Adhyaya 26: Madālasa Names Alarka and Reorients Him Toward Kshatriya Duty

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे मदालसोपाख्याने पञ्चविंशोऽध्यायः । षड्विंशोऽध्यायः । जड उवाच वर्धमानं सुतं सा तु राजपत्नी दिने दिने । तमुल्लापादिना बोधमनयन्निर्ममात्मकम् ॥

Sa ganito nagtatapos ang ikadalawampu’t limang kabanata sa salaysay ni Madālasā sa Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa. Nagsisimula ang ikadalawampu’t anim na kabanata. Sinabi ni Jaḍa: Araw-araw, habang lumalaki ang kanyang anak na lalaki, dinala siya ng reyna sa pag-unawa sa pamamagitan ng mga awit-pampatulog at katulad nito, upang maging likas na hindi mapag-angkin at hindi nakakapit sa pag-aari.

Verse 2

यथायथं बलं लेभे यथा लेभे मतिं पितुः । तथा तथात्मबोधञ्च सोऽवापन्मातृभाषितैः ॥

Habang unti-unti siyang lumalakas, at habang nakakamit niya ang pag-unawang inaasahan sa angkan ng kanyang ama, gayon din ay narating niya ang pagkakabatid sa sarili sa pamamagitan ng mga salita ng kanyang ina.

Verse 3

इत्थं तया स तनयो जन्मप्रभृति बोधितः । चकार न मतिं प्राज्ञो गार्हस्थ्यं प्रति निर्ममः ॥

Dahil tinuruan siya ng ina mula pa sa pagsilang, ang marunong na anak na iyon—malaya sa pag-aangkin—ay hindi iniuukol ang isip sa buhay ng maybahay o gṛhastha.

Verse 4

द्वितीयोऽस्याः सुतो जज्ञे तस्य नामाकरोत्पिता । सुबाहुरयमित्युक्ते सा जाहास मदालसा ॥

Isang ikalawang anak na lalaki ang isinilang sa kanya. Binigyan siya ng ama ng pangalan; nang sabihin, “Ang isang ito ay si Subāhu,” tumawa si Madālasā.

Verse 5

तमप्येवं यथापूर्वं बालमुल्लापनादिना । प्राह बाल्यात् स च प्राप तथा बोधं माहामतिः ॥

Sa kanya rin, gaya ng dati, mula pagkabata ay kinausap siya sa pamamagitan ng mga awit-pampatulog at katulad nito; at siya—na may dakilang kalooban—ay nakamit ang gayon ding pag-unawa.

Verse 6

तृतीयं तनयं जातं स राजा शत्रुमर्दनम् । यदाह तेन सा सुभ्रूर्जहासातिचिरं पुनः ॥

Nang ipanganak ang ikatlong anak na lalaki, pinangalanan siya ng hari na “Śatrumardana” (Tagapagdurog ng mga kaaway). Nang sabihin niya ito, muling tumawa nang matagal ang reynang may magandang kilay.

Verse 7

तथैव सोऽपि तन्वङ्ग्या बालत्वादवबोधितः । क्रियाश्चकार निष्कामो न किञ्चिदुपकारकम् ॥

Gayon din ang batang iyon—na tinuruan mula pagkabata ng inang may payat na pangangatawan—ay kumilos nang walang pagnanasa, at walang ginawang nakatuon sa pakinabang o tubo.

Verse 8

चतुर्थस्य सुतस्याथ चिकीर्षुर्नाम भूमिपः । ददर्श तां शुभाचारामीषद्धासां मदालसाम् । तामाह राजा हसतीं किञ्चित् कौतूहलान्वितः ॥

Pagkaraan, ang hari, na nagnanais magbigay ng pangalan sa ikaapat na anak, ay nakita si Madālasa—na may mabuting asal—na bahagyang nakangiti. Ang hari, na may kaunting pag-uusisa, ay nagsalita sa kanya habang siya’y tumatawa.

Verse 9

राजोवाच क्रियमाणेऽसकृन्नाम्नि कथ्यतां हास्यकारणम् । विक्रान्तश्च सुबाहुश्च तथान्यः शत्रुमर्दनः ॥

Sinabi ng hari: “Bakit ka paulit-ulit na tumatawa kapag nagbibigay ng pangalan? Sabihin mo sa akin ang dahilan ng iyong pagtawa. (Pinangalanan ko sila) Vikrānta, Subāhu, at ang isa pa ay Śatrumardana.”

Verse 10

शोभनानीति नामानि मया मन्ये कृतानि वै । योग्यानि क्षत्रबन्धूनां शौर्याटोपयुतानि च ॥

“Itinuturing kong tunay na mainam ang mga pangalang ibinigay ko—nararapat sa mga supling ng kṣatriya, at may ningning ng kagitingan.”

Verse 11

असन्त्येतानि चेद्भद्रे ! यदि ते मनसि स्थितम् । तदस्य क्रियतां नाम चतुर्थस्य सुतस्य मे ॥

O mapalad na ginang, kung nasa isip mo na ang mga pangalang ito ay hindi angkop, kung gayon ay ikaw ang lumikha ng isang pangalan para sa aking ikaapat na anak na lalaki.

Verse 12

मदालसोवाच मयाज्ञा भवतः कार्याः महाराज ! यथात्थ माम् । तथा नाम करिष्यामि चतुर्थस्य सुतस्य ते ॥

Sinabi ni Madālasa: “O dakilang hari, ang iyong utos ay dapat kong tuparin ayon sa iyong sinabi. Kaya, bibigyan ko ng pangalan ang iyong ikaapat na anak na lalaki.”

Verse 13

अलर्क इति धर्मज्ञः ख्यातिं लोके प्रयास्यति । कनीयानेष ते पुत्रो मतिमांश्च भविष्यति ॥

“(Siya ay tatawaging) Alarka. Siya’y magiging nakakabatid ng dharma at magkakamit ng katanyagan sa daigdig. Ang anak mong ito ang bunso, at siya’y magiging matalino.”

Verse 14

तच्छ्रुत्वा नाम पुत्रस्य कृतं मात्रा महीपतिः । अलर्क इत्यसंबद्धं प्रहस्येदमथाब्रवीत् ॥

Nang marinig ng hari ang pangalang ibinigay ng ina sa anak, ang hari—sa pag-aakalang ang “Alarka” ay tila di kaugnay at kakaiba—ay tumawa at saka nagsalita nang ganito.

Verse 15

राजोवाच भवत्या यदिदं नाम मत्पुत्रस्य कृतं शुभे । किमीदृशमसंबद्धमर्थः कोऽस्य मदालसे ॥

Sinabi ng hari: “O mapalad na isa, ang pangalang ibinigay mo sa aking anak—bakit ito tila napaka-di-angkop? Ano ang kahulugan nito, O Madālasa?”

Verse 16

मदालसोवाच कल्पनेयं महाराज ! कृता सा व्यावहारिको / त्वत्कृतानां तथा नाम्नां शृणु भूप ! निरर्थताम्

Sinabi ni Mādālasā: “O dakilang hari, ito’y pawang kaugaliang makalupa lamang na inimbento sa guniguni. Dinggin mo, O pinuno, ang kawalang-kabuluhan ng mga pangalang itinakda mo.”

Verse 17

वदन्ति पुरुषाः प्राज्ञा व्यापिनं पुरुषं यतः / क्रान्तिश्च गतिरुद्दिष्टा देशाद्देशान्तरं तु या

“Tinatawag ng mga pantas ang Puruṣa (Sarili) na ‘vyāpī’ o ‘sumasaklaw sa lahat,’ sapagkat ang ‘krānti’ ay sinasabing paggalaw—ang pagpunta mula sa isang lugar tungo sa iba.”

Verse 18

सर्वगो न प्रयातीति व्यापी देहेश्वरो यतः / ततो विक्रान्तसंज्ञेयं मता मम निरर्थिका

“Sapagkat ang Panginoong sumasaklaw sa lahat na nasa loob ng katawan ay hindi ‘pumupunta’ saanman, kaya ang tawag na ‘Vikrānta’—ang lumalakad o gumagalaw—ay, sa aking palagay, walang saysay.”

Verse 19

सुबाहुरिति या संज्ञा कृतान्यस्य सुतस्य ते / निरर्था साप्यमूर्तत्वात् पुरुषस्य महीपते

“Ang pangalang ‘Subāhu’ na ibinigay mo sa isa pang anak na lalaki ay wala ring saysay, O hari, sapagkat ang Puruṣa (Sarili) ay walang anyo.”

Verse 20

पुत्रस्य यद् कृतं नाम तृतीयस्यारिमर्दनः / मन्ये तदप्यसंबद्धं शृणु चाप्यत्र कारणम्

“Ang pangalang ibinigay mo sa ikatlong anak—‘Arimardana’—itinuturing ko ring hindi angkop. Dinggin mo rin ang dahilan nito.”

Verse 21

एक एव शरीरेषु सर्वेषु पुरुषो यदा / तदास्य राजन् ! कः शत्रुः को वा मित्रमिहेष्यते

“Kapag ang iisa at yaong Persona ay nananahan sa lahat ng katawan, kung gayon, O hari, sino ang magiging kaaway niya, at sino ang hahanapin dito bilang kaibigan?”

Verse 22

भूतैर्भूतानि मृद्यन्ते अमूर्तो मृद्यते कथम् / क्रोधादीनां पृथग्भावात् कल्पनेयं निरर्थिका

“Ang mga nilalang ay nadudurog ng mga nilalang; paano madudurog ang walang anyo? Yamang ang galit at mga katulad nito ay umiiral bilang magkakahiwalay na kalagayan (maihihiwalay), ito’y guniguni lamang—walang tunay na kahulugan.”

Verse 23

यदि संव्यवहारार्थमसन्नाम प्रकल्प्यते / नाम्नि कस्मादलर्काख्ये नैरर्थ्यं भवतो मतम्

“Kung ang isang di-tunay na pangalan ay nililikha para sa pakikitungo sa daigdig, bakit kung gayon, sa pangalang ‘Alarka’, hindi mo itinuturing na ‘walang kahulugan’?”

Verse 24

जड उवाच एवमुक्तस्तया साधु महीष्या स महीपतिः / तथे त्याह महाबुद्धिर्दयितां तथ्यवादिनीम्

Sinabi ni Jaḍa: Nang siya’y masambitán nang gayon ng marangal na reyna, ang hari ng lupa—na may dakilang talino—ay nagsabi sa kanyang minamahal, ang nagsasalita ng katotohanan: “Mangyari nawa.”

Verse 25

तञ्चापि सा सुतं सुभ्रूर्यथा पूर्वसुतांस्तथा / प्रोवाच बोधजननं तामुवाच स पार्थिवः

At siya, ang may magandang kilay, ay nagturo rin sa anak na iyon—gaya ng pagtuturo niya sa mga naunang anak—sa pamamagitan ng mga salitang gumigising sa kaalaman; at ang hari ay nagsalita sa kanya (pagkaraan).

Verse 26

करोषि किमिदं मूढे ! ममाभावाय सन्ततेः । दुष्टावबोधदानेन यथापूर्वं सुतेषु मे ॥

“Ikaw na hangal, ano itong ginagawa mo—ikaw ba’y nagdudulot ng pagkalipol ng aking angkan? Sa pagbibigay mo ng baluktot na tagubiling ito, gaya ng ginawa mo noon sa aking mga anak na lalaki!”

Verse 27

यदि ते मत्प्रियं कार्यं यदि ग्राह्यं वचो मम । तदेनं तनयं मार्गे प्रवृत्तेः सन्नियोजय ॥

“Kung nais mong gawin ang nakalulugod sa akin, kung tatanggapin ang aking mga salita—kung gayon, ilagay mong matatag ang anak na ito sa landas ng masiglang tungkuling makalupa (pravṛtti).”

Verse 28

कर्ममार्गः समुच्छेदं नैवं देवि ! गमिष्यति । पितृपिण्डनिवृत्तिश्च नैवं साध्वि ! भविष्यति ॥

“O Devi, ang landas ng itinakdang gawa (mga tungkulin at ritwal) ay hindi dapat maputol sa ganitong paraan. O marangal, sa ganito ring paraan, ang pag-aalay ng mga bilog na kanin (piṇḍa) sa mga ninuno ay hindi dapat magwakas.”

Verse 29

पितरो देवलोकस्थास्तथा तिर्यक्त्वमागताः । तद्वन्मनुष्यतां याता भूतवर्गे च संस्थिताः ॥

“Maaaring manahan ang mga ninuno sa daigdig ng mga diyos; gayundin, maaaring napunta sila sa kalagayang hayop; sa gayon din, maaari nilang natamo ang katayuang tao, o mailagay sa mga uri ng nilalang (bhūtas).”

Verse 30

सपुण्यानसपुण्यांश्च क्षुत्क्षामान् तृट्परिप्लुतान् । पिण्डोदकप्रदानेन नरः कर्मण्यवस्थितः ॥

“Maging may kabutihan man o wala, maging lupaypay sa gutom o pinahihirapan ng uhaw—sa pagbibigay ng mga bilog na kanin (piṇḍa) at tubig, ang taong nakatatag sa dharma ay nagtataguyod sa kanila.”

Verse 31

सदाप्यायते सुभ्रु ! तद्वद्देवातिथोऽनपि । देवैर्मनुष्यैः पितृभिः प्रेतैर्भूतैः सगुह्यकैः ॥

O ikaw na may magandang kilay, sa gayon ding paraan ang mga diyos at maging ang mga panauhin ay laging napapangalagaan—sa pamamagitan ng mga diyos, mga tao, mga ninuno, mga preta (mga yumao), mga bhūta, at pati ng mga guhyaka.

Verse 32

वयोभिः कृमिकीडैश्च नर एवोपजीव्यते । तस्मात् तन्वङ्गि ! पुत्रं यत्कार्यं क्षत्रयोनिभिः ॥

Ang tao mismo ay nabubuhay na may sandig sa mga ibon, at maging sa mga uod at mga insekto. Kaya, O may payat na mga biyas, gawin ang nararapat gawin hinggil sa pagkakaroon ng anak na lalaki para sa mga isinilang na kṣatriya.

Verse 33

ऐहिकामुष्मिकफलं तत् सम्यक् प्रतिपादय ॥

Itatag mo iyon nang wasto—upang magbunga kapwa sa daigdig na ito at sa kabilang daigdig.

Verse 34

जड उवाच तेनैवमुक्ता सा भर्त्रा वरनारी मदालसा । अलर्कं नाम तनयमुवाचोल्लापवादिनी ॥

Sinabi ni Jaḍa: Nang masabihan siya nang gayon ng kanyang asawa, ang dakilang babae na si Madālasā, bihasa sa mahinahong pananalita, ay nagsalita sa kanyang anak na lalaking nagngangalang Alarka.

Verse 35

पुत्र वर्धस्व मद्भर्तुर्मनो नन्दय कर्मभिः । मित्राणामुपकाराय दुर्हृदां नाशनाय च ॥

Anak, lumaki at umunlad; pasayahin mo ang puso ng iyong ama sa pamamagitan ng iyong mga gawa—upang makinabang ang mga kaibigan at upang mapuksa rin ang mga kaaway na may masamang loob.

Verse 36

धन्योऽसि रे यो वसुधामशत्रुरेकश्चिरं पालयितासि पुत्र । तत्पालनादस्तु सुखोपभोगो धर्मात्फलं प्राप्स्यसि चामरत्वम् ॥

Mapalad ka—ikaw na walang poot o kaaway sa lupain. Anak ko, matagal mong poprotektahan ang daigdig. Mula sa pag-iingat na iyon, tamasahin mo ang kasaganaan; mula sa dharma, matatamo mo ang bunga nito, maging ang kawalang-kamatayan sa gitna ng mga diyos.

Verse 37

धरामरान् पर्वसु तर्पयेथाः समीहितं बन्धुषु पूरयेथाः । हितं परस्मै हृदि चिन्तयेथाः मनः परस्त्रीषु निवर्तयेथाः ॥

Sa mga banal na pagkakataon, dapat mong bigyang-lugod ang mga diyos at ang mga ninuno; tuparin ang makatarungang hangarin ng iyong mga kamag-anak; sa puso mo’y ituon ang layuning kapaki-pakinabang sa iba; at ilayo ang isip sa asawa ng iba.

Verse 38

यज्ञौरनेकैर्विबुधानजस्त्रमर्थैर्द्विजान् प्रीणय संश्रितांश्च । स्त्रियश्च कामैरतुलैश्चिराय युद्धैश्चारींस्तोṣयितासि वीर ॥

Sa pamamagitan ng maraming paghahandog (yajña), patuloy mong bigyang-lugod ang mga diyos; sa pamamagitan ng yaman, pasayahin ang mga dalawang-ulit-na-isinilang (Brahmin) at ang mga umaasa sa iyo. Sa mga ligayang walang kapantay, bigyang-kasiyahan ang iyong mga asawa sa mahabang panahon; at sa mga labanan, O bayani, bigyang-kasiyahan ang iyong mga kaaway (ibig sabihin, harapin sila sa makatarungang sagupaan).

Verse 39

बालो मनो नन्दय बान्धवानां गुरोस्तथाज्ञाकरनैः कुमारः । स्त्रीणां युवा सत्कुलभूषणानां वृद्धो वने वत्स ! वनॆचराणाम् ॥

Bilang bata, pasayahin mo ang puso ng iyong mga kamag-anak; bilang kabataan at mag-aaral, sundin ang mga utos ng guro. Bilang binatang nasa gulang, maging karapat-dapat na palamuti ng mararangal na angkan (at angkop na kabiyak para sa mga babae); at sa katandaan, anak ko, manahan sa gubat kasama ng mga naninirahang-gubat.

Verse 40

राज्यं कुर्वन् सुहृदो नन्दयेथाः साधून् रक्षंस्तात ! यज्ञैर्यजेथाः । दुष्टान्निघ्रन् वैरिणश्चाजिमध्ये गोविप्रार्थे वत्स ! मृत्युं व्रजेथाः ॥

Habang pinamamahalaan ang kaharian, pasayahin ang iyong mga kaibigan; sa pagprotekta sa mga matuwid, mahal kong anak, magsagawa ng mga paghahandog. Durugin ang masasama at harapin ang mga kaaway sa gitna ng labanan—kung ito’y alang-alang sa mga baka at sa mga Brahmin, anak ko, humayo kahit hanggang kamatayan.