na ang uttarāyaṇa (hilagang paglalakbay) ang araw, at ang dakṣiṇāyana (timog na paglalakbay) ang gabi. At sa pamamagitan ng isang buwang pantao, binibilang ang “isang araw” ng mga Pitṛ, ang mga ninuno.

Verse 26

तस्मात्सूर्येन्दुसंयोगे ज्ञातव्यं कल्पमुत्तमम् । दिव्यैर्वर्षसहस्रैर्द्वादशभिर्दैवतं युगम् ॥ २६ ॥

Kaya nga, sa pag-unawa sa pagsasanib at pagbibilang ng Araw at Buwan, dapat makilala ang dakilang sukat ng isang kalpa. Ang isang daivata-yuga ay binubuo ng labindalawang libong banal na taon ng mga deva.

Verse 27

दैवे युगसहस्रे द्वे ब्राह्मः कल्पौ तु तौ नृणाम् । एकसप्ततिसंख्यातैर्दिव्यैर्मन्वन्तरं युगैः ॥ २७ ॥

Ang dalawang libong banal na yuga ay bumubuo ng kalpa ni Brahmā (Brāhma-kalpa) ayon sa bilang ng tao. At ang isang manvantara ay sinusukat sa pitumpu’t isang gayong banal na yuga.

Verse 28

चतुर्द्दशभिरेतैश्च ब्रह्मणो दिवसं मुने । यावत्प्रमाणं दिवसं तावद्रा त्रिः प्रकीर्तिता ॥ २८ ॥

O pantas, sa pamamagitan ng labing-apat na Manvantara na ito natitiyak ang haba ng araw ni Brahmā; at ang gabi ay ipinahahayag na kapantay ng sukat ng araw na iyon.

Verse 29

नाशमायाति विप्रेन्द्र तस्मिन्काले जगत्त्रयम् । मानुषेण सहस्रेण यत्प्रमाणं भवेच्छृणु ॥ २९ ॥

O pinakadakila sa mga Brahmin, sa panahong yaon ang tatlong daigdig ay dumarating sa pagkapuksa. Ngayon pakinggan ang sukat ng panahong iyon, na binibilang sa libu-libong taon ng tao.

Verse 30

चतुर्युगसहस्राणि ब्रह्मणो दिवसं मुने । तद्वन्मासो वत्सरश्च ज्ञेयस्तस्यापि वेधसः ॥ ३० ॥

O pantas, ang isang araw ni Brahmā ay binubuo ng isang libong siklo ng apat na yuga. Gayon din, ang buwan at ang taon niya—si Vedhas, ang Lumikha—ay dapat maunawaan na hinubog mula sa gayong mga araw.

Verse 31

परार्द्धद्वयकालस्तु तन्मतेन भवेद्द्विजाः । विष्णोरहस्तु विज्ञेयं तावद्रा त्रिः प्रकीर्तिता ॥ ३१ ॥

O mga dwija, ayon sa aral na iyon, dapat maunawaan ang haba ng dalawang parārdha; at ang “araw ni Viṣṇu” ay dapat ding makilalang may gayong sukat. Ang gabi Niya man ay ipinahayag na may tatlong bahagi.

Verse 32

मृकण्डुतनयस्तावत्स्थितः संजीर्णपर्णवत् । तस्मिन्घोरे जलमये विष्णुशक्त्युपबृंहितः । आत्मानं परमं ध्यायन्स्थितवान्हरिसन्निधौ ॥ ३२ ॥

Pagkaraan, ang anak ni Mṛkaṇḍu ay nanatiling di gumagalaw, gaya ng tuyong dahon. Sa kakila-kilabot na lawak na punô ng tubig, pinalakas ng kapangyarihan ni Viṣṇu, siya’y nanatili sa mismong harapan ni Hari, nagmumuni sa Kataas-taasang Sarili.

Verse 33

अथ काले समायाते योगनिद्रा विमोचितः । सृष्टवान्ब्रह्मरूपेण जगदेतच्चराचरम् ॥ ३३ ॥

Pagdating ng itinakdang panahon, Siya’y napalaya mula sa yogic na pagkakatulog. Sa pag-anyo bilang Brahmā, nilikha Niya ang buong sansinukob na ito—ang gumagalaw at ang di gumagalaw.

Verse 34

संहृतं तु जलं वीक्ष्य सृष्टं विश्वं मृकण्डुजः । विस्मितः परमप्रीतो ववन्दे चरणौ हरेः ॥ ३४ ॥

Nang makita niyang umurong na ang mga tubig at nalikha na ang sansinukob, ang anak ni Mṛkaṇḍu—namangha at puspos ng sukdulang galak—ay nagpatirapa at sumamba sa mga paa ni Hari.

Verse 35

शिरस्यञ्जलिमाधाय मार्कण्डेयो महामुनिः । तुष्टाव वाग्भिरिष्टाभिः सदानन्दैकविग्रहम् ॥ ३५ ॥

Ang dakilang pantas na si Mārkaṇḍeya, inilagay ang magkadugtong na palad sa ibabaw ng ulo, at pinuri sa mga minamahal na panalangin ang Yaong ang anyo ay walang hanggang kaligayahan lamang.

Verse 36

मार्कण्डेय उवाच । सहस्रशिरसं देवं नारायणमनामयम् । वासुदेवमनाधारं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ३६ ॥

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Ako’y yumuyuko kay Janārdana—kay Vāsudeva, sa banal na Nārāyaṇa—na may sanlibong ulo, walang karamdaman, at walang inaasahang panlabas na sandigan.

Verse 37

अमेयमजरं नित्यं सदानन्दैकविग्रहम् । अप्रतर्क्यमनिर्द्देश्यं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ३७ ॥

Ako’y sumasamba kay Janārdana—di-masusukat, di-isinilang at di-tumatanda, walang hanggan; na ang anyo’y iisang walang hanggang kaligayahan; lampas sa pangangatwiran at di-maipaliwanag.

Verse 38

अक्षरं परमं नित्यं विश्वाक्षं विश्वसम्भवम् । सर्वतत्त्वमयं शान्तं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ३८ ॥

Ako’y sumasamba kay Janārdana—di-nasisira, kataas-taasan, walang hanggan; ang Panginoong nakakikita sa buong sansinukob, pinagmumulan ng sansinukob; ang naglalaman ng lahat ng tattva, mapayapa at Siya mismo ang kapayapaan.

Verse 39

पुराणं पुरुषं सिद्धं सर्वज्ञानैकभाजनम् । परात्परतरं रूपं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ३९ ॥

Ako’y nagpapatirapa kay Janārdana—ang walang hanggan at ganap na Kataas-taasang Purusha, ang Purāṇa mismo, ang iisang sisidlan ng lahat ng kaalaman; ang anyo Niya’y lampas pa sa mismong Transendente, higit sa pinakamataas.

Verse 40

परं ज्योतिः परं धाम पवित्रं परमं पदम् । सर्वैकरूपं परमं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ४० ॥

Ikaw ang Kataas-taasang Liwanag, ang Kataas-taasang Tahanan, ang pinakadalisay—ang pinakamataas na kalagayan. Kay Janārdana, ang Kataas-taasan na iisang anyo sa loob ng lahat ng anyo, ako’y nagpapatirapa.

Verse 41

तं सदानन्दचिन्मात्रं पराणां परमं पदम् । सर्वं सनातनं श्रेष्ठं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ४१ ॥

Ako’y nagpapatirapa kay Janārdana—na dalisay na kamalayan at walang hanggang kaligayahan; ang kataas-taasang tahanan na lampas sa lahat; ang Realidad na sumasaklaw sa lahat at walang simula’t wakas; ang pinakamataas at pinakadakila.

Verse 42

सगुणं निर्गुणं शान्तं मायाऽतीतं सुमायिनम् । अरूपं बहुरूपं तं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ४२ ॥

Ako’y nagpapatirapa kay Janārdana—na may mga katangian at lampas sa mga katangian; mapayapa; higit sa Māyā ngunit Siya ang Panginoon ng Māyā; walang anyo ngunit nahahayag sa maraming anyo.

Verse 43

यत्र तद्भगवान्विश्वं सृजत्यवति हन्ति च । तमादिदेवमीशानं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम् ॥ ४३ ॥

Ako’y nagpapatirapa kay Janārdana—ang sinaunang Diyos at Kataas-taasang Tagapamahala; sa Kanya, ang Bhagavān ay lumilikha ng sansinukob, nag-iingat nito, at siya ring nagwawasak dito.

Verse 44

परेश परमानन्द शरणागतवत्सल । त्राहि मां करुणासिन्धो मनोतीत नमोऽस्तु ते ॥ ४४ ॥

O Kataas-taasang Panginoon, sukdulang kaligayahan, mapagkalinga sa mga sumisilong—iligtas Mo ako. O dagat ng habag, Ikaw na lampas sa isip—pagpupugay at pagyukod sa Iyo.

Verse 45

एवं स्तुवन्तं विप्रेन्द्रं मार्कण्डेयं जगद्गुरुम् । उवाच परया प्रीत्या शंखचक्रगदाधरः ॥ ४५ ॥

Sa gayon, habang ang pinakadakila sa mga brāhmaṇa—si Mārkaṇḍeya, guro ng sanlibutan—ay nagpupuri, ang Panginoong may tangan ng kabibe, diskos, at pamalo ay nagsalita sa kanya nang may sukdulang galak.

Verse 46

श्रीभगवानुवाच । लोके भागवता ये च भगवद्भक्तमानसाः । तेषां तुष्टो न सन्देहो रक्षाम्येतांश्च सर्वदा ॥ ४६ ॥

Wika ng Mapalad na Panginoon: “Sa daigdig, yaong mga Bhagavata, na ang isip ay nakatuon sa bhakti sa Panginoon at sa mga deboto ng Panginoon—Ako’y nalulugod sa kanila, walang alinlangan. Lagi Ko silang pinangangalagaan.”

Verse 47

अहमेव द्विजश्रेष्ठ नित्यं प्रच्छन्नविग्रहः । भगवद्भक्तरूपेण लोकान्रक्षामि सर्वदा ॥ ४७ ॥

O pinakamahusay sa mga dvija, Ako lamang ang laging nananatili sa anyong nakatago; sa pag-aanyo bilang deboto ng Panginoon, lagi Kong pinangangalagaan ang mga daigdig.

Verse 48

मार्कण्डेय उवाच । किं लक्षणा भागवता जायन्ते केन कर्म्मणा । एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं कौतूहलपरो यतः ॥ ४८ ॥

Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Ano ang mga palatandaang nagtatangi sa mga Bhagavata (mga deboto ng Panginoon)? Sa anong uri ng karma sila nagiging gayon? Nais kong marinig ito, sapagkat ako’y puspos ng pag-uusisa.”

Verse 49

श्रीभगवानुवाच । लक्षणं भागवतानां शृणुष्व मुनिसत्तम । वक्तुं तेषां प्रभावं हि शक्यते नाब्दकोटिभिः ॥ ४९ ॥

Wika ng Mapalad na Panginoon: “O pinakadakila sa mga muni, pakinggan mo ang mga katangian ng mga Bhāgavata (mga deboto ng Panginoon). Tunay, ang kanilang kadakilaan ay hindi ganap na maisasalaysay kahit sa bilyun-bilyong salita.”

Verse 50

ये हिताः सर्वजन्तूनां गतासूया अमत्सराः । वशिनो निस्पृहाः शान्तास्ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५० ॥

Yaong nakatuon sa kapakanan ng lahat ng nilalang, malaya sa inggit at masamang-loob, may pagpipigil-sa-sarili, walang pagnanasa, at payapa—sila nga ang pinakadakilang Bhāgavata, ang pinakamataas na deboto ng Panginoon.

Verse 51

कर्म्मणा मनसा वाचा परपीडां न कुर्वते । अपरिग्रहशीलाश्च ते वै भागवताः स्मृताः ॥ ५१ ॥

Ang hindi nananakit sa kapwa sa gawa, sa isip, o sa salita, at namumuhay sa di-pagkakapit sa pag-aari—sila ang inaalaala bilang tunay na Bhāgavata.

Verse 52

सत्कथाश्रवणे येषां वर्त्तते सात्विकी मतिः । तद्भक्तविष्णुभक्ताश्च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५२ ॥

Yaong ang dalisay (sāttvika) na pag-unawa ay nananatili sa pakikinig ng mga banal na salaysay, at may debosyon kapwa sa mga deboto Niya at kay Panginoong Viṣṇu—sila nga ang pinakapanguna sa mga Bhāgavata.

Verse 53

मातापित्रोश्च शुश्रूषां कुर्वन्ति ये नरोत्तमाः । गङ्गाविश्वेश्वरधिया ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५३ ॥

Ang pinakamabubuting tao na naglilingkod sa ina at ama nang may pag-ibig, at itinuturing ang paglilingkod na iyon na kasing-banal ng paggalang sa Ilog Gaṅgā at sa Panginoon ng sansinukob—sila nga ang pinakadakilang Bhāgavata.

Verse 54

ये तु देवार्चनरता ये तु तत्साधकाः स्मृताः । पूजां दृष्ट्वानुमोदन्ते ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५४ ॥

Yaong mga nagagalak sa pagsamba kay Bhagavān, at yaong mga kilala bilang mga nagsasagawa nito—na kapag nakita ang pagsamba ay nagagalak, pumupuri at nakiki-anumodana—sila nga ang pinakadakila sa mga Bhāgavata (mga deboto).

Verse 55

व्रतिनां च यतीनां च परिचर्यापराश्च ये । वियुक्तपरनिन्दाश्च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५५ ॥

Yaong mga nakatuon sa paglilingkod sa mga nagtatangan ng vrata at sa mga yati (mga nagtalikod sa daigdig), at malaya sa paninira sa kapwa—sila nga ang pinakadakila sa mga deboto ni Bhagavān.

Verse 56

सर्वेषां हितवाक्यानि ये वदन्ति नरोत्तमाः । ये गुणग्राहिणो लोके ते वै भागवताः स्मृताः ॥ ५६ ॥

Ang pinakamabubuting tao na nagsasabi ng mga salitang kapaki-pakinabang sa lahat, at sa mundong ito ay marunong kumilala sa kabutihan (nakikita ang mabuti sa kapwa)—sila ang inaalaala bilang mga Bhāgavata, tunay na deboto.

Verse 57

आत्मवत्सर्वभूतानि ये पश्यन्ति नरोत्तमाः । तुल्याः शत्रुषु मित्रेषु ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५७ ॥

Ang pinakamabubuting tao na tumitingin sa lahat ng nilalang na gaya ng sarili, at nananatiling pantay ang loob sa kaaway at kaibigan—sila nga ang pinakadakila sa mga Bhāgavata.

Verse 58

धर्म्मशास्त्रप्रवक्तारः सत्यवाक्यरताश्च ये । सतां शुश्रूषवो ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५८ ॥

Yaong mga nagpapaliwanag ng mga Dharma-śāstra, nagagalak sa pagsasalita ng katotohanan, at masigasig na naglilingkod sa mga banal at mabubuti—sila nga ang pinakadakila sa mga Bhāgavata.

Verse 59

व्याकुर्वते पुराणानि तानि शृण्वन्ति ये तथा । तद्वक्तरि च भक्ता ये ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ५९ ॥

Yaong mga nagpapaliwanag ng mga Purāṇa, yaong mga nakikinig dito nang may paggalang, at yaong mga may debosyon sa tagapagsalita ng aral—sila nga ang tunay na Bhāgavata-uttama, ang pinakadakila sa mga deboto ni Bhagavān.

Verse 60

ये गोब्राह्मणशुश्रूषां कुर्वते सततं नराः । तीर्थयात्रापरा ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६० ॥

Yaong mga taong palagiang naglilingkod sa mga baka at sa mga brāhmaṇa, at yaong mga masigasig sa paglalakbay-pananampalataya sa mga banal na pook—sila nga ang Bhāgavata-uttama, ang pinakamainam na deboto ng Panginoon.

Verse 61

अन्येषामुदयं दृष्ट्वा येऽभिनंदन्ति मानवाः । हरिनामपरा ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६१ ॥

Yaong mga taong kapag nakita ang pag-angat at kasaganaan ng iba ay nagagalak at bumabati, hindi naiinggit, at yaong mga lubos na nakatuon sa Banal na Pangalan ni Hari—sila nga ang Bhāgavata-uttama.

Verse 62

आरामारोपणरतास्तडागपरिरक्षकाः । कासारकूपकर्तारस्ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६२ ॥

Yaong mga nalulugod sa pagtatanim at pagtatatag ng mga hardin, yaong nag-iingat sa mga lawa at imbakan ng tubig, at yaong gumagawa ng mga latian, lawa, at balon—sila nga ang Bhāgavata-uttama.

Verse 63

ये वै तडागकर्तारो देवसद्मानि कुर्वते । गायत्रीनिरता ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६३ ॥

Yaong mga gumagawa ng mga lawa/imbakan ng tubig para sa kapakinabangan ng lahat, yaong nagtatayo ng mga tahanan ng mga deva (mga templo), at yaong masigasig sa pagbigkas ng Gāyatrī—sila nga ang Bhāgavata-uttama.

Verse 64

येऽभिनन्दन्ति नामानि हरेः श्रुत्वाऽतिहर्षिताः । रोमाञ्चितशरीराश्च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६४ ॥

Yaong mga nakaririnig ng mga banal na Pangalan ni Hari at nagagalak, nagpupuri nang may dakilang tuwa, at nangingilabot ang katawan sa panginginig ng debosyon—sila nga ang pinakadakilang Bhāgavata (pinakamataas na deboto).

Verse 65

तुलसीकाननं दृष्ट्वा ये नमस्कुर्वते नराः । तत्काष्ठाङ्कितकर्णा ये ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६५ ॥

Ang mga taong kapag nakita ang kakahuyan ng Tulasī ay yumuyuko at nag-aalay ng paggalang—at yaong ang mga tainga ay may tanda o palamuti mula sa banal na kahoy na iyon—sila nga ang Bhāgavata na pinakadakila, pangunahing deboto ng Bhagavān.

Verse 66

तुलसीगन्धमाघ्राय सन्तोषं कुर्वते तु ये । तन्मूलमृतिकां ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६६ ॥

Yaong mga nakadarama ng kasiyahan at kapayapaan sa paglanghap pa lamang ng halimuyak ng Tulasī—at yaong gumagalang din sa banal na lupa sa may ugat nito—sila nga ang Bhāgavata na pinakadakila.

Verse 67

आश्रमाचारनिरतास्तथैवातिथिपूजकाः । ये च वेदार्थवक्तारस्ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६७ ॥

Yaong masigasig sa wastong asal at tungkulin ng mga āśrama, gumagalang at naglilingkod sa panauhin, at nakapagpapaliwanag ng kahulugan ng mga Veda—sila nga ang Bhāgavata na pinakadakila sa mga deboto ng Panginoon.

Verse 68

शिवप्रियाः शिवासक्ताः शिवपादार्च्चने रताः । त्रिपुण्ड्रधारिणो ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६८ ॥

Yaong minamahal ni Śiva, nakatuon ang puso kay Śiva, at abala sa pagsamba sa mga paa ni Śiva—at yaong may suot na tripuṇḍra, ang tatlong guhit ng banal na abo—sila nga ang Bhāgavata na pinakadakila.

Verse 69

व्याहरन्ति च नामानि हरेः शम्भोर्महात्मनः । रुद्रा क्षालंकृता ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ६९ ॥

Yaong patuloy na bumibigkas ng mga banal na Pangalan ni Hari at ng dakilang-loob na Śambhu (Śiva), at yaong mga Rudra na pinalamutian ng gayong kabanalan—sila nga ang Bhāgavata-uttama, ang pinakamataas sa mga deboto ni Bhagavān.

Verse 70

ये यजन्ति महादेवं क्रतुभिर्बहुदक्षिणैः । हरिं वा परया भक्त्या ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ७० ॥

Yaong sumasamba kay Mahādeva sa pamamagitan ng mga handog na ritwal (kratu) na may saganang kaloob, o yaong sumasamba kay Hari sa sukdulang bhakti—sila nga ang Bhāgavata-uttama, ang pinakadakila sa mga deboto ng Panginoon.

Verse 71

विदितानि च शास्त्राणि परार्थं प्रवदन्ति ये । सर्वत्र गुणभाजो ये ते वै भागवताः स्मृताः ॥ ७१ ॥

Yaong nakaunawa sa mga śāstra at nagtuturo nito para sa kapakanan ng iba, at yaong sa bawat kalagayan ay nakikibahagi sa kabutihan—sila ang inaalaala bilang Bhāgavata, mga deboto ng Panginoon.

Verse 72

शिवे च परमेशे च विष्णौ च परमात्मनि । समबुद्ध्या प्रवर्त्तन्ते ते वै भागवताः स्मृताः ॥ ७२ ॥

Yaong namumuhay na may pantay na pag-iisip at iisang paggalang kay Śiva, ang Kataas-taasang Panginoon, at kay Viṣṇu, ang Paramātmā—sila ang inaalaala bilang Bhāgavata, mga tunay na deboto.

Verse 73

शिवाग्निकार्यनिरताः पञ्चाक्षरजपे रताः । शिवध्यानरता ये च ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ७३ ॥

Yaong masigasig sa mga ritwal ng banal na apoy para kay Śiva, yaong nagagalak sa japa ng limang-pantig na mantra (pañcākṣara), at yaong nananatiling nakalubog sa pagninilay kay Śiva—sila nga ang Bhāgavata-uttama, ang pinakadakilang mga deboto.

Verse 74

पानीयदाननिरता येऽन्नदानरतास्तथा । एकादशीव्रतरता ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ७४ ॥

Yaong masigasig sa pag-aalay ng inuming tubig, gayundin yaong nagagalak sa pag-aalay ng pagkain, at yaong matatag sa panatang Ekādaśī—sila nga ang pinakadakila sa mga deboto ni Bhagavān.

Verse 75

गोदाननिरता ये च कन्यादानरताश्च ये । मदर्थं कर्म्मकर्त्तारस्ते वै भागवतोत्तमाः ॥ ७५ ॥

Yaong masigasig sa pag-aalay ng mga baka, at yaong masigasig sa kanyādāna (pagbibigay ng anak na babae sa pag-aasawa), at gumagawa ng mga gawaing ito alang-alang sa Akin—sila nga ang pinakadakila sa mga deboto ni Bhagavān.

Verse 76

एते भागवता विप्र केचिदत्र प्रकीर्तिताः । मयाऽपि गदितुं शक्या नाब्दकोटिशतैरपि ॥ ७६ ॥

O brāhmaṇa, ilan lamang sa mga bhāgavata—mga deboto ng Panginoon—ang nabanggit dito. Maging Ako man ay hindi makapagsasalaysay nang lubos—kahit sa daan-daang krore ng mga taon.

Verse 77

तस्मात्त्वमपि विप्रेन्द्र सुशीलो भव सर्वदा । सर्वभूताश्रयो दान्तो मैत्रो धर्म्मपरायणः ॥ ७७ ॥

Kaya nga, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, ikaw man ay maging marangal sa lahat ng panahon: maging kanlungan ng lahat ng nilalang, mapagpigil sa sarili, mapagkaibigan, at matatag na nakatuon sa dharma.

Verse 78

पुनर्युगान्तपर्य्यन्तं धर्म्मं सर्वं समाचरन् । मन्मूर्तिध्याननिरतः परं निर्वाणमाप्स्यसि ॥ ७८ ॥

Sa pagsasagawa ng lahat ng dharma nang paulit-ulit hanggang sa wakas ng yugto, at sa walang patid na pagninilay sa Aking anyo, makakamtan mo ang kataas-taasang nirvāṇa.

Verse 79

एवं मृकण्डुपुत्रस्य स्वभक्तस्य कृपानिधिः । दत्त्वा वरं स देवेशस्तत्रैवान्तरधीयत ॥ ७९ ॥

Kaya nga, ang Panginoon—karagatan ng habag—ay nagkaloob ng biyaya sa anak ni Mṛkaṇḍu, na Kanyang tapat na bhakta; at ang Panginoon ng mga deva ay naglaho mula sa mismong pook na iyon.

Verse 80

मार्कण्डेयो महाभागो हरिभक्तिरतः सदा । चचार परमं धर्ममीजे च विधिवन्मखैः ॥ ८० ॥

Ang lubhang mapalad na rishi na si Mārkaṇḍeya, na laging nakatuon sa bhakti kay Hari, ay nagsagawa ng pinakamataas na Dharma at naghandog din ng mga yajña ayon sa wastong tuntunin ng mga śāstra.

Verse 81

शालग्रामे महाक्षेत्रे तताप परमं तपः । ध्यानक्षपितकर्मा तु परं निर्वाणमाप्तवान् ॥ ८१ ॥

Sa dakilang banal na lupain ng Śālagrāma, isinagawa niya ang pinakamataas na tapas; at nang mapawi ang mga karma sa pamamagitan ng dhyāna, natamo niya ang sukdulang nirvāṇa.

Verse 82

तस्माज्जन्तुषु सर्वेषु हितकृद्धरिपूजकः । ईप्सितं मनसा यद्यत्तत्तदाप्नोत्यसंशयम् ॥ ८२ ॥

Kaya nga, ang sinumang sumasamba kay Hari at gumagawa ng kabutihan sa lahat ng nilalang ay tiyak na makakamtan ang anumang ninanais ng kanyang puso—walang pag-aalinlangan.

Verse 83

सनक उवाच । एतत्सर्वं निगदितं त्वया पृष्टं द्विजोत्तम । भगवद्भक्तिमाहात्म्यं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ ८३ ॥

Sinabi ni Sanaka: “O pinakamainam sa mga dvija, naipaliwanag ko na ang lahat ng iyong itinanong—ang kadakilaan ng bhakti sa Panginoon. Ano pa ang nais mong marinig?”

Verse 84

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे मार्कण्डेयवर्णनं नाम पञ्चमोऽध्यायः ॥ ५ ॥

Sa gayon nagtatapos ang Ikalimang Kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan kay Mārkaṇḍeya,” sa Unang Pada ng Pūrva-bhāga ng kagalang-galang na Bṛhan-Nāradīya Purāṇa.