Adhyaya 312

Verse 1

#::73:.8 #:23::.7 (0) हि 2 7 > यहाँ मूल पाठमें मासका निर्देश करनेके लिये “दशोत्तरे” यह पद आया है

Wika ni Vaiśampāyana: “Sa mismong panahong iyon, si Adhiratha na tagapagmaneho ng karwahe—kaibigan ni Haring Dhṛtarāṣṭra—ay dumating kasama ang kanyang asawa sa pampang ng Ilog Jāhnavī (ang Gaṅgā).” Itinatakda ng talatang ito ang tagpo para sa isang mapagpasyang liko ng tadhana: dumarating sa tabing-ilog ang isang kaugnay ng palasyo, at ang matatagpuan at kung paano ito tatanggapin ay huhubog sa mga tungkulin, katapatan, at mga tensiyong moral na sa huli’y sasabog sa dakilang digmaan.

Verse 2

तस्य भार्याभवद्‌ राजन्‌ रूपेणासदृशी भुवि । राधा नाम महाभागा न सा पुत्रमविन्दत,राजन्‌! उसकी परम सौभाग्यवती पत्नी इस भूतलपर अनुपम सुन्दरी थी। उसका नाम था राधा। उसके कोई पुत्र नहीं हुआ था

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O Hari, ang kanyang asawa ay walang kapantay sa ganda sa ibabaw ng lupa. Ang mapalad na babaeng iyon ay nagngangalang Rādhā; subalit, O Hari, hindi siya nagkaroon ng anak na lalaki.”

Verse 3

अपत्यार्थे परं यत्नमकरोच्च विशेषत: । सा ददर्शाथ मज्जूषामुहामानां यदृच्छया,राधा पुत्रप्राप्तिके लिये विशेष यत्न करती रहती थी। दैवयोगसे उसीने गंगाजीके जलमें बहती हुई उस पिटारीको देखा

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Sa pagnanais na magkaanak, nagsikap siya nang may pambihirang pagpupunyagi. At sa pag-ikot ng tadhana, nagkataon niyang nakita ang isang baul na inaanod sa tubig.”

Verse 4

दत्तरक्षाप्रतिसरामन्वालम्भनशो भनाम्‌ । ऊर्मीतरज्जैर्जाह्विव्या: समानीतामुपह्दरम्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Ang baul ay mahigpit na tinalian bilang panangga, at naging marikit dahil sa pagkakasara at palamuting nakalapat dito. Itinulak ito ng ilog Jāhnavī (Ganga); hinahampas at hinihila ng mga alon na wari’y mga lubid, dinala ito palapit sa pampang, sa gilid ng tubig.”

Verse 5

सा तु कौतूहलात प्राप्तां ग्राहयामास भाविनी । ततो निवेदयामास सूतस्याधिरथस्य वै

Dahil sa pag-uusisa, tinanggap ng marangal na babae ang bagay na dumating at ipinakuha upang maalagaan. Pagkaraan, ipinaalam niya ang pangyayari kay Adhiratha, ang sūta na tagapagmaneho ng karwahe.

Verse 6

भामिनी राधाने कौतूहलवश उस पिटारीको सेवकोंसे पकड़वा मँगाया और अधिरथ सूतको इसकी सूचना दी ।।

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Pagkatapos, iniahon ni Adhiratha ang baul mula sa tubig at inilayo sa gilid. Binuksan niya ito gamit ang mga kasangkapan; at sa loob ay nakita niya ang isang sanggol.”

Verse 7

तरुणादित्यसंकाशं हेमवर्मधरं तथा । मृष्टकुण्डलयुक्तेन वदनेन विराजता

Sinabi ni Vaiśampāyana: Ang batang lalaki ay nagningning na parang batang araw sa umaga. Suot niya ang ginintuang baluti, at ang kanyang mukha’y lalong naging maningning dahil sa makinang at maayos na pinakintab na mga hikaw na nakasabit sa kanyang mga tainga—anyo na nagpapakitang hindi siya karaniwang bata, kundi may mga mapalad, halos maka-diyos na palatandaan.

Verse 8

स सूतो भार्यया सार्थ विम्मयोत्फुल्ललोचन: । अड्कमारोप्य तं बालं भारया वचनमब्रवीत्‌,उसे देखकर पत्नीसहित सूतके नेत्रकमल आश्चर्य एवं प्रसन्नतासे खिल उठे। उसने बालकको गोदमें लेकर अपनी पत्नीसे कहा--

Sinabi ni Vaiśampāyana: Ang tagapagmaneho ng karwahe, kasama ang kanyang asawa, nang makita ang bata ay bumuka nang malaki ang kanyang mga matang tila lotus sa pagkagulat at tuwa. Inangat niya ang bata at inilagay sa kanyang kandungan, saka nagsalita sa asawa—mga salitang hinubog ng pagkamangha at ng unti-unting pag-usbong ng pananagutan sa walang kalakas-lakas na sanggol.

Verse 9

इदमत्यद्भुतं भीरु यतो जातो5स्मि भाविनि । दृष्टवान्‌ देवगर्भो5यं मन्येडस्माकमुपागतः

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O ikaw na mahiyain, o mabait at marahang ginang—mula nang ako’y isilang, hindi pa ako nakakita ng kasinghimala nito. Naniniwala akong ang batang ito’y may pinagmulan sa mga diyos, at dumating sa atin sa pag-ikot ng tadhana.”

Verse 10

अनपत्यस्य पुत्रो<यं देवैर्दत्तो ध्रुवं मम । इत्युक्त्वा तं ददौ पुत्र राधायै स महीपते

Sinabi ni Vaiśampāyana: “Sa akin na walang anak, ang batang ito’y tiyak na ipinagkaloob ng mga diyos.” Pagkasabi nito, O hari, ibinigay ni Adhiratha ang bata kay Rādhā, tinanggap siya bilang kaloob na maka-diyos na pumapawi sa kanilang pagkawalang-anak at inilagay siya sa loob ng mga tungkulin at pag-aaruga ng tahanan.

Verse 11

प्रतिजग्राह तं राधा विधिवद्‌ दिव्यरूपिणम्‌ | पुत्र कमलगर्भाभ॑ देवगर्भ श्रिया वृतम्‌

Sinabi ni Vaiśampāyana: Si Rādhā, ayon sa wastong mga ritwal, ay tinanggap ang batang may maka-diyos na anyo bilang anak—maningning na parang pinakaloob na puso ng lotus, isang sanggol na isinilang sa mga diyos at napalilibutan ng mapalad na karangalan. At tunay nga, sa udyok ng tadhana, nagsimulang umagos ang gatas mula sa kanyang mga dibdib, na wari’y ang kalikasan mismo ang nagpapatibay sa bigkis ng pagiging ina at sa tungkuling pag-aruga na kanyang tinanggap.

Verse 12

पुपोष चैनं विधिवद्‌ ववृधे स च वीर्यवान्‌ । ततः प्रभृति चाप्यन्ये प्राभवन्नौरसा: सुता:

Wika ni Vaiśampāyana: Inalagaan niya ang batang iyon ayon sa wastong mga ritwal at nararapat na pag-aaruga, at siya’y unti-unting lumaki, naging malakas at puspos ng sigla. Mula noon, ang mag-asawang tagapaghatid ng karwahe ay nagkaanak pa ng marami pang lehitimong mga anak na lalaki.

Verse 13

वसुवर्मधरं दृष्टवा तं बाल हेमकुण्डलम्‌ । नामास्य वसुषेणेति ततश्नक्रुर्द्धिजातय:,तदनन्तर वसु (सुवर्ण) मय कवच धारण किये तथा सोनेके ही कुण्डल पहने हुए उस बालकको देखकर ब्राह्मणोंने उसका नाम “वसुषेण” रखा

Wika ni Vaiśampāyana: Nang makita ng mga dwija (mga Brāhmaṇa) ang batang iyon na may likás na baluting nakasuot at may gintong hikaw, ipinangalan nila sa kanya ang “Vasuṣeṇa.”

Verse 14

एवं स सूतपुत्रत्वं जगामामितविक्रम: । वसुषेण इति ख्यातो वृष इत्येव च प्रभु:,इस प्रकार वह अमितपराक्रमी एवं सामर्थ्यशाली बालक सूतपुत्र बन गया। लोकमें “वसुषेण” और “वृष” इन दो नामोंसे उसकी प्रसिद्धि हुई

Wika ni Vaiśampāyana: Sa gayon, ang batang may di-masukat na tapang ay kinilalang anak ng tagapaghatid ng karwahe. Sa daigdig, siya’y sumikat sa dalawang pangalan—Vasuṣeṇa at Vṛṣa—na nagpapahiwatig ng kanyang lakas at mapang-utos na tindig.

Verse 15

सूतस्य ववृधेडड्रेषु श्रेष्ठ: पुत्र: स वीर्यवान्‌ | चारेण विदितश्लासीत्‌ पृथया दिव्यवर्मभूत्‌

Wika ni Vaiśampāyana: Ang makapangyarihan at dakilang anak ng tagapaghatid ng karwahe ay lumaki araw-araw, pinalaki sa lupain ng Aṅga. Sa pamamagitan ng mga espiya, nalaman ni Pṛthā (Kuntī) na ang kanyang anak—na may banal na baluti—ay inaalagaan sa tahanan ng tagapaghatid na si Adhiratha.

Verse 16

सूतस्त्वधिरथ: पुत्र विवृद्धं समयेन तम्‌ । दृष्टवा प्रस्थापयामास पुरं वारणसाह्दयम्‌,अधिरथ सूतने अपने पुत्रको बड़ा हुआ देख उसे यथासमय हस्तिनापुर भेज दिया

Wika ni Vaiśampāyana: Si Adhiratha, ang tagapaghatid ng karwahe, nang makita niyang ang binata’y lumaki na sa takdang panahon, ay ipinadala siya sa nararapat na oras patungo sa lungsod ng Hastināpura.

Verse 17

तत्रोपसदन चक्रे द्रोणस्येष्वस्त्रकर्मणि । सख्यं दुर्योधनेनैवमगमत्‌ स च वीर्यवान्‌

Doon ay pormal siyang pumasok bilang alagad ni Droṇa upang pag-aralan ang mga tuntunin ng pana at ang paggamit ng mga sandatang inihahagis o ipinapana. Sa ganitong paraan, ang magiting na Karṇa ay naitaling kaibigan kay Duryodhana—isang alyansang sa kalaunan ay huhubog sa katapatan at sa mga pasyang moral sa gitna ng nalalapit na digmaan.

Verse 18

द्रोणात्‌ कृपाच्च रामाच्च सो&स्त्रग्रामं चतुर्विधम्‌ | लब्धवा लोके5भवत््‌ ख्यात: परमेष्वासतां गत:

Sinabi ni Vaiśampāyana: Matapos matutuhan mula kay Droṇa, kay Kṛpa, at kay Rāma (Paraśurāma) ang apat na sangay ng kaalamang pangsandata, sumikat si Karṇa sa daigdig at umabot sa antas na ibinibilang sa mga pinakadakila. Ipinahihiwatig ng taludtod na ang masinop na pag-aalagad sa bantog na mga guro, kapag sinabayan ng ganap na pagkamahusay sa sining ng digmaan, ay nag-aangat ng dangal at ranggo ng mandirigma—ngunit nagpapahiwatig din na ang gayong kapangyarihan ay may kaakibat na pananagutang moral sa paggamit nito sa hinaharap.

Verse 19

संधाय धार्तराष्ट्रेण पार्थानां विप्रिये रत: । योद्धुमाशंसते नित्यं फाल्गुनेन महात्मना

Sinabi ni Vaiśampāyana: Nang makipagtipan siya sa anak ni Dhṛtarāṣṭra, at malugod sa mga bagay na laban sa mga Pāṇḍava, palagi niyang ipinahahayag ang pagnanais na makipaglaban kay Phālguna (Arjuna) na dakila ang loob. Itinatampok ng taludtod ang sinadyang pagkapit sa pagkakaaway—pagpili sa tunggalian at pananakit bilang palagiang patakaran—kaya lalo nitong pinatindi ang tensiyong moral bago sumiklab ang hayagang digmaan.

Verse 20

सदा हि तस्य स्पर्धा55सीदर्जुनेन विशाम्पते । अर्जुनस्य च कर्णेन यतो दृष्टो बभूव स:

Sinabi ni Vaiśampāyana: O panginoon ng bayan, mula sa sandaling unang nasilayan ni Karṇa si Arjuna, palagi na niyang kinimkim ang diwa ng pakikipagpaligsahan sa kanya; at si Arjuna man ay nagpanatili ng matinding hangaring makipagtunggali kay Karṇa. Kaya ang kanilang tunggalian ay hindi nag-ugat sa iisang pangyayari, kundi sa matagal na paghahambing na itinutulak ng pagmamataas, na unti-unting humubog sa kanilang asal at mga pasya.

Verse 21

एतद्‌ गुहाां महाराज सूर्यस्यासीन्न संशय: । यः सूर्यसम्भव: कर्ण: कुन्त्यां सूतकुले तथा,महाराज! निःसंदेह सूर्यका यही वह गुप्त रहस्य है कि कुन्तीके गर्भसे सूर्यद्वारा उत्पन्न कर्ण सूतकुलमें पला था

Sinabi ni Vaiśampāyana: “O dakilang hari, ito nga ang lihim ng Araw—walang alinlangan: si Karṇa, na isinilang mula sa Araw sa pamamagitan ni Kuntī, ay gayunman pinalaki sa pamayanang sūta, ang angkan ng mga kutsero. O hari, sa bagay na ito’y walang anumang pag-aalinlangan.”

Verse 22

त॑ तु कुण्डलिनं दृष्टवा वर्मणा च समन्वितम्‌ | अवध्यं समरे मत्वा पर्यतप्यद्‌ युधिषछ्िर:,उसे दिव्य कुण्डल और कवचसे संयुक्त देख युद्धमें अवध्य जानकर राजा युधिष्ठिर सदा संतप्त होते रहते थे

Sinabi ni Vaiśaṃpāyana: Nang makita siyang nakasuot ng mga banal na hikaw at may ganap na baluting pandigma, inakala ni Yudhiṣṭhira na siya’y hindi mapapabagsak sa labanan; at dahil dinala niya iyon sa puso, ang hari’y nanatiling laging nababagabag—ang isip ay pinapasan ng bigat ng dharma sa isang digmaang ang gayong kaaway ay wari’y lampas sa pagkatalo.

Verse 23

यदा च कर्णों राजेन्द्र भानुमन्तं दिवाकरम्‌ | स्तौति मध्यन्दिने प्राप्ते प्राजजलि: सलिले स्थित:

Sinabi ni Vaiśampāyana: “At kapag si Karṇa, O hari, sa pagdating ng katanghaliang-tapat, ay nakatayo sa tubig na magkadikit ang mga palad sa paggalang at umaawit ng papuri sa maningning na Araw—ang tagapaglikha ng araw—ginaganap niya ang araw-araw na debosyon at disiplina, pinararangalan ang pinagmumulan ng liwanag at kaayusan.”

Verse 24

तत्रैनमुपतिष्ठन्ति ब्राह्मणा धनहेतुना । नादेयं तस्य तत्काले किज्चिदस्ति द्विजातिषु

Doon, lumapit at naglingkod sa kanya ang mga Brahmin na ang pakay ay yaman. Ngunit sa sandaling iyon, wala siyang anumang maibibigay na handog sa mga “dalawang ulit na isinilang”; walang nararapat na alay na nasa kanya.

Verse 25

राजेन्द्र! जब कर्ण दोपहरके समय जलमें खड़ा हो हाथ जोड़कर अंशुमाली भगवान्‌ दिवाकरकी स्तुति करता था, उस समय बहुत-से ब्राह्मण धनके लिये उसके पास आते थे। उस अवसरपर उसके पास कोई ऐसी वस्तु नहीं थी, जो ब्राह्मणोंके लिये अदेय हो ।।

O hari! Kapag si Karṇa ay nakatayo sa tubig sa katanghaliang-tapat, magkadikit ang mga palad at pinupuri ang maningning na Panginoong Araw, maraming Brahmin na naghahangad ng yaman ang lumalapit sa kanya. Sa sandaling iyon, wala siyang anumang bagay na ituturing niyang “hindi dapat ibigay” sa mga Brahmin. Noon din, dumating si Indra na nag-anyong Brahmin at nagsabi, “Bigyan mo ako ng limos.” Pagkarinig nito, sumagot si Karṇa, anak ni Rādhā: “Pinakamainam sa mga Brahmin, ikaw ay malugod na tinatanggap.”

Verse 309

इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि कुण्डलाहरणपर्वणि राधाकर्णप्राप्तौ नवाधिकत्रिशततमो<ध्याय:

Sa gayon, sa Śrī Mahābhārata, sa loob ng Vana Parva, sa bahaging tumatalakay sa pagkuha ng mga hikaw, nagtatapos ang ika-309 na kabanata—tungkol sa pagdating ni Karṇa kay (at pagtanggap sa kanya ni) Rādhā.