Shloka 62
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
नकुलावलिदष्टानां नष्टासूनां फणाभृताम् / फणाभरसमुत्कीर्णा मणयो व्यरुचन्रणे
Transliteration
nakulāvalidaṣṭānāṃ naṣṭāsūnāṃ phaṇābhṛtām / phaṇābharasamutkīrṇā maṇayo vyarucanraṇe
Translation
Ang mga ahas na may talukbong, na kinagat ng pangkat ng nakula hanggang mawalan ng hininga—ang mga hiyas na naihagis dahil sa bigat ng talukbong ay kumislap sa larangan ng digmaan.
Word by Word
नकुल-आवलि-दष्टानाम्of those bitten by a row/group of mongooses
नकुल-आवलि-दष्टानाम्:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootनकुल (प्रातिपदिक) + आवलि (प्रातिपदिक) + दष्ट (कृदन्त; √दंश् (धातु))
Formषष्ठी, बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (नकुलानाम् आवल्या दष्टानाम्)
नष्ट-आसूनाम्of those whose life-breath was gone (dead)
नष्ट-आसूनाम्:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeAdjective
Rootनष्ट (कृदन्त; √नश् (धातु)) + असु (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नष्टाः आसवः येषाम्)
फण-आभृताम्of the hooded ones (serpents)
फण-आभृताम्:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootफण (प्रातिपदिक) + आभृत्/आभृत (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (फणान् आभृतः = 'hood-bearers' = serpents)
फण-आभर-समुत्कीर्णाःtorn out (from the mass of hoods)
फण-आभर-समुत्कीर्णाः:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootफण (प्रातिपदिक) + आभर (प्रातिपदिक) + समुत्कीर्ण (कृदन्त; √कृ (धातु) with सम्+उत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः तत्पुरुषः; भूतकृदन्त (क्त) — 'torn out/dug out from the burden of hoods'
मणयःgems
मणयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
व्यरुचन्shone forth
व्यरुचन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√रुच् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद; उपसर्गः वि-
रणेin battle
रणे:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन