
Naimiṣa-kṣetra-prādurbhāva and Jāpyeśvara-māhātmya — Nandī’s Birth, Japa, and Consecration
Ipinagpapatuloy ng kabanatang ito ang aral na nakasentro sa mga tīrtha sa Uttara-bhāga at itinatanghal ang Naimiṣa bilang pinakamakapagpapadalisay na banal na pook na minamahal ni Mahādeva. Ang mga rishi—na inaalala ang kanilang sinaunang ugnayan kay Brahmā—ay humahanap ng paraan upang masilayan si Īśāna; iniuutos ni Brahmā ang walang kapintasang sattra na isang libong buwan at tinutukoy ang lupang itinadhana sa pamamagitan ng manomaya cakra, na ang napudpod na gilid (nemi) ang pinagmulan ng pangalang Naimiṣa. Inilalarawan ang Naimiṣa bilang kosmikong pook-tipunan ng Siddha, Cāraṇa, Yakṣa, at Gandharva, kung saan ang tapas at yajña ay nagbibigay ng biyaya; isang gawa lamang ay nakalilinis ng kasalanan ng pitong kapanganakan, at minsang itinuro ni Vāyu roon ang Brahmāṇḍa Purāṇa. Pagkaraan, lumilipat ang salaysay sa Jāpyeśvara at sa pinagmulan ni Nandī: sa matinding austeridad ni Śilāda ay nagkamit siya ng anak na hindi isinilang sa sinapupunan; si Nandī naman ay nagsagawa ng japa ng Rudra-mantra sa papataas na mga koṭi, paulit-ulit na tumatanggap ng darśana at mga kaloob ni Śiva. Ipinagbawal ni Śiva ang karagdagang japa, itinalaga si Nandīśvara sa pamamagitan ng abhiṣeka, ipinagkaloob ang kaalaman at walang humpay na paglapit hanggang sa pralaya, at inayos ang pag-aasawa ni Nandī. Nagtatapos ang kabanata sa pagpapatibay sa kapangyarihang nagliligtas ng Jāpyeśvara: ang mamatay doon ay itinataas sa daigdig ni Rudra, at inihahanda ang susunod na mga turo tungkol sa tīrtha sa parehong diwang pangkaligtasan.
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे चत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच इदं त्रैलोक्यविख्यातं तीर्थं नैमिशमुत्तमम् / महादेवप्रियकरं महापातकनाशनम्
Kaya, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Ṣaṭsāhasrī Saṃhitā sa huling bahagi, nagsisimula ang ika-apatnapu’t isang kabanata. Wika ni Sūta: “Ang pinakadakilang tīrtha na Naimiṣa na ito ay tanyag sa tatlong daigdig; kalugud-lugod kay Mahādeva at pumupuksa maging ng mahāpātaka, ang pinakamabibigat na kasalanan.”
Verse 2
महादेवं दिदृक्षूणामृषीणणां परमेष्ठिनाम् / ब्रहामणा निर्मितं स्थानं तपस्तप्तुं द्विजोत्तमाः
Para sa mga pinakadakilang rishi na nagnanais masilayan si Mahādeva, ang mga pangunahing Brāhmaṇa na dalawang-ulit na isinilang ay lumikha ng isang banal na pook upang isagawa ang mga pag-aayuno at tapa.
Verse 3
मरीचयो ऽत्रयो विप्रा वसिष्ठाः क्रतवस्तथा / भृगवो ऽङ्गिरसः पूर्वा ब्रह्माणं कमलोद्भवम्
Ang mga kagalang-galang na rishi—sina Marīci, Atri, Vasiṣṭha at Kratu, gayundin ang sinaunang Bhṛgu at Aṅgirasa—ay pawang lumitaw sa pasimula kaugnay ni Brahmā, ang Isinilang sa Loto.
Verse 4
समेत्य सर्ववरदं चतुर्मूर्ति चतुर्मुखम् / पृच्छन्ति प्रणिपत्यैनं विश्वकर्माणमच्युतम्
Nagtipon sila at lumapit kay Viśvakarmā—ang tagapagkaloob ng lahat ng biyaya—na may apat na anyo at apat na mukha. Yumukod at nagpatirapa sila sa Kanya, ang di-nabibigo, at magalang na nagtanong sa banal na arkitekto.
Verse 5
षट्कुलीया ऊचुः भगवन् देवमीशानं भर्गमेकं कपर्दिनम् / केनोपायेन पश्यामो ब्रूहि देवनमस्कृतम्
Wika ng mga pantas na Ṣaṭkulīya: “O Bhagavān, ipahayag mo—sa anong paraan namin masisilayan ang banal na Īśāna, ang nag-iisang nagniningning na Bharga, si Kapardin na Panginoong may buhol-buhol na buhok, na sinasamba maging ng mga diyos?”
Verse 6
ब्रह्मोवाच सत्रं सहस्रमासध्वं वाङ्मनोदोषवर्जिताः / देशं च वः प्रवक्ष्यामि यस्मिन् देशे चरिष्यथ
Wika ni Brahmā: “Isagawa ninyo ang sattra-yajña sa loob ng isang libong buwan, na walang dungis sa salita at isipan. At sasabihin ko rin sa inyo ang pook—ang lupang inyong titirhan at pagdarausan ng inyong panata.”
Verse 7
उक्त्वा मनोमयं चक्रं स सृष्ट्वा तानुवाच ह / क्षिप्तमेतन्मया चक्रमनुव्रजत मा चिरम् / यत्रास्य नेमिः शीर्येत स देशः पुरुषर्षभाः
Pagkasabi nito, nilikha niya ang isang cakra na hinubog ng isipan (manomaya) at sinabi sa kanila: “Inihagis ko na ang cakrang ito—sundan ninyo agad, huwag magtagal. Saanman mapudpod o mabasag ang gilid (nemi) nito, doon ang lupang dapat hanapin, O pinakamainam sa mga tao.”
Verse 8
ततो मुमोच तच्चक्रं ते च तत्समनुव्रजन् / तस्य वै व्रजतः क्षिप्रं यत्र नेमिरशीर्यत / नैमिसं तत्स्मृतं नाम्ना पुण्यं सर्वत्र पूजितम्
Pagkatapos ay pinakawalan niya ang cakra, at sila’y sumunod dito. Sa mabilis nitong paglakad, ang pook na pinagkapudpodan ng gilid (nemi) ay naalaala sa pangalang Naimiṣa—isang mapalad at banal na pook na iginagalang sa lahat ng dako.
Verse 9
सिद्धचारणसंकीर्णं यक्षगन्धर्वसेवितम् / स्थानं भगवतः शंभोरेतन्नैमिशमुत्तमम्
Punô roon ng mga Siddha at Cāraṇa, at pinaglilingkuran ng mga Yakṣa at Gandharva. Ang dakilang Naimiṣa na ito ang banal na tahanan ni Bhagavān Śaṃbhu (Śiva).
Verse 10
अत्र देवाः सगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः / तपस्तप्त्वा पुरा देवा लेभिरे प्रवरान् वरान्
Dito noong unang panahon, ang mga Deva—kasama ang mga Gandharva, Yakṣa, Nāga, at Rākṣasa—ay nagsagawa ng mahigpit na tapas (pagpapakabanal). Sa bisa ng tapas na iyon, nakamtan ng mga diyos ang mga dakilang biyaya.
Verse 11
इमं देशं समाश्रित्य षट्कुलीयाः समाहिताः / सत्रेणाराध्य देवेशं दृष्टवन्तो महेश्वरम्
Sa pag-asa sa lupang ito, ang mga pantas mula sa anim na angkan ay nagtipon nang may malalim na pagninilay. Sa pamamagitan ng satra (mahabang handog-yajña), sinamba nila ang Devesa, Panginoon ng mga diyos, at sa gayon ay nasilayan nila si Mahādeva (Śiva).
Verse 12
अत्र दानं तपस्तप्तं स्नानं जप्यादिकं च यत् / एकैकं पावयेत् पापं सप्तजन्मकृतं द्विजाः
Dito, O mga dwija, ang bawat iisang gawa—pagbibigay-dāna, wastong pagtapásya, pagligo sa paglilinis, at mga gawi gaya ng japa—ay nakapaglilinis ng kasalanang naipon sa pitong kapanganakan.
Verse 13
अत्र पूर्वं स भगवानृषीणां सत्रमासताम् / प्रोवाच वायुर्ब्रह्माण्डं पुराणं ब्रह्मभाषितम्
Dito noong unang panahon, habang ang mga rishi ay nakaupo sa sattra na handog-yajña, ipinaliwanag ng kagalang-galang na Vāyu sa kanila ang Brahmāṇḍa Purāṇa—na unang winika ni Brahmā.
Verse 14
अत्र देवो महादेवो रुद्राण्या किल विश्वकृत् / रमते ऽध्यापि भगवान् प्रमथैः परिवारितः
Dito nga, si Mahādeva—ang lumikha ng daigdig—ay nagagalak pa rin kasama si Rudrāṇī; ang Mapalad na Panginoon ay nananatili hanggang ngayon, napalilibutan ng mga Pramatha.
Verse 15
अत्र प्राणान् परित्यज्य नियमेन द्विजातयः / ब्रह्मलोकं गमिष्यन्ति यत्र गत्वा न जायते
Dito, ang mga dwija, sa pagbitaw ng hininga-buhay ayon sa niyama (itinakdang disiplina), ay tutungo sa Brahmaloka; pagdating doon, wala nang muling kapanganakan.
Verse 16
अन्यच्च तीर्थप्रवरं जाप्येश्वरमितिश्रुतम् / जजाप रुद्रमनिशं यत्र नन्दी महागणः
At may isa pang pinakadakilang tīrtha, na ayon sa tradisyon ay tinatawag na Jāpyeśvara. Doon, si Nandī—ang dakilang kasama ni Śiva—ay walang tigil na nagja-japa para kay Rudra.
Verse 17
प्रीतस्तस्य महादेवो देव्या सह पिनाकधृक् / ददावात्मसमानत्वं मृत्युवञ्चनमेव च
Nalugod sa kanya, si Mahādeva—ang may hawak ng Pināka—kasama ang Diyosa, ay nagkaloob ng kalagayang kapantay ng sariling banal na kalikasan, at ng kapangyarihang malampasan at dayain ang kamatayan.
Verse 18
अभूदृषिः स धर्मात्मा शिलादो नाम धर्मवित् / आराधयन्महादेवं पुत्रार्थं वृषभध्वजम्
May isang rishi na may pusong matuwid, si Śilāda ang pangalan, na batid ang dharma; sinamba niya si Mahādeva, ang Panginoong may bandilang Toro, na nagnanais ng isang anak.
Verse 19
तस्य वर्षसहस्रान्ते तप्यमानस्य विश्वकृत् / शर्वः सोमो गणवृतो वरदो ऽस्मीत्यभाषत
Nang matapos ang isang libong taon ng kanyang pag-aayuno at tapas, habang siya’y nananatiling nakatuon sa pagsasadhana, si Śarva—Soma, ang lumikha ng daigdig, na napalilibutan ng mga gaṇa—ay nagsalita: “Ako ang tagapagkaloob ng biyaya.”
Verse 20
स वव्रे वरमीशानं वरेण्यं गिरिजापतिम् / अयोनिजं मृत्युहीनं देहि पुत्रं त्वया समम्
Hiniling niya bilang biyaya si Īśāna, ang pinakadakila at karapat-dapat, ang asawa ni Girijā, at nanalangin: “Ibigay Mo sa akin ang isang anak na hindi isinilang sa sinapupunan, walang kamatayan, at kapantay Mo.”
Verse 21
तथास्त्वित्याह भगवान् देव्या सह महेश्वरः / पश्यतस्तस्य विप्रर्षेरन्तर्धानं गतो हरः
“Mangyari nawa,” wika ng Mapalad na si Maheśvara, kasama ang Diyosa. At habang nakatingin ang brahmin na rishi, si Hara ay naglaho sa paningin.
Verse 22
ततो यियक्षुः स्वां भूमिं शिलादो धर्मवित्तमः / चकर्ष लाङ्गलेनोर्वों भित्त्वादृश्यत शोभनः
Pagkaraan, si Śilāda—pinakamataas sa mga nakaaalam ng dharma—na nagnanais italaga ang sariling lupain para sa handog na yajña, ay nag-araro ng lupa; nang mabiyak ang lupa, isang maringal na banal na nilalang ang nahayag.
Verse 23
संवर्तकानलप्रख्यः कुमारः प्रहसन्निव / रूपलावण्यसंपन्नस्तेजसा भासयन् दिशः
Ang banal na Kabataan ay lumitaw na wari’y apoy ng pagkalusaw ng sansinukob, ngunit tila marahang nakangiti; ganap sa anyo at kagandahan, at sa kanyang tejas ay pinagliwanag ang lahat ng dako.
Verse 24
कुमारतुल्यो ऽप्रतिमो मेघगम्भीरया गिरा / शिलादं तात तातेति प्राह नन्दी पुनः पुनः
Si Nandī—walang kapantay at tulad ng isang maningning na batang lalaki—ay nagsalita sa tinig na lalim na gaya ng kulog sa ulap, paulit-ulit na tinawag si Śilāda: “Ama, mahal kong ama!”
Verse 25
तं दृष्ट्वा नन्दनं जातं शिलादः परिषस्वजे / मुनिभ्यो दर्शयामास ये तदाश्रमवासिनः
Nang makita ni Śilāda na isinilang ang minamahal niyang anak na si Nandana, niyakap niya ito. Pagkaraan, ipinakita niya ang bata sa mga pantas na naninirahan sa ermitanyong iyon.
Verse 26
जातकर्मादिकाः सर्वाः क्रियास्तस्य चकार ह / उपनीय यथाशास्त्रं वेदमध्यापयत् सुतम्
Isinagawa niya para sa bata ang lahat ng itinakdang ritwal, simula sa jātakarma. Pagkaraan, ayon sa śāstra, isinagawa niya ang upanayana at ipinapag-aral sa anak ang Veda.
Verse 27
अधीतवेदो भगवान् नन्दी मतिमनुत्तमाम् / चक्रे महेश्वरं द्रष्टुं जेष्ये मृत्युमिति प्रभुम्
Si Nandī, ang pinagpala at bihasa sa mga Veda, ay nagpasya nang walang kapantay: “Masasaksihan ko ang Panginoong Mahēśvara; madadaig ko ang Kamatayan,” at itinuon ang isip sa Kataas-taasang Panginoon.
Verse 28
स गत्वा सरितं पुण्यामेकाग्रश्रद्धयान्वितः / जजाप रुद्रमनिशं महेशासक्तमानसः
Pagdating niya sa isang banal na ilog, taglay ang pananampalatayang nakatuon sa iisa, walang tigil niyang inusal ang Rudra-mantra, at ang isip ay lubos na nakalapat kay Maheśa (Śiva).
Verse 29
तस्य कोट्यां तु पूर्णायां शङ्करो भक्तवत्सलः / आगत्य साम्बः सगणो वरदो ऽस्मीत्युवाच ह
Nang matapos ang isang koṭi, si Śaṅkara—mapagmahal sa mga deboto—ay dumating doon bilang Sāmba, kasama ang kanyang mga gaṇa, at nagsabi: “Ako ang tagapagkaloob ng mga biyaya.”
Verse 30
स वव्रे पुनरेवाहं जपेयं कोटिमीश्वरम् / तावदायुर्महादेव देहीति वरमीश्वर
Pagkaraan, muli kong pinili ang biyayang ito: “Nawa’y maulit ko ang Panginoon sa japa nang isang koṭi. O Mahādeva, ipagkaloob mo sa akin ang buhay na sapat hanggang matapos ang japa,”—gayon ko hiniling, O Panginoon.
Verse 31
एवमस्त्विति संप्रोच्य देवो ऽप्यन्तरधीयत / जजाप कोटिं भगवान् भूयस्तद्गतमानसः
Sa pagsasabing, “Mangyari nawa,” ang Diyos ay naglaho sa paningin. Pagkaraan, ang pinagpala ay muling nagsagawa ng japa nang isang koṭi, na ang isip ay lubos na nakalubog sa mismong Panginoon na iyon.
Verse 32
द्वितीयायां च कोट्यां वै संपूर्णायां वृषध्वजः / आगत्य वरदो ऽस्मीति प्राह भूतगणैर्वृतः
Nang ganap na ang ikalawang koṭi, dumating si Vṛṣadhvaja (Śiva, na may bandilang may toro), napalilibutan ng mga pangkat ng bhūta, at nagpahayag: “Narito na Ako—humiling, sapagkat Ako ang tagapagkaloob ng biyaya.”
Verse 33
तृतीयां जप्तुमिच्छामि कोटिं भूयो ऽपि शङ्कर / तथास्त्वित्याह विश्वात्मा देवो ऽप्यन्तरधीयत
“O Śaṅkara, nais kong ulitin ang ikatlong pagbigkas—isa pang koṭi pa.” Sumagot ang Panginoon na Siya ang Sarili ng sansinukob: “Mangyari nawa,” at ang Diyos ay naglaho sa paningin.
Verse 34
कोटित्रये ऽथ संपूर्णे देवः प्रीतमना भृशम् / आगत्य वरदो ऽस्मीति प्राह भूतगणैर्वृतः
Nang ganap na ang tatlong koṭi, ang Diyos ay lubhang nalugod sa puso; dumating Siya na napalilibutan ng mga pangkat ng mga nilalang at nagsabi: “Ako ang tagapagkaloob ng biyaya.”
Verse 35
जपेयं कोटिमन्यां वै भूयो ऽपि तव तेजसा / इत्युक्ते भगवानाह न जप्तव्यं त्वया पुनः
“Sa bisa ng iyong banal na tejas, kaya ko pang mag-japa ng isa pang koṭi.” Nang masabi ito, sumagot ang Mapalad na Panginoon: “Huwag ka nang mag-japa muli.”
Verse 36
अमरो जरया त्यक्तो मम पार्श्वगतः सदा / महागणपतिर्देव्याः पुत्रो भव महेश्वरः
“May isang walang-kamatayan, itinakwil ng katandaan, na laging nasa aking tabi. O Maheśvara, gawin mo siyang Dakilang Gaṇapati—ang anak ng Devī.”
Verse 37
योगीश्वरो योगनेता गणानामीश्वरेश्वरः / सर्वलोकाधिपः श्रीमान् सर्वज्ञो मद्बलान्वितः
Siya ang Panginoon ng mga yogin, ang tagapamatnubay ng Yoga, ang Hari sa mga gaṇa, ang Kataas-taasan sa mga namumuno; ang mapalad na Panginoon ng lahat ng daigdig—ang Ganap na Nakaaalam, at pinagkalooban ng kapangyarihang sa huli’y Akin.
Verse 38
ज्ञानं तन्मामकं दिव्यं हस्तामलकवत् तव / आभूतसंप्लवस्थायी ततो यास्यसि मत्पदम्
Ang banal na kaalamang Akin ay magiging malinaw sa iyo na parang bungang nasa palad. Mananatili itong kasama mo hanggang sa pagkalusaw ng mga nilalang, at pagkaraan ay aakay sa iyo tungo sa Aking kalagayan (ang kataas-taasang tahanan).
Verse 39
एतदुक्त्वा महादेवो गणानाहूय शङ्करः / अभिषेकेण युक्तेन नन्दीश्वरमयोजयत्
Pagkasabi nito, si Mahādeva—Śaṅkara—ay tumawag sa mga gaṇa at, sa wastong ritwal ng abhiṣeka, ay itinalaga si Nandīśvara.
Verse 40
उद्वाहयामास च तं स्वयमेव पिनाकधृक् / मरुतां च शुभां कन्यां सुयशेति च विश्रुताम्
Si Pinākadhṛk (Śiva, ang may hawak ng busog na Pināka) mismo ang nag-ayos ng kasal para sa kanya, at ipinag-asawa sa kanya ang mapalad na dalaga ng mga Marut, na tanyag sa pangalang Suyāśā.
Verse 41
एतज्जप्येश्वरं स्थानं देवदेवस्य शूलिनः / यत्र तत्र मृतो मर्त्यो रुद्रलोके महीयते
Ito ang banal na luklukan ni Jāpyeśvara—Śūlin, ang Diyos ng mga diyos. Saan man mamatay dito ang isang mortal, siya’y pinararangalan at itinataas sa daigdig ni Rudra.
Brahmā casts a mind-made cakra and instructs the sages to follow it; the place where its rim (nemi) breaks/wears away becomes the chosen land, remembered as Naimiṣa—linking sacred geography to a mythic etymology.
Brahmā prescribes a thousand-month sattra-sacrifice performed with faultless speech and mind; the narrative also emphasizes tapas, japa, and disciplined niyama as direct means to Śiva-darśana.
The chapter states that single acts—dāna (charity), tapas properly undertaken, bathing, and japa—purify sins accumulated across seven births, portraying the tīrtha as exceptionally potent.
Nandī performs sustained Rudra-mantra japa in successive koṭis with one-pointed faith; Śiva appears repeatedly as boon-giver, ultimately halting further japa and granting consecration, knowledge, and enduring proximity until dissolution.
The text concludes that any mortal who dies there is honored and exalted in Rudra’s world (Rudraloka), marking the site as a powerful locus of Shaiva soteriology.