Adhyaya 94

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे अन्धकगाणपत्यात्मको नाम त्रिनवतितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः कथमस्य पिता दैत्यो हिरण्याक्षः सुदारुणः विष्णुना सूदितो विष्णुर् वाराहत्वं कथं गतः

Sa gayon, sa Śrī Liṅga Mahāpurāṇa, sa Pūrva-bhāga, nagsisimula ang ika-94 na kabanata na tinatawag na “Salaysay ni Andhaka bilang Panginoon ng mga Gaṇa.” Sinabi ng mga rishi: “Paano napatay ni Viṣṇu ang kanyang ama—ang napakabangis na Daitya na si Hiraṇyākṣa—at paano tinanggap ni Viṣṇu ang anyong Baboy-Damo (Varāha)?”

Verse 2

तस्य शृङ्गं महेशस्य भूषणत्वं कथं गतम् एतत्सर्वं विशेषेण सूत वक्तुमिहार्हसि

Paano naging palamuti ni Mahādeva ang sungay na iyon? O Sūta, ikaw ang nararapat na magpaliwanag sa amin ng lahat ng ito, nang natatangi at ganap na may detalye.

Verse 3

सूत उवाच हिरण्यकशिपोर्भ्राता हिरण्याक्ष इति स्मृतः पुरान्धकासुरेशस्य पिता कालान्तकोपमः

Sinabi ni Sūta: Si Hiraṇyākṣa—gaya ng pagkakaalaala—ay kapatid ni Hiraṇyakaśipu. Noong unang panahon, siya ang naging ama ni Andhaka, panginoon ng mga Asura, nakapanghihilakbot na tila ang wakas ng panahon.

Verse 4

देवाञ्जित्वाथ दैत्येन्द्रो बद्ध्वा च धरणीमिमाम् नीत्वा रसातलं चक्रे वन्दीम् इन्दीवरप्रभाम्

Matapos daigin ang mga Deva, iginapos ng panginoon ng mga Daitya ang mismong Daigdig na ito at dinala siya sa Rasātala, ginawa siyang bihag—may madilim na kislap na tulad ng bughaw na lotus.

Verse 5

ततः सब्रह्मका देवाः परिम्लानमुखश्रियः बाधितास्ताडिता बद्ध्वा हिरण्याक्षेण तेन वै

Pagkaraan, ang mga Deva—kasama si Brahmā—ay nangupas ang ningning ng kanilang mga mukha. Pinahirapan at hinampas, sila’y iginapos ng mismong si Hiraṇyākṣa. Kaya’t maging ang mga diyos, kapag nasilo sa pāśa (pagkagapos), ay napapahiya at nagpapakumbaba, hanggang sa ibalik ni Śiva, ang Kataas-taasang Pati, ang kaayusan ng sansinukob.

Verse 6

बलिना दैत्यमुख्येन क्रूरेण सुदुरात्मना प्रणम्य शिरसा विष्णुं दैत्यकोटिविमर्दनम्

Si Bali—pinakamataas sa mga Daitya, malupit at matigas ang loob—ay yumuko at nagpatirapa, inihilig ang ulo sa paggalang kay Viṣṇu, ang dumudurog sa milyun-milyong demonyo. Sa pagkaunawang Śaiva, ang gayong kapangyarihan ay nasa ilalim ng Pati, ang Kataas-taasang Panginoon; si Śiva lamang ang nagpapalaya sa mga paśu mula sa kanilang pāśa.

Verse 7

सर्वे विज्ञापयामासुर् धरणीबन्धनं हरेः श्रुत्वैतद्भगवान् विष्णुर् धरणीबन्धनं हरिः

Pagkaraan, silang lahat ay nagsumite ng kanilang pakiusap tungkol sa ginawa ni Hari na “pagbigkis at pagpapatatag sa Daigdig.” Nang marinig ito, ang Mapalad na Panginoong Viṣṇu—si Hari mismo—ay nagsagawa ng pagbigkis/pagpapatatag sa Daigdig.

Verse 8

भूत्वा यज्ञवराहो ऽसौ यथा लिङ्गोद्भवे तथा दैत्यैश् च सार्धं दैत्येन्द्रं हिरण्याक्षं महाबलम्

Nag-anyong Yajña-Varāha ang Panginoon, ang Baboy-Damo ng paghahandog—gaya sa salaysay ng paglitaw ng Liṅga—at kasama ang iba pang Daitya ay hinarap ang haring Daitya na si Hiraṇyākṣa, na may dakilang lakas.

Verse 9

दंष्ट्राग्रकोट्या हत्वैनं रेजे दैत्यान्तकृत्प्रभुः कल्पादिषु यथापूर्वं प्रविश्य च रसातलम्

Sa talim ng dulo ng Kanyang pangil ay pinaslang Niya siya; at ang Panginoon, tagapaglipol ng mga Daitya, ay nagningning sa kaluwalhatian. Pagkaraan, gaya sa mga pasimula ng mga kalpa noon, muli Siyang pumasok sa Rasātala.

Verse 10

आनीय वसुधां देवीम् अङ्कस्थामकरोद्बहिः ततस् तुष्टाव देवेशं देवदेवः पितामहः

Matapos iahon ang diyosang Vasudhā (ang Daigdig), inilagay Niya siya sa Kanyang kandungan. Pagkaraan, si Pitāmaha Brahmā—diyos ng mga diyos—ay umawit ng papuri sa Panginoon ng mga Deva: si Śiva, ang kataas-taasang Pati na nagpapalaya sa mga paśu mula sa tali ng pāśa.

Verse 11

शक्राद्यैः सहितो भूत्वा हर्षगद्गदया गिरा शाश्वताय वराहाय दंष्ट्रिणे दण्डिने नमः

Kasama si Indra at ang iba pang mga Deva, at nagsasalita sa tinig na nanginginig sa galak, ako’y nagpupugay sa Walang-hanggang Varāha—may makapangyarihang pangil—na may tangan ding dāṇḍa, ang tungkod ng maharlikang disiplina; ang Pati na pumipigil sa mga tali ng pagkaalipin at nagtataguyod ng dharma.

Verse 12

नारायणाय सर्वाय ब्रह्मणे परमात्मने कर्त्रे धर्त्रे धरायास्तु हर्त्रे देवारिणां स्वयम् कर्त्रे नेत्रे सुरेन्द्राणां शास्त्रे च सकलस्य च

Pagpupugay kay Nārāyaṇa—ang Laganap sa Lahat—na siyang Brahman, ang Kataas-taasang Sarili: ang Lumikha at Tagapagpanatili, ang sandigan ng Daigdig; siya rin ang sumisira sa mga kaaway ng mga Deva; ang tagapaglikha at ‘mata’ na gumagabay sa mga panginoon ng langit; at siya mismo ang Śāstra, ang banal na pahayag at batas na namamahala sa lahat ng umiiral.

Verse 13

त्वमष्टमूर्तिस्त्वमनन्तमूर्तिस् त्वमादिदेवस्त्वमनन्तवेदितः त्वया कृतं सर्वमिदं प्रसीद सुरेश लोकेश वराह विष्णो

Ikaw ang Panginoon ng walong pagpapakita (aṣṭamūrti), at Ikaw ang may walang-hanggang mga anyo. Ikaw ang Unang Deva, na walang katapusang nakikilala sa pamamagitan ng Veda. Ikaw ang lumikha ng buong sansinukob na ito—mahabag Ka, O Panginoon ng mga diyos, Tagapamahala ng mga daigdig, O Varāha, O Viṣṇu.

Verse 14

तथैकदंष्ट्राग्रमुखाग्रकोटिभागैकभागार्धतमेन विष्णो हताः क्षणात् कामद दैत्यमुख्याः स्वदंष्ट्रकोट्या सह पुत्रभृत्यैः

Kaya nga, sa pamamagitan ni Viṣṇu—gamit lamang ang napakaliit na bahagi ng dulo ng isang pangil—napaslang sa isang iglap si Kāmada at ang mga pangunahing pinuno ng Daitya, kasama ang kanilang mga anak at mga tagasunod.

Verse 15

त्वयोद्धृता देव धरा धरेश धराधराकार धृताग्रदंष्ट्रे धराधरैः सर्वजनैः समुद्रैः सुरासुरैः सेवितचन्द्रवक्त्र

O Deva, O Panginoong sumasandig sa Daigdig! Sa Iyo naiangat ang lupa—Ikaw na nag-anyong dakilang tagapasan ng mga bundok, at itinaas ang Daigdig sa dulo ng Iyong pangil. Ikaw ay sinasamba ng mga panginoon ng bundok, ng lahat ng nilalang, ng mga karagatan, at ng mga Deva at Asura—O Śiva, na ang mukha’y maningning na gaya ng buwan.

Verse 16

त्वयैव देवेश विभो कृतश् च जयः सुराणामसुरेश्वराणाम् अहो प्रदत्तस्तु वरः प्रसीद वाग्देवता वारिजसंभवाय

O Panginoon ng mga deva, ang Laganap na Mahapuno—sa Iyo lamang naganap ang tagumpay ng mga deva laban sa mga panginoon ng mga asura. Tunay na naipagkaloob na ang biyaya; maging mahabagin Ka. Nawa’y pagpalain ng Diyosa ng Pananalita (Vāc-devī) si Brahmā na isinilang sa lotus.

Verse 17

तव रोम्णि सकलामरेश्वरानयनद्वये शशिरवी पदद्वये /* निहिता रसातलगता वसुंधरा तव पृष्ठतः सकलतारकादयः

O Mahādeva—sa mga balahibo ng Iyong katawan nananahan ang lahat ng panginoon ng mga deva; sa Iyong dalawang mata naninirahan ang Araw at ang Buwan; sa Iyong dalawang paa nagpapahinga ang Daigdig, inilapag sa mga kailaliman ng Rasātala; at sa likod ng Iyong likuran nakahanay ang lahat ng mga bituin at mga hukbong makalangit. Kaya ang buong sansinukob ay inaalalayan sa Iyo—ang Pati na lampas sa lahat ng pāśa, mga tali ng pagkaalipin.

Verse 18

जगतां हिताय भवता वसुंधरा भगवन् रसातलपुटं गता तदा अबलोद्धृता च भगवंस्तवैव सकलं त्वयैव हि धृतं जगद्गुरो

O Bhagavān—para sa kapakanan ng lahat ng daigdig, iniahon Mo ang Daigdig nang siya’y lumubog sa guwang ng Rasātala. Tunay, O Panginoon, ang buong sansinukob ay sa Iyo lamang; sa Iyo lamang ito binubuhat at pinananatili, O Guru ng sanlibutan.

Verse 19

इति वाक्पतिर्बहुविधैस्तवार्चनैः प्रणिपत्य विष्णुममरैः प्रजापतिः विविधान्वरान् हरिमुखात्तु लब्धवान् हरिनाभिवारिजदेहभृत् स्वयम्

Kaya si Vākpati (Brahmā), ang Prajāpati, kasama ang mga deva, ay yumukod at sumamba kay Viṣṇu sa maraming paraan. At mula sa sariling bibig ni Hari ay tinanggap niya ang iba’t ibang biyaya—siya na may katawang isinilang sa lotus na sumibol mula sa pusod ni Hari.

Verse 20

अथ तामुद्धृतां तेन धरां देवा मुनीश्वराः मूर्ध्न्यारोप्य नमश्चक्रुश् चक्रिणः संनिधौ तदा

Pagkaraan, ang mga deva at ang mga dakilang muni ay kinuha ang Daigdig na iniahon niya, inilagay sa kanilang mga ulo, at yumukod na may pagpipitagan sa harap mismo ng Cakrin, ang may hawak ng cakra.

Verse 21

अनेनैव वराहेण चोद्धृतासि वरप्रदे कृष्णेनाक्लिष्टकार्येण शतहस्तेन विष्णुना

O Tagapagkaloob ng biyaya! Sa mismong Varāha na ito ikaw ay iniahon; at sa pamamagitan ni Kṛṣṇa—si Viṣṇu na walang hirap sa gawa, ang Panginoong “may sandaang kamay”—ikaw ay itinaas mula sa kailaliman.

Verse 22

धरणि त्वं महाभोगे भूमिस्त्वं धेनुरव्यये लोकानां धारिणी त्वं हि मृत्तिके हर पातकम्

O Inang na Lupa, sagana sa biyaya! Ikaw ang lupang sumasalo at sumusuporta; ikaw ang di-nasisirang baka na nagbibigay ng lahat ng kailangan. Tunay, ikaw ang nagtataglay sa mga daigdig. O banal na putik (mṛttikā), pawiin ang kasalanan.

Verse 23

मनसा कर्मणा वाचा वरदे वारिजेक्षणे त्वया हतेन पापेन जीवामस्त्वत्प्रसादतः

O Tagapagkaloob ng biyaya, may matang gaya ng lotus! Sa iyong gawa, napuksa ang kasalanan. Sa iyong biyaya lamang kami nabubuhay, nalilinis sa isip, sa gawa, at sa pananalita.

Verse 24

इत्युक्ता सा तदा देवी धरा देवैर् अथाब्रवीत् वराहदंष्ट्राभिन्नायां धरायां मृत्तिकां द्विजाः

Nang gayon siyang kausapin ng mga diyos, nagsalita noon ang Diyosa ng Lupa, si Dharā: “O mga dalawang-ulit na isinilang, kunin ninyo ang banal na putik (mṛttikā) mula sa lupang iyon na nabiyak sa pangil ni Varāha.”

Verse 25

मन्त्रेणानेन यो बिभ्रत् मूर्ध्नि पापात्प्रमुच्यते आयुष्मान् बलवान् धन्यः पुत्रपौत्रसमन्वितः

Sinumang magtaglay ng mantrang ito sa ulo ay mapapalaya sa kasalanan. Pagkakalooban siya ng mahabang buhay at lakas, magiging pinagpala at uunlad, kasama ang mga anak at apo—sa biyaya ni Pati (Śiva), ang pumapatid sa pāśa ng karumihan.

Verse 26

क्रमाद्भुवि दिवं प्राप्य कर्मान्ते मोदते सुरैः अथ देवे गते त्यक्त्वा वराहे क्षीरसागरम्

Sa takdang panahon, pag-alis mula sa lupa, narating niya ang langit; at kapag nagwakas ang bunga ng kanyang karma, nagagalak siya kasama ng mga Deva. Pagkaraan, nang makaalis na ang Deva, iniwan ni Varāha ang Karagatang Gatas.

Verse 27

वाराहरूपमनघं चचाल च धरा पुनः तस्य दंष्ट्राभराक्रान्ता देवदेवस्य धीमतः

Sa pag-anyong Varāha na dalisay at walang dungis, siya’y kumilos; ang marunong na Panginoon ng mga panginoon ay muling nag-angat sa Daigdig. Sa bigat ng kanyang pangil na dumidiin at sumasalo, ang lupa ay gumalaw at naitaas.

Verse 28

यदृच्छया भवः पश्यन् जगाम जगदीश्वरः दंष्ट्रां जग्राह दृष्ट्वा तां भूषणार्थमथात्मनः

Sa isang pagkakataong di sinasadya, si Bhava—Panginoon ng mga daigdig—ay nagpatuloy; at nang makita ang isang pangil, kinuha niya iyon upang gawing palamuti para sa sarili.

Verse 29

दधार च महादेवः कूर्चान्ते वै महोरसि देवाश् च तुष्टुवुः सेन्द्रा देवदेवस्य वैभवम्

Isinuot ni Mahādeva iyon sa itaas, malapit sa butong-balikat, sa kanyang malawak na dibdib; at ang mga Deva, kasama si Indra, ay umawit ng papuri sa karangalan ng Diyos ng mga diyos. Dito inihahayag ni Pati ang kanyang kapangyarihang naghahari; at ang mga Paśu (mga kaluluwa), sa tulong ng mga Deva, ay kumikilala sa kanyang walang kapantay na pagka-Panginoon.

Verse 30

धरा प्रतिष्ठिता ह्येवं देवदेवेन लीलया भूतानां संप्लवे चापि विष्णोश्चैव कलेवरम्

Kaya nito, ang Daigdig ay pinatatag ng Panginoon ng mga panginoon, bilang kanyang banal na līlā lamang. At sa panahon ng pagkalipol ng mga nilalang, maging ang katawan o anyo ni Viṣṇu ay nadadala sa paglusaw na iyon—ipinapakita na ang lahat ng anyo ay nasa ilalim ng paghahari ni Pati, ang kataas-taasang Śiva.

Verse 31

ब्रह्मणश् च तथान्येषां देवानामपि लीलया विभुरङ्गविभागेन भूषितो न यदि प्रभुः

Kung wala ang Kataas-taasang Panginoon—ang Laganap sa lahat—na sa banal na lila ay pinalamutian sa pamamagitan ng pagkakaiba-ibang tungkulin at katungkulan nina Brahmā at ng iba pang mga diyos, kung gayon ang mismong mga diyos na iyon ay walang kapangyarihang kumilos. Sapagkat ang kanilang kakayahan ay nagmumula lamang kay Pati, ang Panginoong nagtatakda ng mga gampaning kosmiko.

Verse 32

कथं विमुक्तिर्विप्राणां तस्माद्दंष्ट्री महेश्वरः

Paano nga ba dumarating ang paglaya (vimukti) sa mga brahmin na rishi mula sa Kanya—kay Maheshvara, kay Mahādeva, ang Dakilang Panginoon—na nagpapakita bilang may pangil (tagapagtanggol at tagapagwasak), na nag-aalis ng pāśa, ang mga gapos ng paśu, ang kaluluwang indibidwal?