
कलावती-विभावरी-स्वरोचिषोपाख्यानम् (Kalāvatī–Vibhāvarī–Svarociṣopākhyānam)
Creation Narrative
Sa Adhyaya 64 ng Markandeya Purana, si Kalavati (Vibhavari), sa tapat na debosyon at matibay na loob, ay inihandog ang sarili kay Svarocisha at ipinagkaloob ang lihim na Padmini Vidya. Ipinapakita ng kabanata ang rasang pag-ibig, pagsasakripisyo, at pag-iingat sa dharma, at ang biyayang dumarating sa pusong dalisay.
Verse 1
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे स्वारोचिषे मन्वन्तरे त्रिषष्टितमोऽध्यायः । चतुःषष्टितमोऽध्यायः- ६४ । मार्कण्डेय उवाच एवं विमुक्तरोगा तु कन्यका तं मुदान्विता । स्वरोचिषमुवाचेदं शृणुष्व वचनं प्रभो ॥
Sa gayon nagwakas ang ika-animnapu’t tatlong kabanata ng Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa sa Svārociṣa Manvantara. Ngayon ay nagsisimula ang Kabanata 64. Sinabi ni Mārkaṇḍeya: “Kaya ang dalaga, napalaya sa sakit at puspos ng galak, ay nagsalita kay Svārociṣa: ‘O panginoon, pakinggan mo ang mga salitang ito.’”
Verse 2
मन्दारविद्याधरजा नाम्ना ख्याता विभावरी । उपकारिन् स्वमात्मानं प्रयच्छामि प्रतीच्छ माम् ॥
“Ako si Vibhāvarī, bantog sa pangalan, isinilang sa mga Vidyādhara ng Mandāra. O tagapagkaloob, inihahandog ko ang aking sarili sa iyo—tanggapin mo ako.”
Verse 3
विद्याञ्च तुभ्यं दास्यामि सर्वभूतरुतानि ते । ययाभिव्यक्तिमेष्यन्ति प्रसादपुरगो भव ॥
“At ipagkakaloob ko sa iyo ang isang kaalamang sa pamamagitan nito ang lahat ng tunog at pananalita ng mga nilalang ay magiging malinaw sa iyo. Maging nananahan ka sa lungsod ng biyaya (Prasāda-pura).”
Verse 4
मार्कण्डेय उवाच । एवमस्त्विति तेनोक्ते धर्मज्ञेन स्वरोचिषा । द्वितीया तु तदा कन्या इदं वचनमब्रवीत् ॥
Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Nang masabi ng nakaaalam sa dharma na si Svarociṣa, “Gayon na nga,” saka nagsalita ang ikalawang dalaga ng mga salitang ito.
Verse 5
कुमारब्रह्मचार्यासीत् पारो नाम पिता मम । ब्रह्मर्षिः सुमहाभागो वेदवेदाङ्गपारगः ॥
Ang aking ama ay isang kumāra-brahmacārī, selibat sa buong buhay; ang pangalan niya ay Pāra. Siya ay isang brahmarṣi, lubhang pinagpala, at ganap na dalubhasa sa mga Veda at sa mga pantulong na agham nito.
Verse 6
तस्य पुंस्कोकिलालापरमणीयॆ मधौ पुरा । आजगामाप्सराभ्यासं प्रख्याता पुंजिकास्तना ॥
Noong unang panahon, sa tagsibol na pinaganda ng huni ng lalaking kukuko, lumapit sa kanya ang bantog na apsaras na si Puñjikāstanā.
Verse 7
कामवक्तव्यतां नीतः स तदा मुनिपुङ्गवः । तत्संयोगेऽहमुत्पन्ना तस्यामत्र महाचले ॥
Pagkaraan, ang pinakadakilang rishi ay nahila sa saklaw ng pagnanasa; mula sa kanilang pagsasama ay isinilang ako—dito, sa dakilang bundok na ito.
Verse 8
विहाय मां गता सा च मातास्मिन्निर्जने वने । बालामेकां महीपृष्ठे व्यालश्वापदसंकुले ॥
Iniwan ako ng aking ina at lumisan sa masukal at nag-iisang gubat na ito—ako, isang munting batang babae na nag-iisa sa ibabaw ng lupa, sa pook na hitik sa mga ahas at mababangis na hayop.
Verse 9
ततः कलाभिः सोमस्य वर्धन्तीभिरहः क्षये । आप्याय्यमानाहरहो वृद्धिं यातास्मि सत्तम ॥
Pagkaraan, habang dumarami araw-araw ang mga kalā (bahagi) ni Soma, ang Buwan, ako man—na pinagyayaman at inaalagaan sa bawat araw—ay lumaki, O pinakamainam sa mga banal ang asal.
Verse 10
ततः कलावतीत्येतन्मम नाम महात्मना । गृहीतायाः कृतं पित्रा गन्धर्वेण शुभानना ॥
Pagkaraan, O marikit ang mukha, ang pangalang ‘Kalāvatī’ ay iginawad sa akin ng isang marangal na gandharva na tumanggap sa akin na parang ama (tinanggap at naging tagapag-ingat).
Verse 11
न दत्ताहं तदा तेन याचितेन महात्मना । देवारिणालिना सुप्तस्ततो मे घातितः पिता ॥
Nang hingin sa marangal na iyon (ang tungkol sa akin), hindi niya ako ibinigay. Pagkaraan, ang aking ama ay pinaslang ni Devāriṇāli habang siya’y natutulog.
Verse 12
ततोऽहमतिनिर्वेदादात्मव्यापादनodyatā । निवारिता शम्भुपत्न्या सत्या सत्यप्रतिश्रवा ॥
Pagkaraan, nabalot ng matinding kawalang-pag-asa, muntik na akong magpakamatay; ngunit pinigilan ako ng asawa ni Śambhu—si Satī, na ang pangako’y katotohanan.
Verse 13
मा शुचः सुभ्रु ! भर्ता ते महाभागो भविष्यति । स्वरोचिर्नाम पुत्रश्च मनुस्तस्य भविष्यति ॥
“Huwag kang magdalamhati, O may magandang kilay. Ang iyong asawa ay magiging lubhang maringal at tanyag; at magkakaroon ka ng isang anak na lalaking ang pangalan ay Svaroci, na magiging isang Manu.”
Verse 14
आज्ञाञ्च निधयः सर्वे करिष्यन्ति तवादृताः । यथाभिलषितं वित्तं प्रदास्यन्ति च ते शुभे ॥
O mapalad na Ginang! Ang lahat ng Nidhi (mga kayamanan) ay magalang na tutupad sa iyong utos, at ipagkakaloob nila ang yaman nang eksakto ayon sa iyong ninanais.
Verse 15
यस्या वत्स प्रभावेण विद्यायास्तां गृहाण मे । पद्मिनी नाम विद्येयं महापद्माभिपूजिता ॥
O anak, tanggapin mo mula sa akin ang vidyā na sa kapangyarihan nito nagaganap ang lahat ng ito. Ang vidyā na ito ay tinatawag na ‘Padminī’, at lubhang iginagalang at sinasamba ni Mahāpadmā.
Verse 16
इत्याह मां दक्षसुता सती सत्यपरायणाः । स्वरोचिस्त्वं ध्रुवं देवी नान्यथा सा वदिष्यति ॥
Kaya nito, si Satī, anak na babae ni Dakṣa na tapat sa katotohanan, ay nagsabi sa akin: “Tunay ngang ikaw si Svārociṣ (O Diyosa); hindi siya magsasalita nang iba.”
Verse 17
साहं प्राणप्रदायाद्य तां विद्यां स्वं तथा वपुः । प्रयच्छामि प्रतीच्छ त्वं प्रसादसुमुखो मम ॥
Kaya nga, matapos kong ipagkaloob ngayon ang hininga ng buhay, ipinagkakaloob ko ang vidyā na iyon at pati ang sarili kong anyo/katawan. Tanggapin mo ito—maging mahabagin ka sa akin.
Verse 18
मार्कण्डेय उवाच । एवमस्त्विति तामाह स तु कन्यां कलावतीम् । विभावर्याः कलावत्याः स्निग्धदृष्ट्यानुमोदितः ॥
Sinabi ni Mārkaṇḍeya: Sumagot siya sa kanya, “Mangyari nawa.” Pagkaraan, tinanggap niya ang dalagang si Kalāvatī, na pinahintulutan ni Vibhāvarī; at si Kalāvatī ay tumingin sa kanya nang may mapagmahal na sulyap.
Verse 19
जग्राह च ततः पाणी स तयोऽमरद्युतिः । नदत्सु देवतूर्येषु नृत्यन्तीष्वप्सरः सु च ॥
Pagkaraan, ang maningning na nilalang na makalangit ay humawak sa mga kamay nila bilang pag-iisang-dibdib, habang umuugong ang mga instrumentong banal at sumasayaw ang mga Apsara.
The chapter frames dharma as restorative and legitimizing: suffering and social rupture (abandonment, violence, despair) are resolved through divine intervention (Satī’s assurance) and a sanctioned union, while vidyā functions as a moral-spiritual power that aligns the recipient with prasāda (divine favor) and right order.
It directly supports the Svārociṣa Manvantara genealogy by presenting Satī’s prophecy that Kalāvatī will wed Svarociṣa and that their son Svarocis will become Manu, thereby anchoring cosmic chronology in a narrated, divinely authenticated lineage event.
A dual transmission is emphasized: (1) biological lineage—Brahmarṣi Pāra and apsaras Puñjikāstanā producing Kalāvatī, culminating in the birth-prophecy of Manu Svarocis; and (2) knowledge lineage—Satī’s bestowal of the Padminī Vidyā (linked with Mahāpadmā worship), presenting śakti-mediated vidyā as an instrument for establishing auspicious destiny within the Manvantara framework.