Adhyaya 4

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे तृतीयो ऽध्यायः सूत उवाच श्रुत्वाऽश्रमविधिं कृत्सनमृषयो हृष्टमानसाः / नमस्कृत्य हृषीकेशं पुनर्वचनमब्रुवन्

Sa gayon nagwakas ang ikatlong kabanata sa Unang Bahagi ng Śrī Kūrma Purāṇa, sa Ṣaṭsāhasrī Saṃhitā. Sabi ni Sūta: Nang marinig nang buo ang tuntunin ng mga āśrama, ang mga pantas ay nagalak sa puso, yumukod kay Hṛṣīkeśa, at muling nagsalita.

Verse 2

मुनय ऊचुः भाषितं भवता सर्वं चातुराश्रम्यमुत्तमम् / इदानीं श्रोतुमिच्छामो यथा संभवते जगत्

Wika ng mga pantas: “Naipaliwanag mo nang ganap ang dakilang aral ng apat na āśrama. Ngayon ay nais naming marinig kung paano nagkakaroon ng sansinukob.”

Verse 3

कुतः सर्वमिदं जातं कस्मिंश्च लयमेष्यति / नियन्ता कश्च सर्वेषां वदस्व पुरुषोत्तम

“Saan nagmula ang lahat ng ito, at sa ano ito sa huli maglalaho? Sino ang tagapamahala ng lahat? Ipagpaliwanag mo, O Puruṣottama (Kataas-taasang Persona).”

Verse 4

श्रुत्वा नारायणो वाक्यमृषीणां कूर्मरूपधृक् / प्राह गम्भीरया वाचा भूतानां प्रभवाप्ययौ

Nang marinig ang mga salita ng mga rishi, si Nārāyaṇa—na nag-anyong Pagong (Kūrma)—ay nagsalita sa malalim na tinig tungkol sa paglitaw at pagkalusaw ng lahat ng nilalang.

Verse 5

श्रीकूर्म उवाच महेश्वरः परो ऽव्यक्तश्चतुर्व्यूहः सनातनः / अनन्तश्चाप्रमेयश्च नियन्ता विश्वतोमुखः

Wika ni Śrī Kūrma: “Si Mahēśvara ang Kataas-taasan—di-nahahayag (avyakta), walang hanggan at walang simula, na nahahayag bilang apat na banal na paglalang (catur-vyūha); walang wakas at di-masusukat, ang Panloob na Tagapamahala, na nakaharap sa lahat ng dako (naroroon sa lahat).”

Verse 6

अव्यक्तं कारणं यत्तन्नित्यं सदसदात्मकम् / प्रधानं प्रकृतिश्चेति यदाहुस्तत्त्वचिन्तकाः

Ang di-nahahayag na prinsipyong yaon, na sinasabing ugat na sanhi—walang hanggan at may likas na kapwa pag-iral at di-pag-iral—ay tinatawag ng mga nagmumuni sa tattva na Pradhāna o Prakṛti.

Verse 7

गन्धवर्णरसैर्हेनं शब्दस्पर्शविवर्जितम् / अजरं ध्रुवमक्षय्यं नित्यं स्वात्मन्यवस्थितम्

Siya’y napagkikilala sa halimuyak, kulay, at lasa, ngunit walang tunog at walang haplos; di-isinilang at di-tumatanda, matatag at di-nasisira—walang hanggan, nananatili sa Kanyang sariling Sarili.

Verse 8

जगद्योनिर्महाभूतं परं ब्रह्म सनातनम् / विग्रहः सर्वभूतानामात्मनाधिष्ठितं महत्

Ang walang hanggang Kataas-taasang Brahman ang sinapupunan ng sanlibutan—ang Dakilang Pag-iral. Siya ang anyong saligan ng lahat ng nilalang, ang malawak na Katotohanang itinatatag at inaalalayan ng Sariling Ātman sa loob.

Verse 9

अनाद्यन्तमजं सूक्ष्मं त्रिगुणं प्रभवाप्ययम् / असांप्रतमविज्ञेयं ब्रह्माग्रे समवर्तत

Ang Brahman na walang pasimula at walang wakas, hindi isinilang, napakapino, binubuo ng tatlong guṇa, at siyang pinagmumulan at pagkalusaw ng lahat—sa kasalukuyan ay lampas sa pagdama at di-maaarok—ay umiiral na sa pinakasimula, bago pa sumibol si Brahmā (ang lumikha).

Verse 10

गुणसाम्ये तदा तस्मिन् पुरुषे चात्मनि स्थिते / प्राकृतः प्रलयो ज्ञेयो यावद् विश्वसमुद्भवः

Kapag ang mga guṇa ay nagbabalik sa pagkakapantay, at ang Puruṣa—ang Sarili (Ātman)—ay nananatiling matatag sa sarili nito, ang kalagayang iyon ay dapat makilala bilang Prākṛta Pralaya (pagkalusaw sa Prakṛti), na tumatagal hanggang muling sumibol ang sansinukob.

Verse 11

ब्राह्मी रात्रिरियं प्रोक्ता अहः सृष्टिरुदाहृता / अहर्न विद्यते तस्य न रात्रिर्ह्युपचारतः

Ito ang ipinahahayag na ‘gabi’ ni Brahmā, at ang panahon ng pagpapakita ay tinatawag na kanyang ‘araw’. Ngunit para sa Kataas-taasang Katotohanan, sa tunay na diwa ay walang araw at walang gabi—mga katawagang pangkaraniwan lamang ito.

Verse 12

निशान्ते प्रतिबुद्धो ऽसौ जगदादिरनादिमान् / सर्वभूतमयो ऽव्यक्तो ह्यन्तर्यामीश्वरः परः

Sa dulo ng gabi, Siya’y nagigising—ang sinaunang pinagmulan ng sansinukob, walang pasimula. Siya ang diwa ng lahat ng nilalang, di-nahahayag, at tunay na ang Kataas-taasang Panginoon, ang Īśvara na nananahan sa loob bilang Antaryāmin (Panloob na Tagapamahala).

Verse 13

प्रकृतिं पुरुषं चैव प्रविश्याशु महेश्वरः / क्षोभयामास योगेन परेण परमेश्वरः

Ang Mahēśvara—ang Kataas-taasang Tagapamahala—ay mabilis na pumasok sa Prakṛti (unang Kalikasan) at sa Puruṣa (prinsipyong kamalayan), at sa pamamagitan ng Kanyang dakilang Yoga ay ginising at ginanyak ang dalawa tungo sa pagkilos.

Verse 14

यथा मदो नरस्त्रीणां यथा वा माधवो ऽनिलः / अनुप्रविष्टः क्षोभाय तथासौ योगमूर्तिमान्

Gaya ng pagkalasing na gumugulo sa lalaki at babae, at gaya ng simoy ng tagsibol na Mādhava na pumapasok at nagpapakilos sa lahat, gayon din Siya—na ang anyo ay mismong Yoga—pagpasok sa kalooban ay nagiging sanhi ng pagyanig ng loob ng mga may katawan.

Verse 15

स एव क्षोभको विप्राः क्षोभ्यश्च परमेश्वरः / स संकोचविकासाभ्यां प्रधानत्वे ऽपि च स्थितः

O mga Brahmana, Siya ring Kataas-taasang Panginoon ang siyang nagpapakilos at siya rin ang pinakikilos; at bagaman nananatili bilang Pradhāna (likas na pinagmulan), Siya’y nakatatag sa pamamagitan ng pag-urong at paglawak.

Verse 16

प्रधानात् क्षोभ्यमाणाच्च तथा पुंसः पुरातनात् / प्रादुरासीन्महद् बीजं प्रधानपुरुषात्मकम्

Mula sa Pradhāna (likas na pinagmulan) na nayayanig, at mula sa sinaunang Puruṣa (unang Kamalayan), nahayag ang dakilang binhi—ang Mahat—na may likas na katangian ng kapwa Pradhāna at Puruṣa.

Verse 17

महानात्मा मतिर्ब्रह्मा प्रबुद्धिः ख्यातिरीश्वरः / प्रज्ञाधृतिः स्मृतिः संविदेतस्मादिति तत् स्मृतम्

Siya’y tinatawag na Dakilang Sarili; Siya ang Isip at Brahman; Siya ang Pagkamulat, ang Katanyagan, at ang Panginoon. Siya ang Karunungan, Katatagan, Alaala, at Kamalayan—kaya Siya’y inaalala at binibigkas sa mga pangalang ito.

Verse 18

वैकारिकस्तैजसश्च भूतादिश्चैव तामसः / त्रिविधो ऽयमहङ्कारो महतः संबभूव ह

Mula sa Mahat (kosmikong talino) sumibol ang tatluhang Ahaṅkāra (prinsipyo ng pagkamakasarili): ang sāttvika na tinatawag na Vaikārika, ang rājasa na tinatawag na Taijasa, at ang tāmasa na kilala bilang Bhūtādi.

Verse 19

अहङ्कारो ऽबिमानश्च कर्ता मन्ता च स स्मृतः / आत्मा च पुद्गलो जीवो यतः सर्वाः प्रवृत्तयः

Ang ahaṅkāra (damdaming “ako”) at abhimāna (pag-aangking “akin”) ay inaalala bilang prinsipyong nag-aakalang siya ang gumagawa at nag-iisip. Tinatawag din itong Ātman, pudgala (tao), at jīva (buhay na nilalang), na pinagmumulan ng lahat ng pagkilos at gawain.

Verse 20

पञ्चभूतान्यहङ्कारात् तन्मात्राणि च जज्ञिरे / इन्द्रियाणि तथा देवाः सर्वं तस्यात्मजं जगत्

Mula sa ahaṅkāra ay sumibol ang limang dakilang elemento at ang mga tanmātra (maseselang diwa); gayundin ang mga pandama at ang mga deva. Tunay, ang buong sanlibutan ay isinilang na parang supling nito.

Verse 21

मनस्त्वव्यक्तजं प्रोक्तं विकारः प्रथमः स्मृतः / येनासौ जायते कर्ता भूतादींश्चानुपश्यति

Ang manas (isip) ay sinasabing nagmumula sa Avyakta (Di-nahahayag) at inaalala bilang unang pagbabago. Sa pamamagitan nito, ang jīva na nasa katawan ay napagkakamalang kartā (tagagawa) at nakikilala ang mga elemento at iba pang nilikhang prinsipyo.

Verse 22

वैकारिकादहङ्कारात् सर्गो वैकारिको ऽभवत् / तैजसानीन्द्रियाणि स्युर्देवा वैकारिका दश

Mula sa ahaṅkāra na vaikārika (sāttvika) ay lumitaw ang paglikhang sāttvika. Mula sa aspektong taijasa (rājasa) ay sumibol ang mga pandama; at ang sampung deva na namamahala sa mga ito ay sinasabing vaikārika (sāttvika).

Verse 23

एकादशं मनस्तत्र स्वगुणेनोभयात्मकम् / भूततन्मात्रसर्गो ऽयं भूतादेरभवन् प्रजाः

Doon, bilang ikalabing-isang prinsipyo, lumitaw ang manas—sa sariling katangian nito, ito’y may dalawang anyo. Ito ang pagdaloy ng tanmātra at ng mga bhūta; at mula sa bhūtādi, ang unang pinagmulan ng mga elemento, sumilang ang mga prajā (mga nilalang).

Verse 24

भूतादिस्तु विकुर्वाणः शब्दमात्रं ससर्ज ह / आकाशं शुषिरं तस्मादुत्पन्नं शब्दलक्षणम्

Si Bhūtādi (ang tamasikong prinsipyo ng ahaṅkāra), sa pag-anyo, ay lumikha ng tanging banayad na diwa ng tunog. Mula roon sumilang ang ākāśa (kalawakan/espasyo), hungkag at laganap, na ang katangian ay tunog.

Verse 25

आकाशस्तु विकुर्वाणः स्पर्शमात्रं ससर्ज ह / वायुरुत्पद्यते तस्मात् तस्य स्पर्शो गुणो मतः

Ang ākāśa, sa pag-anyo, ay lumilikha ng tanging banayad na prinsipyo ng haplos. Mula rito sumisibol ang vāyu (hangin), at ang haplos ang itinuturing na katangian nito.

Verse 26

वायुश्चापि विकुर्वाणो रूपमात्रं ससर्ज ह / ज्योतिरुत्पद्यते वायोस्तद्रूपगुणमुच्यते

Ang vāyu rin, sa pag-anyo, ay nagluwal ng tanging tanmātra ng anyo (hugis/liwanag). Mula sa vāyu nalilikha ang jyotis/tejas (apoy/liwanag), at ang anyo ang sinasabing katangian nito.

Verse 27

ज्योतिश्चापि विकुर्वाणं रसमात्रं ससर्ज ह / संभवन्ति ततो ऽम्भांसि रसाधाराणि तानि तु

Ang jyotis/tejas (liwanag/apoy), sa pag-anyo, ay lumikha ng tanging banayad na diwa ng lasa (rasa). Mula rito sumibol ang āpas (mga tubig), na ang saligan ay lasa.

Verse 28

आपश्चापि विकुर्वन्त्यो गन्धमात्रं ससर्जिरे / संघातो जायते तस्मात् तस्य गन्धो गुणो मतः

Ang mga tubig din, sa pag-anyo, ay nagluwal ng tanging banayad na diwa ng amoy. Mula rito sumisilang ang pagkasiksik o pagkabuo bilang matigas na anyo; kaya ang amoy ang itinuturing na katangian nito.

Verse 29

आकाशं शब्दमात्रं यत् स्पर्शमात्रं समावृणोत् / द्विगुणस्तु ततो वायुः शब्दस्पर्शात्मको ऽभवत्

Ang Ākāśa (eter), na ang tanging katangiang nadarama ay tunog, ay napatungan ng katangiang haplos; mula roon sumibol ang Vāyu (hangin) bilang elementong may dalawang katangian—tunog at haplos.

Verse 30

रूपं तथैवाविशतः शब्दस्पर्शौ गुणावुभौ / त्रिगुणः स्यात् ततो वह्निः स शब्दस्पर्शरूपवान्

Pagkaraan, pumasok din ang anyo (rūpa), kasama ng dalawang katangian—tunog at haplos. Kaya naging tatluhan ang katangian; mula roon sumilang ang Vahni (apoy), na may tunog, haplos, at anyo.

Verse 31

शब्द स्पर्शश्च रूपं च रसमात्रं समाविशन् / तस्माच्चतुर्गुणा आपो विज्ञेयास्तु रसात्मिकाः

Sa pagpasok at pag-iisa ng tunog, haplos, anyo, at ang tanmātra ng lasa (rasa), mula roon lumitaw ang Āpas (tubig), na dapat maunawaang may apat na katangian at ang lasa ang kanyang diwa.

Verse 32

शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धं समाविशन् / तसमात् पञ्चगुणा भूमिः स्थूला भूतेषु शब्द्यते

Kapag ang tunog, haplos, anyo, lasa, at amoy ay pumasok at nagsanib, kaya ang Bhūmi (lupa), na may limang katangian, ay tinatawag na pinakamasiksik sa mga elemento.

Verse 33

शान्ता घोराश्च मूढाश्च विशेषास्तेन ते स्मृताः / परस्परानुप्रवेशाद् धारयन्ति परस्परम्

Kaya sila’y inaalala bilang magkakaibang anyo—mapayapa, mabagsik, at naliligaw; at dahil sa pagpasok ng isa sa isa, sila’y nagtataguyod sa isa’t isa.

Verse 34

एते सप्त महात्मानो ह्यन्योन्यस्य समाश्रयात् / नाशक्नुवन् प्रजाः स्त्रष्टुमसमागम्य कृत्स्नशः

Ang pitong dakilang kaluluwa ay umaasa sa isa’t isa; hangga’t hindi pa sila ganap na nagkakatipon sa lubos na pagkakaisa, hindi nila magawang lumikha ng mga nilalang.

Verse 35

पुरुषाधिष्ठितात्वाच्च अव्यक्तानुग्रहेण च / महादादयो विशेषान्ता ह्मण्डमुत्पादयन्ति ते

Sapagkat sila’y pinamumunuan ng Puruṣa (Kataas-taasang Persona) at sa biyayang nagpapakilos ng Avyakta/Prakṛti (Di-nahahayag), ang mga simulain mula Mahat hanggang sa mga viśeṣa ay magkakasamang nagluwal ng kosmikong itlog, ang Brahmāṇḍa.

Verse 36

एककालसमुत्पन्नं जलबुद्बुदवच्च तत् / विशेषेभ्यो ऽण्डमभवद् बृहत् तदुदकेशयम्

Ito’y sumibol nang sabay-sabay sa iisang sandali, gaya ng bula sa ibabaw ng tubig; mula sa mga viśeṣa ay nabuo ang napakalawak na Kosmikong Itlog, at ang dakilang Itlog na iyon ay nakahimlay sa mga tubig.

Verse 37

तस्मिन् कार्यस्य करणं संसिद्धिः परमेष्ठिनः / प्राकृते ऽण्डे विवृत्तः स क्षेत्रज्ञो ब्रह्मसंज्ञितः

Sa loob ng Itlog na iyon, lumitaw ang mga kasangkapan ng gawain ng paglikha at ang ganap na pagsasakatuparan ng layon ng Kataas-taasang Panginoon. Sa likás na itlog (prākṛta), nahayag ang Kṣetrajña, ang ‘Nakaaalam ng Larangan,’ na tinatawag na Brahmā.

Verse 38

स वै शरीरी प्रथमः स वै पुरुष उच्यते / आदिकर्ता स भूतानां ब्रह्माग्रे समवर्तत

Siya nga ang unang may katawan; Siya ang tinatawag na Puruṣa. Bilang unang Tagapaglikha ng mga nilalang, Siya’y nahayag bago pa si Brahmā.

Verse 39

यमाहुः पुरुषं हंसं प्रधानात् परतः स्थितम् / हिरण्यगर्भं कपिलं छन्दोमूर्ति सनातनम्

Ipinahahayag nila Siya bilang Kataas-taasang Purusha—ang Haṃsa—na nananahan lampas sa Pradhāna (ang sinaunang Kalikasan); bilang Hiraṇyagarbha, Kapila, ang Walang-hanggan, na ang mismong anyo ay ang Chandas—ang mga Veda (mga sukat at banal na himno).

Verse 40

मेरुरुल्बमभूत् तस्य जरायुश्चापि पर्वताः / गर्भोदकं समुद्राश्च तस्यासन् परमात्मनः

Para sa Kataas-taasang Sarili na iyon, ang Meru ay naging sinapupunan (ulba); ang mga bundok ay naging mga lamad na bumabalot (jarāyu); at ang mga karagatan ay naging tubig ng pagdadalantao (garbhodaka) Niya.

Verse 41

तस्मिन्नण्डे ऽभवद् विश्वं सदेवासुरमानुषम् / चन्द्रादित्यौ सनक्षत्रौ सग्रहौ सह वायुना

Sa loob ng Kosmikong Itlog na iyon, nahayag ang buong sansinukob—kasama ang mga deva, asura, at mga tao; kasama ang Buwan at Araw, ang mga bituin, ang mga planeta, at pati ang Hangin (Vāyu).

Verse 42

अद्भिर्दशगुणाभिश्च बाह्यतो ऽण्डं समावृतम् / आपो दशगुणेनैव तेजसा बाह्यतो वृताः

Ang kosmikong Itlog (brahmāṇḍa) ay nababalutan sa labas ng mga tubig, na sampung ulit ang sukat; at ang mga tubig na iyon ay nababalutan din sa labas ng apoy (tejas), na sampung ulit din.

Verse 43

तेजो दशगुणेनैव बाह्यतो वायुनावृतम् / आकाशेनावृतो वायुः खं तु भूतादिनावृतम्

Ang apoy (tejas) ay nababalutan sa labas ng hangin, na sampung ulit ang pagdami; ang hangin ay nababalutan ng kalawakan (ākāśa); at ang kalawakan naman ay nababalutan ng unang pinagmulan, bhūtādi, na nagsisimula sa mga elemento.

Verse 44

भूतादिर्महता तद्वदव्यक्तेनावृतो महान् / एते लोका महात्मनः सर्वतत्त्वाभिमानिनः

O dakilang kaluluwa! Ang simulain na prinsipyo mula sa mga bhūta (mga sangkap) ay nalulukuban ng Mahat; at ang Mahat naman ay natatakpan ng Di-Nahahayag (Avyakta). Ang mga daigdig na ito, O mapagpalang-loob, ay laganap sa pagkakakilanlan sa lahat ng tattva (mga prinsipyong kosmiko).

Verse 45

वसन्ति तत्र पुरुषास्तदात्मानो व्यवस्थिताः / ईश्वरा योगधर्माणो ये चान्ये तत्त्वचिन्तकाः

Doon nananahan ang mga Purusha—matatag na nakalagay sa yaong Sarili. Doon din naninirahan ang mga may pagka-Īśvara, taglay ang mga disiplina ng Yoga, at ang iba pang mga mapagnilay na nagbubulay sa tattva, ang sukdulang katotohanan.

Verse 46

सर्वज्ञाः शान्तरजसो नित्यं मुदितमानसाः / एतैरावरणैरण्डं सप्तभिः प्राकृतैर्वृतम्

Sila’y lubos na nakaaalam, napatahimik ang pag-uga ng rajas, at ang isip ay laging payapa at masaya. Sa pamamagitan ng mga tabing na ito, ang Kosmikong Itlog (aṇḍa) ay nababalutan ng pitong likás na balot ng prakṛti.

Verse 47

एतावच्छक्यते वक्तुं मायैषा गहना द्विजाः / एतत् प्राधानिकं कार्यं यन्मया बीजमीरितम् / प्रजापतेः परा मूर्तिरितीयं वैदिकी श्रुतिः

Hanggang dito lamang ang masasabing, O mga dalawang-ulit na isinilang: ang Māyā na ito’y napakalalim at mahirap maunawaan. Ito ang bunga na nauukol sa Pradhāna—ang binhing aking ipinahayag. At ito nga ang pahayag ng Veda: na ito ang kataas-taasang anyo ni Prajāpati.

Verse 48

ब्रह्माण्डमेतत् सकलं सप्तलोकतलान्वितम् / द्वितीयं तस्य देवस्य शरीरं परमेष्ठिनः

Ang buong Brahmāṇḍa na ito, na may pitong loka at mga ilalim na daigdig, ay sinasabing ikalawang katawan ng yaong banal na Kataas-taasan—si Parameṣṭhin, ang Dakilang Lumikha.

Verse 49

हिरण्यगर्भो भगवान् ब्रह्मा वै कनकाण्डजः / तृतीयं भगवद्रूपं प्राहुर्वेदार्थवेदिनः

Si Hiraṇyagarbha—si Brahmā, ang Mapalad na Panginoon na isinilang mula sa gintong itlog—ay ipinahahayag ng mga nakaaalam ng tunay na diwa ng Veda bilang ikatlong pagpapakita ng Bhagavān.

Verse 50

रजोगुणमयं चान्यद् रूपं तस्यैव धीमतः / चतुर्मुखः स भगवान् जगत्सृष्टौ प्रवर्तते

Ang isa pang anyo ng yaong Pinakamataas na Marunong na Panginoon ay binubuo ng rajas. Bilang ang Panginoong may apat na mukha—si Brahmā—Siya ang nagsisimula sa paglikha ng sansinukob.

Verse 51

सृष्टं च पाति सकलं विश्वात्मा विश्वतोमुखः / सत्त्वं गुणमुपाश्रित्य विष्णुर्विश्वेश्वरः स्वयम्

Si Viṣṇu—ang Panginoon ng sansinukob, ang Sarili ng lahat, at ang may mga mukha sa lahat ng dako—ang nag-iingat sa buong nilikhang daigdig, na sumasandig sa guṇa na sattva, ang dalisay at maningning na katangian.

Verse 52

अन्तकाले स्वयं देवः सर्वात्मा परमेश्वरः / तमोगुणं समाश्रित्य रुद्रः संहरते जगत्

Sa oras ng pagwawakas, ang Diyos Mismo—ang Sarili ng lahat at ang Kataas-taasang Panginoon—ay sumasandig sa guṇa na tamas at nagiging Rudra, upang tipunin at bawiin ang sansinukob.

Verse 53

एको ऽपि सन्महादेवस्त्रिधासौ समवस्थितः / सर्गरक्षालयगुणैर्निर्गुणो ऽपि निरञ्जनः / एकधा स द्विधा चैव त्रिधा च बहुधा पुनः

Bagaman tunay na Iisa, ang mapalad na Mahādeva ay nananahan dito sa tatluhang anyo. Sa mga gawain ng paglikha, pag-iingat, at paglalansag, Siya’y waring may mga katangian—ngunit nananatiling nirguṇa at walang dungis. Siya ay Isa; at muli’y nagiging dalawa, tatlo, at pagkaraan ay sari-saring anyo.

Verse 54

योगेश्वरः शरीराणि करोति विकरोति च / नानाकृतिक्रियारूपनामवन्ति स्वलीलया

Ang Panginoon ng Yoga ay lumilikha ng mga katawan at siya rin ang nagbabago sa mga ito; sa Kanyang banal na līlā, ginagawa Niyang taglay nila ang sari-saring anyo, gawain, anyo ng paglitaw, at mga pangalan.

Verse 55

हिताय चैव भक्तानां स एव ग्रसते पुनः / त्रिधा विभज्य चात्मानं त्रैकाल्ये संप्रवर्तते / सृजते ग्रसते चैव वीक्षते च विशेषतः

Para sa kapakanan ng mga deboto, Siya lamang ang muling nagbabalik-loob sa sansinukob sa Kanyang Sarili. Hinahati Niya ang Kanyang Sarili sa tatlong anyo at kumikilos sa tatlong panahon—nakaraan, kasalukuyan, at hinaharap. Lalo na, Siya ang lumilikha, Siya ang muling sumisipsip, at Siya ang nagmamasid sa lahat ng nilalang nang may ganap na kamalayan.

Verse 56

यस्मात् सृष्ट्वानुगृह्णाति ग्रसते च पुनः प्रजाः / गुणात्मकत्वात् त्रैकाल्ये तस्मादेकः स उच्यते

Sapagkat matapos lumikha, Siya’y nagkakaloob ng biyaya at nagtataguyod, at muli ring sumasagap pabalik sa mga nilalang; at sapagkat Siya ang mismong diwa ng mga guṇa at kumikilos sa tatlong panahon—kaya Siya’y tinatawag na Iisa.

Verse 57

अग्रे हिरण्यगर्भः स प्रादुर्भूतः सनातनः / आदित्वादादिदेवो ऽसौ अजातत्वादजः स्मृतः

Sa pasimula, ang walang-hanggang Hiraṇyagarbha ay nagpakita. Dahil Siya ang una, Siya’y tinatawag na Ādideva, ang Unang Diyos; at dahil Siya’y hindi isinilang, Siya’y inaalala bilang Aja, “ang Di-Ipinanganak.”

Verse 58

पातियस्मात् प्रजाः सर्वाः प्रजापतिरिति स्मृतः / देवेषु च महादेवो माहदेव इति स्मृतः

Dahil pinangangalagaan Niya ang lahat ng nilalang, Siya’y inaalala bilang Prajāpati, Panginoon ng mga nilikha. At sa mga deva, ang Dakilang Diyos ay inaalala bilang Mahādeva, ang Kataas-taasang Deva.

Verse 59

बृहत्त्वाच्च स्मृतो ब्रह्मा परत्वात् परमेश्वरः / वशित्वादप्यवश्यत्वादीश्वरः परिभाषितः

Dahil sa Kanyang kalawakan, Siya’y inaalala bilang “Brahmā”; dahil sa Kanyang pag-angat na lampas sa lahat, Siya’y tinatawag na “Parameśvara,” ang Kataas-taasang Panginoon. At dahil taglay Niya ang ganap na kapangyarihang mamahala—at hindi kailanman napapasailalim sa sinuman—Siya’y itinatakda bilang “Īśvara.”

Verse 60

ऋषिः सर्वत्रगत्वेन हरिः सर्वहरो यतः / अनुत्पादाच्च पूर्वत्वात् स्वयंभूरिति स स्मृतः

Siya’y tinatawag na “Ṛṣi” sapagkat Siya’y nakararating sa lahat ng dako; Siya’y tinatawag na “Hari” sapagkat Siya ang nag-aalis ng lahat. At yamang Siya’y hindi isinilang at nauna sa lahat, Siya’y inaalala bilang “Svayambhū,” ang Sariling-Isinilang.

Verse 61

नराणामयनो यस्मात् तेन नारायणः स्मृतः / हरः संसारहरणाद् विभुत्वाद् विष्णुरुच्यते

Sapagkat Siya ang kanlungan at huling hantungan (ayana) ng lahat ng nilalang (nara), Siya’y inaalala bilang “Nārāyaṇa.” Sapagkat inaalis Niya ang pag-ikot sa samsara, Siya’y tinatawag na “Hara”; at dahil sa Kanyang maharlikang kadakilaan na lumalaganap sa lahat, Siya’y tinatawag na “Viṣṇu.”

Verse 62

भगवान् सर्वविज्ञानादवनादोमिति स्मृतः / सर्वज्ञः सर्वविज्ञानात् सर्वः सर्वमयो यतः

Siya’y inaalala bilang “Bhagavān” sapagkat taglay Niya ang lahat ng kaalaman at sapagkat Siya ang tagapangalaga ng lahat ng nilalang; Siya rin ang “Om”. Dahil sa Kanyang ganap na pagkaalam, Siya’y tinatawag na “Sarvajña” (Ang Lubos na Nakaaalam); at Siya’y “Sarva” (Ang Lahat) sapagkat Siya’y lumalaganap at nagiging lahat ng bagay.

Verse 63

शिवः स निर्मलो यस्माद् विभुः सर्वगतो यतः / तारणात् सर्वदुः खानां तारकः परिगीयते

Siya’y tinatawag na “Śiva” sapagkat Siya’y dalisay at walang dungis; at sapagkat Siya ang Panginoong lumalaganap sa lahat, naroroon sa bawat dako. At dahil tinatawid Niya ang mga nilalang sa ibayo ng lahat ng anyo ng pagdurusa, Siya’y inaawit bilang “Tāraka,” ang Tagapagligtas.

Verse 64

बहुनात्र किमुक्तेन सर्वं ब्रह्ममयं जगत् / अनेकभेदभिन्नस्तु क्रीडते परमेश्वरः

Ano pa ang silbi ng mahabang pagsasalita rito? Ang buong sansinukob ay nilulukuban ng Brahman; gayunman, ang Kataas-taasang Panginoon (Parameśvara), na wari’y nahahati sa di-mabilang na pagkakaiba, ay naglalaro sa Kanyang banal na līlā.

Verse 65

इत्येष प्राकृतः सर्गः संक्षेपात् कथितो मया / अबुद्धिपूर्वको विप्रा ब्राह्मीं सृष्टिं निबोधत

Kaya nga, ang paglikhang likas at materyal (prākṛta) ay aking naipahayag nang maikli. Ngayon, O mga pantas na brāhmaṇa, unawain ninyo ang paglikhang mula kay Brahmā (brāhmī sṛṣṭi)—ang paglikhang sumusunod sa naunang bugso na hindi sinadyang pagninilay.