Adhyaya 43

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे द्विचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच एतदाकर्ण्य विज्ञानं नारायणमुखेरितम् / कूर्मरूपधरं देवं पप्रच्छुर्मुनयः प्रभुम्

Sa ganito, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Ṣaṭsāhasrī Saṃhitā ng huling bahagi, nagwakas ang ika-apatnapu’t dalawang kabanata. Sabi ni Sūta: Nang marinig ang tunay na kaalamang espirituwal na binigkas mula sa bibig ni Nārāyaṇa, tinanong ng mga muni ang Panginoon—ang Diyos na nag-anyong Kūrma, ang banal na Pagong.

Verse 2

मुनय ऊचुः कथिता भवता धर्मा मोक्षज्ञानं सविस्तरम् / लोकानां सर्गविस्तारं वंशमन्वन्तराणि च

Wika ng mga muni: “Ipinaliwanag mo sa amin nang masinsin ang dharma at ang kaalamang humahantong sa moksha; gayundin ang lawak ng paglikha ng mga daigdig, ang mga salinlahi ng angkan, at ang sunod-sunod na Manvantara.”

Verse 3

प्रतिसर्गमिदानीं नो वक्तुमर्हसी माधव / भूतानां भूतभव्येश यथा पूर्वं त्वयोदितम्

O Mādhava, nararapat ngayon na ipaliwanag mo sa amin ang pratisarga—ang pangalawang paglikha. O Panginoon ng mga nilalang, Tagapaghari ng nakaraan at hinaharap, ilarawan mo ito gaya ng iyong ipinahayag noon.

Verse 4

सूत उवाच श्रुत्वा तेषां तदा वाक्यं भगवान् कूर्मरूपधृक् / व्याजहार महायोगी भूतानां प्रतिसंचरम्

Sinabi ni Sūta: Nang marinig niya noon ang kanilang mga salita, ang Mapalad na Panginoon na nag-anyong Kūrma—ang dakilang Yogin—ay nagsalita tungkol sa muling pagbalik at pagkalusaw ng lahat ng nilalang.

Verse 5

कूर्म उवाच नित्यो नैमित्तिकश्चैव प्राकृतात्यन्तिकौ तथा / चतुर्धायं पुराणे ऽस्मिन् प्रोच्यते प्रतिसंचरः

Wika ni Panginoong Kūrma: Sa Purāṇa na ito, itinuturo ang pratisaṃcara—ang pagkalusaw—bilang apat na uri: nitya (palagian), naimittika (paminsan-minsan), prākṛta (likas na elemental), at ātyantika (ganap na lubos).

Verse 6

यो ऽयं संदृश्यते नित्यं लोके भूतक्षयस्त्विह / नित्यः संकीर्त्यते नाम्ना मुनिभिः प्रतिसंचरः

Ang pagkalusaw ng mga nilalang na palagiang nasasaksihan sa mundong ito, yaon ang tinatawag ng mga muni na “nitya,” at pinangalanang pratisaṃcara—ang paulit-ulit na pagbabalik sa pagkalusaw.

Verse 7

ब्राह्मो नैमित्तिको नाम कल्पान्ते यो भविष्यति / त्रैलोक्यस्यास्य कथितः प्रतिसर्गो मनीषिभिः

Sa wakas ng isang kalpa nagaganap ang tinatawag na Brahmā-naisinilang na pana-panahong pagkalusaw (naimittika); at inilarawan ng mga pantas ang pratisarga, ang muling pagpapakita—ang pangalawang paglikha ng buong tatlong daigdig na ito.

Verse 8

महादाद्यां विशेषान्तं यदा संयाति संक्षयम् / प्राकृतः प्रतिसर्गो ऽयं प्रोच्यते कालचिन्तकैः

Kapag ang hanay ng mga paglitaw na nagsisimula sa Mahat at nagtatapos sa mga natatanging sangkap (viśeṣa) ay umabot sa pagkalusaw, ito ang tinatawag na “prākṛta pratisarga,” ayon sa mga nagmumuni sa Kāla (Panahon).

Verse 9

ज्ञानादात्यन्तिकः प्रोक्तो योगिनः परमात्मनि / प्रलयः प्रतिसर्गो ऽयं कालचिन्तापरैर्द्विजैः

Sa pamamagitan ng mapagpalayang kaalaman, itinuturo na ang yogin ay dumarating sa ganap na pagkalusaw at pagkapisan sa Paramātman, ang Kataas-taasang Sarili. Ang pagkalusaw na ito at ang kasunod na muling paglikha ay inilalarawan ng mga dvija na lubos na nagmumuni sa Kāla (Panahon).

Verse 10

आत्यन्तिकश्च कथितः प्रलयो ऽत्र ससाधनः / नैमित्तिकमिदानीं वः कथयिष्ये समासतः

Dito ay naipaliwanag na ang ganap na pagkalusaw (ātyantika-pralaya), kasama ang mga paraan upang marating ito. Ngayon ay ilalarawan ko sa inyo nang maikli ang pana-panahong pagkalusaw (naimittika-pralaya).

Verse 11

चतुर्युगसहस्रान्ते संप्राप्ते प्रतिसंचरे / स्वात्मसंस्थाः प्रजाः कर्तुं प्रतिपेदे प्रजापतिः

Nang dumating ang dakilang pag-ikot ng pagkalusaw sa wakas ng isang libong caturyuga, sinimulan ni Prajāpati na iluwal muli ang mga nilalang, muling itinatatag ang mga nilikha na nakasalalay sa sarili Niyang Ātman.

Verse 12

ततो भवत्यनावृष्टिस्तीव्रा सा शतवार्षिकी / भूतक्षयकरी घोरा सर्वभूतक्षयङ्करी

Pagkaraan nito, sumisibol ang isang kakila-kilabot na tagtuyot—matindi at tumatagal ng sandaang taon—na nagpapahina sa mga nilalang, nakapanghihilakbot at nagdudulot ng pagkapuksa ng lahat ng buhay.

Verse 13

ततो यान्यल्पसाराणि सत्त्वानि पृथिवीतले / तानि चाग्रे प्रलीयन्ते भूमित्वमुपयान्ति च

Pagkaraan nito, ang mga nilalang sa ibabaw ng lupa na kakaunti ang sangkap at mahina ang sigla—sila ang unang nalulusaw at nagiging lupa (sumasanib sa sangkap ng daigdig).

Verse 14

सप्तरश्मिरथो भूत्वा समुत्तिष्ठन् दिवाकरः / असह्यरश्मिर्भवति पिबन्नम्भो गभस्तिभिः

Nang maging karwaheng may pitong sinag, ang Araw ay bumangon; sa pag-inom niya ng mga tubig sa pamamagitan ng kaniyang mga sinag, siya’y nagiging may ningning na di-matiis.

Verse 15

तस्य ते रश्मयः सप्त पिबन्त्यम्बु महार्णवे / तेनाहारेण ता दीप्ताः सूर्याः सप्त भवन्त्युत

Ang pitong sinag niya’y umiinom ng tubig ng dakilang karagatan; sa gayong pag-inom, sila’y nagliliyab at tunay na nagiging pitong araw.

Verse 16

ततस्ते रश्मयः सप्त सूर्या भूत्वा चतुर्दिशम् / चतुर्लोकमिदं सर्वं दहन्ति शिखिनस्तथा

Pagkaraan nito, ang mga sinag na yaon, na naging pitong araw, ay naglalagablab sa apat na panig; at gaya ng mga dila ng apoy, sinusunog nila ang buong apat-na-bahaging daigdig na ito.

Verse 17

व्याप्नुवन्तश्च ते विप्रास्तूर्ध्वं चाधश्च रश्मिभिः / दीप्यन्ते भास्कराः सप्त युगान्ताग्निप्रतापिनः

O mga brāhmaṇa, ang pitong araw na yaon ay nagpapalaganap ng kanilang mga sinag paitaas at pababa, lumalaganap sa lahat ng dako; sila’y naglalagablab sa tindi ng apoy na sumisiklab sa wakas ng yuga.

Verse 18

ते सूर्या वारिणा दीप्ता बहुसाहस्त्ररश्मयः / खं समावृत्य तिष्ठन्ति निर्दहन्तो वसुंधराम्

Ang mga araw na iyon, naglalagablab sa halumigmig ng mga tubig at may libu-libong sinag, ay nakatindig na tinatakpan ang kalangitan, sinusunog ang daigdig.

Verse 19

ततस्तेषां प्रतापेन दह्यमाना वसुंधरा / साद्रिनद्यर्णवद्वीपा निस्नेहा समपद्यत

Pagkaraan, dahil sa naglalagablab na kapangyarihan nila, ang Daigdig—kasama ang mga bundok, ilog, karagatan, at mga pulo—ay nasunog; naubos ang lahat ng halumigmig at nalugmok sa ganap na pagkatuyo.

Verse 20

दीप्ताभिः संतताभिश्च रश्मिभिर्वै समन्ततः / अधश्चोर्ध्वं च लग्नाभिस्तिर्यक् चैव समावृतम्

Ito’y lubusang nabalot sa lahat ng panig ng maningning at di-napupunit na mga sinag—nakadikit sa ibaba at sa itaas, at kumalat din sa mga pahalang na dako.

Verse 21

सूर्याग्निना प्रमृष्टानां संसृष्टानां परस्परम् / एकत्वमुपयातानामेकज्वालं भवत्युत

Kapag ang mga bagay ay sinisindihan ng apoy ng araw at naghahalo sa isa’t isa, yaong mga pumasok sa pagkakaisa ay tunay na nagiging iisang liyab.

Verse 22

सर्वलोकप्रणाशश्च सो ऽग्निर्भूत्वा सुकुण्डली / चतुर्लोकमिदं सर्वं निर्दहत्यात्मतेजसा

Siya’y naging apoy na nagdudulot ng pagkalipol ng lahat ng mga daigdig, umiikot at pumupulupot sa malalawak na likaw; sa ningning ng sariling panloob na kapangyarihan, sinusunog Niya ang buong apat-na-bahaging sanlibutan.

Verse 23

ततः प्रलीने सर्वस्मिञ् जङ्गमे स्थावरे तथा / निर्वृक्षा निस्तृणा भूमिः कूर्मपृष्ठा प्रकाशते

Pagkaraan, nang ang lahat ay nalusaw—maging ang mga gumagalaw at ang mga di-gumagalaw—lumitaw ang lupa, walang puno at walang damo, na nakahimlay sa likod ni Kūrma, ang Banal na Pagong.

Verse 24

अम्बरीषमिवाभाति सर्वमापूरितं जगत् / सर्वमेव तदर्चिर्भिः पूर्णं जाज्वल्यते पुनः

Ang buong sanlibutan, na lubusang napupuno, ay kumikislap na parang naglalagablab na pugon; tunay ngang ang lahat ay muling ganap na nag-aalab, napupuno sa lahat ng dako ng mga liyab na iyon.

Verse 25

पाताले यानि सत्त्वानि महोदधिगतानि च / ततस्तानि प्रलीयन्ते भूमित्वमुपयान्ति च

Lahat ng nilalang na nananahan sa Pātāla, gayundin yaong napasok sa dakilang karagatan—pagkaraan ay nalulusaw, at napapasa sa kalagayang lupa, nasisipsip sa sangkap na daigdig.

Verse 26

द्वीपांश्च पर्वतांश्चैव वर्षाण्यथ महोदधीन् / तान् सर्वान् भस्मसात् कृत्वा सप्तात्मा पावकः प्रभुः

Matapos gawing abo ang mga kontinente (dvīpa), mga bundok, mga dakilang rehiyon (varṣa), at maging ang makapangyarihang mga karagatan, ang Panginoong Apoy—may pitong anyo sa kalikasan—ay nananatiling naghaharing kapangyarihan sa panahon ng pralaya.

Verse 27

समुद्रेभ्यो नदीभ्यश्च पातालेभ्यश्च सर्वशः / पिबन्नपः समिद्धो ऽग्निः पृथिवीमाश्रितो ज्वलन्

Ang Apoy na sinindihan, naglalagablab habang nakasandig sa lupa, ay ininom ang mga tubig mula sa mga dagat, sa mga ilog, at sa mga kahariang nasa ilalim ng lupa sa lahat ng panig.

Verse 28

ततः संवर्तकः शैलानतिक्रम्य महांस्तथा / लोकान् दहति दीप्तात्मा रुद्रतेजोविजॄम्भितः

Pagkaraan, ang Saṃvartaka—ang apoy ng pagkalusaw ng sansinukob—na pinalawak ng naglalagablab na kapangyarihan ni Rudra, ay lumundag lampas sa malalaking bundok at sinusunog ang mga daigdig.

Verse 29

स दग्ध्वा पृथिवीं देवो रसातलमशोषयत् / अधस्तात् पृथिवीं दग्ध्वा दिवमूर्ध्वं दहिष्यति

Pagkasunog sa lupa, ang banal na Panginoon ay pinatuyo rin ang Rasātala. Matapos lamunin ang lupa mula sa ibaba, susunugin Niya paitaas maging ang mga langit.

Verse 30

योजनानां शतानीह सहस्राण्ययुतानि च / उत्तिष्ठन्ति शिखास्तस्य वह्नेः संवर्तकस्य तु

Dito, ang mga liyab ng Saṃvartaka—apoy ng pagkalusaw—ay tumataas nang daan-daang yojana, maging libo-libo at sampu-sampung libong yojana.

Verse 31

गन्धर्वांश्च पिशाचांश्च सयक्षोरगराक्षसान् / तदा दहत्यसौ दीप्तः कालरुद्रप्रचोदितः

Noon, ang naglalagablab na iyon—na inuudyukan ni Kālarudra—ay sinusunog ang mga Gandharva at Piśāca, kasama ang mga Yakṣa, mga nilalang na ahas (Nāga/Uraga), at mga Rākṣasa.

Verse 32

भूर्लोकं च भुवर्लोकं स्वर्लोकं च तथा महः / दहेदशेषं कालाग्निः कालो विश्वतनुः स्वयम्

Ang Panahon mismo—na ang katawan ay ang buong sansinukob—ay nagiging Apoy ng Panahon at sinusunog nang walang natitira ang Bhūrloka, Bhuvarloka, Svargaloka, at gayundin ang Maharloka.

Verse 33

व्याप्तेष्वेतेषु लोकेषु तिर्यगूर्ध्वमथाग्निना / तत् तेजः समनुप्राप्य कृत्स्नं जगदिदं शनैः / अयोगुडनिभं सर्वं तदा चैकं प्रकाशते

Kapag ang lahat ng mga daigdig na ito ay napupuno ng apoy—kumakalat sa pahalang at umaakyat paitaas—kung magkagayon, pagpasok sa naglalagablab na liwanag na iyon, ang buong sansinukob ay unti-unting nagiging gaya ng isang bolang bakal na nagliliyab; at sa sandaling iyon, ito’y lumilitaw bilang iisang liwanag, hindi nahahati.

Verse 34

ततो गजकुलोन्नादास्तडिद्भिः समलङ्कृताः / उत्तिष्ठन्ति तदा व्योम्नि घोराः संवर्तका घनाः

Pagkaraan, sa kalangitan ay sumisibol ang mga kakila-kilabot na ulap-bagyo na saṃvartaka—pinalalamutian ng kidlat at umuugong na parang mga kawan ng elepante.

Verse 35

केचिन्नीलोत्पलश्यामाः केचित् कुमुदसन्निभाः / धूम्रवर्णास्तथा केचित् केचित् पीताः पयोधराः

May ilan na maitim na gaya ng bughaw na lotus; may ilan na kahawig ng maputlang bulaklak na kumuda; may ilan na kulay-usok; at may ilan na dilaw na tila ginto.

Verse 36

केचिद् रासभवर्णास्तु लाक्षारसनिभास्तथा / शङ्खकुन्दनिभाश्चान्ये जात्यञ्जननिभाः परे

May ilan na kulay gaya ng asno; may ilan na kahawig ng kulay ng katas ng lac; may ilan na puti gaya ng kabibe ng conch at bulaklak na jasmine; at may iba pa na tila jasmine na hinaluan ng koliryo, umiitim na parang kohl.

Verse 37

मनः शिलाभास्त्वन्ये च कपोतसदृशाः परे / इन्द्रगोपनिभाः केचिद्धरितालनिभास्तथा / इन्द्रचापनिभाः केचिदुत्तिष्ठन्ति घना दिवि

May mga ulap na wari’y maiitim na bato, ang iba’y kahawig ng kalapati; may ilan na mapula tulad ng insektong indragopa, may ilan na madilaw tulad ng orpiment; at may mga ulap na umaangat sa langit na nag-aanyo ng busog ni Indra—ang bahaghari.

Verse 38

केचित् पर्वतसंकाशाः केचिद् गजकुलोपमाः / कूटाङ्गारनिभाश्चान्ये केचिन्मीनकुलोद्वहाः / बहूरूपा घोरूपा घोरस्वरनिनादिनः

May mga ulap na parang bundok, may mga ulap na tulad ng kawan ng mga elepante. Ang iba’y wari’y bunton ng nagliliyab na uling, at ang iba nama’y tila pinakamatipuno sa isang pulutong ng isda. Sari-saring anyo, nakapanghihilakbot ang hitsura, at umuugong sa nakatatakot na dagundong ng kulog.

Verse 39

तदा जलधराः सर्वे पूरयन्ति नभः स्थलम् / ततस्ते जलदा घोरा राविणो भास्करात्मजाः / सप्तधा संवृतात्मानस्तमग्निं शमयन्त्युत

Noon, napuno ng lahat ng tagapagdala ng ulap ang lawak ng kalangitan. Pagkaraan, ang mga nakapanghihilakbot na ulap-ulan—umuugong, isinilang mula sa Araw—ay nagtipon sa pitong hanay at tunay na pinawi ang apoy na iyon.

Verse 40

ततस्ते जलदा वर्षं मुञ्चन्तीह महौघवत् / सुघोरमशिवं सर्वं नाशयन्ति च पावकम्

Pagkaraan, ibinuhos ng mga ulap na iyon ang ulan na parang dambuhalang baha. Sa pamamagitan ng lubhang nakapanghihilakbot at di-mapalad na buhos, winasak nila ang lahat—at pati ang apoy ay napawi.

Verse 41

प्रवृष्टे च तदात्यर्थमम्भसा पूर्यते जगत् / अद्भिस्तेजोभिभूतत्वात् तदाग्निः प्रविशत्यपः

At nang magsimula ang napakalakas na buhos, napuno ng tubig ang buong daigdig. Nadaig ng mga tubig, ang prinsipyo ng apoy noon ay pumasok sa tubig—na wari’y ang apoy ay inurong at sinipsip sa pinagmulan nitong sangkap.

Verse 42

नष्टे चाग्नौ वर्षशतैः पयोदाः क्षयसंभवाः / प्लावयन्तो ऽथ भुवनं महाजलपरिस्त्रवैः

At nang mamatay ang apoy, sa loob ng daan-daang taon, ang mga ulap—isinilang sa pagkalusaw (pralaya)—ay lumusong at lumunod sa mga daigdig, binabaha ang lupa ng napakalalaking agos ng tubig.

Verse 43

धाराभिः पूरयन्तीदं चोद्यमानाः स्वयंभुवा / अत्यन्तसलिलौघैश्च वेला इव महोदधिः

Sa pag-uudyok ni Svayambhū, ang Panginoong Sariling-Isinilang, ang mga bugso ng tubig ay pumuno at lumunod sa buong sanlibutang ito—gaya ng dakilang karagatan na sumisiklab lampas sa sariling pampang sa napakalakas na baha.

Verse 44

साद्रिद्वीपा तथा पृथ्वी जलैः संच्छाद्यते शनैः / आदित्यरश्मिभिः पीतं जलमभ्रेषु तिष्ठति / पुनः पतति तद् भूमौ पूर्यन्ते तेन चार्णवाः

Ang daigdig, kasama ang mga bundok at mga pulo, ay unti-unting natatakpan ng tubig. Ang tubig na sinisipsip ng mga sinag ng araw ay nananatili sa mga ulap; saka muling bumabagsak sa lupa, at sa pamamagitan nito’y napupuno muli ang mga karagatan.

Verse 45

ततः समुद्राः स्वां वेलामतिक्रान्तास्तु कृत्स्नशः / पर्वताश्च विलीयन्ते मही चाप्सु निमज्जति

Pagkaraan, ang mga karagatan ay lubusang lumampas sa sariling pampang; ang mga bundok ay nalusaw, at ang mismong lupa ay lumubog sa tubig.

Verse 46

तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे / योगनिन्द्रां समास्थाय शेते देवः प्रजापतिः

Sa nakapanghihilakbot na iisang karagatan na iyon, nang mapuksa na ang lahat ng di-gumagalaw at gumagalaw, ang banal na Panginoon, si Prajāpati, ay pumasok sa yoga-nidrā at nahimlay sa kapahingahan.

Verse 47

चतुर्युगसहस्रान्तं कल्पमाहुर्महर्षयः / वाराहो वर्तते कल्पो यस्य विस्तार ईरितः

Ipinahahayag ng mga dakilang rishi na ang isang Kalpa ay umaabot hanggang sa matapos ang sanlibong ikot ng apat na Yuga. Ang kasalukuyang Kalpa ay ang Varāha Kalpa, na ang malawak na paglalarawan nito ay naipaliwanag na.

Verse 48

असंख्यातास्तथा कल्पा ब्रह्मविष्णुशिवात्मकाः / कथिता हि पुराणेषु मुनिभिः कालचिन्तकैः

Gayundin, ang mga kalpa ay di-mabilang—taglay ang kalikasan nina Brahmā, Viṣṇu, at Śiva; tunay ngang inilarawan ito sa mga Purāṇa ng mga muni na nagmumuni at kumikilala sa Panahon.

Verse 49

सात्त्विकेष्वथ कल्पेषु माहात्म्यमधिकं हरेः / तामसेषु हरस्योक्तं राजसेषु प्रजापतेः

Sa mga kalpang Sāttvika, ang higit na kaluwalhatian ay kay Hari (Viṣṇu). Sa mga kalpang Tāmasa, ipinahahayag na ito’y kay Hara (Śiva). At sa mga kalpang Rājasa, ito’y kay Prajāpati (Brahmā).

Verse 50

यो ऽयं प्रवर्तते कल्पो वाराहः सात्त्विको मतः / अन्ये च सात्त्विकाः कल्पा मम तेषु परिग्रहः

Ang kalpang kasalukuyang umiiral ay tinatawag na Varāha Kalpa at itinuturing na Sāttvika. May iba pang mga kalpang Sāttvika; sa mga iyon, ako’y may natatanging pagtanggap at kaugnayan.

Verse 51

ध्यानं तपस्तथा ज्ञानं लब्ध्वा तेष्वेव योगिनः / आराध्य गिरिशं मां च यान्ति तत् परमं पदम्

Matapos makamtan ang dhyāna (pagmumuni), tapas (pagpapakasakit/asceticism), at tunay na jñāna (kaalaman), at manatiling matatag sa mga ito, ang mga yogin—sa pagsamba kay Girīśa (Śiva) at sa Akin din—ay dumarating sa kataas-taasang tahanan.

Verse 52

सो ऽहं सत्त्वं समास्थाय मायी मायामयीं स्वयम् / एकार्णवे जगत्यस्मिन् योगनिद्रां व्रजामि तु

Ako nga—na nananatili sa gunang sattva—ang may hawak ng Māyā at ako rin ay binubuo ng Māyā; kapag ang sansinukob na ito sa pagkalusaw ay naging iisang karagatan, pumapasok Ako sa yoganidrā, ang banal na pagtulog ng yoga.

Verse 53

मां पश्यन्ति महात्मानः सुप्तं कालं महर्षयः / जनलोके वर्तमानास्तपसा योगचक्षुषा

Nakikita Ako ng mga dakilang kaluluwa, ng mga maharishi, sa panahong natutulog ang karaniwang nilalang; nananahan sa daigdig ng tao, nakikita nila sa pamamagitan ng tapas at ng mata ng yoga.

Verse 54

अहं पुराणपुरुषो भूर्भुवः प्रभवो विभुः / सहस्रचरणः श्रीमान् सहस्रांशुः सहस्रदृक्

Ako ang Sinaunang Kataas-taasang Persona (Purāṇa-Puruṣa)—pinagmulan at lumalaganap sa Bhū at Bhuva; ang pinagmulan, ang Panginoong makapangyarihan sa lahat. Ako ang may sanlibong paa, ang maluwalhati—may sanlibong sinag at sanlibong mata.

Verse 55

मन्त्रो ऽग्निर्ब्राह्मिणा गावः कुशाश्च समिधो ह्यहम् / प्रोक्षणी च श्रुवश्चैव सोमो घृतमथास्म्यहम्

Ako mismo ang banal na mantra; Ako ang apoy ng yajña. Ako ang mga Brāhmaṇa; Ako ang mga baka; Ako ang damong kuśa at ang mga panggatong. Ako ang sisidlang pampandilig at ang sandok; Ako ang Soma, at Ako rin ang ghṛta, ang dalisay na ghee.

Verse 56

संवर्तको महानात्मा पवित्रं परमं यशः / वेदो वेद्यं प्रभुर्गोप्ता गोपतिर्ब्रह्मणो मुखम्

Siya ang Saṃvartaka, ang Dakilang Sarili—ang kadalisayan mismo at ang sukdulang kaluwalhatian. Siya ang Veda at ang dapat makilala sa pamamagitan ng Veda; Siya ang Panginoong makapangyarihan, ang Tagapangalaga, ang Gopati (Panginoon ng mga nilalang at ng mga baka), at ang mismong bibig ni Brahmā.

Verse 57

अनन्तस्तारको योगी गतिर्गतिमतां वरः / हंसः प्राणो ऽथ कपिलो विश्वमूर्तिः सनातनः

Ikaw si Ananta, ang Walang Hanggan; si Tāraka, ang Tagapagligtas; ang Yogin; ang sukdulang Layunin at pinakamainam na kanlungan ng lahat ng naghahangad ng Layunin. Ikaw ang Haṃsa, ang panloob na Sarili na kumikilos sa lahat; ikaw ang Prāṇa, ang hininga ng buhay; ikaw si Kapila; ikaw ang may anyong buong sansinukob—walang hanggan at sinauna.

Verse 58

क्षेत्रज्ञः प्रकृतिः कालो जगद्बीजमथामृतम् / माता पिता महादेवो मत्तो ह्यन्यन्न विद्यते

Ako ang Kṣetrajña, ang Nakaaalam ng Larangan; Ako ang Prakṛti at ang Panahon. Ako ang binhi ng sansinukob at gayon din ang Amṛta, ang walang-kamatayan. Ako ang Ina at ang Ama; Ako si Mahādeva. Bukod sa Akin, wala nang iba.

Verse 59

आदित्यवर्णो भुवनस्य गोप्ता नारायणः पुरुषो योगमूर्तिः / मां पश्यन्ति यतयो योगनिष्ठा ज्ञात्वात्मानममृतत्वं व्रजन्ति

Si Nārāyaṇa—ang Puruṣa na nagniningning na gaya ng araw, tagapangalaga ng mga daigdig, na ang mismong anyo ay Yoga—gaya Ko: Ako’y minamasdan ng mga asceta na matatag sa Yoga. Sa pagkakilala sa Sarili, tinatamo nila ang walang-kamatayan.