Adhyaya 25

Verse 1

अपने-आप बछ। अर: पञ्चविशो< ध्याय: (श्रीमद्धगवद्गीतायां प्रथमो<5ध्याय:) दोनों सेनाओंके प्रधान-प्रधान वीरों एवं शंखध्वनिका वर्णन तथा स्वजनवधके पापसे भयभीत हुए अर्जुनका विषाद धृतराष्ट उवाच धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सव: । मामका: पाण्डवाश्वैव किमकुर्वत संजय

Sinabi ni Dhṛtarāṣṭra: “Sa larangan ng dharma—Kurukṣetra—nang magtipon ang aking mga anak at ang mga anak ni Pāṇḍu, sabik sa pakikidigma, ano ang kanilang ginawa, Sañjaya?”

Verse 2

धृतराष्ट्र बोले--हे संजय! धर्मभूमि कुरुक्षेत्रमें एकत्र हुए युद्धकी इच्छावाले मेरे और पाण्डुके पुत्रोंने क्या किया? ।।

Sinabi ni Sañjaya: Nang sandaling iyon, si Haring Duryodhana, pagkakita sa hukbo ng mga Pāṇḍava na nakahanay sa pormasyong pandigma, ay lumapit sa kanyang guro at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 3

पश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम्‌ । व्यूढां द्रपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता

Sinabi ni Sañjaya: “O Guro, masdan mo ang napakalaking hukbo ng mga anak ni Pāṇḍu, na inayos sa hanay ng digmaan ng anak ni Drupada—ang sarili mong matalinong alagad.”

Verse 4

अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि । युयुधानो विराटश्न द्रुपदश्च महारथ:

Sinabi ni Sañjaya: “Narito ang mga bayani—mga dakilang mamamana—na kapantay nina Bhima at Arjuna sa labanan: si Yuyudhana (Satyaki), si Virata, at si Haring Drupada, isang makapangyarihang mandirigmang-karwahe.”

Verse 5

धृष्टकेतुश्वेकितान: काशिराजश्च वीर्यवान्‌ । पुरुजित्‌ कुन्तिभोजश्न शैब्यश्व नरपुज्रव:

Sinabi ni Sañjaya: “Naroon din sina Dhṛṣṭaketu at Cekitāna; ang matapang na hari ng Kāśī; sina Purujit at Kuntibhoja; at si Śaibya, ang pinakadakila sa mga tao.”

Verse 6

युधामन्युश्न विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान्‌ सौभद्रो द्रौपदेयाश्ष॒ सर्व एव महारथा:

Sinabi ni Sañjaya: “Gayundin naroon ang matapang na si Yudhāmanyu at ang makapangyarihang si Uttamaujā; si Abhimanyu, anak ni Subhadrā; at ang mga anak ni Draupadī—tunay ngang silang lahat ay mga dakilang mandirigmang-karwahe.”

Verse 7

अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्‌ निबोध द्विजोत्तम | नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थ तान्‌ ब्रवीमि ते

Sinabi ni Sañjaya: “Ngunit ngayon, O pinakadakila sa mga ‘dalawang ulit isinilang,’ unawain mo rin ang mga pangunahing tao sa aming panig. Upang malinaw mong makilala, babanggitin ko sa iyo ang mga kumander at mga pangunahing pinuno ng aking hukbo.”

Verse 8

भवान्‌ भीष्मश्न कर्णश्र कृपश्च समितिंजय: । अश्रृत्थामा विकर्णश्ष॒ सौमदत्तिस्तथैव च

Wika ni Sañjaya: “Kayo—si Droṇa, at ang lolo sa angkan na si Bhīṣma, at si Karṇa, at si Kṛpa na mananagumpay sa digmaan; gayundin si Aśvatthāmā, si Vikarṇa, at ang anak ni Somadatta—naririto kayong lahat.”

Verse 9

अन्ये च बहव: शूरा मदर्थ त्यक्तजीविता: । नानाश्त्रप्रहरणा: सर्वे युद्धविशारदा:

Wika ni Sañjaya: “May marami pang ibang bayani, na alang-alang sa akin ay tinalikuran na ang pag-asang mailigtas ang buhay. Taglay nila ang sari-saring sandata, at bawat isa’y bihasa at sanay sa digmaan.”

Verse 10

अपर्याप्तं तदस्माकं बल॑ भीष्माभिरक्षितम्‌ । पर्याप्त॑ त्विदमेतेषां बल॑ भीमाभिरक्षितम्‌

Wika ni Sañjaya: “Ang hukbo natin, na binabantayan ni Bhīṣma, ay waring di masukat at mahirap daigin; ngunit ang hukbo nila, na binabantayan ni Bhīma, ay waring may hangganan, kaya mas madaling pasukuin.”

Verse 11

अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिता: । भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्त: सर्व एव हि,“इसलिये सब मोर्चोपर अपनी-अपनी जगह स्थित रहते हुए आपलोग सभी नि:संदेह भीष्मपितामहकी ही सब ओरसे रक्षा करें”

Wika ni Sañjaya: “Kaya nga, kayong lahat—na nakapuwesto sa bawat hanay ayon sa inyong bahagi—ay dapat, nang walang pagkukulang, ipagtanggol si Bhīṣma sa lahat ng panig.”

Verse 12

तस्य संजनयन्‌ हर्ष कुरुवृद्ध: पितामह: । सिंहनादं विनद्योच्चै: शड्खं दध्मौ प्रतापवान्‌

Wika ni Sañjaya: “Noon, upang pasiglahin ang galak sa puso ni Duryodhana, ang lolo sa angkan na si Bhīṣma—pinakamatanda sa mga Kuru at makapangyarihan sa tapang—ay umungal nang malakas na tila leon at hinipan ang kanyang kabibe nang umaalingawngaw.”

Verse 13

ततः शड्खाश्न भेर्यश्व॒ पणवानकगोमुखा: । सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलो5भवत्‌,इसके पश्चात्‌ शंख और नगारे तथा ढोल, मृदंग और नरसिंघे आदि बाजे एक साथ ही बज उठे। उनका वह शब्द बड़ा भयंकर हुआ

Sinabi ni Sañjaya: Pagkaraan nito, ang mga kabibe at mga tambol ng digmaan, kasama ang mga tabór, malalaking tambol, at mga sungay na gomukha, ay pinatunog nang sabay-sabay. Ang pinagsamang ugong ay naging magulo at nakapanghihilakbot—isang naririnig na tanda na ang mga hukbo ay ganap nang pumasok sa diwa ng digmaan.

Verse 14

ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ । माधव: पाण्डवश्चैव दिव्यौ शड्खौ प्रदध्मतु:,इसके अनन्तर सफेद घोड़ोंसे युक्त उत्तम रथमें बैठे हुए श्रीकृष्ण महाराज और अर्जुनने भी अलौकिक शंख बजाये

Sinabi ni Sañjaya: Pagkatapos, habang nakatindig sa isang dakilang karwaheng pandigma na hinihila ng mga puting kabayo, si Mādhava (Kṛṣṇa) at ang Pāṇḍava (Arjuna) ay humihip ng kanilang mga banal na kabibe. Ang sandaling iyon ay hudyat ng sinadyang, matuwid na pasiya na pumasok sa labanan—isang panlabas na pagpapahayag ng tungkulin at panloob na katatagan bago ang pagsubok na moral ng digmaan.

Verse 15

पाज्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनंजय: । पौण्डूरं दध्मौ महाशड्ुखं भीमकर्मा वृकोदर:,श्रीकृष्ण महाराजने पांचजन्य नामक, अर्जुनने देवदत्त नामक और भयानक कर्मवाले भीमसेनने पौण्ड्र नामक महाशंख बजाया

Sinabi ni Sañjaya: Si Hṛṣīkeśa (Kṛṣṇa) ay humihip sa kabibeng tinatawag na Pāñcajanya; si Dhanaṃjaya (Arjuna) ay humihip sa kabibeng tinatawag na Devadatta; at si Vṛkodara (Bhīma), tagagawa ng mga nakapanghihilakbot na gawa, ay humihip sa dakilang kabibeng tinatawag na Pauṇḍra. Ang pagtunog ng mga kabibeng ito ay hudyat ng matuwid na paninindigan ng mga Pāṇḍava—pagpasok sa digmaan na may disiplinadong layon, hindi dahil sa pansariling poot.

Verse 16

अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिर: । नकुल: सहदेवश्न सुधोषमणिपुष्पकौ,कुन्तीपुत्र राजा युधिष्ठिने अनन्तविजय नामक और नकुल तथा सहदेवने सुघोष और मणिपुष्पक नामक शंख बजाये

Sinabi ni Sañjaya: Si Haring Yudhiṣṭhira, anak ni Kuntī, ay humihip sa kabibeng tinatawag na Anantavijaya; at sina Nakula at Sahadeva ay humihip sa mga kabibeng tinatawag na Sughoṣa at Maṇipuṣpaka. Sa etikal na himpapawid ng tunggalian sa Kurukṣetra, ang sabayang pagtunog na ito ay hudyat ng paninindigan at matuwid na kahandaang kumilos ayon sa kṣatriya-dharma, at pinagtitibay ang pagkakaisa at sigla ng mga Pāṇḍava.

Verse 17

काश्यश्व परमेष्वास: शिखण्डी च महारथ: । धृष्टद्युम्नो विराटश्न॒ सात्यकिश्वापराजित:

Sinabi ni Sañjaya: Si Kāśya, ang pinakadakilang mamamana, at si Śikhaṇḍī, ang dakilang mandirigmang nakasakay sa karwahe; si Dhṛṣṭadyumna, si Haring Virāṭa, at si Sātyaki na di matatalo—ang mga bayaning ito, O Hari, ay bawat isa’y humihip ng kani-kanilang kabibe nang magkakahiwalay mula sa iba’t ibang panig. Ipinakikita ng tagpong ito ang disiplinadong kahandaan at sama-samang paninindigan sa panig ng dharma, habang pormal na pumapasok ang mga hukbo sa bigat na moral ng digmaan.

Verse 18

द्रुपदो द्रौपदेयाश्व सर्वश: पृथिवीपते । सौभद्रश्न महाबाहुः शड्खान्‌ दश्मु: पृथक्‌ पृथक्‌

Wika ni Sañjaya: O panginoon ng lupa, si Drupada, ang mga anak ni Draupadī, at ang makapangyarihang anak ni Subhadrā ay pawang humihip ng kani-kanilang kabibe, bawat isa nang hiwa-hiwalay.

Verse 19

स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत्‌ । नभश्न पृथिवीं चैव तुमुलो व्यनुनादयन्‌,और उस भयानक शब्दने आकाश और पृथ्वीको भी गुँजाते हुए धारराष्ट्रोंके यानी आपके पक्षवालोंके हृदय विदीर्ण कर दिये

Wika ni Sañjaya: Ang nakagigimbal na ugong na iyon, na umalingawngaw sa langit at lupa, ay waring pumunit sa mga puso ng mga Dhārtarāṣṭra—ang panig ni Duryodhana—at nagdulot sa kanila ng pangamba.

Verse 20

अथ व्यवस्थितान्‌ दृष्टवा धार्तराष्ट्रानू कपिध्वज: । प्रवृत्ते शस्त्रसम्पाते धनुरुद्यम्य पाण्डव:

Pagkaraan, nang makita ni Arjuna—na may watawat na may sagisag ni Hanumān—ang mga anak ni Dhṛtarāṣṭra na nakahanay nang matatag, sa sandaling malapit nang magsalpukan ang mga sandata, itinaas niya ang kaniyang pana at naghanda siyang magsalita kay Hṛṣīkeśa (Kṛṣṇa).

Verse 21

हृषीकेशं तदा वाक्यमिदमाह महीपते । अर्जुन उवाच सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेडच्युत

O Hari, noon ay sinabi ni Arjuna kay Hṛṣīkeśa (Kṛṣṇa): “O Acyuta, ilagay mo ang aking karwahe sa pagitan ng dalawang hukbo.”

Verse 22

यावदेतान्‌ निरीक्षे5हं योद्धुकामानवस्थितान्‌ कैर्मया सह योद्धव्यमस्मिन्‌ रणसमुद्यमे

Sinabi ni Arjuna: “Ihinto mo ang karwahe rito hanggang sa masuri kong mabuti ang mga mandirigmang nakatindig na handang lumaban, sabik sa digmaan, upang matukoy ko kung sino ang dapat kong makaharap sa nalalapit na labanan.”

Verse 23

योत्स्यमानानवेक्षे5हं य एते5त्र समागता: । धाररराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षव:

Wika ni Arjuna: “Nais kong masdan ang mga nagtipon dito, handang makipaglaban—yaong mga dumating sa digmaang ito upang pagbigyan ang masamang-isip na anak ni Dhṛtarāṣṭra.”

Verse 24

इस प्रकार श्रीमह्याभारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत श्रीमद्भगवद्गीतापर्वमें धतराष्ट्र-संजय- संवादविषयक चौबीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sabi ni Sanjaya: “O Bharata (Dhṛtarāṣṭra), nang masabi ito ni Gudākeśa (Arjuna), inilagay ni Hṛṣīkeśa (Krishna) ang maringal na karwahe sa gitna ng dalawang hukbo.”

Verse 25

भीष्मद्रोणप्रमुखत: सर्वेषां च महीक्षिताम्‌ | उवाच पार्थ पश्यैतान्‌ समवेतान्‌ कुरूनिति

Sabi ni Sanjaya: “O Dhṛtarāṣṭra, ipinatigil ni Krishna ang maringal na karwahe sa pagitan ng dalawang hukbo—sa harap nina Bhīṣma at Droṇa, at sa harap ng lahat ng nagtipong mga hari—at sinabi: ‘O Pārtha, masdan mo ang mga Kurung nagkatipon para sa digmaan.’”

Verse 26

तत्रापश्यत्‌ स्थितान्‌ पार्थ: पितृनथ पितामहान्‌ । आचार्यान्‌ मातुलान्‌ भ्रातृन्‌ पुत्रान्‌ पौत्रान् सखींस्तथा

Doon nakita ni Pārtha na nakahanay sila: mga ama at mga lolo, mga guro, mga tiyuhin sa ina, mga kapatid, mga anak, mga apo, at gayundin ang mga kaibigan.

Verse 27

तान्‌ समीक्ष्य स कौन्तेय: सर्वान्‌ बन्धूनवस्थितान्‌

Nang masiyasat niya sila, nakita ng anak ni Kuntī ang lahat ng kanyang mga kamag-anak na nakahanay roon.

Verse 28

अजुन उवाच दृष्टवेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम्‌

Wika ni Arjuna: “O Kṛṣṇa, sa pagkakita ko sa pulutong ng sarili kong mga kamag-anak na nakahanay dito, sabik sa pakikipaglaban, nanghihina ang aking mga bisig at binti at natutuyo ang aking bibig.”

Verse 29

सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति । वेपथुश्न शरीरे मे रोमहर्षश्ष॒ जायते

Wika ni Arjuna: “Nanghihina ang aking mga sangkap at natutuyo ang aking bibig. Nanginginig ang buong katawan ko at tumatayo ang balahibo ko.”

Verse 30

गाण्डीवं स्रंसते हस्तात्‌ त्वक्‌ चैव परिदहाते । न च शवक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मन:

Wika ni Arjuna: “Dumudulas sa aking kamay ang busog na Gāṇḍīva, at ang aking balat ay tila nasusunog. Hindi ako makapanatiling nakatayo, at ang aking isip ay umiikot sa pagkalito.”

Verse 31

निमित्तानि च पश्यामि विपरीतानि केशव । न च श्रेयोडनुपश्यामि हत्वा स्‍्वजनमाहवे,हे केशव! मैं लक्षणोंको भी विपरीत ही देख रहा हूँ तथा युद्धमें स्‍्वजन समुदायको मारकर कल्याण भी नहीं देखता

Wika ni Arjuna: “O Keśava, nakikita ko ang mga masamang palatandaan, at wala akong matanaw na anumang kabutihan sa pagpatay sa sarili kong mga kamag-anak sa digmaan.”

Verse 32

न काड्क्षे विजयं कृष्ण न च राज्यं सुखानि च । कि नो राज्येन गोविन्द कि भोगैर्जीवितेन वा

Wika ni Arjuna: “O Kṛṣṇa, hindi ko ninanais ang tagumpay, ni ang kaharian, ni ang mga kaligayahan. Ano ang silbi ng kaharian sa amin, O Govinda? Ano ang silbi ng mga layaw—o maging ng buhay mismo?”

Verse 33

हे कृष्ण! मैं न तो विजय चाहता हूँ और न राज्य तथा सुखोंको ही। हे गोविन्द! हमें ऐसे राज्यसे क्या प्रयोजन है अथवा ऐसे भोगोंसे और जीवनसे भी क्या लाभ है? ।।

Sinabi ni Arjuna: “O Krishna, hindi ko ninanais ang tagumpay, ni ang kaharian, ni ang mga kaluguran. O Govinda, ano ang silbi sa amin ng kaharian—o ng mga aliw, o maging ng buhay mismo? Sapagkat yaong mga pinag-ukulan namin ng paghahangad sa kapangyarihan, kaluguran, at ligaya, sila rin ang naririto sa digmaan, na wari’y tinalikdan na ang buhay at kayamanan.”

Verse 34

आचार्या: पितर: पुत्रास्तथैव च पितामहा: । मातुला: श्वशुरा: पौत्रा: श्याला: सम्बन्धिनस्तथा

Isa-isang binanggit ni Arjuna ang mga taong nakatayo sa harap niya sa hanay ng kalaban—mga guro, mga ama, mga anak, at mga lolo; mga tiyuhin sa panig ng ina, mga biyenan, mga apo, mga bayaw, at iba pang mga kamag-anak. Sa pagbanggit sa mga ugnayang ito, inilalarawan niya ang digmaan hindi bilang simpleng agawan ng kapangyarihan, kundi bilang krisis ng budhi: ang tagumpay ay madudungisan ng pagwasak sa sariling angkan at ng pagguho ng tungkulin sa pamilya at lipunan.

Verse 35

गुरुजन, ताऊ-चाचे, लड़के और उसी प्रकार दादे, मामे, ससुर, पौत्र, साले तथा और भी सम्बन्धी लोग हैं ।।

Sinabi ni Arjuna: “O Madhusūdana, ayaw kong patayin ang mga taong ito—kahit pa sila’y sumalakay upang patayin ako. Kahit para sa paghahari sa tatlong daigdig, hindi ko magagawa; lalo na kung para lamang sa lupa!” Sa sandaling iyon, nanaig ang pandidiri ni Arjuna sa pagpatay sa kamag-anak kaysa sa anumang pakinabang sa kapangyarihan; ang digmaan ay hindi gantimpalang dapat kamtin, kundi isang kapahamakan sa budhi na walang kahariang makapagpapawalang-sala.

Verse 36

निहत्य धार्तराष्ट्रानू नः का प्रीति: स्याज्जनार्दन | पापमेवाश्रयेदस्मान्‌ हत्वैतानाततायिन:

Sinabi ni Arjuna: “O Janārdana, anong ligaya ang mapapasaatin matapos patayin ang mga anak ni Dhṛtarāṣṭra? Sa pagpatay sa mga mananalakay na ito, kasalanan lamang ang didikit sa amin—hindi tunay na pakinabang o katuwiran.”

Verse 37

तस्मान्ना्ा वयं हन्तुं धार्तराष्ट्रानू स्‍्वबान्धवान्‌ । स्वजनं हि कथं हत्वा सुखिन: स्याम माधव

Kaya nga, O Mādhava, hindi kami nararapat pumatay sa mga anak ni Dhṛtarāṣṭra—na sarili naming mga kamag-anak. Sapagkat matapos patayin ang sarili naming mga tao, paano pa kami magiging masaya?

Verse 38

यद्यप्येते न पश्यन्ति लोभोपहतचेतस: । कुलक्षयकृतं दोष॑ं मित्रद्रोहे च पातकम्‌

Kahit na ang mga taong ito, na ang isip ay naliliman ng kasakiman, ay hindi nakikita ang kamaliang nagmumula sa pagkapuksa ng angkan, ni ang kasalanang kaakibat ng pagtataksil sa mga kaibigan at kamag-anak, bakit tayo—na nakauunawa sa kasamaan na isinilang ng gayong pagguho—ay hindi magninilay at tatalikod sa maling gawaing ito, O Janārdana?

Verse 39

कथं न ज्ञेयमस्माभि: पापादस्मान्निवर्तितुम्‌ । कुलक्षयकृतं दोषं प्रपश्यद्धिर्जनार्दन

O Janārdana, paanong hindi natin makikilala na dapat tayong umurong mula sa kasalanang ito, gayong malinaw nating nakikita ang kamaliang nagmumula sa pagkapuksa ng angkan? Kahit ang mga naliligaw dahil sa kasakiman ay hindi nakikita ang kasamaan sa pagkalaban sa mga kaibigan at sa pagdadala ng kapahamakan sa lahi, tayo na nakauunawa sa kahihinatnan ay nararapat magpigil sa sarili at umiwas sa maling gawaing ito.

Verse 40

कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्मा: सनातना: । धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नमधर्मोडभि भवत्युत,कुलके नाशसे सनातन कुलधर्म नष्ट हो जाते हैं, धर्मके नाश हो जानेपर सम्पूर्ण कुलमें पाप भी बहुत फैल जाता हैः

Kapag napuksa ang angkan, nawawala ang mga sinaunang dharma ng pamilya. Kapag naglaho ang dharma, ang buong lahi ay nalulunod sa adharma, at lumalaganap ang kasamaan.

Verse 41

अधर्माभिभवात्‌ कृष्ण प्रदुष्यन्ति कुलस्त्रिय: । स्त्रीषु दुष्टासु वाष्णेय जायते वर्णसंकर:

O Krishna, kapag nanaig ang adharma, nasisira at nadudungisan ang mga babae ng angkan. At O inapo ng Vrishni, kapag nadungisan ang mga babae, sumisilang ang varṇa-saṅkara—ang paghahalo at pagkalito ng mga tungkuling minamana.

Verse 42

संकरो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च | पतन्ति पितरो होषां लुप्तपिण्डोदकक्रिया:

Ang varṇa-saṅkara ay para lamang maghatid sa mga pumupuksa sa angkan—at sa buong angkan—patungo sa impiyerno. At ang kanilang mga ninuno ay bumabagsak din, sapagkat napuputol ang mga ritwal ng handog na pinda at tubig (śrāddha at tarpaṇa).

Verse 43

दोषैरेतै: कुलघ्नानां वर्णसंकरकारकै: । उत्साद्यन्ते जातिधर्मा: कुलधर्माश्च शाश्व॒ता:,इन वर्णसंकरकारक दोषोंसे कुलघातियोंके सनातन कुलधर्म और जातिधर्म नष्ट हो जाते हैं

Wika ni Arjuna: Sa mismong mga pagkukulang na ito—na ginagawa ng mga sumisira sa sariling angkan at nagdudulot ng paghahalo ng mga kaayusang panlipunan—nawawasak at nabubunot ang walang hanggang mga tungkulin ng tradisyon ng pamilya at ang minanang tungkulin ng pamayanan.

Verse 44

उत्सन्नकुलधर्माणां मनुष्याणां जनार्दन । नरके5नियतं वासो भवतीत्यनुशुश्रुम,हे जनार्दन! जिनका कुलधर्म नष्ट हो गया है, ऐसे मनुष्योंका अनिश्चित कालतक नरकमें वास होता है, ऐसा हम सुनते आये हैं

Wika ni Arjuna: O Janārdana, narinig namin na para sa mga taong winasak na ang mga tungkuling pang-angkan at pangpamilya, may paninirahan sa impiyerno sa panahong hindi matiyak ang haba.

Verse 45

अहो बत महत्पापं कर्तु व्यवसिता वयम्‌ | यद्‌ राज्यसुखलो भेन हन्तुं स्वजनमुद्यता:

Wika ni Arjuna: “Ay, napakalaking kasalanan ang napagpasyahan naming gawin! Dahil sa kasakiman sa kaharian at ligaya, handa kaming pumatay sa sarili naming mga kamag-anak.”

Verse 46

यदि मामप्रतीकारमशस्त्र शस्त्रपाणय: । धार्तराष्ट्रा रणे हन्युस्तन्मे क्षेमतरं भवेत्‌

Wika ni Arjuna: Kung ang mga anak ni Dhṛtarāṣṭra, na may sandata sa kamay, ay papatayin ako sa labanan habang hindi ako lumalaban at nakatayo akong walang armas, ang kamatayang iyon mismo ang magiging higit na ligtas at higit na mabuti para sa akin.

Verse 47

संजय उवाच एवमुकक्‍्त्वार्जुन: संख्ये रथोपस्थ उपाविशत्‌ | विसृज्य सशरं चापं शोकसंविग्नमानस:

Sabi ni Sañjaya: Pagkasabi niya nito sa larangan ng digmaan, si Arjuna—na yumanig ang loob sa dalamhati—ay itinapon ang kanyang busog kasama ang mga palaso at naupo sa upuan ng karwahe.

Verse 266

श्वशूरान्‌ सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि । इसके बाद पृथापुत्र अर्जुनने उन दोनों ही सेनाओंमें स्थित ताऊ-चाचोंको

Sabi ni Sanjaya: Nakita rin ni Arjuna, sa magkabilang hukbo, ang kanyang mga biyenan at ang mga may mabuting hangarin sa kanya—nakilala niya sa hanay ng mga mandirigmang nagkatipon ang mga nakabigkis sa kanya ng ugnayang pampamilya at pagmamahal. Lalong tumindi ang kanyang tunggaliang moral sa bisperas ng labanan.

Verse 276

कृपया परया<<विष्टो विषीदन्निदमब्रवीत्‌ । उन उपस्थित सम्पूर्ण बन्धुओंको देखकर वे कुन्तीपुत्र अर्जुन अत्यन्त करुणासे युक्त होकर शोक करते हुए यह वचन बोले

Sabi ni Sanjaya: Nababalot siya ng malalim na habag, at lumulubog sa dalamhati, kaya’t sinabi niya ang mga salitang ito. Nang makita niyang nagkatipon sa harap niya ang lahat ng kanyang mga kamag-anak, si Arjuna—anak ni Kunti—na punô ng matinding awa, ay nagluksa at nagwika ng ganitong pananalita.