Yamapatha (The Road of Yama), Dāna-Phala, and the Imperishable Fruition of Karma

Verse 1

नारद उवाच । कथितो भवता सम्यग्वर्णाश्रमविधिर्मुने । इदानीं श्रोतुमिच्छामि यममार्गं सुदुर्गमम् ॥ १ ॥

Sinabi ni Nārada: “O pantas, malinaw mong naipaliwanag ang wastong mga tuntunin ng varṇa at āśrama. Ngayon ay nais kong marinig ang tungkol sa landas ni Yama—ang napakahirap na daan.”

Verse 2

सनक उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि यममार्गं सुदुर्गमम् । सुखदं पुण्यशीलानां पापिनां भयदायकम् ॥ २ ॥

Sinabi ni Sanaka: “O brāhmaṇa, makinig—ilalarawan ko ang landas ni Yama na napakahirap tahakin. Nagdudulot ito ng ginhawa sa mga may banal na asal, ngunit nagiging sanhi ng sindak sa mga makasalanan.”

Verse 3

षडशीतिसहस्त्राणि योजनार्निनि मुनीश्वर । यममार्गस्य विस्तारः कथितः पूर्वसूरिभिः ॥ ३ ॥

O panginoon sa mga pantas, ang lawak ng landas ni Yama ay ipinahayag ng mga sinaunang rishi na walumpu’t anim na libong yojana.

Verse 4

ये नरा दानशीलास्तु ते यांति सुखिनो द्विज । धर्मशून्या नरा यांति दुःखेन भृशमर्दिताः ॥ ४ ॥

O dalawang-beses-na-isinilang, ang mga taong masigasig sa pagbibigay-dāna ay umaalis na may kagalakan; ngunit ang mga salat sa dharma ay umaalis sa dalamhati, labis na dinudurog ng pagdurusa.

Verse 5

अतिभीता विवश्त्राश्च शुष्ककंठौष्ठतालुकाः । क्रदंतो विस्तरं दीनाः पापिनो यांति तत्पथि ॥ ५ ॥

Sa matinding takot at pagkawala ng pagpipigil sa sarili, natutuyo ang lalamunan, mga labi at ngalangala; ang mga makasalanan ay sumisigaw nang malakas, lubhang kaawa-awa, at dumaraan sa landas na iyon.

Verse 6

हन्यमाना यमभटैः प्रतोदाद्यैस्तथायुधैः ॥ ६ ॥

Sila’y binubugbog ng mga tagapaglingkod ni Yama at tinutusok ng mga pang-udyok at iba pang sandata, kaya’t sila’y pinahihirapan.

Verse 7

इतस्ततः प्रधावंतो यांति दुःखेन तत्पथि । क्वचित्पंकः क्वचिदूह्निः क्वचित्सेतप्तसैकतम् । क्वचिद्वै दावरुपेणः तीक्ष्णधाराः शिलाः क्वचित् ॥ ७ ॥

Takbo sila nang takbo sa iba’t ibang panig at nagpapatuloy sa landas na iyon sa hirap: may bahaging putikan, may bahaging matarik na akyatan, may bahaging buhangin na naglalagablab sa init; may bahaging may sunog sa gubat, at may bahaging may batong matatalim ang gilid.

Verse 8

क्वचित्कंटकवृक्षाश्च दुःखारोहशिला नगाः । गाढांधकाराश्च गुहाः कंटकावरणं महत् ॥ ८ ॥

May mga pook na punô ng punong may tinik; sa iba nama’y may mga bundok na ang batuhing dalisdis ay masakit akyatin. May mga yungib ding lubog sa siksik na kadiliman, at malalawak na lupain na natatakpan ng napakaraming tinik.

Verse 9

वप्राग्रारोहणं चैव कन्दरस्य प्रवेशनम् । शर्कराश्च तथा लोष्टाः सूचीतुल्याश्च कण्टकाः ॥ ९ ॥

Pag-akyat sa tuktok ng pilapil, pagpasok sa bangin, pagkatisod sa graba at tipak ng lupa, at pagkatusok ng mga tinik na kasingtalas ng karayom—ganyan ang mga hirap sa landas na iyon.

Verse 10

शैवालं च क्वचिन्मार्गे क्वचित्कीचकपंक्तयः । क्वचिव्द्याव्राश्च गर्जंते वर्धंते च क्वचिज्ज्वराः ॥ १० ॥

Sa ilang bahagi ng landas ay may madulas na lumot; sa iba naman ay may mga hanay ng tambo. Sa ilang lugar ay umaatungal ang mababangis na hayop, at sa iba ay sumisiklab ang mga lagnat.

Verse 11

एवं बहुविधक्लेशाः पापिनो यांति नारद । क्रोशंतश्च रुदन्तश्च म्लायंतश्चैव पापिनः ॥ ११ ॥

Kaya, pinahihirapan ng maraming uri ng pagdurusa, ang mga makasalanan ay nagpapatuloy, O Nārada—sumisigaw, umiiyak, at lubusang nanghihina.

Verse 12

पाशेन यंत्रिताः केचित्कृष्यमाणास्तथांकुशैः । शास्त्रास्त्रैस्ताड्यमानाश्च पृष्टतो यांति पापिनः ॥ १२ ॥

Ang ilang makasalanan, na nakatali nang mahigpit sa mga silo, ay hinihila gamit ang mga pantusok; hinahampas mula sa likuran ng mga sandata, ang mga masama ay itinataboy pasulong.

Verse 13

नासाग्रपाशकृष्टाश्च केचिदंत्रैश्च बधिताः । वहंतश्चायसां भारं शिश्राग्रेण प्रयांति वै ॥ १३ ॥

Ang ilan ay hinihila pasulong sa pamamagitan ng silo na nakakabit sa dulo ng ilong; ang iba ay nakatali gamit ang kanilang sariling mga bituka. May dalang mabibigat na bakal, sila ay pinipilit na umusad, hinihila sa dulo ng ari.

Verse 14

अयोभारद्वयं केचिन्नासाग्रेण तथापरे । कर्णाभ्यां च तथा केचिद्वहंतो यांति पापिनः ॥ १४ ॥

Ang ilang makasalanan ay naglalakad na may dalang pares ng bakal sa dulo ng ilong; ang iba ay nagdadala rin ng ganoon. At ang ilan, na dinadala ang mga ito sa parehong tainga, ay nagpapatuloy.

Verse 15

केचिच्च स्खलिता यांति ताड्यमानास्तथापरे । अत्यर्थोच्ङ्वसिताः केचित्केचिदाच्छत्रलोचनाः ॥ १५ ॥

May ilan ang nadadapa ngunit nagpapatuloy, at may ilan namang hinahampas habang naglalakad. May ilan ang humihinga nang mabigat sa matinding hirap, at may ilan ang mga matang tila natatakpan ng belo.

Verse 16

छायाजलविहीने तु पथि यांत्यतिदुःखिताः । शोचन्तः स्वानि कर्मणि ज्ञानाज्ञानकृतानि च ॥ १६ ॥

Ngunit sa daang walang lilim at walang tubig, sila’y naglalakbay sa sukdulang paghihirap, tumatangis sa sarili nilang mga gawa—yaong ginawa nang may kamalayan at yaong nagawa sa kamangmangan.

Verse 17

ये तु नारद धर्मिष्ठा दानशीला सुबुद्धयः । अतीव सुखसंपन्नास्ते यांति धर्ममंदिरम् ॥ १७ ॥

Ngunit yaong mga tao, O Nārada, na matatag sa dharma, mapagkawanggawa sa pag-aalay ng dāna at may mabuting karunungan, na puspos ng kaginhawahan, sila’y nagtutungo sa tahanan ng Dharma.

Verse 18

अन्नदास्तु मुनुश्रेष्ट भुंजंतः स्वादु यांति वै । नीरदा यांति सुखिनः पिबंतः क्षीरमुत्तममम् । तक्रदा दधिदाश्चैव तत्तद्भोगं लभंति वै । घृतदा मधुदाश्चैव क्षीरदाश्च द्विजोत्तम ॥ १८ ॥

O pinakadakila sa mga muni, ang nagbibigay ng pagkain ay tunay na dumarating upang magtamasa ng matatamis na pagkain. Ang nagbibigay ng tubig ay lumalakad na masaya, umiinom ng pinakamainam na gatas. Ang nagbibigay ng buttermilk at ang nagbibigay ng curd ay nakakamit ang pagtatamasang yaon ding mga bagay. Gayundin, O pinakadakila sa mga dvija, ang nagbibigay ng ghee, ng pulot, at ng gatas ay nagtatamo ng kagalakang kaayon ng kanilang handog.

Verse 19

सुधापानं प्रकुर्वंतो यांति वै धर्ममंदिरम् । शाकदाः पायसं भुंजंन्दीपदो ज्वलयन्दिशः ॥ १९ ॥

Ang nagbibigay ng inuming tulad ng amṛta ay tunay na nagtutungo sa mansiyon ng Dharma. Ang nagbibigay ng gulay ay nagtatamasa ng matamis na kaning-gatas (pāyasa), at ang nagbibigay ng lampara ay nagpapaliwanag sa lahat ng dako.

Verse 20

वस्त्रदो मुनुशार्दूल याति दिव्याम्बरावृतः । पुराकरप्रदो याति स्तूयमानोऽमरैः पथि ॥ २० ॥

O tigre sa mga tao, ang nagkakaloob ng kasuotan ay nagpapatuloy na nababalutan ng banal na kasuutang makalangit. Ang nagkakaloob ng “purā-kara” (naunang buwis/handog—kayamanan) ay lumalakad sa landas na pinupuri ng mga walang-kamatayang diyos.

Verse 21

गोदानेन नरो याति सर्वसौख्यसमन्वितः । भूमिदो गृहदश्चैव विमाने सर्वसंपदि ॥ २१ ॥

Sa pag-aalay ng isang baka, ang tao ay lumilisan (sa kabilang daigdig) na taglay ang lahat ng kaligayahan. At ang nagkakaloob ng lupa—o nagkakaloob ng bahay—ay magkakamit din ng vimāna (sasakyang makalangit) kasama ang ganap na kasaganaan.

Verse 22

अप्सरोगणसंकीर्णे क्रीडन्याति वृषालयम् । हयदो यानदश्चापि गजदश्च द्विजोत्तम ॥ २२ ॥

Sa pook ng paglalaro na siksik sa mga pangkat ng Apsarā, siya’y napaparoon sa tahanan ng Toro (Śiva). O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-ipinanganak, ang nagkakaloob ng kabayo, ng sasakyan, at ng elepante ay nagkakamit din ng gayong bunga.

Verse 23

धर्मालयं विमानेन याति भोगान्वितेन वै । अनडुद्दो मुनिश्रेष्ट यानारुढः प्रयाति वै ॥ २३ ॥

Tunay nga, ang nagkakaloob ng toro ay patutungo sa tahanan ni Dharma sakay ng vimāna na puspos ng ligaya. O pinakamainam sa mga muni, siya’y sumasakay sa sasakyan at lumilisan.

Verse 24

फलदः पुष्पदश्चापि याति संतोषसंयुतः । तांबूलदो नरो याति प्रहृष्टो धर्ममंदिरम् ॥ २४ ॥

Ang nagkakaloob ng prutas, at gayundin ang nagkakaloob ng mga bulaklak, ay nagpapatuloy na taglay ang kasiyahan ng loob. Ang nag-aalay ng tāmbūla (handog na nganga/betel) ay masayang napaparoon sa dambana ni Dharma.

Verse 25

मातापित्रोश्च शुश्रूषां कृतवान्यो नरोत्तमः । स याति परितुष्टात्मा पूज्यमानो दिविस्थितैः ॥ २५ ॥

Ang pinakamainam na tao na naglingkod nang may debosyon sa ina at ama ay magpapatuloy na may pusong ganap na nasisiyahan, pinararangalan ng mga nananahan sa langit.

Verse 26

शुश्रूषां कुरुते यस्तु यतीनां व्रतचारिणाम् । द्विजाग्र्यब्राह्मणानां च स यात्यतिसुखान्वितः ॥ २६ ॥

Ngunit sinumang maglingkod nang may debosyon sa mga yati—mga asetikong tumutupad ng mga panata—at sa mga pinakadakilang Brahmana, ay makakamit ang kalagayang puspos ng napakadakilang ligaya.

Verse 27

सर्वभूतदयायुक्तः पूज्यमानोऽमरैर्द्विजः । सर्वभोगान्वितेनासौ विमानेन प्रयाति च ॥ २७ ॥

Taglay ang habag sa lahat ng nilalang, ang dwija na iyon—pinararangalan ng mga imortal—ay lumilisan sakay ng makalangit na vimana na may ganap na mga kaluguran.

Verse 28

विद्यादानरतो याति पूज्यमानोऽब्जसूनुभिः । पुराणपठको याति स्तूयमानो मुनीश्वरैः ॥ २८ ॥

Ang masigasig sa pagbibigay-don ng kaalaman ay lilisan patungo sa mas mataas na mga daigdig, pinararangalan ng mga anak ng Isinilang sa Loto (Brahmā). Ngunit ang tagapagbigkas ng Purāṇa ay lilisan na pinupuri ng mga dakilang muni.

Verse 29

एवं धर्मपरा यांति सुखं धर्मस्य मंदिरम् । यमश्चतुर्मुखो भूत्वा शंखचक्रगदासिभृत् ॥ २९ ॥

Kaya nito, ang mga deboto ng Dharma ay masayang tutungo sa tahanan ng Dharma; at si Yama mismo, nagiging apat ang mukha at may tangan na kabibe, diskos, pamalo, at espada, ay nagpapakita ng banal na anyo.

Verse 30

पुण्यकर्मरतं सम्यक्स्नेहान्मित्रमिवार्चति । भो भो बुद्धिमतां श्रेष्ठानरकक्लेषभीरवः ॥ ३० ॥

Dahil sa tapat na pagmamahal, marapat niyang pinararangalan ang taong masigasig sa gawaing banal na may bisa ng punya, gaya ng paggalang sa isang kaibigan—O pinakamainam sa mga pantas—sapagkat nanginginig sa takot sa mga pahirap ng impiyerno.

Verse 31

युष्माभिः साधितं पुण्यमत्रामुत्रसुखावहम् । मनुष्य जन्म यः प्राप्य सुकृतं न करोति च ॥ ३१ ॥

Ang punya na inyong natamo ay nagdudulot ng ligaya sa buhay na ito at sa kabilang-buhay. Ngunit sinumang nagkamit ng kapanganakang tao at hindi gumagawa ng kabutihan at gawaing may bisa ng punya, tunay na sinasayang niya ang bihirang pagkakataong iyon.

Verse 32

स एव पापिनां श्रेष्ट आत्मघातं करोति च । अनित्यं प्राप्य मानुष्यं नित्यं यस्तु न साधयेत् ॥ ३२ ॥

Sa mga makasalanan, siya ang pinakamasahol—tunay na gumagawa ng pagpatay sa sarili—ang nagkamit ng di-mananatiling buhay-tao ngunit hindi nagsisikap makamtan ang Walang-Hanggan at Walang-Kamatayan.

Verse 33

स याति नरकं घोरं कोऽन्यस्तस्मादचेतनः । शरीरं यातनारुपं मलाद्यैः परिदूषितम् ॥ ३३ ॥

Siya’y napapasa impiyernong kakila-kilabot—sino pa ang higit na walang-malay kaysa sa kanya? Sapagkat kumakapit siya sa katawan na siya mismong anyo ng pahirap, lubhang nadungisan ng karumihan at iba pang karumaldumal na bagay.

Verse 34

तस्मिन्यो याति विश्वासं तं विद्यादात्मघातकम् । सर्वेषु प्राणिनः श्रेष्टास्तेषु वै बुद्धिजीविनः ॥ ३४ ॥

Alamin na ang naglalagak ng tiwala sa bagay na iyon (na di-dapat pagtiwalaan) ay mamamatay-tao ng sarili. Sa lahat ng nilalang, ang tao ang pinakadakila; at sa mga tao, ang tunay na pinakadakila ay yaong nabubuhay ayon sa wastong talino at pag-unawa.

Verse 35

बुद्धिमस्तु नराः श्रेष्टा नरेषु ब्राह्मणास्तथा । ब्राह्मणेषु च विद्वांसो विद्वत्सु कृतबुद्धयः ॥ ३५ ॥

Sa mga tao, ang marurunong ang pinakamainam; sa mga lalaki, ang mga Brahmana rin ang nangunguna. Sa mga Brahmana, ang mga pantas na may malalim na pag-aaral ang namumukod; at sa mga pantas, ang may isip na hinubog at nalinang nang wasto ang pinakadakila.

Verse 36

कृतबुद्धिषु कर्त्तारः कर्तृषु ब्रह्मवादिनः । ब्रह्मवादिष्वपि तथा श्रेष्टो निर्मम उच्यते ॥ ३६ ॥

Sa mga may isip na nalinang, ang mga gumagawa ng kabutihan ang nangunguna; sa mga gumagawa, ang mga nagpapaliwanag ng Brahman ang pinakamataas. At maging sa mga nagtuturo ng Brahman, ang pinakamainam ay yaong walang pag-aangkin, walang kapit sa “akin.”

Verse 37

एतेभ्योऽपि परो ज्ञेयो नित्यं ध्यानपरायणः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कर्त्तव्यो धर्मसंग्रहः ॥ ३७ ॥

Higit pa sa lahat ng ito, dapat makilala ang taong laging nakatuon sa dhyāna, sa banal na pagninilay. Kaya, sa buong pagsisikap, dapat tipunin at itaguyod ang kalipunan ng dharma—ang wastong asal at mga sagradong tungkulin.

Verse 38

सर्वत्र पूज्यते जंतुर्धर्मवान्नात्र संशयः । गच्छ स्वपुण्यैर्मत्स्थानं सर्वभोगसमन्वितम् ॥ ३८ ॥

Ang nilalang na may dharma ay pinararangalan sa lahat ng dako—walang pag-aalinlangan. Humayo ka, sa bisa ng sarili mong kabutihang-loob at punya, tungo sa aking tahanan, na ganap sa lahat ng kagalakan at biyaya.

Verse 39

अस्ति चेद्दुष्कृतं किंचित्पश्चादत्रैव भोक्ष्यसे । एवं यमस्तमभ्यर्च्य प्रापयित्वा च सद्गतिम् ॥ ३९ ॥

“Kung may natitira pang kahit kaunting masamang gawa, sa bandang huli ay dito mo rin tatanggapin ang bunga nito.” Sa gayon, si Yama ay nagbigay-galang sa kanya at inihatid siya pasulong, upang marating ang mabuting hantungan.

Verse 40

आहूय पापिनश्चैव कालदंडेन तर्जयेत् । प्रलयांबुदनिर्घोषो ह्यंजनाद्रिसमप्रभः ॥ ४० ॥

Tinawag niya ang mga makasalanan at pinagbantaan at pinarusahan sila sa pamalo ng Panahon. Ang kanyang dagundong ay tulad ng kulog ng mga ulap sa oras ng pralaya, at ang kanyang liwanag ay gaya ng bundok Añjana.

Verse 41

विद्युत्प्र भायुर्घोर्भीमो द्वात्रिंशद्भुजसंयुतः । योजनत्रयविस्तारो रक्ताक्षो दीर्घनासिकः ॥ ४१ ॥

Nakakatakot at mabagsik, kumikislap na parang kidlat, siya’y may tatlumpu’t dalawang bisig; ang katawan niya’y may lawak na tatlong yojana, mapupula ang mga mata at mahaba ang ilong.

Verse 42

दंष्ट्राकरालवदनो वापीतुल्योग्रलोचनः । मृत्युज्वरादिभिर्युक्तश्चित्रगुत्पोऽपि भीषणः ॥ ४२ ॥

Ang kanyang bibig ay nakapanghihilakbot dahil sa nakausling pangil, at ang mga mata’y mabangis na parang malalalim na hukay. Maging si Citragupta ay nagmumukhang kakila-kilabot, na sinasamahan ng Kamatayan, lagnat, at iba pang pagdurusa.

Verse 43

सर्वे दूताश्च गर्जंति यमतुल्यविभीषणाः । ततो ब्रवीति तान्सर्वान्कंपमानांश्च पापिनः ॥ ४३ ॥

Ang lahat ng mga sugo ay umuungal, nakatatakot na parang si Yama. Pagkaraan, nagsalita siya sa lahat ng makasalanang nanginginig sa takot.

Verse 44

शोचन्तः स्वानि कर्माणि चित्रगुत्पो यमाज्ञया । भो भो पापा दुराचारा अहंकारप्रदूषिताः ॥ ४४ ॥

Habang tinatangisan nila ang sarili nilang mga gawa, si Citragupta—sa utos ni Yama—ay nagsabi: “Hoy, hoy kayong mga makasalanan, kayong masasama ang asal, kayong nadungisan ng pagmamataas!”

Verse 45

किमर्थमर्जितं पापं युष्माभिरविवेकिभिः । कामक्तोधादिदृष्टेन सगर्वेण तु चेतसा ॥ ४५ ॥

Sa anong layon kayo, na salat sa pag-unawa, nagtipon ng kasalanan—ang isip ay binulag ng pagnanasa at pinalobo ng kapalaluan?

Verse 46

यद्यत्पापतरं तत्तत्किमर्थं चरितं जनाः । कृतवंतः पुरा पापान्यत्यंतहर्षिताः ॥ ४६ ॥

Bakit ang mga tao ay gumagawa mismo ng mga gawaing higit na makasalanan—maging ang pinakamasama? Noong una’y gumawa na sila ng kasalanan, at ginawa pa iyon nang labis na nagagalak.

Verse 47

तथैव यातना भोज्याः किं वृथा ह्यतिदुरिवताः । भृत्यमित्रकलत्रार्थं दुष्कृतं चरितं यथा ॥ ४७ ॥

Gayon din, ang mga pahirap ay tunay na dapat pagtiisan—bakit pa ang walang saysay na labis na pagdurusa? Para sa mga alipin, kaibigan, at kabiyak, gumagawa ang tao ng masama, at saka magdurusa ayon dito.

Verse 48

तथा कर्मवशात्प्राप्ता यूयमत्रातिदुःखिताः । युष्माभिः पोषिता ये तु पुत्राद्या अन्यतोगताः ॥ ४८ ॥

Gayon din, dahil sa puwersa ng dating karma, naparito kayo at labis na nagdurusa. Yaong inyong inaruga—mga anak na lalaki at iba pa—ay napunta na sa ibang dako.

Verse 49

युष्माकमेव तत्पापं प्राप्तं किं दुःखकारणम् । यथा कृतानि पापानि युष्माभिः सुबहूनि वै ॥ ४९ ॥

Ang kasalanang iyon ay dumating sa inyo lamang—ano pa bang ibang sanhi ng pagdurusa? Sapagkat tunay na napakarami ninyong nagawang kasalanan.

Verse 50

तथा प्राप्तनि दुःखानि किमर्थमिह दुःखिताः । विचारयध्वं यूयं तु युष्माभिश्चारितं पुरा ॥ ५० ॥

Kung ang gayong mga pagdurusa ay dumating na sa inyo, bakit kayo nagdadalamhati rito? Magnilay kayong lahat—ito’y dati nang ginawa ninyo mismo sa nakaraan.

Verse 51

यमः करिष्यते दंडमिति किं न विचारितम् । दरिद्रेऽपि च मूर्खे च पंडिते वा श्रियान्विते ॥ ५१ ॥

Hindi ba ninyo pinag-isipan na si Yama ay tiyak na magpapataw ng parusa—maging dukha, mangmang, marunong, o pinagpala ng kasaganaan?

Verse 52

कांदिशीके च वीरे च समवर्तीः यमः स्मृतः । चित्रगुप्तेरितं वाक्यं श्रुत्वा ते पापिनस्तदा ॥ ५२ ॥

Sa Kāṃdiśīka at sa Vīra, si Yama ay inaalala bilang Samavartin, ang walang-kinikilingang tagapag-ayos. Nang marinig nila ang mga salitang sinabi ni Citragupta, ang mga makasalanan noon ay nanginig at napasuko.

Verse 53

शौचंतः स्वानि कर्मणि तूष्णीं तिष्टंति भीषिताः । यमाज्ञाकारिणः क्रूरश्चंडा दूता भयानकाः ॥ ५३ ॥

Sa matinding takot, sila’y nakatayo nang tahimik, ginagampanan ang kani-kanilang tungkulin—yaong mga nakapanghihilakbot, mabagsik at walang-awang mga sugo na sumusunod sa utos ni Yama.

Verse 54

चंडलाद्याः प्रसह्यैतान्नरकेषु क्षिपंति च । स्वदुष्कर्मफलं ते तु भुक्त्वांते पापशेषतः ॥ ५४ ॥

Pagkaraan, ang mga Caṇḍāla at iba pa ay sinunggaban sila nang sapilitan at inihagis sa mga impiyerno. Doon nila pinapasan ang bunga ng sarili nilang masasamang gawa; at kapag iyon ay naubos, ang nalalabi na lamang ay ang latak ng kasalanan.

Verse 55

महीतलं च संप्राप्य भवंति स्थावरादयः । नारद उवाच । भगवन्संशयो जातो मच्चेतसि दयानिधे ॥ ५५ ॥

Pagdating sa ibabaw ng lupa, sila’y nagiging mga nilalang na di-nakakilos, gaya ng mga halaman at iba pa. Wika ni Nārada: “O Mapalad na Panginoon, O karagatan ng habag, may pag-aalinlangan na sumibol sa aking isipan.”

Verse 56

त्वं समर्थोऽसि तच्छेत्तुं यतो नो ह्यग्रजो भवान् । धर्माश्च विविधाः प्रोक्ताः पापान्यपि बहूनि च ॥ ५६ ॥

Ikaw ang may kakayahang pawiin iyon, sapagkat tunay na ikaw ang aming nakatatanda. Ipinahayag ang sari-saring dharma, at gayundin ang maraming uri ng kasalanan.

Verse 57

चिरभोज्यं फलं तेषामुक्तं बहुविदा त्वया । दिनांते ब्रह्मणः प्रोक्तो नाशो लोकत्रयस्य वै ॥ ५७ ॥

Ipinaliwanag mo sa maraming paraan ang pangmatagalang bunga na kanilang tatamasahin; at ipinahayag mo rin na sa pagtatapos ng araw ni Brahmā, tunay na nagaganap ang pagkalipol ng tatlong daigdig.

Verse 58

परार्द्धद्वितयांते तु ब्रह्माण्डस्यापि संक्षयः । ग्रामदानादिपुण्यानां त्वयैव विधिनंदन ॥ ५८ ॥

Sa wakas ng dalawang parārdha, maging ang brahmāṇḍa, ang “itlog ng sansinukob,” ay nalulusaw. Ngunit ang kabutihang-bunga ng mga handog—gaya ng pag-aalay ng isang nayon at iba pa—ay itinakda mo mismo, O anak ni Vidhi (Brahmā).

Verse 59

कल्पकोटिसहस्त्रेषु महान्भोग उदाहृतः । सर्वेषामेव लोकानां विनाशः प्राकृते लये ॥ ५९ ॥

Kahit sa libu-libong koro ng mga kalpa, binabanggit ang gayong “dakilang pagtatamasa”; ngunit sa panahon ng prākṛta-laya, ang likas na pagkalusaw, tunay na nagaganap ang pagkalipol ng lahat ng daigdig.

Verse 60

एकः शिष्यत एवेति त्वया प्रोक्तं जनार्दनः । एष मे संशयो जातस्तं भवाञ्छेत्तुमर्हति ॥ ६० ॥

O Janārdana, sinabi mo na iisa lamang ang nananatiling alagad. May pag-aalinlangan na sumibol sa aking isipan tungkol dito—mangyaring pawiin mo ito sa iyong habag.

Verse 61

पुण्यपापोपभोगानां समाप्तिर्नास्य संप्लवे । सनक उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ गुह्याद्गुह्यतमं त्विदम् ॥ ६१ ॥

Para sa kanya, hindi nauubos ang pagdanas ng bunga ng kabutihan at kasalanan, kahit sa panahon ng pagkalusaw ng sansinukob. Wika ni Sanaka: “Tunay na mabuti, tunay na mabuti, O dakilang marunong—ito nga ang pinakalihim sa mga lihim.”

Verse 62

पृष्टं तत्तेऽभिधास्यामि श्रृणुष्व सुसमाहितः । नारायणोऽक्षरोऽनंतः परं ज्योतिः सनातनः ॥ ६२ ॥

Ang iyong itinanong ay aking ipahahayag—makinig ka nang may ganap na pagtuon. Si Nārāyaṇa ang Di-nasisira (Akṣara), ang Walang-hanggan (Ananta), ang Kataas-taasang at Walang-hanggang Liwanag.

Verse 63

विशुद्धो निर्गुणो नित्यो मायामोहविवर्जितः । निर्गुणोऽपि परानन्दो गुणवानिव भाति यः ॥ ६३ ॥

Siya’y lubos na dalisay, lampas sa lahat ng guṇa, walang hanggan, at malaya sa pagkalito ng māyā. Bagama’t tunay na nirguṇa, Siya ang kataas-taasang kaligayahan at nag-aanyong wari’y may mga guṇa.

Verse 64

ब्रह्मविष्णुशिवाद्यैस्तु भेदवानिव लक्ष्यते । गुणोपाधिकभेदेषु त्रिष्वेतेषु सनातन ॥ ६४ ॥

Bagama’t Siya’y walang hanggan, Siya’y napagmamasdang wari’y may pagkakaiba sa pamamagitan nina Brahmā, Viṣṇu, Śiva at iba pa—dahil sa mga pagkakaibang dulot ng mga upādhi ng tatlong guṇa.

Verse 65

संयोज्य मायामखिलं जगत्कार्यं करोति च । ब्रह्मरुपेण सृजति विष्णुरुपेण पाति च ॥ ६५ ॥

Sa pag-uugnay ng Kaniyang Māyā, pinangyayari Niya ang buong gawain ng sansinukob; sa anyo ni Brahmā Siya’y lumilikha, at sa anyo ni Viṣṇu Siya’y nag-iingat at nagpapanatili.

Verse 66

अंते च रुद्ररुपेण सर्वमत्तीति निश्चितम् । प्रसयांते समुत्थाय ब्रह्मरुपी जनार्दनः ॥ ६६ ॥

Sa wakas ng isang siklo, tiyak na sa anyo ni Rudra ay nilalamon Niya ang lahat. Pagdating ng panahon ng paglikha, muling sumisibol si Janārdana at nagiging anyo ni Brahmā.

Verse 67

चराचरात्मकं विश्वं यथापूर्वमकल्पयत् । स्थावराद्याश्च विप्रेंद्र यत्र यत्र व्यवस्थिताः ॥ ६७ ॥

Muling binuo Niya ang sansinukob—binubuo ng gumagalaw at di-gumagalaw—gaya ng dati; at, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, ang mga nakatigil na nilalang at ang iba pa ay muling inilagay sa kani-kanilang kinalalagyan, saan man sila noon naroon.

Verse 68

ब्रह्मा तत्तज्जगत्सर्वं यथापूर्वं करोति वै । तस्मात्कृतानां पापानां पुण्यानां चैव सत्तम ॥ ६८ ॥

Tunay na muling nililikha ni Brahmā ang buong daigdig na iyon gaya ng dati. Kaya, O pinakamainam sa mga banal, ang bunga ng mga nagawang gawa—maging kasalanan o kabutihan—ay tiyak na sumusunod.

Verse 69

अवश्यमेव भोक्तव्यं कर्मणां ह्यक्षयं फलम् । नाभुक्तं क्षीयते कर्म कल्पकोटिशतैरपि ॥ ६९ ॥

Tiyak na dapat dan kailangang danasin ang di-nasisirang bunga ng karma; ang karmang hindi pa nalalasap ay hindi nawawala, kahit pa lumipas ang daan-daang koti ng mga kalpa.

Verse 70

अवश्यमेव भोक्तव्यं कृतं कर्म शुभाशुभम् । यो देवः सर्वलोकानामंतरात्मा जगन्मयः । सर्वकर्मफलं भुक्ते परिपूर्णः सनातनः ॥ ७० ॥

Anumang gawa—mabuti man o masama—ay tiyak na kailangang danasin ang bunga nito. Ang Deva na siyang panloob na Sarili ng lahat ng daigdig, lumalaganap sa buong sansinukob, ang nagpaparanas ng bunga ng lahat ng karma—Siya ang Walang-hanggan at laging ganap na Panginoon.

Verse 71

योऽसौ विश्वंभरो देवो गुणमेदव्यवस्थितः । सूजत्यवति चात्त्येतत्सर्वं सर्वभुगव्ययः ॥ ७१ ॥

Yaong Deva na tagapagtaguyod ng sansinukob, na nakatatag sa sari-saring kaayusan ng mga guṇa, ang lumilikha ng buong daigdig, nag-iingat dito, at muli ring naglalaho nito—Siya ang Panginoong tumatanggap ng lahat, di-nasisira at di-nauubos.