Adhyaya 23

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने दुर्मदकुरण्डवधो नाम द्वाविंशो ऽध्यायः अथाश्वरूढया क्षिप्ते कुरण्डे भण्डदानवः / कुटिलाक्षमिदं प्रोचे पुनरेव युयुत्सया

Ganito sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, sa bahaging Uttara, sa pag-uusap nina Hayagrīva at Agastya, sa salaysay ni Lalitā, naroon ang ika-22 kabanata na tinatawag na “Pagpuksa kay Durmada at Kuraṇḍa.” Nang maihagis si Kuraṇḍa ng Diyosa na nakasakay sa kabayo, si Bhaṇḍa-dānava ay muling nagsalita kay Kuṭilākṣa ng mga salitang ito, sa pagnanais na makipagdigma pa.

Verse 2

स्वप्ने ऽपि यन्न संभाव्यं यन्न श्रुतमितः पुरा / यच्च नो शङ्कितं चित्ते तदेतत्कष्टमागतम्

Yaong kahit sa panaginip ay di maisip, yaong di pa kailanman narinig noon, at yaong di natin pinaghinalaan sa puso—ang kapighatiang iyon ay dumating na ngayon.

Verse 3

कुरण्डदुर्मदौ सत्त्वशालिनौ भ्रातरौ हितौ / दुष्टदास्याः प्रभावो ऽयं मायाविन्या महत्तरः

Sina Kuraṇḍa at Durmada ay magkapatid na may tapang at lakas ng loob, na dapat sana’y magtulungan; ngunit ang kapangyarihang ito’y bunga ng impluwensiya ng masamang alipin na si Māyāvinī, ang mapanlinlang, na lalo pang malaki.

Verse 4

इतः परं करङ्कादीन्पञ्चसेनाधिनायकान् / शतमक्षौहिणीनां च प्रस्थापय रणाङ्गणे

Mula ngayon, ipadala sa larangan ng digmaan si Karaṅka at ang mga pinuno ng limang hukbo; at ipalakad din ang sandaang akṣauhiṇī patungo sa labanan.

Verse 5

ते युद्धदुर्मदाः शूराः संग्रामेषु तनुत्यजः / सर्वथैव विजेष्यन्ते दुर्विदग्धविलासिनीम्

Ang mga bayaning nalalasing sa digmaan, handang ialay ang katawan sa labanan, ay tiyak na magwawagi sa lahat ng paraan laban sa babaeng mapaglaro ngunit di pa bihasa sa daya.

Verse 6

इति भण्डवचः श्रुत्वा भृशं चत्वरयान्वितः / कुटिलाक्षः करङ्कादीनाजुहाव चमूपतीन्

Nang marinig ang gayong mapanuyang salita, at nag-alab sa matinding galit, si Kuṭilākṣa na may tusong mga mata ay agad na tumawag sa mga pinunong hukbo, sina Karaṅka at iba pa.

Verse 7

ते स्वामिनं नमस्कृत्य कुटिलाक्षेण देशिताः / अग्नौ प्रविष्णव इव क्रोधान्धा निर्ययुः पुरात्

Sila’y yumukod at nagbigay-galang sa kanilang panginoon, at sa utos ni Kuṭilākṣa ay lumabas mula sa lungsod, bulag sa galit, na wari’y pumapasok sa apoy.

Verse 8

तेषां प्रयाणनिःसाणरणितं भृशदुःसहम् / आकर्ण्य दिग्गजास्तूर्णं शीर्णकर्णा जुघूर्णिरे

Ang ugong at kalansing ng kanilang paglusob ay napakabagsik at di-matiis; nang marinig ito, ang mga Diggaja, mga elepanteng tagapagbantay ng mga dako, ay biglang umikot-ikot na tila napunit ang tainga.

Verse 9

शतमक्षौहिणीनां च प्राचलत्केतुमालकम् / उत्तरङ्गतुरङ्गादि बभौ मत्तमतङ्गजम्

Ang mga watawat ng tagumpay ng sandaang akṣauhiṇī ay umalon sa paggalaw; at ang elepanteng lasing sa pagkamabangis ay nagmistulang may mga alon ng kabayo at iba pang hukbo na umaangat sa hilaga.

Verse 10

ह्रेषमाणहयाकीर्णं क्रन्दद्भटकुलोद्भवम् / बृंहमाणगजं गर्जद्रथयक्रं चचाल तत्

Noon ay yumanig ang buong hukbo: siksik sa mga kabayong humihiyaw, at sa sigaw ng mga mandirigmang nag-aalimpuyo; umuungal ang mga elepante at umuugong ang mga karwaheng pandigma, kaya’t gumalaw ang buong larangan.

Verse 11

चक्रनेमिहतक्षोणीरेणुक्षपितरोचिषा / बभूवे तुहिनासारच्छन्नेनेव विवस्वता

Dahil sa alikabok na hinampas ng gilid ng mga gulong, napawi ang liwanag; at ang Araw (Vivasvat) ay wari’y natakpan ng ulap ng niyebe at ulang yelo.

Verse 12

धूलीमयमिवाशेषमभवद्विश्वमण्डलम् / क्वचिच्छब्दमयं चैव निःसाणकठिनस्वनैः

Ang buong daigdig ay wari’y naging purong alikabok; at sa ilang dako, ang lahat ay tila naging dalisay na tunog, dahil sa matitigas at malalakas na ugong ng mga businang pandigma.

Verse 13

उद्भूतैर्धूलिकाजालैराक्रान्ता दैत्यसैनिकाः / इयत्तयातः सेनायाः संख्यापि परिभाविता

Sa mga lambat ng alikabok na biglang umalimbukay, nalugmok at natabunan ang hukbo ng mga Daitya; kaya maging ang bilang ng kanilang sandatahan ay natakpan at di mataya.

Verse 14

ध्वजा बहुविधाकारा मीनव्यालादिचित्रिताः / प्रचेलुर्धूलिकाजाले मत्स्या इव महोदधौ

Ang mga watawat na sari-saring anyo, may guhit ng isda, dragon at iba pang larawan; ay kumaway sa lambat ng alikabok na parang mga isda sa dakilang karagatan.

Verse 15

तानापतत आलोक्य ललितासैनिकं प्रति / वित्रेसुरमराः सर्वे शक्तीनां भङ्गशङ्कया

Nang makita nilang sumasalpok pababa ang hukbo ni Lalitā patungo sa kanila, nanginig sa takot ang lahat ng mga deva, sa pangambang mababasag ang kanilang mga Śakti.

Verse 16

ते करङ्कमुखाः पञ्च सेनापतय उद्धताः / सर्पिणीं नाम समरे मायां चक्रुर्महीयसीम्

Ang limang mapagmataas na pinunong-digma na may mukhang bungo ay lumikha sa labanan ng isang dakilang māyā na tinawag na “Sarpiṇī.”

Verse 17

तैः समुत्पतिता दुष्टा सर्पिणी रमशांबरी / धूम्रवर्णा च धूम्रोष्ठी धूम्रवर्मपयोधरा

Mula sa kanilang māyā ay sumiklab ang masamang Sarpiṇī, nakasuot ng maringal na kasuotan; kulay-usok ang balat, kulay-usok ang labi, at malaki ang dibdib na wari’y nababalutan ng baluting-usok.

Verse 18

महोदधिरिवात्यन्तं गंभीरकुहरोदरी / पुरश्चचाल शक्तीनान्त्रासयन्ती मनो रणे

Ang kanyang tiyan ay napakalalim na parang yungib, at singlalim ng dakilang karagatan; sumulong siya sa digmaan, pinanginginig ang loob ng mga Śakti.

Verse 19

कद्रूरिवापरा दुष्टा बहुसर्पविभूषणा / सर्पाणामुद्भवस्थानं मायामयशरीरिणाम्

Isa pa siyang masama, tulad ni Kadru, na pinalamutian ng maraming ahas; siya ang pinagmumulan ng mga ahas na ang katawan ay hinubog ng māyā.

Verse 20

सेनापतीनां नासीरे वेल्लयन्तीमहीतले / वेल्लितं बहुधा चक्रे घोरारावविराविणी

Sa harap ng mga pinunong mandirigma, siya’y gumulong-gulong sa ibabaw ng lupa, at paulit-ulit na yumanig ang kapatagan, sa nakapanghihilakbot na dagundong ng kanyang sigaw.

Verse 21

तथैव मायया पूर्वं ते ऽसुरेद्रा व्यजीजयन् / करङ्काद्या दुरात्मानः पञ्चपञ्चत्त्वकामुकाः

Gayon din, noong una sa pamamagitan ng māyā, nanaig ang mga haring Asura; sina Karanka at iba pa, masasamang-loob, nahuhumaling sa limang sangkap (pañca-tattva).

Verse 22

अथ प्रववृते युद्धं शक्तीनाममरद्रुहाम् / अन्योन्यवीरभाषाभिः प्रोत्साहितघनक्रुधाम्

Pagkaraan, sumiklab ang digmaan ng mga may hawak na śakti, yaong mga kaaway ng mga Amara; pinalakas nila ang isa’t isa sa mga salitang pangbayani, at ang poot ay kumapal na parang ulap.

Verse 23

अत्यन्तसंकुलतया न विज्ञातपरस्पराः / शक्तयो दानवश्चैव प्रजहुः शस्त्रपाणयः

Dahil sa sukdulang siksikan at kaguluhan, hindi na nila nakilala ang isa’t isa; ang mga may śakti at ang mga Dānava, na may sandata sa kamay, ay nagsalpukan at nagpatayan.

Verse 24

अन्योन्यशस्त्रसंघट्टसमुत्थितहुताशने / प्रवृत्तविशिखस्रोतःप्रच्छन्नहरिदन्तरे

Sa apoy na sumiklab mula sa pagsasalpukan ng mga sandata, umagos ang walang patid na ulang-palaso, na tumakip sa pagitan ng luntiang langit.

Verse 25

बहुरक्तनदीपूरह्रियमाणमतङ्गजे / मांसकर्दमनिर्मग्ननिष्पन्दरथमण्डले

Ang dambuhalang elepante ay inanod ng rumaragasang ilog na pulang-dugo; at ang bilog ng gulong ng karwahe ay lumubog sa putik ng laman, nanatiling hindi gumagalaw.

Verse 26

विकीर्णकेशशैवालविलसद्रक्तनिर्झरे / अतिनिष्ठुरविध्वंसि सिंहनादभयङ्करे

Sa talon ng dugong kumikislap, ang lumot ay nakakalat na parang gusot na buhok; ito’y lubhang malupit na pumupuksa, nakapanghihilakbot sa dagundong na tila ungol ng leon.

Verse 27

रजो ऽन्धकारतु मुले राक्षसीतृप्तिदायिनि / शस्त्रीशरणिविच्छिन्नदैत्यकण्ठोत्थितासृजि

Sa pinakaugat, ang alikabok at dilim ang siyang nagpapabusog sa mga rākṣasī; at ang dugong sumisirit mula sa leeg ng mga daitya na naputol ng hanay ng mga sandata.

Verse 28

प्रवृत्ते घोरसंग्रामे शक्तीनां च सुरद्विषाम् / अथस्वबलमादाय पञ्चभिः प्रेरिता सती / सर्पिणी बहुधा सर्पान्विससर्ज शरीरतः

Nang magsimula ang kakila-kilabot na digmaan ng mga Śakti at ng mga kaaway ng mga deva, kinuha ni Sati ang sariling lakas; at sa udyok ng lima, si Sarpiṇī ay nagpakawala ng maraming ahas mula sa kanyang katawan.

Verse 29

तक्षकर्केटकसमा वासुकिप्रमुखत्विषः / नानाविधवपुर्वर्णा नानादृष्टिभयङ्कराः

Ang mga ahas na iyon ay kumikislap na tulad nina Takṣaka at Karkeṭaka, na pinangungunahan ni Vāsuki; sari-sari ang anyo at kulay ng katawan, at iba-iba ang titig na nakapanghihilakbot.

Verse 30

नानाविधविषज्वालानिर्दग्धभुवनत्रयाः / दारदं वत्सनाभं च कालकूटमथापरम्

Ang sari-saring lason na tila liyab ng kamandag ay sumunog sa tatlong daigdig; naroon ang Dārada, Vatsanābha, Kālakūṭa, at iba pang mga lason.

Verse 31

सौराष्ट्रं च विषं घोरं ब्रह्मपुत्रमथापरम् / प्रतिपन्नं शौक्लिकेयमन्यान्यपि विषाणि च

Mayroon ding nakapanghihilakbot na lasong Saurāṣṭra at ang lasong Brahmaputra; sumunod ang lumitaw na lasong Śauklikeya, at iba pang mga lason pa.

Verse 32

व्यालैः स्वकीयवदनैर्विलोलरसनाद्वयैः / विकिरन्तः शक्तिसैन्ये विसम्रुः सर्पिणीतनोः

Ang mga dambuhalang ahas, sa sarili nilang mga bibig at sa dalawang dila na kumakaway, ay nagkalat ng kamandag sa hukbong may sandata; at ang lason ay kumalat mula sa katawan ni Sarpiṇī.

Verse 33

धूम्रवर्णा द्विवदना सर्पा अतिभयङ्कराः / सर्पिण्या नयनद्वन्द्वा दुत्थिताः क्रोधदीपिताः

Ang mga ahas na kulay-usok, may dalawang mukha, ay lubhang nakatatakot; taglay nila ang pares ng mga mata na gaya ni Sarpiṇī, at sumiklab sa galit habang biglang tumindig.

Verse 34

पीतवर्णास्त्रिफणका दंष्ट्राभिर्विकटाननाः / सर्पिण्याः कर्णकुहरादुत्थिताः सर्पकोटयः

Ang mga ahas na kulay-dilaw, may tatlong talukap (tatlong ulo), at may mababangis na pangil; mga koro-korong ahas ang sumulpot mula sa lungga ng tainga ni Sarpiṇī.

Verse 35

अग्रेपुच्छे च वदनं धारयन्तः फणान्वितम् / आस्यादा नीलवपुषः सर्पिण्याः फणिनो ऽभवन्

Sa unahan at sa dulo ng buntot, taglay nila ang mukhang may mga talukbong (phaṇa); mula sa bibig ng babaeng ahas na bughaw ang katawan, sumilang ang mga nāga na may talukbong.

Verse 36

अन्यैश्च बलवर्णाश्च चतुर्वक्त्राश्चतुष्पदाः / नासिकाविवरात्तस्या उद्गता उग्ररोचिषः

May iba pa, malalakas at maningning ang kulay, may apat na mukha at apat na paa; mula sa butas ng ilong niya, sila’y sumambulat na may mabagsik na liwanag.

Verse 37

लंबमानमहाचर्मावृत्तस्थूलपयोधरात् / नाभिकुण्डाच्च बहवो रक्तवर्णा भयानकाः

Mula sa makapal na malalaking suso na nababalutan ng nakalaylay na malaking balat; at mula sa hukay ng pusod niya, lumitaw ang marami, mapulang-mapula at nakapanghihilakbot.

Verse 38

हलाहलं वहन्तश्च प्रोत्थिताः पन्नगाधिपाः / विदशन्तः शक्तिसेनां दहन्तो विषवह्निभिः

Ang mga panginoon ng nāga ay sumiklab na umaahon, tangan ang Hālāhala (nakamamatay na lason); kinagat nila ang hukbo ni Śakti at sinunog sa apoy ng kamandag.

Verse 39

बध्नन्तो भोगपाशैश्च निघ्नन्तः फणमण्डलैः / अत्यन्तमाकुलां चक्रुर्ललितेशीचमूममी

Itinali nila sa mga lubid na likaw ng katawan (bhoga-pāśa) at pinuksa sa mga bilog ng talukbong (phaṇa); kaya ang hukbo ni Laliteśī ay lubhang naguluhan.

Verse 40

खण्ड्यमाना अपि मुहुः शक्तीनां शस्त्रकोटिभिः

Kahit paulit-ulit silang napupunit ng bilyun-bilyong sandata ng hukbo ni Śakti, patuloy pa rin silang tumitindig sa digmaan.

Verse 41

उपर्युपरि वर्धन्ते सपिण्डप्रविसर्पिणः / नश्यन्ति बहवः सर्पा जायन्ते चापरे पुनः

Patong-patong silang dumarami sa itaas, gumagapang na wari’y sumusuot sa mga buo-buo; maraming ahas ang nalilipol, at may iba namang muling isinilang.

Verse 42

एकस्य नाशसमये बहवो ऽन्ये समुत्थिताः / मूलभूता यतो दुष्टा सर्पिणी न विनश्यति

Sa oras na mapuksa ang isa, marami pang iba ang biglang bumabangon; sapagkat ang masamang inang-ahas na ugat ng lahat ay hindi nalilipol.

Verse 43

अतस्तत्कृतसर्पाणां नाशे सर्पान्तरोद्भवः / ततश्चशक्तिसैन्यानां शरीराणि विषानलैः

Kaya nga, kapag napuksa ang mga ahas na nilikha niya, may iba pang ahas na sumisibol; at pagkaraan, ang mga katawan ng hukbo ni Śakti ay tinutupok ng apoy ng kamandag.

Verse 44

दह्यमानानि दुःखेन विप्लुतान्यभवन्रणे / किङ्कर्तव्यविमूढेषु शक्तिचक्रेषु भोगिभिः

Sa tindi ng pagdurusa ay nag-aapoy sila at nagkawatak-watak sa larangan; at habang ang mga hanay ng cakra ni Śakti ay litong-lito sa dapat gawin, sila’y sinikil ng mga dambuhalang ahas.

Verse 45

पराक्रमं बहुविधं चक्रुस्ते पञ्च दानवाः / करीन्द्री गर्दभशतैर्युक्तं स्यन्दनमास्थितः

Ang limang Dānava ay nagpakita ng sari-saring kabayanihan; ang isa’y sumakay sa karwaheng pandigma (syandana) na hinihila ng punong elepanteng babae at sandaang asno.

Verse 46

चक्रेण तीक्ष्णधारेण शक्तिसेनाममर्दयत् / वज्रदन्ताभिधश्चान्यो भण्डदैत्यचमूपतिः

Sa matalim na cakra, dinurog niya ang hukbong Śakti; at may isa pang tinatawag na Vajradanta, ang punong-kumandante ng hukbong Daitya ni Bhaṇḍa.

Verse 47

वज्रबाणाभिघातेन होष्ट्रतो हि रणं व्यधात् / अथ वज्रमुखश्चैव चक्रिवन्तं महत्तरम्

Sa hagupit ng mga palasong vajra, pinasiklab niya ang mabangis na labanan sa unahan; at saka si Vajramukha’y sumugod laban sa dakilang may hawak ng cakra.

Verse 48

आरुह्य कुन्तधाराभिः शक्तिचक्रममर्दयत् / वज्रदन्ताभिधानो ऽन्यश्चमूनामधिपो बली

Sumugod siya na may matatalim na sibat na kuntā at dinurog ang hukbong Śakti at Cakra; at may isa pang Vajradanta, ang malakas na pinuno ng mga kawal.

Verse 49

गृध्रयुग्मरथारूढः प्रजहार शिलीमुखैः / तैः सेनापतिभिर्दुष्टैः प्रोत्साहितमथाहवे

Nakasakay sa karwaheng hinihila ng dalawang buwitre, siya’y humagupit ng mga palasong śilīmukha; at sa labanan, siya’y pinasigla at inudyukan ng masasamang mga pinunong iyon.

Verse 50

शतमक्षौहिणीनां च निपपातैकहेलया / सर्पिणी च दुराचारा बहुमायापरिग्रहा

Sa isang kisap na tila biro, bumagsak ang sandaang akṣauhiṇī na hukbo. Ang babaeng ahas na yaon ay masamang asal at may tangan ng maraming māyā at salamangka.

Verse 51

क्षणेक्षणे कोटिसंख्यान्विससर्ज फणाधरान् / तथा विकलितं सैन्यमवलोक्य रुषाकुला

Sa bawat sandali, nagpakawala siya ng mga ahas na may talukbong (phaṇādhara) na umaabot sa mga koṭi. Nang makita niyang nagkawatak-watak ang hukbo, siya’y nag-alab sa poot.

Verse 52

नकुली गरुडारूढा सा पपात रणाजिरे / प्रतप्तकनकप्रख्या ललितातालुसम्भवा

Si Nakulī, nakasakay kay Garuḍa, ay bumagsak sa gitna ng larangan ng digmaan. Siya’y kumikislap na parang gintong pinainit, isinilang mula sa marikit na ngalangala.

Verse 53

समस्तवाङ्मयाकारा दन्तैर्वज्रमयैर्युता / सर्पिण्यभिमुखं तत्र विससर्ज निजं बलम्

Siya’y anyo ng kabuuan ng banal na pananalita, at may mga ngiping tulad ng vajra na di-mababali. Doon, hinarap niya ang babaeng ahas at pinakawalan ang sariling lakas.

Verse 54

तयाधिष्ठिततुङ्गांसः पक्षविक्षिप्तभूधरः / गरुडः प्राचलद्युद्धे सुमेरुरिव जङ्गमः

Nang siya’y nakaluklok sa matayog na balikat nito, umusad si Garuḍa sa digmaan, at sa pagaspas ng mga pakpak ay naitinataboy ang mga bundok. Siya’y tulad ng Sumeru na naglalakad.

Verse 55

सर्पिणीमायया जातान्सर्पान्दृष्ट्वा भयानकान् / क्रोधरक्तेक्षणं व्यात्तं नकुली विदधे मुखम्

Nang makita ni Nakulī ang mga nakapangingilabot na ahas na isinilang sa mahika ni Sarpiṇī, ibinuka niya nang malaki ang bibig at namula sa galit ang mga mata.

Verse 56

अथ श्रीनकुलीदेव्या द्वात्रिंशद्दन्तकोटयः / द्वात्रिंशत्कोटयो जाता नकुलाः कनकप्रभाः

Pagkaraan, sa banal na diyosang Nakulī ay lumitaw ang tatlumpu’t dalawang koṭi na mga ngipin; at isinilang din ang tatlumpu’t dalawang koṭi na mga nakula, kumikislap na parang ginto.

Verse 57

इतस्ततः खण्डयन्तः सर्पिणीसर्पमण्डलम् / निजदंष्ट्राविमर्देन नाशयन्तश्च तद्विषम् / व्यभ्रमन्समरे घोरे विषघ्नाः स्वर्णबभ्रवः

Sila’y naglilibot at pumuputol-putol sa bilog ng mga ahas ni Sarpiṇī; sa pagdidiin ng sarili nilang pangil ay winawasak nila ang lason. Sa mabangis na labanan, ang mga tagapuksa ng kamandag na kulay-ginto ay nag-uunahan sa paglusob.

Verse 58

उत्कर्णाः क्रोध सम्पर्काद्धूनिताशेषलोमकाः / उत्फुल्ला नकुला व्यात्तवदना व्यदशन्नहीन्

Dahil sa pagdampi ng poot, itinindig ng mga nakula ang tainga at inalog ang lahat ng balahibo; namaga ang katawan, nakanganga ang bibig, at kinagat nila ang mga ahas.

Verse 59

एकैकमायासर्पस्य बभ्रुरेकैक उद्गतः / तीक्ष्णदन्तनिपातेन खण्डयामास विग्रहम्

Sa bawat ahas na likha ng mahika, may isang babhru na sumulpot; sa bagsak ng matutulis na ngipin, pinagpira-piraso niya ang katawan nito.

Verse 60

भोगिभोगसृतै रक्तैः सृक्किणी शोणतां गते / लिहन्तो नकुला जिह्वापल्लवैः पुप्लुवुर्मृधे

Sa dugong umagos mula sa mga kagat ng mga ahas, namula ang mga sulok ng bibig; sa gitna ng labanan, ang mga nakula (mangus) ay dumidila ng dugo gamit ang dulo ng dila na wari’y mga usbong na dahon.

Verse 61

नकुलैर्दश्यमानानामत्यन्तचटुलं वपुः / मुहुः कुण्डलितैर्भोगैः पन्नगानां व्यचेष्टत

Ang mga ahas na kinakagat ng mga nakula ay nagkikibot nang matindi ang katawan; paulit-ulit silang nagkukulot at umiikot sa sariling balumbon, nag-aalimpuyo sa pag-igpaw.

Verse 62

नकुलावलिदष्टानां नष्टासूनां फणाभृताम् / फणाभरसमुत्कीर्णा मणयो व्यरुचन्रणे

Ang mga ahas na may talukbong, na kinagat ng pangkat ng nakula hanggang mawalan ng hininga—ang mga hiyas na naihagis dahil sa bigat ng talukbong ay kumislap sa larangan ng digmaan.

Verse 63

नकुलाघातसंशीर्णफणाचक्रैर्विनिर्गतैः / फणयस्तन्महाद्रोहवह्विज्वाला इवाबभुः

Ang mga talukbong na nadurog sa hampas ng mga nakula at lumabas na pira-pirasong bilog; ang mga iyon ay nagmistulang mga dila ng malaking apoy, apoy ng matinding poot.

Verse 64

एवंप्रकारतो बभ्रुमण्डलैरवखण्डिते / मायामये सर्पजाले सर्पिणी कोपमादधे

Kaya nito, nang ang mahiwagang lambat ng mga ahas ay watak-watakin ng mga babhru-maṇḍala (nakula), ang Nāginī, ang babaeng ahas, ay nag-alab sa galit.

Verse 65

तया सह महद्युद्धं कृत्वा सा नकुलेश्वरी / गारुडास्त्रमतिक्रूरं समाधत्त शिलीमुखे

Matapos makipagdigma nang matindi sa kanya, inilapat ni Nakuleśvarī ang napakabangis na Garuḍāstra sa palasong Śilīmukha.

Verse 66

तद्गारुडास्त्रमुद्दामज्वालादीपितदिङ्मुखम् / प्रविश्य सर्पिणीदेहं सर्पमायां व्यशोषयत्

Ang Garuḍāstra na iyon, na nagliliyab nang matindi at nagpapaliwanag sa lahat ng dako, ay pumasok sa katawan ng babaeng ahas at pinatuyo ang salamangka ng ahas.

Verse 67

मायाशक्तोर्विनाशेन सर्पिणी विलयं गता / क्रोधं च तद्विनाशेन प्राप्ताः पञ्च चमूवराः

Sa pagwasak sa kapangyarihan ng māyā, naglaho ang babaeng ahas; at dahil sa pagkapuksa nito, nag-alab sa galit ang limang dakilang pinunong-kawal.

Verse 68

यद्बलेन सुरान्सर्वान्सेनान्यस्ते ऽवमेनिरे / सा सर्पिणी कथाशेषं नीता नकुलवीर्यतः

Sa lakas na iyon ay minamaliit niya noon ang lahat ng mga deva at iba pang mga pinunong-hukbo; ngunit ang babaeng ahas na iyon ay dinala na sa wakas ng salaysay dahil sa tapang ni Nakula.

Verse 69

अतःस्वबलनाशेन भृशं क्रुद्धाश्चमूचराः / एकोद्यमेन शस्त्रौघैर्नकुलीं तामवाकिरन्

Dahil sa pagkawala ng sarili nilang lakas, nagngitngit ang mga pinunong-kawal; at sa iisang pagsisikap, binuhusan nila si Nakulī ng ulang sandata.

Verse 70

एकैव सा तार्क्ष्यरथा पञ्चभिः पृतनेश्वरी / लघुहस्ततया युद्धे चक्रे वै शस्त्रवर्षिणी

Mag-isa lamang siya, ang reyna ng hukbo, na nakasakay sa karwaheng Tārkṣya; sa digmaan, sa bilis ng kamay, nagpaulan siya ng mga sandata.

Verse 71

पट्टिशैर्मुसलैश्चैव भिन्दिपालैः सहस्रशः / वज्रसारमयैर्दन्तैर्व्यदशन्मर्म सीमसु

Sa mga paṭṭiśa, musala, at bhindipāla na libu-libo, at sa mga pangil na matigas na parang vajra, nilaslas at kinagat niya ang mahahalagang bahagi sa mga hangganan ng katawan.

Verse 72

ततो हाहारुतं घोरं कुर्वाणा दैत्यकिङ्कराः / उदग्रदंशनकुलैर्नकुलैराकुलीकृताः

Pagkaraan, ang mga alipin ng mga Daitya ay nagpalabas ng nakapangingilabot na sigaw na “hā hā”; sila’y nabulabog at nagkagulo dahil sa mga nakula na matutulis ang pangil.

Verse 73

उत्पत्य गगनात्केचिद्घोरचीत्कार कारिणः / देशन्तस्तद्द्विषां सैन्य सकुलाः प्रज्वलक्रुधः

May ilan ang lumundag mula sa langit, naglalabas ng nakapanghihilakbot na sigaw; sa naglalagablab na poot, sinugod at kinagat nila ang hukbo ng kaaway, kasama ang buong kawan.

Verse 74

कर्णेषु दष्ट्वा नासायामन्ये दष्टाः शिरस्तटे / पृष्ठतो प्यदशन्केचिदा गत्य व्याकृतक्रियाः

May kumagat sa mga tainga, may kumagat sa ilong; ang iba’y nakagat sa tuktok ng ulo. May ilan ding lumapit mula sa likuran at kumagat, sa mga kilos na mabilis at di-karaniwan.

Verse 75

विकलाश्छिन्नवर्माणो भयविस्रस्तशस्त्रिकाः / नकुलैरभिभूतास्ते न्यपतन्नमरद्रुहः

Ang mga asura, kaaway ng mga deva, ay dinaig ng mga nakula (munggó); napunit ang kanilang baluti, sa takot ay nabitawan ang sandata, at sila’y bumagsak sa lupa.

Verse 76

केचित्प्रविश्यनकुला व्यात्तान्यास्यानि वैरिणाम् / भोगिभोगानि वाकृष्य व्यदशन्रसनातलम्

May ilang nakula ang pumasok sa nakanganga na bibig ng kaaway; hinila ang mga likaw ng ahas (naga) at kinagat hanggang sa pinakaugat ng dila sa ilalim ng bibig.

Verse 77

अन्ये कर्णेषु नकुलाः प्राविशन्देववैरिणाम् / सूक्ष्मरूपा विशन्तिस्म नानारन्ध्राणि बभ्रवः

Ang iba pang nakula ay pumasok sa mga tainga ng mga kaaway ng mga deva; sa napakapinong anyo, ang mga kayumangging iyon ay sumuot sa sari-saring siwang at butas.

Verse 78

इति तैरभिभूतानि नकुलैरवलोकयन् / निजसैन्यानि दीनानि करङ्कः कोपमास्थितः

Nang makita ni Karaṅka na ang sarili niyang hukbo ay dinaig ng mga nakula at naging abang, siya’y napuspos ng matinding poot.

Verse 79

अन्ये ऽपि च चमूनाथा लघुहस्ता महाबलाः

May iba pang mga pinunò ng hukbo rin, mabilis ang kamay at dakila ang lakas.

Verse 80

प्रतिबभ्रु शरस्तोमान्ववृषुर्वारिदा इव / दैत्यसैन्यपतिप्रौढ कोदडोत्थाः शिलीमुखाः / बभ्रूणां दन्तकोटीषु कठोरघट्टनं व्यधुः

Gaya ng ulang mula sa ulap, bumuhos ang mga kumpol ng palaso; ang mga palasong Śilīmukha na mula sa matibay na busog ng dakilang pinunong-hukbo ng mga Daitya ay mariing tumama sa dulo ng mga pangil ng mga Babhrū.

Verse 81

चमूपतिशख्यूहैराहतेभ्यः परःशतैः / बभ्रूणां वज्रदतेभ्यो निश्चक्राम हुताशनः / पञ्चापि ते चमूनाथविसृष्टैरेकहेलया

Nang salakayin ng mga pangkat na kapanalig ng pinunong-hukbo at ng daan-daang palaso, mula sa mga ngiping matigas na parang vajra ng mga Babhrū ay sumiklab si Hutāśana, ang Apoy; at ang limang yaon ay pinakawalan ng panginoon ng hukbo na tila isang biro lamang.

Verse 82

स्फुरत्फलैः शरकुलैर्बभ्रुसेनां व्यमर्दयत् / इतस्ततश्चमूनाथविक्षिप्तशरकोटिभिः / विशीर्णगात्रा नकुला नकुलीं पर्यवारयन्

Sa mga kumpol ng palasong kumikislap ang dulo, nadurog ang hukbo ng Babhrū; at dahil sa di-mabilang na palasong ikinalat ng pinunong-hukbo sa iba’t ibang panig, ang mga Nakula na wasak ang katawan ay pumaligid kay Nakulī.

Verse 83

अथ सा नकुली वाणी वाङ्मयस्यैकनायिका / नकुलानां परावृत्त्या महान्तं रोषमाश्रिता

Pagkaraan, si Nakulī—si Vāṇī, ang nag-iisang pinunong babae ng wika at pananalita—dahil sa pag-urong ng mga Nakula ay napuspos ng matinding poot.

Verse 84

अक्षीणनकुलं नाम महास्त्रं सर्वतोमुखम् / वह्निज्वालापरीताग्रं संदधे शार्ङ्गधन्वनि

Itinindig niya ang dakilang sandatang-banal na tinatawag na “Akṣīṇa-nakula”, na nakaharap sa lahat ng dako; ang dulo’y napalilibutan ng liyab ng apoy, at ikinabit niya ito sa busog ng Śārṅgadhanvan, ang may hawak ng Śārṅga.

Verse 85

तदस्त्रतो विनिष्ठ्यूता नकुलाः कोटिसंख्याकाः / वज्राङ्गा वज्रलोमानो वज्रदंष्ट्रा महाजवा

Mula sa sandatang iyon ay sumirit ang mga nakula na umaabot sa mga koṭi; ang katawan ay parang vajra, ang balahibo ay vajra, ang pangil ay vajra, at napakabilis ang pagtakbo.

Verse 86

वज्रसाराश्च निबिडा वज्रजाल भयङ्करा / वज्राकारैर्नशैस्तूर्ण दारयन्तो महीतलम्

Sila’y siksik at matibay na parang diwa ng vajra, isang nakapanghihilakbot na lambat ng vajra; sa mga kukong hugis-vajra ay mabilis nilang binibiyak ang balat ng lupa.

Verse 87

वज्ररत्नप्रकाशेन लोचनेनापि शोभिताः / वज्रसंपातसदृशा नासाचीत्कार कारिणः

Ang kanilang mga mata’y pinapaganda ng liwanag ng hiyas na vajra; wari’y pagbagsak ng vajra, at gumagawa ng matinis na singasing mula sa ilong.

Verse 88

मर्दयन्ति सुरारातिसैन्यं दशनकोटिभिः / पराक्रमं बहुविधं तेनिरे ते निरेनसः

Dinurog nila ang hukbo ng kaaway ng mga deva sa pamamagitan ng mga pangil na parang koṭi; sari-saring tapang ang kanilang ipinamalas, walang bahid ng kasalanan.

Verse 89

एवं नकुलकोटीभिर् वज्रघोरैर्महाबलैः / विनष्टाः प्रत्यवयवं विनेशुर्दानवाधमाः

Kaya nito, dahil sa mga koṭi ng nakula na nakapanghihilakbot na parang vajra at may dakilang lakas, ang hamak na mga Dānava ay napuksa, pira-piraso ang bawat sangkap ng katawan, hanggang maglaho.

Verse 90

एवं वज्रमयैर्बभुमण्डलैः शण्डिते बले

Gayon, ang hukbo ay nabiyak sa mga bilog na lupang matigas na parang vajra, at nanghina ang lakas.

Verse 91

शताक्षौहिणिके संख्ये ते स्वमात्रावशेषिताः / अतित्रासेन रोषेण गृहीताश्च चमूवराः / संग्राममधिकं तेनुः समाकृष्टशरासनाः

Sa bilang na isang daang akṣauhiṇī, kakaunti na lamang ang nalabi sa kanila; dahil sa matinding takot at poot, ang mga pinunong-hukbo ay humawak ng sandata, hinila ang busog, at lalo pang pinatindi ang labanan.

Verse 92

तैः समं बहुधा युद्धं तन्वाना नकुलेश्वरी / पट्टिशेन करङ्कस्य चिच्छेद कठिनं शिरः

Nakuleśvarī ay nakipagdigma sa kanila sa maraming paraan; at sa pamamagitan ng paṭṭiśa, pinutol niya ang matigas na ulo ni Karaṅka.

Verse 93

काकवाशितसुख्यानां चतुर्णामपि वैरिणाम् / उत्पत्योत्पत्य तार्क्ष्येण व्यलुनादसिना शिरः

Sa apat na kaaway na ang mga pangalan ay tila huni ng uwak, paulit-ulit siyang lumundag na gaya ni Tārkṣya (Garuda), at sa tabak ay pinugot ang kanilang mga ulo.

Verse 94

तादृशं लाघवं दृष्ट्वा नकुल्या श्यामलांबिका

Nang makita ni Śyāmalāmbikā ang gayong gaan at bilis ni Nakulī, siya’y napamangha sa loob.

Verse 95

बहु मेने महासत्त्वां दुष्टासुरविनाशिनीम् / निजाङ्गदेवतत्त्वं च तस्यै श्यामांबिका ददौ

Lubos niyang kinilala na siya’y isang Mahāsattvā, tagapaglipol ng masasamang asura; at si Śyāmāmbikā, ang Banal na Ina, ay nagkaloob sa kanya ng sariling diwa ng pagka-diyos na nagmumula sa Kanyang katawan.

Verse 96

लोकोत्तरे गुणे दृष्टे कस्य न प्रीतिसंभवः / हतशिष्टा भीतभीता नकुलीशरणं गताः

Kapag nakita ang kagandahang-loob na lampas sa daigdig, sino ang hindi mapupuno ng pag-ibig at galak? Ang mga nalabi matapos ang pagpatay, nanginginig sa takot, ay tumungo upang sumilong kay Nakulī.

Verse 97

सापि तान्वीक्ष्य कृपया मा भैष्टेति विहस्य च / भवद्राज्ञे रणोदन्तमशेषं च निबोधत

Tiningnan niya sila nang may habag, ngumiti at nagsabi, “Huwag kayong matakot.” Pagkaraan, iniutos niya: “Ipaalam ninyo sa inyong hari ang buong balita ng labanan, nang walang kulang.”

Verse 98

तयैवं प्रेषिताः शीघ्रं तदालोक्य रणक्षितिम् / मुदितास्ते पुनर्भीत्या शून्यकायां पलायिताः

Sa utos niya, dali-dali silang tumungo upang masdan ang larangan ng digmaan; una’y nagalak, ngunit muling sinakmal ng takot, kaya tumakas sila patungo sa isang pook na walang tao, na wari’y nawalan ng lakas ang kanilang katawan.

Verse 99

तदुदन्तं ततः श्रुत्वा भण्डश्चण्डो रुषाभवत्

Nang marinig ang balitang iyon, sina Bhaṇḍa at Caṇḍa ay nag-alab sa matinding poot.