Adhyaya 5

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वंविभागे चतुर्थो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच स्वयंभुवो विवृत्तस्य कालसंख्या द्विजोत्तमाः / न शक्यते समाख्यातुं बहुवर्षैरपि स्वयम्

Sa gayon, sa Śrī Kūrma Purāṇa, sa Saṃhitā na may anim na libong taludtod, sa Pūrva-bhāga, nagsisimula ang Ikaapat na Kabanata. Sinabi ni Śrī Kūrma: “O pinakamainam sa mga dwija, ang pagbibilang ng panahon sa paglawak ng siklo ni Svāyambhuva ay hindi tunay na maisasalaysay nang ganap—kahit ako pa—kahit magsalita nang maraming taon.”

Verse 2

कालसंख्या समासेन परार्धद्वयकल्पिता / स एव स्यात् परः कालः तदन्ते प्रतिसृज्यते

Sa kabuuan, ang pagbibilang ng panahon ay itinatakdang binubuo ng dalawang parārdha. Iyan ang tinatawag na sukdulang sukat ng Panahon; at sa wakas nito, ang paglikha ay muling isinasagawa.

Verse 3

निजेन तस्य मानेन आयुर्वर्षशतं स्मृतम् / तत् पराख्यं तदर्धं च परार्धमभिदीयते

Ayon sa sarili nitong panukat, ang haba ng buhay nito ay inaalala bilang isang daang taon. Iyan ang tinatawag na ‘para’; ang kalahati nito ay ‘tad-ardha’; at ang kasunod na kalahati ay tinutukoy bilang ‘parārdha’.

Verse 4

काष्ठा पञ्चदश ख्याता निमेषा द्विजसत्तमाः / काष्ठास्त्रिंशत् कला त्रिंशत् कला मौहूर्तिकी गतिः

O pinakadakila sa mga dalawang-beses na isinilang, ang labinlimang nimeṣa ay tinatawag na isang kāṣṭhā. Tatlumpung kāṣṭhā ang bumubuo ng isang kalā; at tatlumpung kalā ang sukat ng pagdaloy ng panahon na tinatawag na muhūrta.

Verse 5

तावत्संख्यैरहोरात्रं मुहूर्तैर्मानुषं स्मृतम् / अहोरात्राणि तावन्ति मासः पक्षद्वयात्मकः

Sa gayong bilang ng muhūrta, nauunawaan ang araw-at-gabi ng tao. At sa gayong bilang din ng araw-at-gabi, nabubuo ang isang buwan—na binubuo ng dalawang pakṣa, dalawang kalahating-buwan.

Verse 6

तैः षड्भिरयनं वर्षं द्वे ऽयने दक्षिणोत्तरे / अयनं दक्षिणं रात्रिर्देवानामुत्तरं दिनम्

Sa anim na panahong iyon, ang isang ayana ay bumubuo ng isang taon; at ang dalawang ayana ay ang landas sa timog at sa hilaga. Ang landas sa timog ay gabi ng mga deva, at ang landas sa hilaga ay araw nila.

Verse 7

दिव्यैर्वर्षसहस्त्रैस्तु कृतत्रेतादिसंज्ञितम् / चतुर्युगं द्वादशभिः तद्विभागं निबोधत

Kapag sinukat sa libu-libong banal na taon, ang siklong tinatawag na Kṛta, Tretā at iba pa ay tinatawag na caturyuga, ang apat-na-yuga. Unawain ang paghahati nito na binubuo ng labindalawang bahagi.

Verse 8

चत्वार्याहुः सहस्त्राणि वर्षाणां तत्कृतं युगम् / तस्य तावच्छती सन्ध्या सन्ध्यांशश्च कृतस्य तु

Ipinahahayag na ang Kṛta (Satya) Yuga ay binubuo ng apat na libong taon; at para sa yugang iyon, ang sandhyā—ang takipsilim sa simula—ay may kaparehong sukat sa daan-daang taon, at gayundin ang sandhyā-aṁśa, ang takipsilim sa wakas ng Kṛta Yuga.

Verse 9

त्रिशती द्विशती सन्ध्या तथा चैकशती क्रमात् / अंशकं षट्शतं तस्मात् कृसन्ध्यांशकं विना

Ayon sa wastong pagkakasunod, ang ritong Sandhyā ay itinakda na may tatlong daan, dalawang daan, at saka isang daang pagbigkas. Kaya ang kabuuan ay anim na raang bahagi—maliban sa bahaging nakatalaga sa “kṛ-sandhyā” (kulang o pinaikling Sandhyā).

Verse 10

त्रिद्व्येकसाहस्त्रमतो विना सन्ध्यांशकेन तु / त्रेताद्वापरतिष्याणां कालज्ञाने प्रकीर्तितम्

Kaya sa agham ng pagtutuos ng panahon, itinuturo na ang haba ng mga yugto ng Tretā, Dvāpara, at Tiṣya (Kali) ay tatlong libo, dalawang libo, at isang libong taon ayon sa pagkakasunod—hindi kabilang ang mga bahaging takipsilim (sandhyā at sandhyāṃśa).

Verse 11

एतद् द्वादशसाहस्त्रं साधिकं परिकल्पितम् / तदेकसप्ततिगुणं मनोरन्तरमुच्यते

Ang siklong ito ay itinakda na labindalawang libong taon, na may dagdag pang isang bahagi; at kapag pinarami nang pitumpu’t isa, iyon ang tinatawag na pagitan ng isang Manu (Manvantara).

Verse 12

ब्रह्मणो दिवसे विप्रा मनवः स्युश्चतुर्दश / स्वायंभुवादयः सर्वे ततः सावर्णिकादयः

O mga brāhmaṇa, sa loob ng iisang araw ni Brahmā ay may labing-apat na Manu. Silang lahat ay binibilang mula kay Svāyambhuva, at pagkatapos ay sumusunod ang mga nagsisimula kay Sāvarṇi.

Verse 13

तैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपर्वता / पूर्णं युगसहस्त्रं वै परिपाल्या नरेश्वरैः

Sa pamamagitan nila, ang buong daigdig na ito—kasama ang pitong kontinente at mga bundok—ay dapat pangalagaan at pamahalaan ng mga panginoon ng tao, sa ganap na isang libong yuga.

Verse 14

मन्वन्तरेण चैकेन सर्वाण्येवान्तराणि वै / व्याख्यातानि न संदेहः कल्पं कल्पेन चैव हि

Sa pagpapaliwanag ng kahit isang Manvantara, naipapaliwanag na rin ang lahat ng mga panahong nasa pagitan—huwag mag-alinlangan. Gayon din, sa paglalarawan ng isang Kalpa, naliliwanagan din ang mga Kalpa.

Verse 15

ब्राह्ममेकमहः कल्पस्तावती रात्रिरिष्यते / चतुर्युगसहस्त्रं तु कल्पमाहुर्मनीषिणः

Ang isang araw ni Brahmā ay tinatawag na “Kalpa,” at ang kapantay na haba nito ay itinuturing na kanyang gabi. Ipinahahayag ng mga pantas na ang isang Kalpa ay binubuo ng isang libong siklo ng apat na yuga.

Verse 16

त्रीणि कल्पशतानि स्युः तथा षष्टिर्द्विजोत्तमाः / ब्रह्मणः कथितं वर्षं पराख्यं तच्छतं विदुः

O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-isinilang, tatlong daang Kalpa at dagdag pang animnapu ang bumubuo sa tinatawag na “isang taon ni Brahmā.” Ang kabuuang sukat na iyon ay kinikilalang pamantayang pagtutuos na binibilang sa daan-daan.

Verse 17

तस्यान्ते सर्वतत्त्वानां स्वहेतौ प्रकृतौ लयः / तेनायं प्रोच्यते सद्भिः प्राकृतः प्रतिसंचरः

Sa wakas ng siklong iyon, ang lahat ng mga tattva—mga simulain ng katotohanan—ay nalulusaw pabalik sa sariling sanhi, ang Prakṛti. Kaya tinatawag ito ng mga pantas na “prākṛta pratisaṃcara,” ang pagbabalik (pagkalusaw) sa sinaunang Kalikasan.

Verse 18

ब्रह्मनारायणेशानां त्रयाणां प्रकृतौ लयः / प्रोच्यते कालयोगेन पुनरेव च संभवः

Itinuturo na sina Brahmā, Nārāyaṇa, at Īśāna (Śiva)—ang tatlong ito—ay nalulusaw pabalik sa Prakṛti; at sa pag-uugnay ng Kāla (Panahon), sila’y muling sumisibol.

Verse 19

एवं ब्रह्मा च भूतानि वासुदेवो ऽपि शङ्करः / कालेनैव तु सृज्यन्ते स एव ग्रसते पुनः

Kaya nga, maging si Brahmā, ang lahat ng nilalang, si Vāsudeva, at maging si Śaṅkara ay nililikha ng Panahon (Kāla) lamang—at ang Panahong iyon din ang muling lumalamon at lumulunod sa kanila.

Verse 20

अनादिरेष भगवान् कालो ऽनन्तो ऽजरो ऽमरः / सर्वगत्वात् स्वतन्त्रत्वात् सर्वात्मासौ महेश्वरः

Siya ay walang pasimula—ang Mapalad na Panginoon bilang Panahon (Kāla): walang hanggan, di kumukupas, at di namamatay. Sapagkat Siya’y lumalaganap sa lahat at ganap na malaya, ang Mahā-īśvara na iyon ang Sarili (Ātman) sa loob ng lahat ng nilalang.

Verse 21

ब्रह्माणो बहवो रुद्रा ह्यन्ये नारायणादयः / एको हि भगवानीशः कालः कविरिति श्रुति

Marami ang mga Brahmā, marami ang mga Rudra, at gayundin ang iba pang banal na tagapamahala gaya ng mga Nārāyaṇa; ngunit iisa lamang ang Īśa—Siya mismo ang Panahon, ang Kavi, ang Nakababatid sa lahat: gayon ang pahayag ng Śruti.

Verse 22

एकमत्र व्यतीतं तु परार्धं ब्रह्मणो द्विजाः / सांप्रतं वर्तते तद्वत् तस्य कल्पो ऽयमष्टमः

O mga dwija, lumipas na ang isang parārdha—kalahati ng haba ng buhay ni Brahmā; at ngayon, ang katumbas na huling kalahati ay gayundin ang pag-iral—ang kasalukuyang kalpa ay ang ikawalo sa hanay na iyon.

Verse 23

यो ऽतीतः सप्तमः कल्पः पाद्म इत्युच्यते बुधैः / वाराहो वर्तते कल्पः तस्य वक्ष्यामि विस्तरम्

Ang ikapitong kalpa na lumipas ay tinatawag ng mga pantas na Pādma (Lotus) Kalpa. Ang Vārāha (Baboy-Damo) Kalpa ang ngayo’y umiiral; ilalarawan ko ang mga detalye nito nang malawakan.