Adhyaya 72

Verse 1

अफ्--_क+ द्विसप्ततितमो< ध्याय: श्रीकृष्ण और अर्जुनकी रणयात्रा, मार्गमें शुभ शकुन तथा श्रीकृष्णका अर्जुनको प्रोत्साहन देना संजय उवाच प्रसाद्य धर्मराजान प्रहृष्टेनान्तरात्मना । पार्थ: प्रोवाच गोविन्द सूतपुत्रवधोद्यत:,संजय कहते हैं--राजन्‌! इस प्रकार धर्मराज युधिष्ठिरको प्रसन्न करके अर्जुन सूतपुत्र कर्णका वध करनेके लिये उद्यत हो प्रसन्नचित्त होकर श्रीकृष्णसे बोले--

Sinabi ni Sanjaya: O Hari! Matapos mapalugod si Dharmarāja (Yudhiṣṭhira), si Pārtha (Arjuna)—na ang kalooban ay nag-angat at nagalak—ay nagsalita kay Govinda (Kṛṣṇa), na matatag sa pagpatay kay Karṇa, ang anak ng tagapagmaneho ng karwahe. Ipinapakita ng sandaling ito na ang panata ni Arjuna ay isinagawa matapos makuha ang pagsang-ayon ng hari, upang ang sariling pasya ay umayon sa tungkuling panghari at sa mas malawak na hinihingi ng dharma sa digmaan.

Verse 2

कल्पतां मे रथो भूयो युज्यन्तां च हयोत्तमा: । आयुधानि च सर्वाणि सज्जन्तां मे महारथे,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये”

Sinabi ni Sañjaya: “Ihanda muli ang aking karwahe; ikabit ang pinakamahuhusay na kabayo. Ihanda ang lahat ng sandata sa aking dakilang karwahe. Lumarga ka agad, O Govinda—taglay ang matibay na pasiyang patayin ang anak ng tagapagmaneho ng karwahe.”

Verse 3

उपावृत्ताश्न तुरगाः शिक्षिताश्षाश्वसादिभि: । रथोपकरणै: सज्जा उपायान्तु त्वरान्विता:,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये”

Sinabi ni Sañjaya: “Dalhin agad ang mga kabayong nakapagpahinga at sinanay ng mga tagapag-alaga, na ganap na nakaharnes at may lahat ng gamit ng karwahe. Lumarga ka na ngayon, O Govinda, taglay ang pasiyang patayin ang anak ng tagapagmaneho ng karwahe.”

Verse 4

एवमुक्तो महाराज फाल्गुनेन महात्मना,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये” महाराज! महात्मा अर्जुनके ऐसा कहनेपर भगवान्‌ श्रीकृष्णने दारुकसे कहा --'सारथे! समस्त धनुर्धारियोंमें श्रेष्ठ भरतभूषण अर्जुनने जैसा कहा है, उसके अनुसार सारी तैयारी करो”

Sinabi ni Sañjaya: “O Hari, gayon kinausap ng dakilang-loob na si Phālguna (Arjuna): ‘Lumarga ka agad, O Govinda—taglay ang pasiyang patayin ang anak ng tagapagmaneho ng karwahe.’”

Verse 5

उवाच दारुक॑ कृष्ण: कुरु सर्व यथाब्रवीत्‌ | अर्जुनो भरतश्रेष्ठ: श्रेष्ठ: सर्वधनुष्मताम्‌,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये” महाराज! महात्मा अर्जुनके ऐसा कहनेपर भगवान्‌ श्रीकृष्णने दारुकसे कहा --'सारथे! समस्त धनुर्धारियोंमें श्रेष्ठ भरतभूषण अर्जुनने जैसा कहा है, उसके अनुसार सारी तैयारी करो”

Sinabi ni Sañjaya: Sinabi ni Krishna kay Dāruka, “Gawin mo ang lahat nang ayon sa kanyang sinabi. Si Arjuna, ang pinakamainam sa mga Bharata at pinakadakila sa lahat ng mamamana, ay nagpasiyang patayin ang anak ng tagapagmaneho ng karwahe. Kaya, O Govinda, lumarga ka agad.”

Verse 6

आज्ञप्तस्त्वथ कृष्णेन दारुको राजसत्तम | योजयामास स रथं वैयाघ्रं शत्रुतापनम्‌,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये”

Sinabi ni Sañjaya: Pagkaraan, sa utos ni Krishna, si Dāruka—ang pinakamahusay sa mga tagapagmaneho ng karwahe—ay nagkabit ng mga kabayo at inihanda ang karwaheng tila tigre, na nagpapaliyab sa mga kaaway. (Pinaigting ni Krishna:) “Lumarga ka agad, O Govinda, taglay ang pasiyang patayin ang anak ng tagapagmaneho ng karwahe.”

Verse 7

युक्त तु तं रथं दृष्टया दारुकण महात्मना,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये” महामना दारुकके द्वारा जोतकर लाये हुए उस रथको देखकर अर्जुन धर्मराजसे आज्ञा ले ब्राह्मणोंसे स्‍्वस्तिवाचन कराकर कल्याणके आश्रयभूत उस परम मंगलमय उत्तम रथपर आरूढ हुए

Sabi ni Sañjaya: Nang makita ang karwaheng ganap nang naihanda at naiharness ng dakilang-loob na si Dāruka, sinabi ni Arjuna, “Umalis ka agad, O Govinda, taglay ang matibay na pasiyang patayin ang anak ng tagapagkarwahe (si Karṇa).” Ipinapakita ng taludtod ang kagyat na pangangailangan ng digmaan, ngunit inilalarawan ito bilang pagkilos na may malinaw na layon—isang pasiyang may bigat ng dharma, hindi bugso lamang ng poot.

Verse 8

आपूृच्छ् धर्मराजान ब्राह्मणान्‌ स्वस्ति वाच्य च । सुमड्रलस्वस्त्ययनमारुरोह रथोत्तमम्‌,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये” महामना दारुकके द्वारा जोतकर लाये हुए उस रथको देखकर अर्जुन धर्मराजसे आज्ञा ले ब्राह्मणोंसे स्‍्वस्तिवाचन कराकर कल्याणके आश्रयभूत उस परम मंगलमय उत्तम रथपर आरूढ हुए

Sabi ni Sañjaya: Matapos magpaalam kay Haring Yudhiṣṭhira at pakiusapan ang mga brāhmaṇa na bigkasin ang mga pagpapalang pangkalusugan at kapayapaan, sumakay si Arjuna sa pinakamainam na karwahe—isang mapalad na sasakyang sinamahan ng mga ritwal ng mabuting kapalaran. Pagkaraan, hinimok niya si Govinda na umalis agad, taglay ang pasiyang harapin at patayin ang anak ng tagapagkarwahe (si Karṇa). Ipinakikita ng tagpong ito na kahit nagmamadali ang digmaan, ang mandirigma’y kumikilos sa loob ng dharma: humihingi ng pahintulot, iginagalang ang banal na pananalita, at sumusulong nang may taimtim na layon, hindi sa bugso ng poot.

Verse 9

तस्य राजा महाप्राज्ञो धर्मराजो युधिष्ठिर: । आशिषोथ्युद्धक्त स ततः प्रायात्‌ कर्णरथं प्रति,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये” उस समय महाबुद्धिमान्‌ धर्मराज राजा युधिष्ठिरने अर्जुनको आशीर्वाद दिये। तत्पश्चात्‌ उन्होंने कर्णके रथकी ओर प्रस्थान किया

Sabi ni Sañjaya: Noon, si Haring Yudhiṣṭhira—ang dharmarāja na may dakilang karunungan—ay nagkaloob ng mga pagpapala kay Arjuna. Pagkaraan, siya’y tumungo patungo sa karwahe ni Karṇa. At hinimok niya si Govinda na magmadali, taglay ang pasiyang pabagsakin ang anak ng sūta (si Karṇa), at sumulong nang mabilis para sa layuning iyon.

Verse 10

भारत! महाधनुर्धर अर्जुनको आते देख समस्त प्राणियोंको यह विश्वास हो गया कि अब कर्ण महामनस्वी पाण्डुपुत्र अर्जुनके हाथसे अवश्य मारा जायगा,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये”

Sabi ni Sañjaya: “O Bhārata! Nang makita nilang papalapit si Arjuna, ang dakilang mamamana, naniwala ang lahat ng nilalang: ‘Ngayon, tiyak na mapapatay si Karṇa, ang marangal ang loob, sa kamay ni Arjuna na anak ni Pāṇḍu.’ ‘Umalis ka agad, O Govinda, taglay ang hangaring patayin ang anak ng sūta. Govinda! Ihanda muli ang aking karwahe; ikabit ang pinakamahuhusay na kabayo; at sa aking malawak na sasakyan ay ayusin at ilagay ang lahat ng uri ng sandata at mga pana. Hayaan ang mga kabayong—sinanay at pinatakbo ng mga bihasang mangangabayo—na dumating dito kaagad, ganap na may mga kagamitang pangkarwahe. At ikaw, na may pagnanais na ibagsak ang anak ng sūta, umalis ka rito nang walang pagkaantala.’”

Verse 11

बभूवुर्विमला: सर्वा दिशो राजन्‌ समन्ततः । चाषाक्ष शतपत्राश्न क्रौज्चाश्रैव जनेश्वर,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये”

Sabi ni Sañjaya: O Hari, sa lahat ng panig ay luminaw at lumiwanag ang mga dako. Nakita rin, O panginoon ng mga tao, ang mga taglay na mabuting palatandaan—mga tagak at iba pang mapalad na ibon. Pagkaraan ay hinimok niya si Govinda: “Umalis ka agad, taglay ang pasiyang patayin ang anak ng sūta. Ihanda kaagad ang aking karwahe; ikabit muli ang pinakamahuhusay na kabayo. Sa aking malaking sasakyan ay ayusin ang lahat ng uri ng sandata at mga pana. Hayaan ang mga kabayong—sinanay at pinatakbo ng mga bihasang mangangabayo—na dumating dito nang mabilis, ganap na may mga kagamitang pangkarwahe. At ikaw, O Govinda, na may hangaring dalhin ang kamatayan sa anak ng sūta, umalis ka rito nang walang pagkaantala.”

Verse 12

बहव: पक्षिणो राजन्‌ पुन्नामान: शुभा: शिवा:,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये”

Wika ni Sañjaya: “O Hari, maraming ibong mapalad at mabiyaya, na may mabubuting pangalan, ang tumatawag. Lumisan ka agad, O Govinda, taglay ang pasyang patayin ang anak ng kutsero.”

Verse 13

कड्का गृश्रा बका: श्येना वायसाश्न विशाम्पते,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये”

Wika ni Sañjaya: “O panginoon ng mga tao, nagtitipon ang mga lawin, buwitre, tagak, palkon, at mga uwak. Lumisan ka agad, O Govinda, taglay ang pasyang pabagsakin ang anak ng kutsero.”

Verse 14

अग्रतस्तस्य गच्छन्ति मांसहेतोर्भयानका: । प्रजानाथ! कंक, गृध्र, बक, बाज और कौए आदि भयानक पक्षी मांसके लिये उनके आगे-आगे जा रहे थे ।। निमित्तानि च धन्यानि पाण्डवस्य शशंसिरे,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये”

Wika ni Sañjaya: “Sa unahan niya’y may mga ibong nakapanghihilakbot, udyok ng pagnanasa sa laman—mga lawin, buwitre, tagak, palkon, uwak at iba pa—na tila nauuna na sa inaasahang patayan. At ang mga palatandaang mapalad ay naghayag din ng mabuting kapalaran para sa mga Pāṇḍava. ‘Bumilis ka, Govinda,’ (giit ni Arjuna), ‘taglay ang pasyang patayin ang anak ng kutsero.’”

Verse 15

प्रयातस्याथ पार्थस्य महान्‌ स्वेदो व्यजायत,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये”

Wika ni Sañjaya: “Nang umalis si Pārtha (Arjuna), bumukal ang matinding pawis sa kanya. At siya’y nag-udyok: ‘Bumilis ka, Govinda—taglay ang pasyang patayin ang anak ng kutsero.’”

Verse 16

ततो गाण्डीवधन्वानमब्रवीन्मधुसूदन:,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये”

Wika ni Sañjaya: “Pagkaraan, si Madhusūdana (Kṛṣṇa) ay nagsalita sa may hawak ng Gāṇḍīva (Arjuna): ‘Bumilis, O Govinda—taglay ang pasyang patayin ang anak ng kutsero.’”

Verse 17

दृष्टवा पार्थ तथा यान्तं चिन्तापरिगतं तदा । रथमें बैठकर चलते समय गाण्डीवधारी अर्जुनको चिन्तामग्न देख भगवान्‌ श्रीकृष्णने उनसे इस प्रकार कहा ।। वायुदेव उवाच गाण्डीवधन्चन्‌ संग्रामे ये त्वया धनुषा जिता:,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये”

Sinabi ni Sañjaya: Nang makita niya si Arjuna, ang may hawak ng Gāṇḍīva, na umaabante habang nilalamon ng pagkabalisa ang isip, kinausap siya ni Panginoong Śrī Kṛṣṇa nang ganito. Pagkaraan, tumitindi ang panawagan: ihanda ang karwahe—ikabit muli ang pinakamahuhusay na kabayo, lagyan ang malaking sasakyan ng lahat ng uri ng sandata—at umalis agad na may pasyang patayin ang “anak ng tagapagmaneho ng karwahe” (Karna). Sa himig na may bigat ng katarungan, ipinapakita nito ang pagmamadali ng tungkulin sa digmaan at ang paninindigan, at kasabay nito’y ang bigat na dinadala sa loob kahit ng isang mandirigmang matuwid.

Verse 18

दृष्टवा हि बहव: शूरा: शक्रतुल्यपराक्रमा:,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये”

Sinabi ni Sañjaya: “Yamang naririto ang maraming bayani na ang tapang ay kasingtulad ni Indra, umalis ka na agad, O Govinda—magmadali kang lumisan na may pasyang patayin ang ‘anak ng tagapagmaneho ng karwahe’ (Karna).” Ipinahihiwatig nito ang kagyat na pangangailangan sa digmaan: hinihingi ang matatag na pagkilos, na may bigat na kapwa estratehiya at pananagutang moral upang wakasan ang isang mabagsik na kaaway na ang pananatili’y nagpapahaba sa pagdanak ng dugo.

Verse 19

को हि द्रोणं च भीष्मं च भगदत्तं च मारिष,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये”

Sinabi ni Sañjaya: “O kagalang-galang, sino ang makatatayo laban kina Droṇa at Bhīṣma, at pati kay Bhagadatta? Umalis ka nang mabilis, O Govinda, na may pasyang patayin ang ‘anak ng tagapagmaneho ng karwahe’ (Karna).” Sa moral na himig ng digmaan, ipinahihiwatig nito ang kagyat na pangangailangan at estratehikong pagpilit: itinutulak ang Kṛṣṇa (Govinda) na kumilos nang matatag laban kay Karṇa, na itinuturing na malaking panganib, habang binabanggit ang nakapanghihilakbot na dangal ng mga naunang kampeon—isang tensiyon sa pagitan ng tungkuling ipagtanggol ang sariling panig at ng walang tigil na pag-igting ng karahasan.

Verse 20

तमायान्तं महेष्वासं दृष्टवा भूतानि भारत । निहतं मेनिरे कर्ण पाण्डवेन महात्मना,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये” विन्दानुविन्दावावन्त्यौ काम्बोजं च सुदक्षिणम्‌ । श्रुतायुषं महावीर्यमच्युतायुषमेव च । प्रत्युदगम्य भवेत्‌ क्षेमी यो न स्यात्‌ त्वमिव प्रभो

Sinabi ni Sañjaya: “O Bhārata, nang makita ang dakilang mamamana na dumarating, inakala ng mga nilalang sa larangan na napatay na si Karṇa ng marangal na Pāṇḍava. ‘Magmadali, O Govinda, na may layuning patayin ang anak ng tagapagmaneho ng karwahe (Karna)!’ Kung may lalabas upang salubungin sina Vindānu-vinda ng Avanti, ang Kāmboja, si Sudakṣiṇa, ang makapangyarihang Śrutāyus, at si Acyutāyus, makababalik siya nang ligtas—ngunit walang makagagawa nito gaya mo, O Panginoon.”

Verse 21

प्रभो! आर्य! जो तुम्हारे-जैसा वीर न हो, ऐसा कौन पुरुष द्रोणाचार्य, भीष्म, भगदत्त, अवन्तीके राजकुमार विन्द और अनुविन्द, काम्बोजराज सुदक्षिण, महापराक्रमी श्रुतायु तथा अच्युतायुका सामना करके सकुशल रह सकता था ।। तव ह्[ुस्त्राणि दिव्यानि लाघवं बलमेव च । असम्मोहश्न युद्धेषु विज्ञानस्य च संतति:,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये” तुम्हारे पास दिव्य अस्त्र हैं, तुममें फुर्ती है, बल है, युद्धके समय तुम्हें घबराहट नहीं होती, तुम्हें अस्त्र-शस्त्रोंका विस्तृत ज्ञान है तथा लक्ष्यको वेधने तथा गिरानेकी कला ज्ञात है। अर्जुन! लक्ष्यको वेधते समय तुम्हारा चित्त एकाग्र रहता है। गन्धर्वोंसहित सम्पूर्ण देवताओं तथा चराचर प्राणियोंको तुम एक साथ मार सकते हो

Sinabi ni Sañjaya: “O Panginoon, O marangal—sinong tao na walang kabayanihang tulad mo ang makakaharap kina Droṇācārya, Bhīṣma, Bhagadatta, ang mga prinsipe ng Avanti na sina Vinda at Anuvinda, ang haring Kāmboja na si Sudakṣiṇa, ang makapangyarihang Śrutāyu at Acyutāyu, at mananatiling ligtas? Taglay mo ang mga banal na sandata, ang bilis at lakas; sa digmaan ay hindi ka natitinag; at tuluy-tuloy ang iyong pagkamaster sa kaalamang pandigma. Kaya, O Govinda, umalis ka na agad na may pasyang patayin ang ‘anak ng tagapagmaneho ng karwahe’ (Karna).”

Verse 22

वेध: पातश्चव लक्ष्येषु योगश्वैव तथार्जुन भवान्‌ देवान्‌ सगन्धर्वान्‌ हन्यात्‌ सह चराचरान्‌,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये” तुम्हारे पास दिव्य अस्त्र हैं, तुममें फुर्ती है, बल है, युद्धके समय तुम्हें घबराहट नहीं होती, तुम्हें अस्त्र-शस्त्रोंका विस्तृत ज्ञान है तथा लक्ष्यको वेधने तथा गिरानेकी कला ज्ञात है। अर्जुन! लक्ष्यको वेधते समय तुम्हारा चित्त एकाग्र रहता है। गन्धर्वोंसहित सम्पूर्ण देवताओं तथा चराचर प्राणियोंको तुम एक साथ मार सकते हो

Sinabi ni Sañjaya: “Arjuna, taglay mo ang sining ng pagtama at pagpapabagsak ng mga puntirya, at matatag ka sa yoga—sa disiplin ng kasanayan. Sa ganyang lakas, kung nanaisin mo, kaya mong puksain maging ang mga diyos kasama ang mga Gandharva, pati ang lahat ng nilalang—gumagalaw man o hindi. Kaya, Govinda, umalis ka agad, taglay ang pasyang patayin ang anak ng tagapagmaneho ng karwahe.”

Verse 23

पृथिव्यां तु रणे पार्थ न योद्धा त्वत्सम: पुमान्‌ । धनुग्रहा हि ये केचित्‌ क्षत्रिया युद्धदुर्मदा:,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये”

Sinabi ni Sañjaya: “O Pārtha, sa lupaing ito, sa gitna ng labanan, walang lalaking kapantay mo bilang mandirigma. Anuman ang mga Kṣatriya na humahawak ng busog—kahit nalalasing sa pagmamataas ng digmaan—wala ni isa ang makapapantay sa iyo. Kaya, Govinda, umalis ka agad, taglay ang pasyang patayin ang anak ng tagapagmaneho ng karwahe (Karna).”

Verse 24

आ देवात्‌ त्वत्समं तेषां न पश्यामि शृणोमि च । कुन्तीकुमार! इस भूमण्डलपर दूसरा कोई पुरुष तुम्हारे समान योद्धा नहीं है। यहाँसे देवलोकतक धनुष धारण करनेवाले जो कोई भी रणदुर्मद क्षत्रिय हैं, उनमेंसे किसीको भी मैं तुम्हारे समान न तो देखता हूँ और न सुनता ही हूँ ।। ब्रह्मणा च प्रजा: सृष्टवा गाण्डीवं च महद्‌ धनु:,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये” येन त्वं युध्यसे पार्थ तस्मान्नास्ति त्ववा सम: । पार्थ! ब्रह्माजीने सम्पूर्ण प्रजाकी सृष्टि की है और उन्होंने ही उस विशाल धनुष गाण्डीवकी भी रचना की है, जिसके द्वारा तुम युद्ध करते हो; अतः तुम्हारी समानता करनेवाला कोई नहीं है

Sinabi ni Sañjaya: “O anak ni Kuntī, sa mga mandirigmang mula sa lupaing ito hanggang sa daigdig ng mga diyos—yaong may hawak na busog at mabagsik dahil sa pagmamataas ng digmaan—wala akong nakikita, ni naririnig man, na kapantay mo. Sa buong daigdig na ito, walang ikalawang lalaking makakatulad mo sa pakikipaglaban.”

Verse 25

।। अवश्यं तु मया वाच्यं यत्‌ पथ्यं तव पाण्डव,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये”

Sinabi ni Sañjaya: “Ngunit kailangan kong sabihin ang salitang makabubuti para sa iyo, O Pāṇḍava. Govinda, magtungo ka agad, taglay ang pasyang patayin ang anak ng tagapagmaneho ng karwahe (Karna).”

Verse 26

मावमंस्था महाबाहो कर्णममाहवशोभिनम्‌ | पाण्डुनन्दन! तो भी जो बात तुम्हारे लिये हितकर हो, उसे बता देना मैं आवश्यक समझता हूँ। महाबाहो! संग्राममें शोभा पानेवाले कर्णकी अवहेलना न करना ।। कर्णो हि बलवान दृप्तः कृतास्त्रश्न महारथ:,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये”

Sinabi ni Sañjaya: “O makapangyarihang bisig, huwag mong hamakin si Karna, ang palamuti ng digmaan. O anak ni Pāṇḍu, itinuturing kong kailangan kong sabihin ang tunay na makabubuti sa iyo: huwag mong lapastanganin si Karna na nagniningning sa labanan. Sapagkat si Karna ay malakas, mapagmataas, bihasa sa mga sandata, at isang dakilang mandirigmang-karwahe. Govinda, umalis ka agad, taglay ang pasyang patayin ang anak ng tagapagmaneho ng karwahe.”

Verse 27

बहुनात्र किमुक्तेन संक्षेपाच्छूणु पाण्डव,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये” पाण्डुनन्दन! इस विषयमें अधिक कहनेसे क्या लाभ, संक्षेपसे ही सुन लो। मैं महारथी कर्णको तुम्हारे समान या तुमसे भी बढ़कर मानता हूँ। अतः: महासमरमें महान्‌ प्रयत्न करके तुम्हें उसका वध करना होगा

Sinabi ni Sañjaya: “Bakit pa magsalita nang mahaba? Pakinggan mo nang maikli, O Pāṇḍava. Umalis ka agad, O Govinda, taglay ang pasyang patayin ang anak ng tagapagmaneho ng karwahe.”

Verse 28

त्वत्समं त्वद्विशिष्टं वा कर्ण मन्‍्ये महारथम्‌ । परम॑ यत्नमास्थाय त्वया वध्यो महाहवे,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये” पाण्डुनन्दन! इस विषयमें अधिक कहनेसे क्या लाभ, संक्षेपसे ही सुन लो। मैं महारथी कर्णको तुम्हारे समान या तुमसे भी बढ़कर मानता हूँ। अतः: महासमरमें महान्‌ प्रयत्न करके तुम्हें उसका वध करना होगा

Sinabi ni Sañjaya: “Si Karṇa, sa aking palagay, ay isang dakilang mandirigmang-karwahe na kapantay mo—o higit pa. Kaya sa malaking labanan, kailangan mong ibuhos ang sukdulang pagsisikap upang mapatay siya. Umalis ka agad, O Govinda, taglay ang pasyang patayin ang anak ng tagapagmaneho ng karwahe.”

Verse 29

तेजसा वह्लिसदृशो वायुवेगसमो जवे । अन्तकप्रतिम: क्रोधे सिंहसंहननो बली,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये” कर्ण तेजमें अग्निके सदृश, वेगमें वायुके समान, क्रोधमें यमराजके तुल्य, सुदृढ़ शरीरमें सिंहके सदृश तथा बलवान्‌ है

Sinabi ni Sañjaya: “Si Karṇa ay gaya ng naglalagablab na apoy sa ningning, gaya ng hangin sa bilis, gaya ng Kamatayan sa poot; matipuno na parang leon at makapangyarihan sa lakas. Kaya, O Govinda, umalis ka agad—taglay ang pasyang patayin ang anak ng tagapagmaneho ng karwahe.”

Verse 30

अष्टरल्निर्महाबाहुर्व्यूढोरस्क: सुदुर्जय: । अभिमानी च शूरश्व प्रवीर: प्रियदर्शन:,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये”

Sinabi ni Sañjaya: “Siya’y may makapangyarihang mga bisig, malapad ang dibdib, nakahanay sa pormasyon ng digmaan, at napakahirap daigin—mapagmataas, matapang, pangunahing bayani, at kaaya-ayang pagmasdan. Umalis ka agad, O Govinda, taglay ang pasyang patayin ang anak ng tagapagmaneho ng karwahe.”

Verse 31

उसके शरीरकी ऊँचाई आठ रत्नि- (एक सौ अड़सठ अंगुल) है। उसकी भुजाएँ बड़ी- बड़ी और छाती चौड़ी है। उसे जीतना अत्यन्त कठिन है। वह अभिमानी, शौर्यसम्पन्न, प्रमुख वीर और प्रियदर्शन (सुन्दर) है ।। सर्वयोधगुणैर्युक्तो मित्राणामभयंकर: । सतत पाण्डवद्देषी धार्तराष्ट्रहिते रत:,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये” उसमें योद्धाओंके सभी गुण हैं। वह अपने मित्रोंको अभय देनेवाला है तथा दुर्योधनके हितमें तत्पर रहकर पाण्डवोंसे सदा द्वेष रखता है

Sinabi ni Sañjaya: “Taglay niya ang lahat ng katangian ng isang mandirigma; sa kanyang mga kapanalig, siya’y nagbibigay ng kawalang-takot. Laging kaaway ng mga Pāṇḍava, siya’y nakatuon sa kapakanan ng mga Dhārtarāṣṭra. Kaya, O Govinda, umalis ka agad—taglay ang layuning patayin ang anak ng tagapagmaneho ng karwahe.”

Verse 32

सर्वैरवध्यो राधेयो देवैरपि सवासवै: । ऋते त्वामिति मे बुद्धिस्तदद्य जहि सूतजम्‌,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये” मेरा तो ऐसा विचार है कि राधापुत्र कर्ण तुम्हें छोड़कर इन्द्रसहित सम्पूर्ण देवताओंके लिये भी अवध्य है; अतः तुम आज सूतपुत्रका वध करो

Wika ni Sañjaya: “Sa lahat ng iba, si Radheya (Karna) ay di-matatalo—kahit ng mga diyos kasama si Indra. Ang matibay kong paniniwala, ikaw lamang ang tanging pagbubukod. Kaya ngayong araw, patayin mo ang anak ng sūta, ang anak ng tagapagmaneho ng karwahe. Magmadali ka, O Govinda, taglay ang pasyang ibagsak ang anak ng sūta.”

Verse 33

देवैरपि हि संयत्तैर्ि भ्रद्धिर्मासशोणितम्‌ । अशक्य: स रथो जेतुं सर्वैरपि युयुत्सभि:,प्रयाहि शीघ्र॑ गोविन्द सूतपुत्रजिघांसया । “गोविन्द! अब मेरा रथ तैयार हो। उसमें पुनः उत्तम घोड़े जोते जायँ और मेरे उस विशाल रथमें सब प्रकारके अस्त्र-शस्त्र सजाकर रख दिये जायाँ। अअभ्वारोहियोंद्वारा सिखलाये और टहलाये गये घोड़े रथसम्बन्धी उपकरणोंसे सुसज्जित हो शीघ्र यहाँ आवें और आप सूतपुत्रके वधकी इच्छासे जल्दी ही यहाँसे प्रस्थान कीजिये” समस्त देवता भी यदि रक्त-मांसयुक्त शरीरको धारण करके युद्धकी अभिलाषा लेकर विजयके लिये प्रयत्नशील हो रणभूमिमें आ जायेँ तो उनके लिये रथसहित कर्णको जीतना असम्भव है

Wika ni Sañjaya: “Magmadali ka, O Govinda, na may layuning patayin ang anak ng sūta. ‘Govinda, ihanda agad ang aking karwahe. Ikabit muli ang pinakamahuhusay na kabayo; sa aking malaking karwahe ay ayusin ang lahat ng uri ng sandata at mga pana. Papuntahin dito kaagad ang mga kabayong sinanay at pinatakbo ng mga bihasang mangangabayo, na ganap na may lahat ng kagamitang pangkarwahe; at ikaw, taglay ang pasyang patayin ang anak ng sūta, umalis ka rito nang walang pagkaantala.’ Sapagkat kahit ang mga diyos mismo—armado at sabik sa labanan, taglay ang katawang laman at dugo—ay dumating sa larangan na nagsisikap magwagi, magiging imposible pa rin para sa kanila, kahit lahat ay nagnanais makipaglaban, na mapagtagumpayan si Karna kasama ang kanyang karwahe.”

Verse 34

दुरात्मानं पापवृत्तं नृशंसं दुष्टप्रज्ञं पाण्डवेयेषु नित्यम्‌ । हीनस्वार्थ पाण्डवेयैर्विरो थे हत्वा कर्ण निश्चितार्थों भवाद्य,अतः आज तुम दुरात्मा, पापाचारी, क्रूर, पाण्डवोंके प्रति सदा दुर्भावना रखनेवाले और किसी स्वार्थके बिना ही पाण्डव-विरोधमें तत्पर हुए कर्णका वध करके सफलमनोरथ हो जाओ

Wika ni Vāyu: “Si Karna ay masamang-kalooban—makasalanan ang asal, malupit, at baluktot ang paghatol—laging kaaway ng mga anak ni Pāṇḍu. Nang walang marangal na layuning pansarili, kinuha niya ang poot laban sa mga Pāṇḍava at nananatiling matatag sa pasyang iyon. Kaya ngayong araw, sa pagpatay kay Karna, tuparin mo ang iyong pakay at gawing matagumpay ang iyong pagsisikap.”

Verse 35

त॑ सूतपुत्र॑ रथिनां वरिष्ठ निष्कालिकं कालवशं नयाद्य । त॑ सूतपुत्रं रथिनां वरिष्ठ हत्वा प्रीतिं धर्मराजे कुरुष्व,रथियोंमें श्रेष्ठ सूतपुत्र अपनेको कालके वशमें नहीं समझता है। तुम उसे आज ही कालके अधीन कर दो। रथियोंमें श्रेष्ठ सूतपुत्र कर्णको मारकर धर्मराज युधिष्छिरको प्रसन्न करो

Wika ni Vāyu: “O pinakamahusay sa mga mandirigmang nakasakay sa karwahe, ilagay mo ngayong araw ang anak ng sūta sa kapangyarihan ni Kāla (Panahon/Kapalaran)—sapagkat hindi niya inaakalang siya’y saklaw ng tadhana. Patayin mo si Karṇa, ang pinakadakila sa mga mandirigmang-karwahe, at sa gayon ay pasayahin si Dharmarāja Yudhiṣṭhira.”

Verse 36

जानामि ते पार्थ वीर्य यथावद्‌ दुर्वारणीयं च सुरासुरैश्न । सदावजानाति हि पाण्डुपुत्रा- नसौ दर्पात्‌ सूतपुत्रो दुरात्मा,पार्थ! मैं तुम्हारे उस बल-पराक्रमको अच्छी तरह जानता हूँ, जिसका निवारण करना देवताओं और असुरोंके लिये भी कठिन है। दुरात्मा सूतपुत्र कर्ण घमंडमें आकर सदा पाण्डवोंका अपमान करता है

Wika ni Vāyu: “O Pārtha, batid kong alam ang iyong tunay na lakas—na halos di-mapipigil, at maging ang mga diyos at mga asura ay mahihirapang sumalungat. Ngunit dahil sa kayabangan, ang masamang anak ng sūta na si Karṇa ay walang tigil na nang-iinsulto sa mga anak ni Pāṇḍu.”

Verse 37

आत्मानं मन्यते वीरं येन पाप: सुयोधन: । तमद्य मूलं पापानां जहि सौतिं धनंजय,धनंजय! जिसके साथ होनेसे पापी दुर्योधन अपनेको वीर मानता है, वह सूतपुत्र कर्ण ही सारे पापोंकी जड़ है; अत: आज तुम उसे मार डालो

Wika ni Vāyu: “Dahil sa kanya, iniisip ng makasalanang si Suyodhana (Duryodhana) na siya’y isang bayani. Si Karṇa, anak ng tagapagmaneho ng karwahe, ang siyang ugat ng lahat ng kasamaan. Kaya ngayon, Dhanañjaya, pabagsakin mo si Sūti!”

Verse 38

खड्गजिद्द धनुरास्यं शरदंष्टं तरस्विनम्‌ | दृप्तं पुरुषशार्टूलं जहि कर्ण धनंजय,अर्जुन! कर्ण पुरुषोंमें सिंहके समान है, तलवार ही उसकी जिह्ठा है, धनुष ही उसका फैला हुआ मुख है, बाण उसकी दाढ़ें हैं, वह अत्यन्त वेगशशाली और अभिमानी है। तुम उसका वध करो

Wika ni Vāyu: “O Dhanañjaya Arjuna, pabagsakin mo si Karṇa. Siya’y tulad ng leon sa mga tao—ang dila niya’y espada, ang nakangangang bibig ay busog, at ang mga ngipin ay mga palaso. Napakabilis niya at namamaga sa pagmamataas. Kaya patayin mo siya.”

Verse 39

अहं त्वामनुजानामि वीर्येण च बलेन च । जहि कर्ण रणे शूर मातज्रमिव केसरी,जैसे सिंह मतवाले हाथीको मार डालता है, उसी प्रकार तुम भी अपने बल और पराक्रमसे रणभूमिमें शूरवीर कर्णको मार डालो। इसके लिये मैं तुम्हें आज्ञा देता हूँ

Wika ni Vāyu: “Pinahihintulutan kita at pinatitibay kita sa tapang at lakas. O bayani, patayin mo si Karṇa sa labanan—gaya ng leon na nagpapabagsak sa makapangyarihang elepante. Sa aking utos, kumilos ka nang walang pag-aalinlangan sa larangan ng digmaan.”

Verse 40

यस्य वीर्येण वीर्य ते धार्तराष्ट्रोडवमन्यते । तमद्य पार्थ संग्रामे कर्ण वैकर्तनं॑ जहि,पार्थ! जिसके बलसे दुर्योधन तुम्हारे बल-पराक्रमकी अवहेलना करता है, उस वैकर्तन कर्णको आज तुम युद्धमें मार डालो

Wika ni Vāyu: “Sa pag-asa sa lakas ng taong iyon, naglakas-loob ang anak ni Dhṛtarāṣṭra na hamakin ang iyong kagitingan. Kaya, O Pārtha, ngayong araw sa digmaan, pabagsakin mo si Karṇa, si Vaikartana—ang ‘anak ng tagapagputol.’”

Verse 66

सज्जं निवेदयामास पाण्डवस्य महात्मन: । नृपश्रेष्ठ! श्रीकृष्णके इस प्रकार आदेश देनेपर दारुकने व्याप्र-चर्मसे आच्छादित तथा शत्रुओंको तपानेवाले रथको जोतकर तैयार कर दिया और महामना पाण्डुकुमार अर्जुनके पास आकर निवेदन किया कि “आपका रथ सब सामग्रियोंसे सुसज्जित है”

Lumapit si Dāruka at nag-ulat kay Arjuna, ang dakilang anak ni Pāṇḍu: “O pinakadakilang hari! Sa utos ni Śrī Kṛṣṇa, inihanda ko na ang karwaheng pandigma na nababalutan ng balat ng tigre at nagpapayanig sa mga kaaway; at ngayo’y nag-uulat ako: ‘Ang iyong karwahe ay ganap nang nasasangkapan ng lahat ng kailangan.’”

Verse 71

इस प्रकार श्रीमह्ाभारत कर्णपर्वमें अर्जुनका प्रतिज्ञाविषयक एक सौ इकद्वत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ

Nagtatapos si Sanjaya: Sa ganitong paraan, sa Karna Parva ng kagalang-galang na Mahabharata, natapos ang ika-isang daan at pitumpu’t isang kabanata na tumatalakay sa panata ni Arjuna—pagtatapos ng isang bahagi ng salaysay kung saan ang pansariling pasya ay itinatanghal bilang pananagutang moral sa gitna ng bigat ng digmaan.

Verse 72

इति श्रीमहाभारते कर्णपर्वणि कृष्णार्जुनसंवादे द्विसप्ततितमो5ध्याय:

Sa gayon, sa Śrī Mahabharata, sa loob ng Karna Parva, sa pag-uusap nina Kṛṣṇa at Arjuna, nagwakas ang ika-pitumpu’t dalawang kabanata. Ito ang pangwakas na tala (colophon) na nagmamarka sa pagtatapos ng isang bahagi ng salaysay ng digmaan, na inihahabi sa payo at pagninilay sa wastong asal sa gitna ng labanan.

Verse 113

प्रदक्षिणमकुर्वन्त तदा वै पाण्डुनन्दनम्‌ | राजन! सम्पूर्ण दिशाएँ सब ओरसे निर्मल हो गयी थीं। नरेश्वर! नीलकण्ठ, सारस और क्रौंच पक्षी पाण्डुनन्दन अर्जुनको दाहिने रखते हुए जाने लगे

Sabi ni Sañjaya: Noon, ang mga nilalang doon ay nagsimulang umikot nang may paggalang (pradakṣiṇa) sa anak ni Pāṇḍu. O Hari, luminaw at luminis ang mga dako sa lahat ng panig. O panginoon ng mga tao, ang mga ibong may bughaw na lalamunan, mga tagak, at mga krauñca ay nagpatuloy sa paglipad, na iniiwang nasa kanilang kanang panig si Arjuna—ang anak ni Pāṇḍu—isang mapalad na tanda na wari’y naglalagay sa kanya sa ilalim ng mabubuting pangitain sa gitna ng bigat ng digmaan at dharma.

Verse 126

त्वरयन्तोडर्जुनं युद्धे हृष्टरूपा ववाशिरे । राजन! पुरुष जातिवाले बहुत-से शुभकारक मंगलदायक पक्षी अर्जुनको युद्धके लिये उतावले करते हुए बड़े हर्षमें भरकर चहचहा रहे थे

Sabi ni Sañjaya: O Hari, maraming ibong mapalad at nagdadala ng kabutihan—yaong mga itinuturing na mabubuting pangitain—ang masayang naghuni, na para bang hinihimok si Arjuna na magmadali tungo sa labanan. Ang kanilang masiglang sigaw ay tanda ng paborableng pagliko ng kapalaran, na nagpapalakas sa loob sa gitna ng bigat ng digmaan at dharma.

Verse 143

विनाशमरिसैन्यानां कर्णस्य च वध प्रति । इस प्रकार बहुत-से शुभ शकुन पाण्डुपुत्र अर्जुनको उनके शत्रुओंके विनाश तथा कर्णके वधकी सूचना दे रहे थे

Sabi ni Sañjaya: “Sa gayon, maraming mapalad na pangitain ang nagbabadya kay Arjuna, ang anak ni Pāṇḍu, ng pagkapuksa ng hukbong kaaway at, lalo na, ng nalalapit na pagpaslang kay Karṇa.”

Verse 176

न तेषां मानुषो जेता त्वदन्य इह विद्यते । श्रीकृष्ण बोले--गाण्डीवधारी अर्जुन! तुमने अपने धनुषसे जिन-जिन वीरोंपर विजय पायी है, उन्हें जीतनेवाला इस संसारमें तुम्हारे सिवा दूसरा कोई मनुष्य नहीं है

Wika ni Vāyu: “Sa mga mandirigmang iyon, walang tagumpay na tao rito kundi ikaw. Maliban sa iyo, wala nang ibang tao sa mundong ito na makagagapi sa mga bayani na napasuko mo na sa lakas ng iyong pana.”

Verse 186

त्वां प्राप्प समरे शूरं ते गता: परमां गतिम्‌ | मैंने देखा है इन्द्रके समान पराक्रमी बहुत-से शूरवीर समरांगणमें तुझ शौर्यसम्पन्न वीरके पास आकर परम गतिको प्राप्त हो गये

O bayani, pagdating nila sa iyo sa labanan, narating nila ang pinakamataas na hantungan. Nasaksihan ko ang maraming mandirigmang matapang—makapangyarihan na gaya ni Indra—na lumapit sa iyo sa larangan ng digmaan, at sa pagharap sa iyong giting ay tumawid tungo sa kanilang sukdulang kapalaran.

Verse 263

कृती च चित्रयोधी च देशकालस्य कोविद: । क्योंकि कर्ण बलवान, अभिमानी, अस्त्रविद्याका विद्वान, महारथी, युद्धकुशल, विचित्र रीतिसे युद्ध करनेवाला तथा देशकालको समझनेवाला है

Wika ni Vāyu-deva: “Siya’y may kakayahan at ganap sa galing; lumalaban siya sa mga paraang kagila-gilalas at di-karaniwan; at marunong siyang tumimbang ng lugar at panahon.”

Verse 1536

चिन्ता च विपुला जज्ञे कथं चेद॑ भविष्यति | युद्धके लिये प्रस्थान करनेपर कुन्तीकुमार अर्जुनके शरीरमें बड़े जोरसे पसीना छूटने लगा तथा मन-ही-मन भारी चिन्ता होने लगी कि “यह सब कैसे होगा?”

Sabi ni Sañjaya: Isang napakalaking pangamba ang sumibol—iniisip, “Paano kaya mauuwi ang lahat ng ito?” Nang umalis si Arjuna, anak ni Kuntī, upang humayo sa digmaan, bumuhos ang matinding pawis sa kanyang katawan at sinakmal ang kanyang isip ng malalim na pagkabalisa.