Adhyaya 44

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे त्रिचत्वारिंशो ऽध्यायः कूर्म उवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि प्रतिसर्गमनुत्तमम् / प्राकृतं हि समासेन शृणुध्वं गदतो मम

Kaya nito, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Saṃhitā na may anim na libong taludtod, sa huling bahagi, (nagsisimula) ang ika-apatnapu’t tatlong kabanata. Wika ni Kūrma: “Ngayon, pagkatapos nito, ipaliliwanag Ko ang walang kapantay na aral ng pratisarga—ang pangalawang paglikha—ang prākṛta na sinaunang proseso, sa maikling paraan. Makinig kayo habang Ako’y nagsasalita.”

Verse 2

गते परार्धद्वितये कालो लोकप्रकालनः / कालाग्निर्भस्मसात् कर्तुं करोति निकिलं मतिम्

Kapag lumipas na ang dalawang parārdha, ang Panahon—ang tagapamahala ng mga daigdig—ay nagiging Kālāgni, ang Apoy ng Panahon, at itinatakda ang pasya na gawing abo ang buong kosmos.

Verse 3

स्वात्मन्यात्मानमावेश्य भूत्वा देवो महेश्वरः / दहेदशेषं ब्रह्माण्डं सदेवासुरमानुषम्

Nang tipunin Niya ang sarili sa Kanyang Sarili, ang Panginoong Maheśvara ay naging kapangyarihang lumalamon at sinunog ang buong sansinukob—ang buong Brahmāṇḍa—kasama ang mga deva, asura, at mga tao.

Verse 4

तमाविश्य महादेवो भगवान्नीललोहितः / करोति लोकसंहारं भीषणं रूपमाश्रितः

Pagpasok Niya sa yaong prinsipyo/panahon ng pagkalusaw, si Mahādeva—ang Mapalad na Nīlalohita—ay nag-anyong kakila-kilabot at isinakatuparan ang pagwasak (pag-urong) ng mga daigdig.

Verse 5

प्रविश्य मण्डलं सौरं कृत्वासौ बहुधा पुनः / निर्दहत्यखिलं लोकं सप्तसप्तिस्वरूपधृक्

Pagpasok Niya sa bilog ng araw, muli Siyang naging sari-saring anyo; taglay ang anyo ng Araw na may “pitong ulit na pito” na mga sinag, sinunog Niya ang buong daigdig.

Verse 6

स दग्ध्वा सकलं सत्त्वमस्त्रं ब्रह्मशिरो महत् / देवतानां शरीरेषु क्षिपत्यखिलदाहकम्

Matapos sunugin ang lahat ng may buhay, ang makapangyarihang sandatang tinatawag na Brahmaśira—apoy na lumalamon sa lahat—ay inihagis sa mga katawan ng mga deva, at sila’y tinupok nang lubos.

Verse 7

दग्धेष्वशेषदेवेषु देवी गिरिवरात्मजा / एकासा साक्षिणी शंभोस्तिष्ठते वैदिकी श्रुतिः

Nang malipol ang lahat ng mga deva, ang Diyosa—anak ng Panginoon ng mga bundok—ang nag-iisang nanatili bilang saksi ni Śambhu; at ang Vedic Śruti ay nanindigan bilang iisang patotoo.

Verse 8

शिरः कपालैर्देवानां कृतस्त्रग्वरभूषणः / आदित्यचन्द्रादिगणैः पूरयन् व्योममण्डलम्

Pinalamutian Siya ng maringal na kuwintas na parang garland at marangal na palamuti na hinubog mula sa mga bungo ng mga deva; pinuno Niya ang kalangitan ng mga pangkat ng liwanag—Araw, Buwan, at iba pang mga tanglaw sa langit.

Verse 9

सहस्रनयनो देवः सहस्राकृतिरिश्वरः / सहस्रहस्तचरणः सहस्रार्चिर्महाभुजः

Ang Banal na Panginoon, ang naghaharing Īśvara, ay may sanlibong mata at sanlibong anyo. May sanlibong kamay at paa, at sanlibong naglalagablab na sinag—Siya ang Dakilang May-Braso.

Verse 10

दंष्ट्राकरालवदनः प्रदीप्तानललोचनः / त्रिशूली कृत्तिवसनो योगमैश्वरमास्थितः

May mukhang nakapanghihilakbot, may nakausling na pangil at panga, at mga matang nagliliyab na parang apoy; tangan ang trisula at balot ng balat, nananatili Siya sa Aiśvara-yoga—ang maharlikang yoga ng Panginoon.

Verse 11

पीत्वा तत्परमानन्दं प्रभूतममृतं स्वयम् / करोति ताण्डवं देवीमालोक्य परमेश्वरः

Matapos inumin mismo ang saganang amṛta—ang sukdulang kaligayahan—si Parameśvara, sa pagtanaw sa Diyosa, ay sumasayaw ng Tāṇḍava.

Verse 12

पीत्वा नृत्तामृतं देवी भर्तुः परममङ्गला / योगमास्थाय देवस्य देहमायाति शूलिनः

Pagkainom ng Diyosa sa amṛta ng sayaw ng Panginoon—Siya na lubhang mapalad at tapat sa kanyang kabiyak—pumasok Siya sa pagkalubog sa yoga at narating ang mismong katawan ng Diyos na may trisula (Śiva).

Verse 13

संत्यक्त्वा ताण्डवरसं स्वेच्छयैव पिनाकधृक् / ज्योतिः स्वभावं भगवान् दग्ध्वा ब्रह्माण्डमण्डलम्

Sa sariling kalooban, iniwaksi ng Panginoon—ang may hawak ng busog na Pināka—ang pagkalasing ng Tāṇḍava at nagbalik sa likas Niyang anyo bilang dalisay na Liwanag; at sa liwanag na yaon, Kanyang sinunog at nilamon ang buong saklaw ng Brahmāṇḍa.

Verse 14

संस्थितेष्वथ देवेषु ब्रह्मविष्णुपिनाकिषु / गुणैरशेषैः पृथिवीविलयं याति वारिषु

Pagkaraan, nang ang mga diyos—si Brahmā, Viṣṇu, at si Śiva na may Pināka—ay umurong sa kanilang payapang pag-iral, ang daigdig, kasama ang lahat ng nahayag na katangian, ay nalulusaw sa mga tubig ng kosmos.

Verse 15

स वारितत्त्वं सगुणं ग्रसते हव्यवाहनः / तेजस्तु गुणसंयुक्तं वायौ संयाति संक्षयम्

Pagkatapos, ang Apoy—si Havyavāhana—ay nilulon ang prinsipyo ng tubig kasama ang mga katangian nito; at ang apoy mismo, na may taglay pang mga katangian, ay nalulusaw sa paghalo sa hangin.

Verse 16

आकाशे सगुणो वायुः प्रलयं याति विश्वभृत् / भूतादौ च तथाकाशं लीयते गुणसंयुतम्

Sa panahon ng pralaya, O Tagapagtangan ng sansinukob, ang hangin na may taglay pang mga katangian ay sumasanib sa kalawakan; at gayundin, sa pinagmulan ng mga elemento, ang kalawakan man ay muling sinisipsip pabalik, kasama ang mga katangian nito.

Verse 17

इन्द्रियाणि च सर्वाणि तैजसे यान्ति संक्षयम् / वैकारिके देवगणाः प्रलंय यान्ति सत्तमाः

Sa pralaya, ang lahat ng mga pandama ay sinisipsip sa prinsipyong taijasa; at ang mga pangkat ng mga diyos, O pinakadakila sa mga matuwid, ay nalulusaw din at muling sumasanib sa prinsipyong vaikārika.

Verse 18

वैकारिकस्तैजसश्च भूतादिश्चेति सत्तमाः / त्रिविधो ऽयमहङ्कारो महति प्रलंय व्रजेत्

O pinakamainam sa mga may kabutihan, ang prinsipyo ng ego (ahaṅkāra) ay tatlo—sāttvika (vaikārika), rājasa (taijasa), at tāmasa (bhūtādi). Sa panahon ng pagkalusaw, ito’y muling sinisipsip sa Mahat (kosmikong talino) at doon nagbabalik.

Verse 19

महान्तमेभिः सहितं ब्रह्माणमतितेजसम् / अव्यक्तं जगतो योनिः संहरेदेकमव्ययम्

Kasama ng mga prinsipyong Mahat na ito, Kanyang binabawi maging si Brahmā na may di-masukat na ningning. Ang Di-Nahahayag (Avyakta), sinapupunan ng sansinukob, ay muling nagtitipon sa buong daigdig pabalik sa Iisa, ang di-nasisira.

Verse 20

एवं संहृत्य भूतानि तत्त्वानि च महेश्वरः / वियोजयति चान्योन्यं प्रधानं पुरुषं परम्

Kaya nga, matapos bawiin ang mga nilalang at ang mga tattva, si Mahādeva—ang Dakilang Panginoon—ay inihihiwalay sa isa’t isa ang Pradhāna (unang Kalikasan) at ang kataas-taasang Puruṣa (Espiritu).

Verse 21

प्रधानपुंसोरजयोरेष संहार ईरितः / महेश्वरेच्छाजनितो न स्वयं विद्यते लयः

Ganyan ipinahayag ang pagkalusaw ng Pradhāna at Puruṣa kasama ng mga guṇa. Ang pagkalusaw ay hindi kusang nagaganap; ito’y sumisibol lamang mula sa kalooban ni Maheśvara.

Verse 22

गुणसाम्यं तदव्यक्तं प्रकृतिः परिगीयते / प्रधानं जगतो योनिर्मायातत्त्वमचेतनम्

Ang kalagayang pantay ng mga guṇa ay tinatawag na Di-Nahahayag (Unmanifest). Ito’y ipinapahayag bilang Prakṛti—ang Pradhāna, sinapupunan ng sansinukob, ang prinsipyo ng Māyā, na walang kamalayan sa sarili nito.

Verse 23

कूटस्थश्चिन्मयो ह्यात्मा केवलः पञ्चविंशकः / गीयते मुनिभिः साक्षी महानेकः पितामहः

Ang Ātman ay kūṭastha, di-nagbabago, dalisay na kamalayan; nag-iisa at lampas—ang ika-25 na prinsipyo. Inaawit ng mga muni na Siya ang Saksi (sākṣin): ang Dakila, ang Isa na nagmimistulang marami, ang sinaunang Pitāmaha.

Verse 24

एवं संहारकरणी शक्तिर्माहेश्वरी ध्रुवा / प्रधानाद्यं विशेषान्तं दहेद् रुद्र इति श्रुतिः

Kaya nito, ang matatag na kapangyarihang Maheshvarī—śakti ni Śiva na tungkulin ang paglalansag (saṃhāra)—ay sinusunog ang buong saklaw ng pag-iral, mula sa Pradhāna hanggang sa pinakahuling mga partikular na anyo. Ganito ang pahayag ng Śruti: “Sinusunog ni Rudra ang lahat.”

Verse 25

योगिनामथ सर्वेषां ज्ञानविन्यस्तचेतसाम् / आत्यन्तिकं चैव लयं विदधातीह शङ्करः

At para sa lahat ng yogin na ang isip ay naitatag sa kaalamang nagpapalaya, si Śaṅkara (Śiva) ay nagkakaloob dito ng pangwakas at ganap na laya—lubos na pagkalusaw at pagkapaloob sa Kataas-taasan.

Verse 26

इत्येष भगवान् रुद्रः संहारं कुरुते वशी / स्थापिका मोहनी शक्तिर्नारायण इति श्रुतिः

Kaya nito, ang Bhagavān Rudra—ang Makapangyarihang Panginoon—ang gumaganap ng paglalansag. Ngunit ang kapangyarihang nagtatatag at nakalilinlang ay tinatawag sa Śruti na Nārāyaṇa.

Verse 27

हिरण्यगर्भा भगवान् जगत् सदसदात्मकम् / सृजेदशेषं प्रकृतेस्तन्मयः पञ्चविंशकः

Ang Bhagavān, bilang Hiraṇyagarbha, ay lumilikha ng buong sansinukob—na may likas na anyong hayag at di-hayag—mula sa Prakṛti. Palibhasa’y lumalaganap Siya roon bilang mismong diwa nito, Siya’y tinatawag na ika-25 na prinsipyo.

Verse 28

सर्वज्ञाः सर्वगाः शान्ताः स्वात्मन्येवव्यवस्थिताः / शक्तयो ब्रह्मविण्वीशा भुक्तिमुक्तिफलप्रदाः

Ang mga banal na Kapangyarihan (Śakti) na ito ay lubos na nakaaalam, sumasaklaw sa lahat, at payapa, na nakatatag lamang sa Sarili nilang tunay. Sila ang mga Śakti nina Brahmā, Viṣṇu, at Īśa (Śiva), na nagkakaloob ng bunga ng bhukti (tamasang-mundo) at mukti (kalayaan).

Verse 29

सर्वेश्वराः सर्ववन्द्याः शाश्वतानन्तभोगिनः / एकमेवाक्षरं तत्त्वं पुंप्रधानेश्वरात्मकम्

Ang lahat ng mga panginoon (ng mga daigdig) ay karapat-dapat sa ganap na pagpupugay, at nakikibahagi sa walang-hanggang ligaya na di-nauubos; subalit iisa lamang ang Katotohanan—ang di-nasisirang Prinsipyo—na may likas na tatluhan: Puruṣa, Pradhāna, at Īśvara.

Verse 30

अन्याश्च शक्तयो दिव्याः सन्ति तत्र सहस्रशः / इज्यन्ते विविधैर्यज्ञैः शक्रादित्यादयो ऽमराः

At doon, tunay ngang may di-mabilang na iba pang banal na kapangyarihan, na libu-libo ang dami. At ang mga walang-kamatayang deva—si Indra, ang mga Āditya, at iba pa—ay sinasamba sa pamamagitan ng sari-saring yajña (handog na sakripisyo).

Verse 31

एकैकस्य सहस्राणि देहानां वै शतानि च / कथ्यन्ते चैव माहात्म्याच्छक्तिरेकैव निर्गुणाः

Para sa bawat nilalang, sinasabing may libu-libo—maging daan-daan—na katawan. Ngunit dahil sa Kataas-taasang Kadakilaan, iisa lamang ang Kapangyarihan, at ito’y nirguṇa—lampas sa lahat ng katangian.

Verse 32

तां तां शक्तिं समाधाय स्वयं देवो महेश्वरः / करोति देहान् विविधान् ग्रसते चैव लीलया

Sa pag-ako sa ganito o gayong śakti, ang Panginoon—si Mahēśvara mismo—ay nagpapakita ng sari-saring katawan; at gayon din, Kanyang binabawi (nilulon at pinapawi) ang mga ito, bilang Kanyang banal na līlā, ang paglalarong-diyos.

Verse 33

इज्यते सर्वयज्ञेषु ब्राह्मणैर्वेदवादिभिः / सर्वकामप्रदो रुद्र इत्येषा वैदिकी श्रुतिः

Sa lahat ng mga yajña, sinasamba si Rudra ng mga Brahmana na tagapagpahayag ng Veda. “Si Rudra ang tagapagkaloob ng lahat ng minimithing layon”—ito nga ang pahayag ng Veda (śruti).

Verse 34

सर्वासामेव शक्तीनां ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः / प्राधान्येन स्मृता देवाः शक्तयः परमात्मनः

Sa lahat ng banal na kapangyarihan, sina Brahmā, Viṣṇu, at Maheśvara ang inaalala bilang pinakapanguna; tunay, ang mga diyos na ito ang mga pangunahing śakti—mga kapangyarihang gumaganap—ng Paramātman, ang Kataas-taasang Sarili.

Verse 35

आद्यः परस्ताद् भगवान् परमात्मा सनातनः / गीयते सर्वशक्त्यात्मा शूलपाणिर्महेश्वरः

Siya ang Unang Pinagmulan, ang Panginoong Transendente—ang Paramātman, ang Walang Hanggan. Siya’y inaawit bilang katawan ng lahat ng kapangyarihan: si Maheśvara, ang may hawak ng Trisula.

Verse 36

एनमेके वदन्त्यग्निं नारायणमथापरे / इन्द्रमेके परे विश्वान् ब्रह्माणमपरे जगुः

May ilan ang tumatawag sa Kanya na Agni; ang iba nama’y Nārāyaṇa. May ilan ang tumatawag na Indra; ang iba’y nagpapahayag na Siya ang Sansinukob na lumalaganap sa lahat; at ang iba pa’y nagsasabing Siya si Brahmā.

Verse 37

ब्रह्मविष्णवग्निवरुणाः सर्वे देवास्तथर्षयः / एकस्यैवाथ रुद्रस्य भेदास्ते परिकीर्तिताः

Sina Brahmā, Viṣṇu, Agni, Varuṇa—lahat ng mga diyos, gayundin ang mga ṛṣi—ay ipinahahayag na mga pagkakaibang pagpapakita lamang ng iisang Rudra.

Verse 38

यं यं भेदं समाश्रित्य यजन्ति परमेश्वरम् / तत् तद् रूपं समास्थाय प्रददाति फलं शिवः

Anumang pagkakaunawa o paraan ang sandiganin ng mga tao sa pagsamba sa Kataas-taasang Panginoon—si Śiva ay nag-aanyong yaon at ipinagkakaloob ang bungang katumbas ng kanilang debosyon.

Verse 39

तस्मादेकतरं भेदं समाश्रित्यापि शाश्वतम् / आराधयन्महादेवं याति तत्परमं पदम्

Kaya nga, kahit iisang matatag na pananaw lamang ang sandiganin, sa pagsamba kay Mahādeva ay mararating ang Kataas-taasang kalagayan, ang pinakadakilang tahanan.

Verse 40

किन्तु देवं महादेवं सर्वशक्तिं सनातनम् / आराधयेद् वै गिरिशं सगुणं वाथ निर्गुणम्

Ngunit tunay na dapat sambahin ang Diyos—si Mahādeva, ang walang hanggan at bukal ng lahat ng śakti—si Giriśa (Śiva), maging bilang saguṇa na may mga katangian o bilang nirguṇa na lampas sa mga katangian.

Verse 41

मया प्रोक्तो हि भवतां योगः प्रागेव निर्गुणः / आरुरुक्षुस्तु सगुणं पूजयेत् परमेश्वरम्

Tunay ngang naituro Ko na sa inyo ang yoga na nirguṇa, lampas sa lahat ng katangian. Ngunit ang naghahangad pang umakyat ay dapat sumamba sa Kataas-taasang Panginoon sa Kanyang anyong saguṇa, na may mga katangian.

Verse 42

पिनाकिनं त्रिनयनं जटिलं कृत्तिवाससम् / पद्मासनस्थं रुक्माभं चिन्तयेद् वैदिकी श्रुतिः

Ipinag-uutos ng banal na Śruti ng Veda na pagnilayan si Śiva—tagapagdala ng busog na Pināka, may tatlong mata, may buhol-buhol na buhok, nakabalabal ng balat—nakaupo sa padmāsana at nagniningning na tila ginto.

Verse 43

एष योगः समुद्दिष्टः सबीजो मुनिसत्तमाः / तस्मात् सर्वान् परित्यज्य देवान् ब्रह्मपुरोगमान् / आराधयेद् विरूपाक्षमादिमध्यान्तसंस्थितम्

O pinakamahuhusay na pantas, itinuro na ang Yogang may binhi (bīja). Kaya’t talikdan ang lahat ng ibang mga diyos—maging yaong pinangungunahan ni Brahmā—at sambahin si Virūpākṣa (Śiva), na nananahan bilang Simula, Gitna, at Wakas ng lahat.

Verse 44

भक्तियोगसमायुक्तः स्वधर्मनिरतः शुचिः / तादृशं रूपमास्थाय समायात्यन्तिकं शिवम्

Nakaugnay sa Bhakti-yoga, matatag sa sariling dharma at nalinis, ang tao’y nag-aangkin ng anyong tulad niyon; at sa gayon ay lumalapit kay Śiva—at tunay na nakakamtan Siya sa huling kahulugan.

Verse 45

एष योगः समुद्दिष्टः सबीजो ऽत्यन्तभावने / यथाविधि प्रकुर्वाणः प्राप्नुयादैश्वरं पदम्

Itinuro ang Yogang ito—may binhi (bīja) bilang sandigan sa malalim na pagninilay. Ang sinumang magsasagawa nito ayon sa itinakdang paraan ay makakamit ang kalagayang makapangyarihan ng Panginoon (aiśvarya-pada).

Verse 46

अत्राप्यशक्तो ऽथ हरं विष्णुं बह्माणमर्चयेत् / अथ चेदसमर्थः स्यात् तत्रापि मुनिपुङ्गवाः / ततो वाय्वग्निशक्रादीन् पूजयेद् भक्तिसंयुतः

Dito rin, kung hindi kaya (ang itinakdang pagsamba), sambahin niya si Hara (Śiva), si Viṣṇu, at si Brahmā. At kung hindi pa rin makakaya, O pinakadakilang mga pantas, ay sambahin niya nang may debosyon sina Vāyu, Agni, Śakra (Indra), at ang iba pang mga diyos.

Verse 47

ये चान्ये भावने शुद्धे प्रागुक्ते भवतामिह / अथापि कथितो योगो निर्बोजश्च सबीजकः

At yaong iba pang dalisay na mga pagsasanay sa pagninilay na naituro na noon dito para sa inyong kapakinabangan—kasama ng mga iyon, ipinaliwanag din ang Yoga: kapwa ang walang binhi (nirbīja) at ang may binhi (sabīja).

Verse 48

ज्ञानं तदुक्तं निर्बोजं पूर्वं हि भवतां मया / विष्णुं रुद्रं विरञ्चिं च सबीजं भावयेद् बुधः / सथवाग्न्यादिकान् देवांस्तत्परः संयतेन्द्रियः

Ang kaalamang inilarawan ko noon sa inyo bilang “walang binhi” (nirbīja) ay tunay nang naituro. Ngunit ang marunong na nagsasanay—may pagpipigil sa mga pandama at nakatuon sa Yaon—ay dapat ding magnilay na “may binhi” (sabīja) kay Viṣṇu, kay Rudra, at kay Virañci (Brahmā), gayundin sa mga diyos na nagsisimula kay Agni, bilang mga sandigan ng pagninilay.

Verse 49

पूजयेत् पुरुषं विष्णुं चतुर्मूर्तिधरं हरिम् / अनादिनिधनं देवं वासुदेवं सनातनम्

Dapat sambahin si Viṣṇu, ang Kataas-taasang Puruṣa—si Hari na nagtataglay ng apat na anyo—si Vāsudeva, ang walang pasimula at walang wakas na Diyos na walang hanggan.

Verse 50

नारायणं जगद्योनिमाकाशं परमं पदम् / तल्लिङ्गधारी नियतं तद्भक्तस्तदपाश्रयः / एष एव विधिर्ब्राह्मे भावने चान्तिके मतः

Ituon ang pagninilay kay Nārāyaṇa—ang sinapupunan ng sansinukob, laganap na gaya ng kalawakan, at ang Kataas-taasang Tahanan. Dapat laging taglayin ang Kanyang banal na mga tanda, mamuhay sa disiplina, maging tapat na deboto, at sa Kanya lamang sumilong. Ito lamang ang kinikilalang wastong paraan sa tradisyong Brahmika, kapwa sa panloob na pagninilay at sa malapit na paglapit sa Diyos.

Verse 51

इत्येतत् कथितं ज्ञानं भावनासंश्रयं परम् / इन्द्रद्युम्नाय मुनये कथितं यन्मया पुरा

Kaya nga, naituro na ang kataas-taasang kaalamang ito—na nakasalig sa pagsasakatuparan sa pagninilay (bhāvanā). Ito rin ang aral na minsan ko nang ipinahayag sa pantas na si Indradyumna.

Verse 52

अव्यक्तात्मकमेवेदं चेतनाचेतनं जगत् / तदीश्वरः परं ब्रह्म तस्माद् ब्रह्ममयं जगत्

Ang buong sansinukob na ito—binubuo ng may kamalayan at walang kamalayan—ay may di-nahahayag (avyakta) bilang mismong diwa. Ang Panginoon nito ay ang Kataas-taasang Brahman; kaya ang daigdig ay nilulukuban ng Brahman at likas na Brahman.

Verse 53

सूत उवाच एतावदुक्त्वा भगवान् विरराम जनार्दनः / तुष्टुवुर्मुनयो विष्णुं शक्रेण सह माधवम्

Sinabi ni Sūta: Pagkasabi ng gayon karami, ang Mapalad na si Janārdana ay tumahimik. Pagkaraan, ang mga muni, kasama si Śakra (Indra), ay nagpuri kay Viṣṇu—Mādhava.

Verse 54

मुनय ऊचुः नमस्ते कूर्मरूपाय विष्णवे परमात्मने / नारायणाय विश्वाय वासुदेवाय ते नमः

Wika ng mga muni: Pagpupugay sa Iyo na nag-anyong Kurma (Pagong)—kay Viṣṇu, ang Kataas-taasang Sarili. Pagpupugay sa Iyo bilang Nārāyaṇa, bilang mismong Sansinukob, at bilang Vāsudeva.

Verse 55

नमो नमस्ते कृष्णाय गोविन्दाय नमो नमः / माधवाय नमस्तुभ्यं नमो यज्ञेश्वराय च

Paulit-ulit na pagpupugay sa Iyo, Kṛṣṇa; paulit-ulit na pagpupugay kay Govinda. Pagpupugay sa Iyo, Mādhava; at pagpupugay sa Iyo bilang Yajñeśvara, Panginoon ng handog na yajña.

Verse 56

सहस्रशिरसे तुभ्यं सहस्राक्षाय ते नमः / नमः सहस्रहस्ताय सहस्रचरणाय च

Pagpupugay sa Iyo na may sanlibong ulo; pagpupugay sa Iyo na may sanlibong mata. Pagpupugay sa Iyo na may sanlibong kamay, at gayundin sa Iyo na may sanlibong paa.

Verse 57

ॐ नमो ज्ञानरूपाय परमात्मस्वरूपिणे / आनन्दाय नमस्तुभ्यं मायातीताय ते नमः

Om—pagpupugay sa Iyo na ang anyo ay Jñāna, ang Kamalayan, at ang likas ay ang Kataas-taasang Sarili. Pagpupugay sa Iyo na si Ānanda, ang Banal na Kaligayahan; paggalang sa Iyo na lampas sa Māyā.

Verse 58

नमो गूढशरीराय निर्गुणाय नमो ऽस्तु ते / पुरुषाय पुराणाय सत्तामात्रस्वरूपिणे

Pagpupugay sa Iyo na ang katawan ay lihim at lampas sa pagdama; pagpupugay sa Iyo na walang mga katangian (nirguṇa). Pagpupugay sa Sinaunang Puruṣa, ang Purāṇa, na ang likas na anyo ay dalisay na Pag-iral lamang.

Verse 59

नमः सांख्याय योगाय केवलाय नमो ऽस्तु ते / धर्मज्ञानाधिगम्याय निष्कलाय नमो नमः

Pagpupugay sa Iyo bilang Sāṃkhya at bilang Yoga; pagpupugay sa Iyo, ang Nag-iisa lamang (kevala). Paulit-ulit akong yumuyuko sa Iyo, na natatanto sa pamamagitan ng dharma at tunay na kaalaman, at na walang bahagi (niṣkala).

Verse 60

नमोस्तु व्योमतत्त्वाय महायोगेश्वराय च / परावराणां प्रभवे वेदवेद्याय ते नमः

Pagpupugay sa Iyo, ang prinsipyo ng kalawakan (vyoma-tattva), at sa Iyo, ang Dakilang Panginoon ng Yoga (Mahāyogeśvara). Pagpupugay sa Iyo, pinagmulan ng mataas at mababa (para–apara), at sa Iyo na nakikilala sa pamamagitan ng mga Veda.

Verse 61

नमो बुद्धाय शुद्धाय नमो युक्ताय हेतवे / नमो नमो नमस्तुभ्यं मायिने वेधसे नमः

Pagpupugay sa dalisay na Buddhi, ang maliwanag na kamalayan; pagpupugay sa Iyo na disiplinado at siyang tunay na Sanhi. Muli’t muli akong yumuyuko sa Iyo—O may hawak ng Māyā, O Vedhas, ang banal na Tagapag-ayos at Manlilikha.

Verse 62

नमो ऽस्तु ते वराहाय नारसिंहाय ते नमः / वामनाय नमस्तुभ्यं हृषीकेशाय ते नमः

Pagpupugay sa Iyo bilang Varāha; pagpupugay sa Iyo bilang Narasiṃha. Pagpupugay sa Iyo bilang Vāmana; pagpupugay sa Iyo, Hṛṣīkeśa, Panginoon ng mga pandama.

Verse 63

नमो ऽस्तु कालरुद्राय कालरूपाय ते नमः / स्वर्गापवर्गदात्रे च नमो ऽप्रतिहतात्मने

Pagpupugay kay Kālarudra; pagpupugay sa Iyo na ang mismong anyo ay ang Panahon. Pagpupugay sa Tagapagkaloob ng langit at ng kalayaan (moksha); pagpupugay sa Iyo na ang Sarili ay di-mapipigil at di-matatalo.

Verse 64

नमो योगाधिगम्याय योगिने योगदायिने / देवानां पतये तुभ्यं देवार्तिशमनाय ते

Pagpupugay sa Iyo na naaabot sa pamamagitan ng Yoga—Ikaw ang Kataas-taasang Yogī at Tagapagkaloob ng Yoga. Pagpupugay sa Iyo, Panginoon ng mga deva, Tagapagpawi ng kanilang pagdurusa.

Verse 65

भगवंस्त्वत्प्रसादेन सर्वसंसारनाशनम् / अस्माभिर्विदितं ज्ञानं यज्ज्ञात्वामृतमश्नुते

O Mapalad na Panginoon, sa biyaya Mo ay nakilala namin ang kaalamang pumupuksa sa buong ikot ng samsara; kapag ito’y nalaman, nakakamtan ang walang-kamatayan.

Verse 66

श्रुतास्तु विविधा धर्मा वंशा मन्वन्तराणि च / सर्गश्च प्रतिसर्गश्च ब्रह्माण्यस्यास्य विस्तरः

Dito ay napakinggan ang sari-saring dharma, ang mga salinlahi ng angkan, at ang mga yugto ng Manvantara; gayundin ang paglikha at muling paglikha—ito ang malawak na salaysay ng Brahmāṇḍa, ang sansinukob na parang kosmikong itlog.

Verse 67

त्वं हि सर्वजगत्साक्षी विश्वो नारायणः परः / त्रातुमर्हस्यनन्तात्मंस्त्वमेव शरणं गतिः

Ikaw nga ang Saksi ng buong sansinukob—ang laganap-sa-lahat na Nārāyaṇa, ang Kataas-taasan. O Walang-hanggang Kaluluwa, Ikaw ang makapagliligtas; Ikaw lamang ang aking kanlungan at huling hantungan.

Verse 68

सूत उवाच एतद् वः कथितं विप्रा योगमोक्षप्रदायकम् / कौर्मं पुराणमखिलं यज्जगाद गदाधरः

Sinabi ni Sūta: O mga Brāhmaṇa, isinalaysay ko na sa inyo ang buong Kaurma Purāṇa, na nagkakaloob ng Yoga at Mokṣa, ayon sa ipinahayag ni Gadādhara (Panginoong Viṣṇu).

Verse 69

अस्मिन् पुराणे लक्ष्म्यास्तु संभवः कथितः पुरा / मोहायाशेषभूतानां वासुदेवेन योजनम्

Sa Purāṇa na ito, noon pa’y isinalaysay ang pagpapakita ni Śrī (Lakṣmī); at gayundin ang banal na pagsasaayos ni Vāsudeva, na sa pamamagitan nito ang lahat ng nilalang ay natatakpan ng pagkalito (moha).

Verse 70

प्रजापतीनां सर्गस्तु वर्णधर्माश्च वृत्तयः / धर्मार्थकाममोक्षाणां यथावल्लक्षणं शुभम्

Sa paraang mapalad, inilalahad ang paglikha ng mga Prajāpati, ang mga tungkulin ng mga varṇa at ang wastong paraan ng kabuhayan; at ang tunay na katangian ng Dharma, Artha, Kāma, at Mokṣa, ayon sa nararapat.

Verse 71

पितामहस्य विष्णोश्च महेशस्य च धीमतः / एकत्वं च पृथक्त्वं च विशेषश्चोपवर्णितः

Inilarawan ang pagkakaisa, ang pagkakabukod, at ang mga natatanging pagkakaiba nina Pitāmaha (Brahmā), Viṣṇu, at ng marunong na Maheśa (Śiva), na nagpapahayag ng pagkakaisa ng Śaiva at Vaiṣṇava.

Verse 72

भक्तानां लक्षणं प्रोक्तं समाचारश्च शोभनः / वर्णाश्रमाणां कथितं यथावदिह लक्षणम्

Ipinahayag ang mga katangian ng mga deboto (bhakta) at ang marangal nilang asal (samācāra); at dito rin, ayon sa wastong pagkakasunod, inilarawan nang tama ang mga palatandaan ng varṇa at āśrama.

Verse 73

आदिसर्गस्ततः पश्चादण्डावरणसप्तकम् / हिरण्यगर्भसर्गश्च कीर्तितो मुनिपुङ्गवाः

Pagkaraan, isinalaysay ang unang paglikha (ādi-sarga); sumunod, ipinaliwanag ang pitong sapin ng mga balot ng kosmikong itlog (brahmāṇḍa); at ikinuwento rin ang paglikha ni Hiraṇyagarbha, ang kosmikong Brahmā, O pinakadakila sa mga muni.

Verse 74

कालसंख्याप्रकथनं माहात्म्यं चेश्वरस्य च / ब्रह्मणः शयनं चाप्सु नामनिर्वचनं तथा

Dito itinakda ang pagtutuos ng panahong kosmiko at ang kadakilaan ng Panginoong Īśvara; isinalaysay din ang pamamahinga ni Brahmā sa ibabaw ng mga tubig, at gayundin ang pagpapaliwanag sa pinagmulan at kahulugan ng mga pangalan.

Verse 75

वराहवपुषा भूयो भूमेरुद्धरणं पुनः / मुख्यादिसर्गकथनं मुनिसर्गस्तथापरः

Muli, sa anyong Varāha, isinalaysay ang muling pag-ahon at pagliligtas sa Daigdig; kasunod nito ang salaysay ng pangunahing paglikha at iba pang mga paglikha; at pagkatapos, binanggit din ang paglikha ng mga muni.

Verse 76

व्याख्यतो रुद्रसर्गश्च ऋषिसर्गश्च तापसः / धर्मस्य च प्रजासर्गस्तामसात् पूर्वमेव तु

Sa gayon, naipaliwanag na ang paglikhang kaugnay ni Rudra, ang paglikha ng mga ṛṣi, at ang paglikha ng mga tapasvin (mga mapag-asetang banal); at ang paglikha ni Dharma at ang paglikha ng mga nilalang ay nagaganap nang mas maaga kaysa sa paglikhang tamasiko.

Verse 77

ब्रह्मविष्णुविवादः स्यादन्तर्देहप्रवेशनम् / पद्मोद्भवत्वं देवस्य मोहस्तस्य च धीमतः

Nagkaroon ng pagtatalo sa pagitan nina Brahmā at Viṣṇu; at sumunod ang pagpasok sa panloob na katawan. Isinasalaysay din ang pagka-lotus-born ng diyos, at ang pagkalito (moha) na dumapo sa marunong na iyon.

Verse 78

दर्शनं च महेशस्य माहात्म्यं विष्णुनेरितम् / दिव्यदृष्टिप्रदानं च ब्रह्मणः परमेष्ठिनः

Isinalaysay rin ang banal na pagtanaw kay Maheśa, ang dakilang kaluwalhatiang ipinahayag ni Viṣṇu, at ang pagkakaloob ng makalangit na paningin kay Brahmā, si Parameṣṭhin, ang Kataas-taasang Panginoon ng mga nilalang.

Verse 79

संस्तवो देवदेवस्य ब्रह्मणा परमेष्ठिना / प्रसादो गिरिशस्याथ वरदानं तथैव च

May himno ng papuri sa Diyos ng mga diyos, na inusal ni Brahmā, si Parameṣṭhin; sumunod ang mapagpalang kalooban ni Girīśa (Śiva), at gayundin ang paggawad ng biyaya (vara).

Verse 80

संवादो विष्णुना सार्धं शङ्करस्य महात्मनः / वरदानं तथापूर्वमन्तर्धानं पिनाकिनः

Dito isinasalaysay ang pag-uusap ng dakilang-loob na Śaṅkara at ni Viṣṇu; kasama ang paggawad ni Śiva ng biyaya, at pagkatapos—kamangha-mangha—ang pagkawala sa paningin ni Pinākin (Śiva).

Verse 81

वधश्च कथितो विप्रा मधुकैटभयोः पुरा / अवतारो ऽथ देवस्य ब्रह्मणो नाभिपङ्कजात्

O mga brāhmaṇa, naisaysay na ang sinaunang pagpaslang kina Madhu at Kaiṭabha; at sumunod ang paglilitaw ng diyos na si Brahmā, na isinilang mula sa lotus sa pusod (ng Panginoon).

Verse 82

एकीभावश्च देवस्य विष्णुना कथितस्ततः / विमोहो ब्रह्मणश्चाथ संज्ञालाभो हरेस्ततः

Pagkatapos ay ipinaliwanag ni Viṣṇu ang pagkakaisa ng Panginoon; sumunod, napawi ang pagkalito ni Brahmā, at pagkatapos ay natamo ang pagkakakilala sa tunay na pagkakakilanlan ni Hari.

Verse 83

तपश्चरणमाख्यातं देवदेवस्य धीमतः / प्रादुर्भावो महेशस्य ललाटात् कथितस्ततः

Sa ganito inilarawan ang pagsasagawa ng tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay) ng marunong na Devadeva, ang Diyos ng mga diyos; at pagkaraan ay isinalaysay ang paglitaw ni Maheśa mula sa kanyang noo.

Verse 84

रुद्राणां कथिता सृष्टिर्ब्रह्मणः प्रतिषेधनम् / भूतिश्च देवदेवस्य वरदानोपदेशकौ

Dito inilarawan ang paglalang o pag-emanate ng mga Rudra at ang pagpigil kay Brahmā. Inilarawan din ang karangalan at kapangyarihan ni Devadeva (Śiva) at ang aral hinggil sa pagkakaloob ng mga biyaya.

Verse 85

अन्तर्धानं च रुद्रस्य तपश्चर्याण्डजस्य च / दर्शनं देवदेवस्य नरनारीशरीरता

“Dito isinalaysay ang paglalaho (antardhāna) ni Rudra, at gayundin ng isinilang mula sa tapas; at ang pagdungaw sa Devadeva—na nagpapakita ng katawang kapwa lalaki at babae.”

Verse 86

देव्या विभागकथनं देवदेवात् पिनाकिनः / देव्यास्तु पश्चात् कथितं दक्षपुत्रीत्वमेव च

Sa ganito, isinalaysay ni Pinākin (Śiva), ang Devadeva, ang salaysay tungkol sa mga banal na bahagi ng Diyosa; at pagkaraan ay sinabi rin na ang Diyosa ay tunay na naging anak na babae ni Dakṣa.

Verse 87

हिमवद्दुहितृत्वं च देव्या माहात्म्यमेव च / दर्शनं दिव्यरूपस्य वैश्वरूपस्य दर्शनम्

At (binabanggit) na ang Diyosa ay anak na babae ni Himavat, at ang kadakilaan ng Diyosa; at isinasalaysay rin ang pagtanaw sa kanyang banal na anyo—tunay nga, ang pagtanaw sa kanyang anyong pangkalahatan o kosmiko (viśvarūpa).

Verse 88

नाम्नां सहस्रं कथितं पित्रा हिमवता स्वयम् / उपदेशो महादेव्या वरदानं तथैव च

Ang isang libong banal na pangalan ay ipinahayag ng Ama—si Himavat mismo; gayundin, isinalaysay ang tagubilin ni Mahādevī at ang pagkakaloob ng mga biyaya.

Verse 89

भृग्वादीनां प्रजासर्गो राज्ञां वंशस्य विस्तरः / प्राचेतसत्वं दक्षस्य दक्षयज्ञविमर्दनम्

Isinalaysay ang paglikha ng mga supling na nagsisimula kina Bhṛgu at iba pang mga rishi; ang masusing paglalahad ng mga dinastiya ng mga hari; ang pag-ugat ni Dakṣa mula kay Pracetā; at ang pagwasak sa yajña ni Dakṣa.

Verse 90

दधीचस्य च दक्षस्य विवादः कथितस्तदा / ततश्च शापः कथितो मुनीनां मुनिपुङ्गवाः

Noon ay isinalaysay ang pagtatalo nina Dadhīci at Dakṣa; at pagkaraan, O pinakadakila sa mga pantas, inilarawan din ang sumpang binigkas ng mga rishi.

Verse 91

रुद्रागतिः प्रसादश्च अन्तर्धानं पिनाकिनः / पितामहस्योपदेशः कीर्त्यते रक्षणाय तु

Inilarawan ang landas ni Rudra, ang Kanyang mapagpalang biyaya, at ang paglalaho ng Mayhawak ng busog na Pināka; at ipinahahayag ang aral ng Lolo ng Sansinukob (Brahmā) para sa pag-iingat at pagprotekta.

Verse 92

दक्षस्य च प्रजासर्गः कश्यपस्य महात्मनः / हिरण्यकशिपोर्नाशो हिरण्याक्षवधस्तथा

Isinalaysay din ang paglikha ng mga supling ni Dakṣa at ng dakilang-loob na Kaśyapa; gayundin ang pagkapuksa ni Hiraṇyakaśipu at ang pagpaslang kay Hiraṇyākṣa.

Verse 93

ततश्च शापः कथितो देवदारुवनौकसाम् / निग्रहश्चान्धकस्याथ गाणपत्यमनुत्तमम्

Pagkaraan nito, isinalaysay ang sumpang binigkas ng mga rishi na nananahan sa gubat ng Devadāru; at sumunod ang pagsupil kay Andhaka, gayundin ang walang kapantay na aral ukol kay Panginoong Gaṇapati.

Verse 94

प्रह्रादनिग्रहश्चाथ बलेः संयमनं ततः / बाणस्य निग्रहश्चाथ प्रसादस्तस्य शूलिनः

Sumunod ang pagpigil kay Prahlāda; pagkaraan nito ang pagpipigil kay Bali; pagkatapos ang pagsupil kay Bāṇa—at sa wakas, ang mapagpalang biyaya ng Panginoong may tangan ng trishula (Śiva).

Verse 95

ऋषीणां वंशविस्तारो राज्ञां वंशाः प्रकीर्तिताः / वसुदेवात् ततो विष्णोरुत्पत्तिः स्वेच्छया हरेः

Sa gayon, naipahayag ang malalawak na angkan ng mga rishi at ang mga dinastiya ng mga hari. Pagkaraan nito, mula kay Vasudeva ay naganap ang pagpapakita ni Viṣṇu—si Hari ay isinilang ayon sa sarili Niyang kalooban.

Verse 96

दर्शनं चोपमन्योर्वै तपश्चरणमेव च / वरलाभो महादेवं दृष्ट्वा साम्बं त्रिलोचनम्

At naroon ang mapalad na darśana ni Upamanyu, at ang mismong pagsasagawa ng tapas; at ang pagkamit ng biyaya—matapos masilayan si Mahādeva, si Sāmba, ang Panginoong may tatlong mata.

Verse 97

कैलासगमनं चाथ निवासस्तत्र शार्ङ्गिणः / ततश्च कथ्यते भीतिर्द्वारिवत्या निवासिनाम्

Pagkatapos ay isinalaysay ang paglalakbay patungong Kailāsa at ang paninirahan doon ni Śārṅgiṇ (si Viṣṇu, ang may hawak ng busog na Śārṅga); at sumunod na ikinuwento ang takot na sumibol sa mga naninirahan sa Dvārivatī.

Verse 98

रक्षणं गरुडेनाथ जित्वा शत्रून् महाबलान् / नारादागमनं चैव यात्रा चैव गरुत्मतः

(Inilalarawan sa bahaging ito) ang pag-iingat na ipinagkaloob ni Garuḍa, O Panginoon, matapos niyang madaig ang makapangyarihang mga kaaway; gayundin ang pagdating ni Nārada, at ang pagpapatuloy ng paglalakbay ni Garutmān (Garuḍa).

Verse 99

ततश्च कृष्णागमनं मुनीनामागतिस्ततः / नैत्यकं वासुदेवस्य शिवलिङ्गार्चनं तथा

Sumunod ang pagdating ni Kṛṣṇa, at pagkaraan nito ang pagdating ng mga muni; at isinasalaysay rin ang araw-araw na banal na pagsasagawa ni Vāsudeva—ang pagsamba sa Śiva-liṅga.

Verse 100

मार्कण्डेयस्य च मुनेः प्रश्नः प्रोक्तस्ततः परम् / लिङ्गार्चननिमित्तं च लिङ्गस्यापि सलिङ्गिनः

Pagkaraan, inilahad ang tanong ng muni na si Mārkaṇḍeya; at sumunod ay ipinaliwanag ang dahilan ng pagsamba sa Liṅga—ipinapakita ang kahulugan ng Liṅga at ng Liṅgin, ang Nagdadala ng Liṅga (Śiva).

Verse 101

यथात्म्यकथनं चाथ लिङ्गाविर्भाव एव च / ब्रह्मविष्णोस्तथा मध्ये कीर्तितो मुनिपुङ्गवाः

At pagkatapos, O pinakadakila sa mga muni, ibinibigay ang pagpapaliwanag sa tunay na kalikasan ng Sarili (Ātman), at ang mismong pagpapakita ng Liṅga; gayundin ang salaysay ng Liṅga na ipinahayag na nakatindig sa pagitan nina Brahmā at Viṣṇu.

Verse 102

मोहस्तयोस्तु कथितो गमनं चोर्ध्वतो ऽप्यधः / संस्तवो देवदेवस्य प्रसादः परमेष्ठिनः

Sa gayon, inilarawan ang pagkalito ng dalawang iyon, at ang kanilang paggalaw—paitaas at pababa. (Ngayon) ipinahahayag ang himno ng pagpupuri sa Diyos ng mga diyos, at ang biyaya ng Kataas-taasang Panginoon (Parameṣṭhin).

Verse 103

अन्तर्धानं च लिङ्गस्य साम्बोत्पत्तिस्ततः परम् / कीर्तिता चानिरुद्धस्य समुत्पत्तिर्द्विजोत्तमाः

Isinalaysay ang paglalaho ng Liṅga, at pagkaraan nito ang pagsilang ni Sāmba; at gayundin, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, ang pinagmulan ni Aniruddha ay naipahayag din.

Verse 104

कृष्णस्य गमने बुद्धिरृषीणामागतिस्तथा / अनुवशासितं च कृष्णेन वरदानं महात्मनः

Nagkaroon ng pasiya hinggil sa pag-alis ni Kṛṣṇa, at gayundin ang pagdating ng mga ṛṣi; at si Kṛṣṇa rin ay nagbilin at nagkaloob ng biyaya sa dakilang-kaloobang iyon.

Verse 105

गमनं चैव कृष्णस्य पार्थस्यापि च दर्शनम् / कृष्णद्वैपायनस्योक्ता युगधर्माः सनातनाः

Sa gayon ay inilarawan ang pag-alis ni Kṛṣṇa at ang pagtanaw kay Pārtha (Arjuna); at ang walang-hanggang mga tungkulin ng mga yuga (yuga-dharma) na itinuro ni Kṛṣṇa Dvaipāyana (Vyāsa).

Verse 106

अनुग्रहो ऽथ पार्थस्य वाराणसीगतिस्ततः / पाराशर्यस्य च मुनेर्व्यासस्याद्भुतकर्मणः

Pagkaraan ay isinalaysay ang banal na pagpapala na ipinamalas kay Pārtha (Arjuna), at pagkatapos nito ang kanyang paglalakbay patungong Vārāṇasī; at gayundin ang mga kagila-gilalas na gawa ng pantas na si Vyāsa, anak ni Parāśara.

Verse 107

वारणस्याश्च माहात्म्यं तीर्थानां चैव वर्णनम् / तीर्थयात्रा च व्यासस्य देव्याश्चैवाथ दर्शनम् / उद्वासनं च कथितं वरदानं तथैव च

Itinampok ang kadakilaan ng Vārāṇasī, kasama ang paglalarawan ng mga banal na tawiran (tīrtha). Isinalaysay din ang paglalakbay-pananampalataya ni Vyāsa at ang darśana sa Diyosa; gayundin ang seremonyal na pagpapaalam (udvāsana) at ang pagkakaloob ng mga biyaya.

Verse 108

प्रयागस्य च माहात्म्यं क्षेत्राणामथ कीर्तिनम् / फलं च विपुलं विप्रा मार्कण्डेयस्य निर्गमः

Dito isinasalaysay ang kadakilaan ng Prayāga, ang pagpapahayag ng karangalan ng mga banal na pook, at ang saganang bungang espirituwal ng mga kabutihang iyon—O mga brāhmaṇa—gayundin ang pagpanaw ni Mārkaṇḍeya: ito ang mga paksa rito.

Verse 109

भुवनानां स्वरूपं च ज्योतिषां च निवेशनम् / कीर्त्यन्ते चैव वर्षाणि नदीनां चैव निर्णयः

Inilalarawan ang tunay na anyo ng mga daigdig at ang mga himpilan ng mga liwanag sa langit; gayundin, binibilang ang mga varṣa (mga lupain/kontinente), at inilalahad ang pag-uuri at pagtitiyak sa mga ilog.

Verse 110

पर्वतानां च कथनं स्थानानि च दिवौकसाम् / द्वीपानां प्रविभागश्च श्वेतद्वीपोपवर्णनम्

Kasunod nito ang salaysay tungkol sa mga bundok, ang mga tahanan ng mga nilalang sa langit, ang paghahati ng mga dvīpa, at ang paglalarawan ng Śvetadvīpa.

Verse 111

शयनं केशवस्याथ माहात्म्यं च महात्मनः / मन्वन्तराणां कथनं विष्णोर्माहात्म्यमेव च

Pagkaraan, ilalarawan ang banal na pamamahinga ni Keshava at ang kadakilaan ng Panginoong Mahātmā; ang salaysay ng mga Manvantara, at tunay ngang ang luwalhati ni Viṣṇu rin.

Verse 112

वेदशाखाप्रणयनं व्यासानां कथनं ततः / अवेदस्य च वेदानां कथनं मुनिपुङ्गवाः

O mga pinakadakilang pantas, kasunod nito ang salaysay tungkol sa pagbuo at pagsasaayos ng mga sangay ng Veda, ang pagsasalaysay ng lahi ng mga Vyāsa, at ang pagpapaliwanag kapwa ng nasa labas ng Veda (a-veda) at ng kabilang sa mga Veda.

Verse 113

योगेश्वराणां च कथा शिष्याणां चाथ कीर्तनम् / गीताश्च विविधागुह्या ईश्वरस्याथ कीर्तिताः

Dito isinasalaysay ang mga kuwento ng mga dakilang Panginoon ng Yoga at ang mga ulat tungkol sa kanilang mga alagad; gayundin, ipinahahayag ang sari-saring lihim na mga awit at aral ng Panginoong Īśvara.

Verse 114

वर्णाश्रमाणामाचाराः प्रायश्चित्तविधिस्ततः / कपालित्वं च रुद्रस्य भिक्षाचरणमेव च

Itinuturo rito ang mga alituntunin ng asal para sa iba’t ibang varṇa at āśrama, at saka ang mga tuntunin ng pagtubos at paglinis ng kasalanan (prāyaścitta). Isinasalaysay din ang kalagayan ni Rudra bilang kapālika na may dalang bungo, at ang kanyang pamumuhay sa limos.

Verse 115

पतिव्रतायाश्चाख्यानं तीर्थानां च विनिर्णयः / तथा मङ्कणकस्याथ निग्रहः कीर्त्यते द्विजाः

O mga dwija, isinasalaysay din dito ang kuwento ng pativratā, ang tapat at dalisay na maybahay; ang tiyak na paghatol tungkol sa mga tīrtha o banal na pook-paglalakbay; at gayundin ang pagsupil kay Maṅkaṇaka.

Verse 116

वधश्च कथितो विप्राः कालस्य च समासतः / देवदारुवने शंभोः प्रवेशो माधवस्य च

At, O mga brāhmaṇa, isinalaysay nang maikli ang pagpaslang kay Kāla; gayundin ang pagpasok ni Śaṃbhu sa gubat ng Devadāru—at ang pagpasok din ni Mādhava.

Verse 117

दर्शनं षट्कुलीयानां देवदेवस्य धीमतः / वरदानं च देवस्य नन्दिने तु प्रकीर्तितम्

Ipinahahayag dito ang banal na darśana na ipinagkaloob ng marunong na Diyos ng mga diyos sa anim na angkan; at isinasalaysay din ang biyayang iginawad ng Panginoon kay Nandin.

Verse 118

नैमित्तिकस्तु कथितः प्रतिसर्गस्ततः परम् / प्राकृतः प्रलयश्चोर्ध्वं सबीजो योग एव च

Sa ganito, naipaliwanag na ang pana-panahong (naimittika) muling paglikha; kasunod nito ang likas na (prākṛta) pagkalusaw sa mas mataas na antas, at naroon din ang Yogang “may binhi” (sabīja)—ang pagninilay na may nananatiling sandigan na bagay.

Verse 119

एवं ज्ञात्वा पुराणस्य संक्षेपं कीर्तयेत् तु यः / सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते

Kaya nito, sinumang nakaunawa sa pinaikling diwa ng Purāṇa at ipinahahayag ito, ay napapalaya sa lahat ng kasalanan at pinararangalan sa daigdig ni Brahmā.

Verse 120

एवमुक्त्वा श्रियं देवीमादाय पुरुषोत्तमः / संत्यज्य कूर्मसंस्थानं स्वस्थानं च जगाम ह

Pagkasabi nito, kinuha ng Kataas-taasang Persona (Puruṣottama) ang diyosang Śrī (Lakṣmī); iniwan ang anyong Kūrma na pagong, at tunay na nagtungo sa sarili niyang pinakadakilang tahanan.

Verse 121

देवाश्च सर्वे मुनयः स्वानि स्थानानि भेजिरे / प्रणम्य पुरुषं विष्णुं गृहीत्वा ह्यमृतं द्विजाः

Ang lahat ng mga diyos at mga muni ay nagbalik sa kani-kanilang dako; at ang mga dvija, matapos yumukod kay Viṣṇu—ang Kataas-taasang Persona—at tanggapin ang amṛta, ay lumisan.

Verse 122

एतत् पुराणं परमं भाषितं कूर्मरूपिणा / साक्षाद् देवादिदेनेन विष्णुना विश्वयोनिना

Ang Purāṇang ito—pinakamataas sa mga banal na aral—ay binigkas ng May-anyong Kūrma; si Viṣṇu mismo, ang Diyos ng mga diyos, ang tuwirang pinagmulan ng pagsilang ng sansinukob.

Verse 123

यः पठेत् सततं मर्त्यो नियमेन समाहितः / सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते

Sinumang mortal na patuloy na bumibigkas nito, na may disiplina at tipong isip, ay napapalaya sa lahat ng kasalanan at pinararangalan sa daigdig ni Brahmā.

Verse 124

लिखित्वा चैव यो दद्याद् वैशाखे मासि सुव्रतः / विप्राय वेदविदुषे तस्य पुण्यं निबोधत

Alamin ang kabanalan ng masunuring deboto: sa buwan ng Vaiśākha, ipinasusulat niya ang banal na teksto at saka inihahandog ito sa isang Brāhmaṇa na dalubhasa sa Veda.

Verse 125

सर्वपापविनिर्मुक्तः सर्वैश्वर्यसमन्वितः / भुक्त्वा च विपुलान्स्वर्गे भोगान्दिव्यान्सुशोभनान्

Malaya sa lahat ng kasalanan at pinagkalooban ng lahat ng kasaganaan, tinatamasa niya sa langit ang saganang, makalangit, at maringal na kaluguran.

Verse 126

ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टो विप्राणां जायते कुले / पूर्वसंस्कारमाहात्म्याद् ब्रह्मविद्यामवाप्नुयात्

Pagkaraan, pagkabagsak mula sa langit, siya’y isisilang sa angkan ng mga Brāhmaṇa; at sa bisa ng mga saṃskāra ng nakaraan, matatamo niya ang kaalaman sa Brahman (brahma-vidyā).

Verse 127

पठित्वाध्यायमेवैकं सर्वपापैः प्रमुच्यते / योर्ऽथं विचारयेत् सम्यक् स प्राप्नोति परं पदम्

Sa pagbasa kahit isang kabanata lamang, napapalaya sa lahat ng kasalanan; ngunit ang nagmumuni-muni nang wasto sa kahulugan nito ay nakakamtan ang kataas-taasang kalagayan.

Verse 128

अध्येतव्यमिदं नित्यं विप्रैः पर्वणि पर्वणि / श्रोतव्यं च द्विजश्रेष्ठा महापातकनाशनम्

Ang banal na aral na ito ay dapat pag-aralan nang palagian ng mga brāhmaṇa sa bawat araw ng banal na pagtalima; at dapat ding pakinggan, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, sapagkat ito’y tagapuksa ng malalaking kasalanan.

Verse 129

एकतस्तु पुराणानि सेतिहासानि कृत्स्नशः / एकत्र चेदं परममेतदेवातिरिच्यते

Kung sa isang panig ay ilalagay ang lahat ng Purāṇa kasama ang mga Itihāsa nang buo, at sa kabila ay ilalagay ang Purāṇang ito (Kūrma), kung gayon ito lamang ang kataas-taasan—higit pa sa buong kalipunang iyon.

Verse 130

धर्मनैपुण्यकामानां ज्ञाननैपुण्यकामिनाम् / इदं पुराणं मुक्त्वैकं नास्त्यन्यत् साधनं परम्

Para sa mga naghahangad ng kahusayan sa dharma at kabutihang-loob, at para sa mga nagnanais ng kahusayan sa espirituwal na kaalaman—bukod sa iisang Purāṇang ito, wala nang ibang kataas-taasang paraan ng pagsasakatuparan.

Verse 131

यथावदत्र भगवान् देवो नारायणो हरिः / कथ्यते हि यथा विष्णुर्न तथान्येषु सुव्रताः

Dito, ang Mapalad na Panginoon—si Nārāyaṇa, si Hari—ay inilalarawan nang ganap ayon sa katotohanan; sapagkat si Viṣṇu ay itinuturo rito kung paano Siya tunay, hindi gaya sa ibang mga kasulatan, O may dakilang panata.

Verse 132

ब्राह्मी पौराणिकी चेयं संहिता पापनाशनी / अत्र तत् परमं ब्रह्म कीर्त्यते हि यथार्थतः

Ito ang Purāṇikong saṃhitā na isinilang mula kay Brahmā, na pumupuksa ng kasalanan; dito, ang Kataas-taasang Brahman ay ipinahahayag ayon sa tunay na katotohanan.

Verse 133

तीर्थानां परमं तीर्थं तपसां च परं तपः / ज्ञानानां परमं ज्ञानं व्रतानां परमं व्रतम्

Sa lahat ng mga tīrtha o banal na pook ng paglalakbay, ito ang kataas-taasang banal na pook; sa lahat ng tapas o pag-aayuno at pagdidisiplina, ito ang pinakamataas na austeridad; sa lahat ng kaalaman, ito ang pinakadakilang kaalaman; at sa lahat ng mga panatang-sagrado (vrata), ito ang pinakamataas na panata.

Verse 134

नाध्येतव्यमिदं शास्त्रं वृषलस्य च सन्निधौ / यो ऽधीते स तु मोहात्मा स याति नरकान् बहून्

Ang banal na śāstra na ito ay hindi dapat pag-aralan sa harap ng vṛṣala (yaong nasa labas ng hanggahan ng dharma). Sinumang mag-aral nito sa gayong kalagayan, na may isip na naliligaw, ay mapapasa maraming impiyerno.

Verse 135

श्राद्धे वा दैविके कार्ये श्रावणीयं द्विजातिभिः / यज्ञान्ते तु विशेषेण सर्वदोषविशोधनम्

Sa śrāddha o sa anumang gawaing iniaalay sa mga deva, ang mga dvija (dalawang ulit na isinilang) ay dapat bumigkas ng sagradong pagbigkas na nararapat pakinggan. At lalo na sa pagtatapos ng yajña, ito’y panlinis na nag-aalis ng bawat kapintasan.

Verse 136

मुमुक्षूणामिदं शास्त्रमध्येतव्यं विशेषतः / श्रोतव्यं चाथ मन्तव्यं वेदार्थपरिबृंहणम्

Para sa mga naghahangad ng mokṣa, ang śāstra na ito ay dapat pag-aralan nang may natatanging pag-iingat; dapat din itong pakinggan at saka pagnilayan, sapagkat ito’y pagpapalawak at paglilinaw ng kahulugan ng mga Veda.

Verse 137

ज्ञात्वा यथावद् विप्रेन्द्रान् श्रावयेद् भक्तिसंयुतान् / सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मसायुज्यमाप्नुयात्

Kapag naunawaan nang wasto, dapat iparinig ito sa mga pinakadakilang Brahmin (viprendra) na puspos ng bhakti. Malaya sa lahat ng kasalanan, matatamo niya ang sāyujya—ang pakikipag-isa sa Brahman.

Verse 138

यो ऽश्रद्दधाने पुरुषे दद्याच्चाधार्मिके तथा / स प्रेत्य गत्वा निरयान् शुनां योनिं व्रजत्यधः

Ang sinumang magbigay ng handog sa taong walang pananampalataya, at gayundin sa di-matuwid, pagpanaw ay mapupunta sa mga daigdig ng impiyerno at saka mahuhulog sa kapanganakan sa lahi ng mga aso.

Verse 139

नमस्कृत्वा हरिं विष्णुं जगद्योनिं सनातनम् / अध्येतव्यमिदं शास्त्रं कृष्णद्वैपायनं तथा

Pagkaraang yumukod at magbigay-galang kay Hari—Vishnu, ang walang-hanggang sinapupunan at pinagmulan ng sansinukob—nararapat pag-aralan ang banal na śāstra na ito, gaya ng isinulat at ipinasa ni Kṛṣṇa Dvaipāyana (Vyāsa).

Verse 140

इत्याज्ञा देवदेवस्य विष्णोरमिततेजसः / पाराशर्यस्य विप्रर्षेर्व्यासस्य च महात्मनः

Ganyan ang utos ni Vishnu, ang Diyos ng mga diyos, na may di-masukat na kaningningan; at gayundin ang utos ng dakilang-makaluluwang si Vyāsa, anak ni Parāśara, ang rishi na tagakita sa hanay ng mga brāhmaṇa.

Verse 141

श्रुत्वा नारायणाद् दिव्यां नारदो भगवानृषिः / गौतमाय ददौ पूर्वं तस्माच्चैव पराशरः

Nang marinig ang makalangit na aral mula kay Nārāyaṇa, ang kagalang-galang na rishi na si Nārada ay unang nagkaloob nito kay Gautama; at mula sa kanya naman, tinanggap at ipinasa rin ni Parāśara.

Verse 142

पराशरो ऽपि भगवान गङ्गाद्वारे मुनीश्वराः / मुनिभ्यः कथयामास धर्मकामार्थमोक्षदम्

Sa Gaṅgādvāra, ang kagalang-galang na si Parāśara—na pinararangalan bilang Bhagavān—ay nagsalita sa mga pinakadakilang muni at ipinaliwanag sa mga ascetic ang aral na nagkakaloob ng dharma, kāma, artha, at mokṣa.

Verse 143

ब्रह्मणा कथितं पूर्वं सनकाय च धीमते / सनत्कुमाराय तथा सर्वपापप्रणाशनम्

Noong una, itinuro ni Brahmā ito kay Sanaka na marunong; at gayundin kay Sanatkumāra—ang aral na pumupuksa sa lahat ng kasalanan.

Verse 144

सनकाद् भगवान् साक्षाद् देवलो योगवित्तमः / अवाप्तवान् पञ्चशिखो देवलादिदमुत्तमम्

Mula kay Sanaka mismo, tinanggap ng kagalang-galang na Devala—pinakamataas sa mga nakaaalam ng Yoga—ang kataas-taasang aral na ito; at mula kay Devala, natamo ni Pañcaśikha ang dakilang doktrinang ito.

Verse 145

सनत्कुमाराद् भगवान् मुनिः सत्यवतीसुतः / लेभे पुराणं परमं व्यासः सर्वार्थसंचयम्

Mula kay Sanatkumāra, tinanggap ng kagalang-galang na pantas—si Vyāsa, anak ni Satyavatī—ang kataas-taasang Purāṇa na ito, isang kalipunang nagtitipon ng diwa ng lahat ng layon at kahulugan.

Verse 146

तस्माद् व्यासादहं श्रुत्वा भवतां पापनाशनम् / ऊचिवान् वै भवद्भिश्च दातव्यं धार्मिके जने

Kaya nga, matapos kong marinig kay Vyāsa ang aral na pumapawi sa inyong mga kasalanan, ipinahayag ko: kayo man ay dapat magbigay-dāna, maghandog ng kaloob sa taong matuwid at maka-Dharma.

Verse 147

तस्मै व्यासाय गुरवे सर्वज्ञाय महर्षये / पाराशर्याय शान्ताय नमो नारायणात्मने

Pagpupugay at pagpapatirapa kay Vyāsa—aking guro, ang lubos na nakaaalam na dakilang rishi—anak ni Parāśara, ang mapayapa, na ang sariling diwa ay si Nārāyaṇa.

Verse 148

यस्मात् संजायते कृत्सनं यत्र चैव प्रलीयते / नमस्तस्मै सुरेशाय विष्णवे कूर्मरूपिणे

Mula sa Kanya isinilang ang buong sansinukob, at sa Kanya rin ito nalulusaw—pagpupugay at pagpapatirapa sa Panginoon ng mga deva, kay Vishnu na may anyong Kurma, ang Banal na Pagong.